K. Yφαντής: «Η Τουρκία αντιμετωπίζει την Ελλάδα ως ένα περίκλειστο κράτος, χωρίς νησιά, χωρίς δικαιώματα στα χωρικά ύδατα»!

Στην δια­πί­στω­ση ότι για να απο­κλι­μα­κω­θεί η κα­τά­στα­ση με τις προ­κλή­σεις της Τουρ­κί­ας απέ­να­ντι στην Ελ­λά­δα, θα πρέ­πει να βρει απέ­να­ντί της την ελ­λη­νι­κή απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα αλλά και ένα μπλοκ δυ­νά­με­ων, οι οποί­ες θα στεί­λουν ένα ξε­κά­θα­ρο μή­νυ­μα στην συ­μπε­ρι­φο­ρά της με σο­βα­ρές κυ­ρώ­σεις, προ­βαί­νει στην ση­με­ρι­νή συ­νέ­ντευ­ξή του στην «δ» ο κ. Κώ­στας Υφα­ντής, κα­θη­γη­τής Διε­θνών Σχέ­σε­ων του Πα­ντεί­ου Πα­νε­πι­στη­μί­ου.

Ο κ. Υφα­ντής, ανα­λύ­ει τις κι­νή­σεις της γεί­το­νος και του Τούρ­κου Προ­έ­δρου, δί­νο­ντας μια σα­φέ­στα­τη ει­κό­να για το τι πραγ­μα­τι­κά συμ­βαί­νει στην Τουρ­κία και ποιες είναι οι προ­θέ­σεις και τα σχέ­διά της.

• Κύριε Υφα­ντή, να ξε­κι­νή­σου­με από την συ­μπε­ρι­φο­ρά της Τουρ­κί­ας. Τε­λι­κά, σε τι απο­σκο­πεί κατά την άποψή σας, με όλη αυτή την προ­κλη­τι­κό­τη­τα την οποία συ­ντη­ρεί –αν και έχει ανοί­ξει πολλά μέ­τω­πα;

Θα ξε­κι­νή­σω κά­νο­ντας μια γε­νι­κή αξιο­λό­γη­ση σχε­τι­κά με την αντί­λη­ψη που κυ­ριαρ­χεί αυτή την στιγ­μή στις ηγε­τι­κές ομά­δες της Τουρ­κί­ας γύρω από τον Πρό­ε­δρο Ερ­ντο­γάν, για την θέση της χώρας στον κόσμο και τα συμ­φέ­ρο­ντά της. Δεν υπάρ­χει αμ­φι­βο­λία ότι η Τουρ­κία υπό τον Ταγίπ Ερ­ντο­γάν έχει δια­μορ­φώ­σει μία κο­σμα­ντί­λη­ψη ότι ανή­κει στις με­γά­λες δυ­νά­μεις στον κόσμο και ότι μπο­ρεί να δια­μορ­φώ­νει τις εξε­λί­ξεις σύμ­φω­να με τις προ­τι­μή­σεις της και τα συμ­φέ­ρο­ντά της, στην ευ­ρύ­τε­ρη πε­ρι­φέ­ρεια. Και με τον όρο ‘ευ­ρύ­τε­ρη πε­ρι­φέ­ρεια’ εν­νο­ούν μια πε­ριο­χή η οποία ξε­κι­νά­ει από τον Καύ­κα­σο στον βορρά και κα­τα­λή­γει στην Σο­μα­λία στο νότο, καθώς και από τον αρα­βι­κό κόλπο έως την λυ­βι­κή έρημο. Εάν κά­ποιος κάνει μια ιστο­ρι­κή ανα­γω­γή, θα δει ότι αυτά είναι πε­ρί­που τα όρια της Οθω­μα­νι­κής Αυ­το­κρα­το­ρί­ας, στην ακμή της. Το ερώ­τη­μα είναι: θέλει ο Ερ­ντο­γάν να ανα­βιώ­σει την Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία; Όχι. Αλλά θε­ω­ρεί ότι η Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία και η Τουρ­κία, υπέ­στη­σαν μια πολύ με­γά­λη αδι­κία από τις με­γά­λες ευ­ρω­παϊ­κές δυ­νά­μεις και τώρα, είναι σε θέση να επα­νέλ­θει στην θέση που (θε­ω­ρεί) ότι της αξί­ζει. Είναι μια με­γα­λοϊ­δε­α­τι­κή αυ­τα­πά­τη την οποία μπο­ρού­με να ανι­χνεύ­σου­με πάρα πολύ κα­θα­ρά, σε όλη την πο­ρεία και την πο­λι­τι­κή κουλ­τού­ρα του Ερ­ντο­γάν, από τα νιάτα του, όταν ήταν ακόμη δή­μαρ­χος Κων­στα­ντι­νού­πο­λης μέχρι και σή­με­ρα. Να προ­σθέ­σω πως η κο­σμο­θε­ω­ρία, όπως την χα­ρα­κτη­ρί­ζουν οι ίδιοι οι Τούρ­κοι της ‘Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας’ είναι ακρι­βώς, η γε­ω­πο­λι­τι­κή απο­τύ­πω­ση αυτού που πε­ριέ­γρα­ψα. Στο πλαί­σιο αυτού του αφη­γή­μα­τος βλέ­που­με την Τουρ­κία, την τε­λευ­ταία δε­κα­ε­τία να έχει εμπλα­κεί στρα­τιω­τι­κά στο Ιράκ, στην Συρία, στην Λιβύη και τώρα στον Καύ­κα­σο (σύ­γκρου­ση Αρ­με­νί­ας – Αζερ­μπαϊ­τζάν). Βε­βαί­ως, είναι μια πε­ριο­ρι­σμέ­νη στρα­τιω­τι­κή εμπλο­κή διότι δεν έχει τις υλι­κές ικα­νό­τη­τες για κάτι πα­ρα­πά­νω αλλά, εκ­με­ταλ­λεύ­ε­ται το γε­γο­νός, πως οι με­γά­λες δυ­νά­μεις δεν έχουν την φι­λο­δο­ξία να δια­μορ­φώ­σουν εκ νέου την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή ασφά­λειας στην ευ­ρύ­τε­ρη Μέση Ανα­το­λή και στην Ανα­το­λι­κή Με­σό­γειο. Υπάρ­χει, δη­λα­δή ένα κενό ισχύ­ος το οποίο μπο­ρεί να εντο­πι­στεί η αφε­τη­ρία του στην 2η προ­ε­δρία του Τζορτζ Μπους και με­τέ­πει­τα, στον Ομπά­μα και σή­με­ρα στον Τραμπ. Το κε­ντρι­κό συ­μπέ­ρα­σμα είναι όμως το ίδιο: οι ΗΠΑ έχουν απο­στα­σιο­ποι­η­θεί από την πε­ριο­χή αυτή.

• Σε ό,τι αφορά τις προ­κλή­σεις κατά της Ελ­λά­δας και της Κύ­πρου;

Σε αυτό το με­γά­λο… αφή­γη­μα της ‘Γα­λά­ζιας Πα­τρί­δας’ και της ανά­τα­ξης της Τουρ­κί­ας, η Ελ­λά­δα και η Κύ­προς είναι τα βα­σι­κά εμπό­δια. Αν κοι­τά­ξε­τε τον χάρτη, οι δύο αυτές χώρες, ενο­χλούν την Τουρ­κία, η οποία, αυτό που επι­διώ­κει (και είναι το δια­κύ­βευ­μα στο Κα­στελ­λό­ρι­ζο) είναι να πιέ­σει, να εκ­φο­βί­σει, να εκ­βιά­σει την Ελ­λά­δα, να απο­δε­χθεί ότι το ακρι­τι­κό νησί δεν έχει δι­καιώ­μα­τα σε θα­λάσ­σιες ζώνες εκτός από τα χω­ρι­κά ύδατα -και αυτά πε­ριο­ρι­σμέ­να στα 6 ναυ­τι­κά μίλια. Δεν εν­δια­φέ­ρε­ται δη­λα­δή να δια­πραγ­μα­τευ­τεί μία συμ­φω­νία όπως κά­να­με με την Αί­γυ­πτο και κα­τα­λή­ξα­με σε συμ­φω­νία. Γι αυτό και την απω­θεί και η ιδέα της προ­σφυ­γής στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο. Εκτι­μά ότι θα κερ­δί­σει την ΑΟΖ σ’ εκεί­νη την πε­ριο­χή αλλά δεν είναι αυτό το δια­κύ­βευ­μα για κείνη. Η Τουρ­κία, αντι­με­τω­πί­ζει την Ελ­λά­δα (και αυτό θέλει να επι­βά­λει) ως ένα πε­ρί­κλει­στο κρά­τος χωρίς νησιά, χωρίς δι­καιώ­μα­τα στα χω­ρι­κά ύδατα.

• Υπάρ­χει όμως το Διε­θνές Δί­καιο που είναι με το μέρος της χώρας μας. Δεν μπο­ρεί να αμ­φι­σβη­τη­θεί ότι εί­μα­στε κρά­τος κι έχου­με σύ­νο­ρα ενώ βρι­σκό­μα­στε στην Ευ­ρώ­πη. Η Τουρ­κία, συ­νε­χί­ζει ωστό­σο τον ‘τσα­μπου­κά’ προ­σπα­θώ­ντας να δεί­ξει ότι δεν ακού­ει κα­νέ­ναν, ότι δεν εν­δια­φέ­ρε­ται για τις προει­δο­ποι­ή­σεις –αφού δεν υπάρ­χει και το εν­δε­χό­με­νο σο­βα­ρών κυ­ρώ­σε­ων. Κι αυτό γιατί οι εταί­ροι μας αλλά και άλλες χώρες, απλά συ­νε­χί­ζουν να τους… ανέ­χο­νται.

Η Τουρ­κία έχει απο­θρα­συν­θεί ακρι­βώς γι αυτό τον λόγο: διότι η διε­θνής κοι­νό­τη­τα και κυ­ρί­ως η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση είναι δι­χα­σμέ­νη. Δεν υπάρ­χει η διά­θε­ση να επι­βλη­θούν ου­σια­στι­κές κυ­ρώ­σεις, οι οποί­ες θα ‘πο­νέ­σουν’ πραγ­μα­τι­κά την Τουρ­κία –κι έχο­ντας αυτή την εκτί­μη­ση, παίρ­νει αυ­ξη­μέ­να ρίσκα. Εξα­κο­λου­θεί να πιέ­ζει την Ελ­λά­δα και αυτό το κάνει μέσα σε ένα πλαί­σιο σχε­τι­κής ‘ατι­μω­ρη­σί­ας’. Και δεν είναι μόνον η Ευ­ρώ­πη. Είναι η συ­νο­λι­κό­τε­ρη αντι­με­τώ­πι­ση που έχει. Η πα­ρέμ­βα­σή της στην Συρία, ανα­σχέ­θη­κε μόνον όταν η Ρωσία απο­φά­σι­σε να επέμ­βει, το ίδιο στον Καύ­κα­σο και στην Λιβύη. Για την Ελ­λά­δα, η Τουρ­κία έχει πάρει ένα υπο­λο­γι­σμέ­νο (όχι λε­λο­γι­σμέ­νο) ρίσκο ότι ενώ πιέ­ζει και προ­κα­λεί και εκ­βιά­ζει, θα υπάρ­ξει την τε­λευ­ταία στιγ­μή μια πα­ρέμ­βα­ση της διε­θνούς κοι­νό­τη­τας και θα μπο­ρέ­σει να κερ­δί­σει πολλά πα­ρα­πά­νω σε σχέση με τις πρό­σφα­τες εξε­λί­ξεις απο­κλι­μά­κω­σης με την πα­ρέμ­βα­ση της Γερ­μα­νί­ας.

• Εδώ θα ήθελα το σχό­λιό σας για τις διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές. Ούτως ή άλλως, παρά τις πιέ­σεις, τους εκ­βια­σμούς, τις προ­κλή­σεις κ.λπ. η Τουρ­κία, μόλις πα­ρεμ­βαί­νει κά­ποια δύ­να­μη, απο­σύ­ρε­ται αλλά με άδεια… χέρια.

Πράγ­μα­τι, πρό­σφα­τα με την πα­ρέμ­βα­ση της Γερ­μα­νί­ας, η Τουρ­κία δεν πήρε τί­πο­τε παρά το γε­γο­νός πως ανα­δι­πλώ­θη­κε. Οι διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές, εξυ­πη­ρε­τούν την Ελ­λά­δα αφού είναι μια δια­δι­κα­σία συ­ζή­τη­σης σε χα­μη­λό υπη­ρε­σια­κό επί­πε­δο –χωρίς με­γά­λες πο­λι­τι­κές δε­σμεύ­εις που της επι­τρέ­πει να κερ­δί­σει χρόνο. Επι­πλέ­ον, δεν πήρε τί­πο­τα ούτε από την Ευ­ρώ­πη. Μόνον γε­νι­κές υπο­σχέ­σεις για την επι­και­ρο­ποί­η­ση της τε­λω­νεια­κής ένω­σης, για την βο­ή­θεια στο προ­σφυ­γι­κό – με­τα­να­στευ­τι­κό και βε­βαί­ως, την γνω­στή συ­ζή­τη­ση για την άρση των θε­ω­ρή­σε­ων βίζας κ.λπ. Ου­σια­στι­κά, δεν κέρ­δι­σε τί­πο­τα.

• Τε­λι­κά όμως, πού το πάει ο Ερ­ντο­γάν και τι θα ήθελε κατά την άποψή σας;

Η Τουρ­κία θα ήθελε κατ’ αρχήν την πλήρη υπο­χώ­ρη­ση της Αθή­νας, στο θέμα του Κα­στελ­λό­ρι­ζου (ότι δη­λα­δή δεν δι­καιού­ται τί­πο­τε πέραν της αι­για­λί­τι­δας ζώνης επει­δή είναι πολύ κοντά στις τουρ­κι­κές ακτές). Επί­σης, ο τρό­πος που αντι­με­τω­πί­ζει όλα τα ζη­τή­μα­τα στο Αι­γαίο. Σί­γου­ρα δεν θέλει τις διε­ρευ­νη­τι­κές επα­φές. Επι­διώ­κει μια με­γά­λη διά­σκε­ψη με άλλες χώρες για να συ­ζη­τη­θούν όλα όσα θέλει η Τουρ­κία –δη­λα­δή να πα­γώ­σει το Τουρ­κο-Λι­βυ­κό σύμ­φω­νο, να πα­γώ­σει η Ελ­λη­νο-Αι­γυ­πτια­κή συμ­φω­νία και να κάνει τα ‘πα­ζά­ρια’ που θέλει εκεί­νη. Σε άλλη πε­ρί­πτω­ση, θα ζη­τή­σει μία πιο επί­ση­μη δια­δι­κα­σία τύπου Γε­νεύ­ης –αλλά σε πολύ υψηλό επί­πε­δο για να ακου­στεί η δική της θέση και να γε­μί­σει την ατζέ­ντα με ό,τι θέλει εκεί­νη. Κι εδώ θέλω να συ­μπλη­ρώ­σω ότι για την Τουρ­κία το μεί­ζον θέμα δεν είναι η στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών. Αυτό το θέτει συ­νε­χώς για να γε­μί­σει την ατζέ­ντα, ώστε να φανεί ότι συμ­βι­βά­ζε­ται σε αυτό –αλλά η Αθήνα να συμ­βι­βα­στεί στα υπό­λοι­πα. Την ίδια τα­κτι­κή αλλά με πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο θρά­σος, ακο­λου­θεί στην Κύπρο με το άνοιγ­μα των Βα­ρω­σί­ων, με το οποίο θέλει να στεί­λει μια προει­δο­ποί­η­ση για την Αμ­μό­χω­στο. Δη­λα­δή, η επό­με­νη δια­πραγ­μά­τευ­ση που θα ξε­κι­νή­σει υπό την αι­γί­δα του ΟΗΕ θα είναι μια δια­πραγ­μά­τευ­ση δια­φο­ρε­τι­κή, χωρίς ομο­σπον­δια­κά σχή­μα­τα και θα κι­νεί­ται στην λο­γι­κή των δύο κρα­τών. Και βέ­βαια, σε αυτό το πλαί­σιο θα θέσει την προ­ϋ­πό­θε­ση για συμ­φω­νία συν­δια­χεί­ρι­σης των ενερ­γεια­κών πόρων της Κυ­πρια­κής Δη­μο­κρα­τί­ας με τους Τουρ­κο­κύ­πριους.

• Υπάρ­χει πε­ρί­πτω­ση να απο­κλι­μα­κω­θεί η κα­τά­στα­ση και υπό ποιες προ­ϋ­πο­θέ­σεις;

Για να απο­κλι­μα­κω­θεί η κα­τά­στα­ση υπάρ­χουν δύο τρό­ποι: η Τουρ­κία να βρει απέ­να­ντί της και την ελ­λη­νι­κή απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα αλλά και ένα μπλοκ δυ­νά­με­ων, οι οποί­ες θα στεί­λουν ένα ξε­κά­θα­ρο μή­νυ­μα στην συ­μπε­ρι­φο­ρά της με σο­βα­ρές κυ­ρώ­σεις.