Καταπατημένα: Μόλις 5.000 ιδιοκτήτες στη χώρα ζήτησαν λύση στο πρόβλημα – Τα στοιχεία για τα Δωδεκάνησα

Ιδιο­κτή­τες που έχουν χτίσει σπίτια πάνω σε εκτά­σεις του δημο­σίου ή σε όχθες θαλασ­σών, ρεμάτων και ποταμών, ακόμα και σε πολυ­σύ­χνα­στες περιο­χές της πρω­τεύ­ου­σας όπως το Χαλάν­δρι, το Φάληρο ή στα Βρι­λήσ­σια κλπ, φαί­νε­ται πως γύρισαν την πλάτη στη νέα ρύθμιση για να απο­κτή­σουν καθα­ρούς τίτλους και να μην έχουν… «συνι­διο­κτήτη» και διεκ­δι­κητή των ακι­νή­των τους το Κράτος.

Η διορία υπο­βο­λής αιτή­σεων για την εξαγορά δημό­σιων κατα­πα­τη­μέ­νων εκτά­σεων μέσω της ψηφια­κής πλατ­φόρ­μας gov.gr, τυπικά, λήγει στις 30 Σεπτεμ­βρίου 2025. Αλλά, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, από συνόλου περίπου 90.000 ακι­νή­των που δυνη­τικά θα μπο­ρού­σαν να κατα­χω­ρη­θούν ορι­στικά στους ιδιο­κτή­τες τους, από το 2024 που ξεκί­νησε η δια­δι­κα­σία μέχρι σήμερα, μόλις και μετά βίας ξεπέ­ρα­σαν τις 5.000 οι ιδιο­κτή­τες που την ολο­κλή­ρω­σαν.

Το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών ανα­κοί­νωσε χθες ότι δίνει μία τελευ­ταία -βάσει και του νόμου- παρά­ταση στη ρύθμιση αυτή, για υποβολή αιτή­σεων μέχρι 11 Σεπτεμ­βρίου 2026. Το ερώτημα που ανα­κύ­πτει όμως είναι ποιοι άλλοι ενδια­φε­ρό­με­νοι μπορεί, πλέον, να εμφα­νι­στούν ως τότε, ενώ δεν το έχουν πράξει ήδη.

Με τον νόμο 5024 του 2023 θεσπί­στηκε η δυνα­τό­τητα εξα­γο­ράς των δια­κα­τε­χό­με­νων δημο­σίων κτη­μά­των (δηλαδή ακι­νή­των της δημό­σιας περιου­σίας που έχουν κατα­λη­φθεί από ιδιώτες), υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι πλη­ρού­νται οι αυστη­ροί όροι που προ­βλέ­πει η νομο­θε­σία.

Η δια­δι­κα­σία υπο­βο­λής αιτή­σεων ξεκί­νησε πέρυσι σε δύο φάσεις, ανάλογα με τις περι­φε­ρεια­κές ενό­τη­τες της χώρας: από τις 30 Σεπτεμ­βρίου 2024 για ορι­σμέ­νες εξ αυτών και από τις 31 Οκτω­βρίου 2024 για τις υπό­λοι­πες.

Χρόνιο πρό­βλημα

Σύμφωνα με τα στοι­χεία από το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, τα οποία παρου­σιά­ζει το newmoney.gr, περιο­χές όπως Αττική, Ρόδος, Κως, Άρτα, Ηλεία αλλά και η Θεσ­σα­λο­νίκη κατα­γρά­φουν υψηλές συγκε­ντρώ­σεις αιτή­σεων για εξαγορά κατα­πα­τη­μέ­νων.

Το πρό­βλημα δεν αφορά μόνο αγρο­τι­κές εκτά­σεις αλλά και οικι­στι­κές εντός σχεδίου περιο­χές, γει­το­νιές ή χωριά ολό­κληρα. Πολυ­κα­τοι­κίες στα Βρι­λήσ­σια, στο Γαλάτσι κ.α. έχουν κτιστεί σε κτήματα που διέ­νειμε στην δεκα­ε­τία του ’50 το υπουρ­γείο Γεωρ­γίας για αγρο­καλ­λιέρ­γειες, αλλά δεν απο­πλη­ρώ­θηκε ποτέ το αντί­τιμο από τους κατό­χους ή και, ενώ δόθηκαν σαν χωράφια, μετά από δεκα­ε­τίες αυτά που­λή­θη­καν, έγιναν αντι­πα­ροχή, κτί­στη­καν και μετα­τρά­πη­καν σε πολυ­κα­τοι­κίες και δια­με­ρί­σματα που μπήκαν και υποθήκη για τρα­πε­ζικά δάνεια.

Και για τις περι­πτώ­σεις αυτές επίσης, τα υπουρ­γεία Οικο­νο­μι­κών και Αγρο­τι­κής Ανά­πτυ­ξης επι­χεί­ρησε να δώσει λύση: με απόφαση Χατζη­δάκη – Τσιάρα (ΦΕΚ Β’ 6521/27-11-2024) ορί­στηκε ότι σε περιο­χές που δια­νε­μή­θη­καν με βάση την αγρο­τική νομο­θε­σία, ακόμη και αν η διανομή δεν περα­τώ­θηκε με ορι­στική κύρωση και έκδοση παρα­χω­ρη­τη­ρίων, το δημόσιο δεν μπορεί πλέον να εγείρει αξιώ­σεις και αγωγές κατά των κατόχων τους, εφόσον (α) δεν έχει κοι­νο­ποι­η­θεί στον φερό­μενο ιδιο­κτήτη ή νομέα τους ή σε δικαιο­πα­ρό­χους τους Πρω­τό­κολλο Απο­βο­λής ή πρό­στιμο αυθαί­ρε­της χρήσης ή κατά­λη­ψης και (β) δεν προ­βάλ­λο­νται δικαιώ­ματα του Δημο­σίου εξ άλλης αιτίας. Ειδικώς για εντός σχεδίου πόλεως ή οικι­σμού περιο­χές, πρέπει, επι­πλέον, ο ιδιώτης να έχει ανα­γρα­φεί ως κύριος στις πρώτες κτη­μα­το­λο­γι­κές εγγρα­φές.

Ωστόσο το πρό­βλημα παρα­μέ­νει μεγάλο και στην Αττική (ειδικά στην Ανα­το­λική) υπο­λο­γί­ζε­ται ότι 8 στα 10 ακίνητα του Δημο­σίου βρί­σκο­νται στα χέρια των ιδιωτών. Σε Θεσ­σα­λία και Στερεά Ελλάδα 7 στα 10 και στα νησιά του Αιγαίου 6 στα 10. Σύμφωνα με στοι­χεία του υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών, η μισή Άνω Γλυφάδα έχει κτισθεί σε κατα­πα­τη­μέ­νες εκτά­σεις, ενώ δεν είναι τυχαίο ότι μεγάλες εκτά­σεις, όπως στην Ηλιού­πολη (κτήμα Νάστου), στο Γαλάτσι (κτήμα Βεΐκου), στη Νέα Ερυ­θραία ή στην Αγία Παρα­σκευή, δεν έχουν ξεκά­θαρο ιδιο­κτη­σιακό καθε­στώς μέχρι σήμερα και το Δημόσιο αντι­μά­χε­ται με ιδιώτες.

Δωδε­κά­νησα: «ενσω­μά­τωση» προ­βλη­μά­των

Στη Ρόδο και την Κω παρα­τη­ρεί­ται, ανα­λο­γικά, η μεγα­λύ­τερη συγκέ­ντρωση αιτή­σεων για εξαγορά κατα­πα­τη­μέ­νων εκτά­σεων. Ο μαζικός αριθμός αιτή­σεων οφεί­λε­ται εν πολλοίς στο γεγονός ότι τα Δωδε­κά­νησα ενσω­μα­τώ­θη­καν το 1947, αλλά ως το 1946 λει­τουρ­γούσε Κτη­μα­το­λό­γιο επί ιτα­λι­κής κυριαρ­χίας. Παρά τις μεγάλες προ­σπά­θειες για τακτο­ποί­ηση του ζητή­μα­τος, πολλές εκτά­σεις παρα­μέ­νουν αμφι­σβη­τού­με­νες ή βρί­σκο­νται σε περιο­χές με ασαφή όρια, όπως παρα­λίες ή δασικές εκτά­σεις.

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι και η περί­πτωση της Ηλείας, της Πρέ­βε­ζας και της Άρτα, όπου κατα­γρά­φη­καν μαζικές αιτή­σεις για την εξαγορά κατα­πα­τη­μέ­νων εκτά­σεων. Στην περιοχή του Πύργου και της Αμα­λιά­δας, πολλοί ιδιώτες κατέ­χουν εκτά­σεις σε παλαιούς αιγια­λούς, όπως η Σπιάν­τζα και Καϊφά. Εκεί έχει υπάρξει ήδη μεγάλη ανά­πτυξη, για του­ρι­στι­κούς και γεωρ­γι­κούς σκοπούς.

Ιδιαί­τερα προ­βλή­ματα εντο­πί­ζο­νται σε παρό­χθιες περιο­χές, κοντά σε ποτάμια ή λίμνες, σε όλη την Ελλάδα. Καθώς ποταμοί όπως ο Νέστος, ο Αχέ­ρο­ντας ή ο Άραχθος περιο­ρί­ζουν τη ροή τους και δια­μορ­φώ­νουν νέες όχθες, πολλές εκτά­σεις κατα­πα­τή­θη­καν από ιδιώτες που επε­ξέ­τει­ναν την περιου­σία τους και ανέ­λα­βαν τον έλεγχο αυτών των εκτά­σεων.

 Έλεγχοι με drones

Στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών εκτι­μούν ότι στα «χέρια» κατα­πα­τη­τών βρί­σκε­ται το 40% της κατα­γε­γραμ­μέ­νης δημό­σιας ακί­νη­της περιου­σίας. Οι κατα­πα­τη­τές, εμφα­νί­ζο­νται στην εφορία και στα δικα­στή­ρια ως νόμιμοι ιδιο­κτή­τες των ακι­νή­των με τίτλους ιδιο­κτη­σίας που ανά­γο­νται και στο 1884!

Η κυβέρ­νηση επι­χεί­ρησε έτσι να ξεκα­θα­ρί­σει το τοπίο μετά από μισό ή έναν αιώνα αμφι­σβη­τή­σεων, λόγω και της πίεσης πολιτών και τοπικών κοι­νω­νιών να τακτο­ποι­ή­σουν τις εκτά­σεις και να αξιο­ποι­ή­σουν τις περιου­σίες τους (αγο­ρα­πω­λη­σίες, ένταξη σε επεν­δυ­τικά κίνητρα κλπ) χωρίς νομικά εμπόδια.

Από την άλλη, προ­σπα­θεί να κατα­πο­λε­μή­σει και μία νέα γενιά κατα­πα­τή­σεων. Εκτός από το να εξε­τά­ζει συμ­βό­λαια και τίτλους που ανα­τρέ­χουν έως και αιώνες πίσω, από φέτος αρχί­ζουν και έλεγχοι με χρήση drones που, σε συν­δυα­σμό με τεχνητή νοη­μο­σύνη, θα δια­πι­στώ­νουν παρα­βά­σεις και θα απο­κλεί­ουν όσους επι­χει­ρούν να ιδιο­ποι­η­θούν την δημόσια ακίνητη περιου­σία.

Πηγή: newmoney.gr