Έρχεται το τέλος των φθηνών αεροπορικών εισιτηρίων;

Η λήξη της κα­ρα­ντί­νας και η μετα-παν­δη­μι­κή εποχή έφε­ραν το φαι­νό­με­νο του revenge covid, μια πα­γκό­σμια τάση ανά­κτη­σης του χα­μέ­νου χρό­νου η οποία εκ­φρά­στη­κε κυ­ρί­ως μέσα από την έκρη­ξη των τα­ξι­διών, των νέων εμπει­ριών και φυ­σι­κά των φθη­νών αε­ρο­πο­ρι­κών ει­σι­τη­ρί­ων.

Όπως συμ­βαί­νει σχε­δόν πάντα στην ιστο­ρία, η συ­νέ­χεια δεν ήταν ούτε γραμ­μι­κή ούτε ανο­δι­κή. Οι νέες γε­ω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις, ο πό­λε­μος στην Ου­κρα­νία και πιο πρό­σφα­τα η πο­λε­μι­κή σύ­γκρου­ση στη Μέση Ανα­το­λή τσά­κι­σαν κυ­ριο­λε­κτι­κά την πα­γκό­σμια προ­σφο­ρά καυ­σί­μων αε­ρο­σκα­φών, με απο­τέ­λε­σμα πολ­λές αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες διε­θνώς να προ­χω­ρούν σε αυ­ξή­σεις των τιμών, σε λι­γό­τε­ρες πτή­σεις και σε εκτε­τα­μέ­νες πε­ρι­κο­πές χω­ρη­τι­κό­τη­τας.

Το μέλ­λον των φθη­νών αε­ρο­πο­ρι­κών τα­ξι­διών μοιά­ζει αβέ­βαιο, αν όχι σκο­τει­νό. Με­γά­λη με­ρί­δα των ανα­λυ­τών εκτι­μά πως βρι­σκό­μα­στε ήδη στο ση­μείο μηδέν οδεύ­ο­ντας με σι­γου­ριά προς μια συν­θή­κη που οι χα­μη­λές τιμές θα απο­τε­λούν αμε­τά­κλη­τα πα­ρελ­θόν. Το κό­στος στα καύ­σι­μα έχει δι­πλα­σια­στεί μετά την έναρ­ξη της κρί­σης στο Ιράν και δεν ανα­μέ­νε­ται να ομα­λο­ποι­η­θεί άμεσα ακόμα και αν ο πό­λε­μος τερ­μα­τι­στεί.

Σύμ­φω­να με στοι­χεία της Cirium, μέσα σε λίγες μέρες αφαι­ρέ­θη­καν πε­ρί­που 2 εκα­τομ­μύ­ρια δια­θέ­σι­μες θέ­σεις από τα προ­γράμ­μα­τα πτή­σε­ων του Μαΐου, ενώ πολ­λές αε­ρο­πο­ρι­κές ανέ­στη­λαν ολο­κλη­ρω­τι­κά τη λει­τουρ­γία τους.

Οι «ανα­πό­φευ­κτες» αυ­ξή­σεις και το δύ­σκο­λο κα­λο­καί­ρι

Η πρό­βλε­ψη του Γε­νι­κού Διευ­θυ­ντή της Διε­θνής Ένωση Αε­ρο­με­τα­φο­ρών (IATA), Γουί­λι Γουόλς, έχει ιδιαί­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα και αν επα­λη­θευ­τεί θα μι­λά­με για ένα ρι­ζι­κά και­νού­ριο τοπίο για τα αε­ρο­πο­ρι­κά τα­ξί­δια στην Ευ­ρώ­πη.

Σύμ­φω­να με τον Γ. Γουόλς η αύ­ξη­ση των τιμών των αε­ρο­πο­ρι­κών είναι «ανα­πό­φευ­κτη» καθώς οι αε­ρο­με­τα­φο­ρείς δεν μπο­ρούν να συ­νε­χί­σουν να απορ­ρο­φούν το αυ­ξη­μέ­νο λει­τουρ­γι­κό κό­στος σε βάθος χρό­νου. Ακόμη και αν τα Στενά του Ορ­μούζ άνοι­γαν ξανά αύριο, οι επι­πτώ­σεις της σύ­γκρου­σης στη Μέση Ανα­το­λή θα εξα­κο­λου­θή­σουν να γί­νο­νται αι­σθη­τές μέχρι και το επό­με­νο έτος σχο­λιά­ζει σε συ­νέ­ντευ­ξη στο BBC ο επι­κε­φα­λής της IATA. Η Ευ­ρώ­πη εξαρ­τά­ται σε με­γά­λο βαθμό από ει­σα­γω­γές καυ­σί­μων από τη συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ριο­χή και ανα­ζη­τεί­ται ήδη λύση στο πρό­βλη­μα με εναλ­λα­κτι­κές πηγές προ­μή­θειας. Την προη­γού­με­νη εβδο­μά­δα, η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση διευ­κρί­νι­σε ότι δεν υπάρ­χει πε­ριο­ρι­σμός στη χρήση καυ­σί­μων αμε­ρι­κα­νι­κών προ­δια­γρα­φών από τις ευ­ρω­παϊ­κές αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες, με την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι οι ει­σα­γω­γές θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν με προ­σο­χή.

Τις προη­γού­με­νες ημέ­ρες ο επί­τρο­πος Ενέρ­γειας της ΕΕ, Νταν Γιόρ­γκεν­σεν, δή­λω­σε ότι δεν ανα­μέ­νει σο­βα­ρές ελ­λεί­ψεις βρα­χυ­πρό­θε­σμα, χωρίς ωστό­σο να απο­κλεί­ει προ­βλή­μα­τα εφο­δια­σμού σε πιο μα­κρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα. Από την πλευ­ρά του, ο διευ­θύ­νων σύμ­βου­λος του τα­ξι­διω­τι­κού ομί­λου TUI, Σε­μπά­στιαν Έμπελ, εμ­φα­νί­στη­κε κα­θη­συ­χα­στι­κός, δη­λώ­νο­ντας ότι δεν ανα­μέ­νει ελ­λεί­ψεις τους προ­σε­χείς μήνες. Παρ’ όλα αυτά, ο Γουί­λι Γουόλς επέ­μει­νε ότι οι ανη­συ­χί­ες για τους αε­ρο­με­τα­φο­ρείς στη Βρε­τα­νία εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται.

Την ίδια στιγ­μή, το ρίσκο και η ανη­συ­χία για γε­νι­κευ­μέ­νο αε­ρο­πο­ρι­κό μπλακ άουτ αυ­ξά­νο­νται όσο πλη­σιά­ζου­με στην καρ­διά του κα­λο­και­ριού και των δια­κο­πών. Η κα­τα­γε­γραμ­μέ­νη εμπει­ρία δεί­χνει πως τους μήνες Ιού­λιο και Αύ­γου­στο η ζή­τη­ση για αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια «απο­γειώ­νε­ται» κατά πε­ρί­που 25%.

Αν αυτή η ζή­τη­ση συν­δυα­στεί με πα­ρά­τα­ση της ενερ­γεια­κής κρί­σης και προ­βλή­μα­τα στην προ­σφο­ρά καυ­σί­μων, όλα τα εν­δε­χό­με­να τί­θε­νται επί τά­πη­τος με την του­ρι­στι­κή βιο­μη­χα­νία ει­δι­κά στην Ευ­ρώ­πη να δέ­χε­ται ασφυ­κτι­κές πιέ­σεις.

Τι θα γίνει με τα αε­ρο­πο­ρι­κά στην Ελ­λά­δα

Μέχρι στιγ­μής οι επι­πτώ­σεις στον ελ­λη­νι­κό του­ρι­σμό από τον πό­λε­μο στον Περ­σι­κό κόλπο είναι δια­χει­ρί­σι­μες, με τους πα­ρά­γο­ντες της αγο­ράς να συ­νι­στούν ψυ­χραι­μία. Οι ελ­λη­νι­κές αε­ρο­πο­ρι­κές πτή­σεις δεν φαί­νε­ται να αι­μορ­ρα­γούν από τη διε­θνή συ­γκυ­ρία όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στα επί­ση­μα στοι­χεία.

Τα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια έχουν αυ­ξη­θεί γύρω στο 5-10%, η ζή­τη­σή τους κα­τα­γρά­φει μία μικρή μεί­ω­ση, ωστό­σο το του­ρι­στι­κό ρεύμα προς τη χώρα μας δεν έχει ανα­κο­πεί με τις ακυ­ρώ­σεις να είναι ελά­χι­στες. Ο λόγος είναι ότι αν και ση­μειώ­θη­καν αυ­ξή­σεις στα αε­ρο­πο­ρι­κά, η τιμή τους πα­ρέ­χει ακόμα αντα­γω­νι­στι­κό πλε­ο­νέ­κτη­μα ενώ το ελ­λη­νι­κό κα­λο­καί­ρι απο­τε­λεί ένα άφθαρ­το brand. Αν κάτι έχει αλ­λά­ξει είναι οι μέρες πα­ρα­μο­νής στην Ελ­λά­δα όπου εντο­πί­ζε­ται μεί­ω­ση πε­ρί­που στις δύο με τρεις μέρες. Επι­στρέ­φο­ντας στα πραγ­μα­τι­κά νού­με­ρα, ση­μειώ­νε­ται πως τον Μάρ­τιο, η AEGEAN ανα­κοί­νω­σε αυ­ξή­σεις και ανα­προ­σαρ­μο­γή των τιμών των ει­σι­τη­ρί­ων σε επί­πε­δα από 7 έως 8% λόγω της εκτί­να­ξης των τιμών στα καύ­σι­μα.

Σύμ­φω­να με την εξή­γη­ση της εται­ρεί­ας, οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες πλήτ­το­νται πολ­λα­πλώς από την πο­λε­μι­κή σύ­γκρου­ση στη Μέση Ανα­το­λή καθώς προ­χώ­ρη­σαν στην ανα­στο­λή των δρο­μο­λο­γί­ων τους προς συ­γκε­κρι­μέ­νους προ­ο­ρι­σμούς. Η αβε­βαιό­τη­τα που επι­κρα­τεί δεν επι­τρέ­πει, προς το παρόν, αξιό­πι­στες εκτι­μή­σεις για το πότε θα κα­τα­στεί εφι­κτή η απο­κα­τά­στα­ση της κα­νο­νι­κό­τη­τας.

Τι μέλει γε­νέ­σθαι; Η κρίση στις αε­ρο­με­τα­φο­ρές και το αυ­ξη­μέ­νο κό­στος λει­τουρ­γί­ας των εται­ρειών θα συ­νε­χι­στεί και στην Ελ­λά­δα με τους ει­δι­κούς να εκτι­μούν ότι το επό­με­νο διά­στη­μα θα ση­μειω­θούν ση­μα­ντι­κές αυ­ξή­σεις κοντά στο 25% στα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια. Το κό­στος των τα­ξι­διών έχει υπερ­δι­πλα­σια­στεί ενώ η γε­νι­κή ει­κό­να είναι πως ακόμη και αν άνοι­γαν σή­με­ρα τα Στενά του Ορ­μούζ, θα χρειά­ζο­νταν γύρω στους 7 μήνες για την πλήρη επι­στρο­φή στην κα­νο­νι­κό­τη­τα.

Το αι­σιό­δο­ξο σε­νά­ριο και πού βα­σί­ζε­ται

Παρά την έντο­νη ανη­συ­χία που προ­κα­λούν οι αυ­ξη­μέ­νες τιμές των καυ­σί­μων, το ρυθ­μι­στι­κό κό­στος και οι απαι­τή­σεις της πρά­σι­νης με­τά­βα­σης, η ευ­ρω­παϊ­κή αε­ρο­πο­ρία δεν είναι απρο­στά­τευ­τη. Η τε­χνο­λο­γι­κή και­νο­το­μία, ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός των υπο­δο­μών και η ανα­διά­τα­ξη του ευ­ρω­παϊ­κού συ­στή­μα­τος με­τα­φο­ρών μπο­ρούν να με­τριά­σουν μέρος των πιέ­σε­ων που οδη­γούν στα ακρι­βό­τε­ρα αε­ρο­πο­ρι­κά ει­σι­τή­ρια.

Στο επί­κε­ντρο αυτής της προ­σπά­θειας βρί­σκε­ται η Τε­χνη­τή Νοη­μο­σύ­νη. Οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες επεν­δύ­ουν πλέον μα­ζι­κά σε εφαρ­μο­γές AI, με στόχο τη μεί­ω­ση του λει­τουρ­γι­κού κό­στους, τη βελ­τι­στο­ποί­η­ση της κα­τα­νά­λω­σης καυ­σί­μων και την πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή συ­ντή­ρη­ση των αε­ρο­σκα­φών. Η λε­γό­με­νη «Agentic AI», η οποία ανα­μέ­νε­ται να απο­κτή­σει με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα τους επό­με­νους μήνες, δίνει τη δυ­να­τό­τη­τα για τα­χύ­τε­ρες και πιο συ­νε­πείς απο­φά­σεις σε συν­θή­κες πί­ε­σης, όπως κα­θυ­στε­ρή­σεις, επι­χει­ρη­σια­κές δια­τα­ρα­χές και αλ­λα­γές δρο­μο­λο­γί­ων.

Η αξιο­ποί­η­ση της Τε­χνη­τής Νοη­μο­σύ­νης δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο στον αέρα. Οι νέες τε­χνο­λο­γί­ες βιο­με­τρι­κής ταυ­το­ποί­η­σης και ψη­φια­κής ταυ­τό­τη­τας ανα­μέ­νε­ται να απλο­ποι­ή­σουν ση­μα­ντι­κά τις δια­δι­κα­σί­ες στα αε­ρο­δρό­μια. Λι­γό­τε­ρη γρα­φειο­κρα­τία, τα­χύ­τε­ρη ροή επι­βα­τών και μι­κρό­τε­ρη ανά­γκη για προ­σω­πι­κό εδά­φους μπο­ρούν να με­τα­φρα­στούν σε ση­μα­ντι­κή εξοι­κο­νό­μη­ση πόρων για τις εται­ρεί­ες και τα αε­ρο­δρό­μια.

Θα μας «σώ­σουν» τε­χνο­λο­γία και Ενιαί­ος Ου­ρα­νός;

Κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο στη μεί­ω­ση του κό­στους μπο­ρεί να δια­δρα­μα­τί­σει και ο Ενιαί­ος Ευ­ρω­παϊ­κός Ου­ρα­νός. Η εφαρ­μο­γή του πα­κέ­του SES2+ θε­ω­ρεί­ται μία από τις ση­μα­ντι­κό­τε­ρες θε­σμι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις για την ευ­ρω­παϊ­κή αε­ρο­πο­ρία, καθώς ο ση­με­ρι­νός κα­τα­κερ­μα­τι­σμός του ενα­έ­ριου χώρου προ­κα­λεί κα­θυ­στε­ρή­σεις, με­γα­λύ­τε­ρες δια­δρο­μές και πε­ριτ­τή κα­τα­νά­λω­ση καυ­σί­μων.

Μέσω του προ­γράμ­μα­τος SESAR, η Ευ­ρω­παϊ­κή Ένωση επι­διώ­κει τον εκ­συγ­χρο­νι­σμό της Δια­χεί­ρι­σης Ενα­έ­ριας Κυ­κλο­φο­ρί­ας, με στόχο τη μεί­ω­ση των κα­θυ­στε­ρή­σε­ων και την εξά­λει­ψη μη απο­δο­τι­κών πτή­σε­ων. Η πλή­ρης εφαρ­μο­γή του νέου μο­ντέ­λου θα μπο­ρού­σε, σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις, να πε­ριο­ρί­σει δρα­στι­κά τις εκ­πο­μπές CO2 έως το 2050 και ταυ­τό­χρο­να να μειώ­σει το κό­στος που επω­μί­ζο­νται οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες για τα δι­καιώ­μα­τα ρύπων.

Στο ίδιο πλαί­σιο εντάσ­σε­ται και η στρα­τη­γι­κή για το Διευ­ρω­παϊ­κό Δί­κτυο Με­τα­φο­ρών, με τον Επί­τρο­πο Με­τα­φο­ρών Από­στο­λο Τζι­τζι­κώ­στα να θέτει ως προ­τε­ραιό­τη­τα την ολο­κλή­ρω­ση κρί­σι­μων πα­ρεμ­βά­σε­ων έως το 2028. Στό­χος είναι ένα πιο απο­δο­τι­κό, δια­συν­δε­δε­μέ­νο και λι­γό­τε­ρο δα­πα­νη­ρό σύ­στη­μα με­τα­φο­ρών. Ένας ακόμη πα­ρά­γο­ντας που μπο­ρεί να επη­ρε­ά­σει τις τιμές είναι η πο­λυ­τρο­πι­κό­τη­τα, δη­λα­δή ο συν­δυα­σμός δια­φο­ρε­τι­κών μέσων με­τα­φο­ράς. Το σχέ­διο για το «Ενιαίο Ψη­φια­κό Ει­σι­τή­ριο» προ­βλέ­πει τη δυ­να­τό­τη­τα ενιαί­ας κρά­τη­σης για τα­ξί­δια που συν­δυά­ζουν τρένο και αε­ρο­πλά­νο, με πλήρη δι­καιώ­μα­τα για τον επι­βά­τη.

Η εξέ­λι­ξη αυτή μπο­ρεί να ενι­σχύ­σει τον αντα­γω­νι­σμό από τον σι­δη­ρό­δρο­μο, ιδίως στις μι­κρές απο­στά­σεις. Οι πτή­σεις σύ­ντο­μης διάρ­κειας εν­δέ­χε­ται στα­δια­κά να αντι­κα­τα­στα­θούν από τρένα υψη­λής τα­χύ­τη­τας, απε­λευ­θε­ρώ­νο­ντας χω­ρη­τι­κό­τη­τα στα αε­ρο­δρό­μια και επι­τρέ­πο­ντας στις αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες να επι­κε­ντρω­θούν σε πιο απο­δο­τι­κά δρο­μο­λό­για με­σαί­ων και με­γά­λων απο­στά­σε­ων. Πα­ράλ­λη­λα, η με­γα­λύ­τε­ρη δια­φά­νεια στις τιμές και η ευ­κο­λό­τε­ρη σύ­γκρι­ση δια­φο­ρε­τι­κών μέσων με­τα­φο­ράς θα ασκή­σουν πίεση στις αε­ρο­πο­ρι­κές να πα­ρα­μεί­νουν αντα­γω­νι­στι­κές.

Το στοί­χη­μα της κοι­νω­νι­κής πρό­σβα­σης

Ωστό­σο, η προ­στα­σία του κα­τα­να­λω­τή πα­ρα­μέ­νει ένα σύν­θε­το ζή­τη­μα. Από τη μία πλευ­ρά, η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή επι­μέ­νει ότι οι επι­βά­τες δεν πρέ­πει να επι­βα­ρύ­νο­νται εκ των υστέ­ρων με πρό­σθε­τες χρε­ώ­σεις. Η Κο­μι­σιόν έχει κα­τα­στή­σει σαφές ότι οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες δεν μπο­ρούν να προ­σθέ­τουν επι­πλέ­ον χρε­ώ­σεις καυ­σί­μων μετά την ολο­κλή­ρω­ση της αγο­ράς του ει­σι­τη­ρί­ου, ενώ οι κα­νό­νες απο­ζη­μί­ω­σης για κα­θυ­στε­ρή­σεις και ακυ­ρώ­σεις πα­ρα­μέ­νουν σε ισχύ.

Από την άλλη πλευ­ρά, οι ίδιες οι αε­ρο­πο­ρι­κές εται­ρεί­ες προει­δο­ποιούν ότι η υπερ­βο­λι­κή ρύθ­μι­ση μπο­ρεί να αυ­ξή­σει πε­ραι­τέ­ρω το κό­στος. Η ένωση Airlines for Europe υπο­στη­ρί­ζει ότι οι αλ­λα­γές στον κα­νο­νι­σμό EU261 εν­δέ­χε­ται να οδη­γή­σουν σε ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση των δα­πα­νών για εται­ρεί­ες και επι­βά­τες. Το επι­χεί­ρη­μα του κλά­δου είναι ότι κάθε πρό­σθε­το κό­στος, ακόμη και όταν προ­κύ­πτει από μέτρα κοι­νω­νι­κά δί­καια ή προ­στα­τευ­τι­κά για τον κα­τα­να­λω­τή, τε­λι­κά εν­σω­μα­τώ­νε­ται στην τε­λι­κή τιμή του ει­σι­τη­ρί­ου.

Τα δε­δο­μέ­να οδη­γούν στο συ­μπέ­ρα­σμα ότι η ευ­ρω­παϊ­κή αε­ρο­πο­ρία ει­σέρ­χε­ται σε μια νέα πε­ρί­ο­δο «πραγ­μα­τι­κής τι­μο­λό­γη­σης». Η εποχή των ει­σι­τη­ρί­ων των 10 και 20 ευρώ, που στη­ρί­χθη­κε σε φθηνά ορυ­κτά καύ­σι­μα, πε­ριο­ρι­σμέ­νο ρυθ­μι­στι­κό κό­στος και δω­ρε­άν ή χα­μη­λού κό­στους δι­καιώ­μα­τα ρύπων, φαί­νε­ται πως έχει πα­ρέλ­θει.

Πηγή: powergame.gr