Επιστημονικό Συμβούλιο Βουλής: Προβληματισμός για τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων για το νερό στη ΡΑΕ

Το νερό δεν είναι εµπορικό προϊόν, η ύδρευση συνιστά υπη­ρε­σία κοινής ωφέ­λειας, υπεν­θυ­μί­ζει το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο της Βουλής, στην έκθεσή του επί του νομο­σχε­δίου με το οποίο ανα­τί­θε­νται στη ΡΑΕ αρμο­διό­τη­τες επο­πτείας και ελέγχου των παρόχων υπη­ρε­σιών ύδατος (ύδρευ­σης και απο­χέ­τευ­σης) και των φορέων δια­χεί­ρι­σης αστικών απο­βλή­των. Το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο παρα­θέ­τει το κοι­νο­τικό πλαίσιο για την πολι­τική ύδατος και τη νομο­λο­γία του ΣτΕ και, μεταξύ άλλων, υπο­γραμ­μί­ζει ότι «τίθεται το ερώτηµα αν και κατά πόσον οι µεταβιβαζόµενες µε τον παρόν νοµοσχέδιο αρµοδιότητες στη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. συµβαδίζουν µε τη νομο­λο­γία του Συµβουλίου της Επι­κρα­τείας».

Συνο­πτικά, σύμφωνα με την έκθεση του Επι­στη­μο­νι­κού Συμ­βου­λίου:

Η Οδηγία 2000/60/ΕΚ, για τη θέσπιση πλαι­σίου κοι­νο­τι­κής δράσης στον τοµέα της πολι­τι­κής των υδάτων, έθεσε το νοµοθετικό πλαίσιο για την ορθή δια­χεί­ριση και προ­στα­σία των υδα­τι­κών πόρων και την απο­τροπή της περαι­τέρω υποβάθµισής τους. Στο Προοίµιό της ανα­φέ­ρε­ται ότι «το ύδωρ δεν είναι εµπορικό προϊόν όπως όλα τα άλλα, αλλά απο­τε­λεί κληρονοµιά που πρέπει να προ­στα­τεύ­ε­ται και να τυγ­χά­νει της κατάλ­λη­λης µεταχείρισης», καθώς και ότι «η ύδρευση συνιστά υπη­ρε­σία κοινής ωφέ­λειας».

Σε εφαρ­μογή των προ­βλέ­ψεων της Οδηγίας, ψηφί­στηκε το 2003 νόμος με τον οποίο συστά­θηκε η Εθνική Επι­τροπή Υδάτων. Η Εθνική Επι­τροπή Υδάτων καταρ­γεί­ται με το νόμο που εισά­γε­ται σήμερα στην Ολο­μέ­λεια.

Από την Εθνική Επι­τροπή Υδάτων η οποία χαράσ­σει την πολι­τική για την προ­στα­σία και δια­χεί­ριση των υδάτων, είχε εκδοθεί απόφαση, όπως προ­έ­βλεπε ο νόμος 3199/2003, για την «Έγκριση γενικών κανόνων κοστο­λό­γη­σης και τιµολόγησης υπη­ρε­σιών ύδατος. Μέθοδος και δια­δι­κα­σίες για την ανά­κτηση κόστους των υπη­ρε­σιών ύδατος στις διά­φο­ρες χρήσεις του». Ωστόσο, δεν προ­χώ­ρησε η εφαρ­μογή ενιαίου πλαι­σίου τιμο­λό­γη­σης των υπη­ρε­σιών ύδατος για τις διά­φο­ρες χρήσεις του. Το κενό αυτό επι­χει­ρεί­ται να καλυ­φθεί με το σημε­ρινό σχέδιο νόμου που ανα­θέ­τει την επο­πτεία και την παρα­κο­λού­θηση των υπη­ρε­σιών ύδατος στην ανε­ξάρ­τητη αρχή.

Με το υφι­στά­μενο πλαίσιο, κατά τον προσδιορισµό του κόστους των υπη­ρε­σιών ύδατος λαµβάνονται υπόψη τρεις συνι­στώ­σες: το χρηµατοοικονοµικό κόστος του παρόχου (σ.σ. επεν­δυ­τικό, λει­τουρ­γικό, δαπάνες συντή­ρη­σης, κόστος δανεισµού κ.λπ.), το περι­βαλ­λο­ντικό κόστος, το οποίο συνί­στα­ται στο κόστος της από­κλι­σης της κατά­στα­σης των υδάτων από την (προστατευόµενη) καλή κατά­στασή τους, και το κόστος φυσικού πόρου (που συν­θέ­τουν το περι­βαλ­λο­ντικό κόστος), δηλαδή το κόστος άλλων εναλ­λα­κτι­κών χρήσεων του ύδατος, οι οποίες είναι ανα­γκαίες σε περί­πτωση που το υδατικό σύστηµα χρησιµοποιείται πέραν του ρυθµού της φυσικής του ανα­πλή­ρω­σης.

«Υπό το φως των ανωτέρω, δια­τυ­πώ­νε­ται προβληµατισµός κατά πόσον οι προτεινόµενοι στα υπό ψήφιση άρθρα ορισµοί και δια­δι­κα­σίες κοστο­λό­γη­σης και τιµολόγησης των υπη­ρε­σιών ύδατος εκπλη­ρώ­νουν την απαί­τηση για προηγούµενη οικονοµική ανάλυση, η οποία απο­τε­λεί τη νόµιµη προ­ϋ­πό­θεση και το αιτιο­λο­γικό έρεισµα της τιµολογιακής πολι­τι­κής, στη­ρί­ζε­ται στην ανάλυση των χαρα­κτη­ρι­στι­κών συγκεκριµένης περιο­χής και διέ­πε­ται από την αρχή “ο ρυπαί­νων πλη­ρώ­νει”, κατανέµει, δηλαδή, τα οικονοµικά βάρη στους χρήστες των υπη­ρε­σιών ύδατος µε γνώµονα τις προκαλούµενες από τις δρα­στη­ριό­τη­τές τους επι­πτώ­σεις στην κατά­σταση των επι­φα­νεια­κών και υπό­γειων υδάτων, κατά τρόπον ώστε, µέσω της τιµολόγησης των εν λόγω υπη­ρε­σιών, να προ­στα­τεύ­ο­νται κατά τρόπον αποτελεσµατικό οι υδα­τι­κοί πόροι και να ελέγ­χε­ται η υπερ­βο­λική κατα­νά­λωση του ύδατος», ανα­φέ­ρει το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο της Βουλής και υπεν­θυ­μί­ζει ότι σύμφωνα με το ΣτΕ πρέπει να λαµβάνονται υπόψιν, κατά την ανά­κτηση του κόστους, τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά κάθε περιο­χής λεκάνης απορ­ροής, οι κρα­τού­σες γεω­γρα­φι­κές και κλιµατολογικές συν­θή­κες και τα δεδοµένα που προ­κύ­πτουν από την οικονοµική ανάλυση της χρήσης του ύδατος.

«Εν προκειµένω δεν θεσπί­ζο­νται συγκεκριµένοι κανόνες και δια­δι­κα­σίες µε τις οποίες να δια­σφα­λί­ζε­ται ότι οι πάροχοι των υπη­ρε­σιών ύδατος προσαρµόζουν την τιµολογιακή τους πολι­τική στα δεδοµένα που προ­κύ­πτουν από τα εγκεκριµένα σχέδια δια­χεί­ρι­σης των λεκανών απορ­ροής ποταµών ούτε προ­βλέ­πε­ται ότι, κατά την έγκριση των τιµολογίων των παρόχων από τις αρµόδιες αρχές, ελέγ­χε­ται η τήρηση των κατευ­θύν­σεων που τίθε­νται στα σχέδια δια­χεί­ρι­σης, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται ότι η τιµολογιακή πολι­τική διαµορφώνεται κατά τρόπο σύµφωνο προς τις ανωτέρω επι­τα­γές του νόµου και της οδηγίας, κατ’ εκτίµηση των κοι­νω­νι­κών, περι­βαλ­λο­ντι­κών και οικονοµικών αποτελεσµάτων της ανά­κτη­σης και της αρχής “ο ρυπαί­νων πλη­ρώ­νει”», σημειώ­νει το Επι­στη­μο­νικό Συμ­βού­λιο της Βουλής.

Περαι­τέρω δεν προσ­διο­ρί­ζο­νται συγκεκριµένες παράµετροι, κατ’ εκτίµηση των οποίων πρέπει να καθο­ρί­ζε­ται το επίπεδο ανά­κτη­σης του κόστους των υπη­ρε­σιών ύδατος στις διά­φο­ρες χρήσεις, σύµφωνα µε τα κρι­τή­ρια που µνηµονεύονται στο άρθρο 12 του ν. 3199/2003».

Σύμφωνα με το ΣτΕ, η εθνική πολι­τική παροχής υπη­ρε­σιών ύδρευ­σης, συµπεριλαµβανοµένης και της τιµολόγησης αυτών, σχε­διά­ζε­ται από τα κράτη µέλη ως πολι­τική παροχής υπη­ρε­σιών κοινής ωφέ­λειας, µε βασικό κρι­τή­ριο την επί­τευξη των περι­βαλ­λο­ντι­κών στόχων της οδηγίας 2000/60/ΕΚ.

Εχει κριθεί ότι οι δια­τά­ξεις του νόμου που αφορά στη Ρυθ­μι­στική Αρχή Ενέρ­γειας, είναι δια­τά­ξεις που υπα­γο­ρεύ­ο­νται από λόγους δηµοσίου συµφέροντος, που συνί­στα­νται στην ανά­πτυξη της αγοράς ενέρ­γειας και στην προ­στα­σία και προ­α­γωγή του ελεύ­θε­ρου υγιούς ανταγωνισµού στον τοµέα αυτό προς όφελος των κατα­να­λω­τών.

«Τίθεται το ερώτηµα αν και κατά πόσον οι µεταβιβαζόµενες µε τον παρόν νοµοσχέδιο αρµοδιότητες στη Ρ.Α.Α.Ε.Υ. συµβαδίζουν µε τη νομο­λο­γία του Συµβουλίου της Επι­κρα­τείας», σύμφωνα με το οποίο η παροχή υπη­ρε­σιών κοινής ωφε­λείας, όπως υδρεύ­σεως και απο­χε­τεύ­σεως, δεν συνιστά δρα­στη­ριό­τητα ανα­πό­σπα­στη από τον πυρήνα της κρα­τι­κής εξου­σίας και δύναται να ανα­τί­θε­ται σε δηµόσια επι­χεί­ρηση υπό µορφή ανώνυµης εται­ρείας, όπως η ΕΥΔΑΠ ΑΕ, η οποία παρέχει υπη­ρε­σίες κοινής ωφέ­λειας απο­λύ­τως ζωτικής σηµασίας.

Δεδο­μέ­νης της νομο­λο­γίας του ΣτΕ είναι συνταγµατικώς επιβεβληµένος ο έλεγχος της ΕΥΔΑΠ ΑΕ από το Ελλη­νικό Δηµόσιο, όχι απλώς µε την άσκηση επο­πτείας επ’ αυτής, αλλά και διά του µετοχικού της κεφα­λαίου. (σ.σ. με το άρθρο 27 του σχεδίου νόμου, «η επο­πτεία της «Ε.ΥΔ.Α.Π. Α.Ε.» και του νομικού προ­σώ­που δημο­σίου δικαίου «ΕΤΑΙΡΕΙΑ ΠΑΓΙΩΝ Ε.ΥΔ.Α.Π.» μετα­φέ­ρε­ται στο Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας»).

Στην ολο­μέ­λεια

Το νομο­σχέ­διο εισά­γε­ται για συζή­τηση στην Ολο­μέ­λεια την προσεχή Δευτέρα. Η κυβέρ­νηση έχει δηλώσει ότι η ανάθεση του νερού στον επο­πτικό έλεγχο της ΡΑΕ θα ενι­σχύ­σει τη δια­φά­νεια και ορθο­λο­γι­κό­τητα της υδα­τι­κής πολι­τι­κής, θα ανα­βαθ­μί­σει τη θέση των κατα­να­λω­τών, μέσω της θέσπι­σης λογο­δο­σίας των φορέων παροχής υπη­ρε­σιών ύδατος και δια­χεί­ρι­σης απο­βλή­των, καθώς και μέσω του ελέγχου των αναπτυξιακών-επενδυτικών και τιμο­λο­για­κών πολι­τι­κών.

Ο ίδιος ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Κώστας Σκρέκας έχει δηλώσει ότι θέλει να δια­τη­ρή­σει το δημόσιο χαρα­κτήρα των υπη­ρε­σιών παροχής ύδατος, και του πόσιμου νερού στις πόλεις και του αρδευ­τι­κού νερού στις καλ­λιέρ­γειες. Όπως όμως έχει δηλώσει, σήμερα ο έλεγχος είναι πλημ­με­λής και γι΄αυτό απαι­τεί­ται συστη­μα­τικά να ελέγχει και να επο­πτεύει μια δημόσια ανε­ξάρ­τητη αρχή.

Κατά την επε­ξερ­γα­σία του νομο­σχε­δίου στην αρμόδια κοι­νο­βου­λευ­τική επι­τροπή, οι Δημο­τι­κές Επι­χει­ρή­σεις Ύδρευ­σης και Απο­χέ­τευ­σης (ΔΕΥΑ) επι­σή­μα­ναν ότι στο νομο­σχέ­διο (άρθρο 11) ορί­ζε­ται πως η Ρυθ­μι­στική Αρχή Απο­βλή­των, Ενέρ­γειας και Υδάτων (σ.σ. σήμερα είναι η ΡΑΕ) θα πρέπει να «παρα­κο­λου­θεί και επο­πτεύει την ορθή εφαρ­μογή συμ­βά­σεων παρα­χώ­ρη­σης υπη­ρε­σιών ύδατος σε τρίτους». «Ευλόγως συνεπώς», όπως σημειώ­νουν «όλοι οι φορείς της αυτο­διοί­κη­σης έχουν την άποψη ότι, εν τέλει, πίσω από την υπόθεση αυτή, κρύ­βε­ται ιδιω­τι­κο­ποί­ηση». Στο ίδιο περίπου κλίμα κινού­νται και οι Φορείς Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των (ΦΟΣΔΑ), οι οποίοι ζητούν ενί­σχυσή τους, με μόνιμο προ­σω­πικό, και από­συρση του νομο­σχε­δίου. Τις δια­βε­βαιώ­σεις του υπουρ­γείου για τη βούληση της κυβέρ­νη­σης το νερό να μην ιδιω­τι­κο­ποι­η­θεί αμφι­σβή­τη­σαν οι εκπρό­σω­ποι των εργα­ζο­μέ­νων σε ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ που κάλεσαν την κυβέρ­νηση να απα­ντή­σει «προς τι το ΣΔΙΤ στο εξω­τε­ρικό υδρο­δο­τικό σύστημα της Αθήνας» και δήλωσαν αντί­θε­τοι με την υπαγωγή του νερού σε μια «ρυθ­μι­στική αρχή της αγοράς».

Τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης έχουν καταγ­γεί­λει ότι το νομο­σχέ­διο είναι αντι­συ­νταγ­μα­τικό και κινεί­ται αντί­θετα με την απόφαση του ΣτΕ για το νερό. «Το νερό δεν είναι εμπο­ρικό προϊόν, για να ρυθ­μί­ζε­ται σε καθε­στώς αγοράς», έχουν υπο­γραμ­μί­σει.

Μετά την ολο­κλή­ρωση της επε­ξερ­γα­σίας του νομο­σχε­δίου, στην αρμόδια κοι­νο­βου­λευ­τική επι­τροπή, από το υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας έγινε γνωστό ότι θα υπάρ­ξουν αλλαγές στο νομο­σχέ­διο, οι οποίες θα ανα­κοι­νω­θούν, κατά τη συζή­τηση στην ολο­μέ­λεια.

Την εβδο­μάδα που πέρασε, ο υπουρ­γός Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας Κώστας Σκρέκας συνα­ντή­θηκε με αντι­προ­σω­πεία της Κεντρι­κής Ένωσης Δήμων Ελλάδος (ΚΕΔΕ) της Ένωσης Δημο­τι­κών Επι­χει­ρή­σεων Ύδρευ­σης – Απο­χέ­τευ­σης (ΕΔΕΥΑ). Μετά τη συνά­ντηση εκδό­θηκε ανα­κοί­νωση, σύμφωνα με την οποία, η πολι­τεία δια­τη­ρεί το σύνολο των ρυθμιστικών- κανο­νι­στι­κών αρμο­διο­τή­των για την άσκηση της υδα­τι­κής πολι­τι­κής, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της πολι­τι­κής κοστο­λό­γη­σης και τιμο­λό­γη­σης της ύδρευ­σης και της απο­χέ­τευ­σης.

Δείτε ΕΔΩ την έκθεση του επι­στη­μο­νι­κού συμ­βου­λίου.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ