Σήμα απεγκλωβισμού για 70.000 με δάνεια σε ελβετικό φράγκο

Ακόμη ένα βέλος… έρχεται να προ­στε­θεί στη φαρέτρα των 70.000 Ελλήνων δανειο­λη­πτών σε ελβε­τικό φράγκο που ανα­ζη­τούν δικαί­ωση.

Το Δικα­στή­ριο της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης (ΔΕΕ) προσ­διο­ρί­ζει, σε πρό­σφατη απόφασή του, το πλαίσιο που θα πρέπει να κινού­νται οι νομο­θε­τι­κές πρω­το­βου­λίες των κρατών-μελών, με σκοπό να μην επα­να­λη­φθούν κρού­σματα επι­βά­ρυν­σης κατα­να­λω­τών προς εξυ­πη­ρέ­τηση τρα­πε­ζι­κών συμ­φε­ρό­ντων.

Αφορμή στάθηκε υπόθεση δανειο­λή­πτριας από την Ουγ­γα­ρία κατά της οποίας κινή­θηκε τράπεζα με δια­δι­κα­σία κατά­σχε­σης. Το ουγ­γρικό Δικα­στή­ριο ενώπιον του οποίου προ­σέ­φυγε η γυναίκα ζήτησε από το ΔΕΕ να απο­φαν­θεί σε σειρά εγχώ­ριων νόμων -σχετικών με την υπόθεσή της- οι οποίοι δια­τη­ρούν το συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο εις βάρος των δανειο­λη­πτών.

«Κενά»

Σημειώ­νε­ται πως το 2014 ψηφί­στη­καν στην Ουγ­γα­ρία διά­φο­ροι νόμοι με σκοπό, μεταξύ άλλων, την τρο­πο­ποί­ηση ορι­σμέ­νων κατα­χρη­στι­κών ρητρών σε συμ­βά­σεις δανείου που είχαν συνο­μο­λο­γη­θεί σε ξένο νόμισμα, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της ρήτρας που επέ­τρεπε στις τρά­πε­ζες να απο­κο­μί­σουν κέρδος λόγω της δια­φο­ράς συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας που προ­έ­κυ­πτε από την εφαρ­μογή δια­φο­ρε­τι­κών ισο­τι­μιών κατά την εκτα­μί­ευση και κατά την εξό­φληση του δανείου.

Ωστόσο, αυτοί οι νόμοι δεν έθιξαν τις ρήτρες των συμ­βά­σεων δανείου κατά το μέρος που αφο­ρού­σαν το συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο, ο οποίος συνέ­χισε έτσι να βαρύνει τους δανειο­λή­πτες.

Η απόφαση του ΔΕΕ, που ανα­γνω­ρί­ζει, επί της ουσίας, ότι η όποια νομο­θε­τική παρέμ­βαση από πλευράς Πολι­τείας πρέπει να είναι υπέρ και όχι κατά του κατα­να­λωτή, «έσκασε» σε μία εξαι­ρε­τικά κρίσιμη χρονική συγκυ­ρία για την τύχη των Ελλήνων δανειο­λη­πτών σε ελβε­τικό φράγκο. Κι αυτό αφού μετράει αντί­στροφα ο χρόνος για την πολυα­να­με­νό­μενη, ορι­στική έκδοση από­φα­σης σε υπόθεση δανειο­λή­πτριας που κατά­φερε να φτάσει στην Πλήρη Ολο­μέ­λεια του Αρείου Πάγου. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται η εκτί­μηση νομικών κύκλων πως η θετική έκβαση για τη συγκε­κρι­μένη δανειο­λή­πτρια θα είναι ικανή να ανα­τρέ­ψει την πλειο­νό­τητα των απορ­ρι­πτι­κών απο­φά­σεων.

Τι σημαί­νει…

Την απο­τί­μηση της πρό­σφα­της από­φα­σης του ΔΕΕ για τα δάνεια σε ελβε­τικό φράγκο έκανε η δικη­γό­ρος, Αριάδνη Νούκα, μιλώ­ντας στον «Ε.Τ.». Κατά τα λεγό­μενά της πρό­κει­ται για μία «σημα­ντι­κό­τατη εξέλιξη», αφού οριο­θε­τεί­ται το πλαίσιο που θα πρέπει να κινηθεί ο νομο­θέ­της σε περί­πτωση που ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία επί­λυ­σης των προ­βλη­μά­των που έχει δημιουρ­γή­σει η ρήτρα συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας.

Το ΔΕΕ έκρινε ότι η επιλογή του εθνικού νομο­θέτη που θα ανα­λά­βει πρω­το­βου­λία τρο­πο­ποί­η­σης της ρήτρας συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας με ταυ­τό­χρονη δια­τή­ρηση του κύρους των συμ­βά­σεων δανείου αντα­πο­κρί­νε­ται στο σκοπό που επι­διώ­κει ο νομο­θέ­της της Ενωσης (στο πλαίσιο της Οδηγίας 93/13), όταν πλη­ρού­ται η αυστηρή προ­ϋ­πό­θεση επί­τευ­ξης της απο­κα­τά­στα­σης της ανι­σορ­ρο­πίας που δημιουρ­γεί­ται εις βάρος του δανειο­λή­πτη.

Σύμφωνα με την κ. Νούκα, «αυτή η παρα­δοχή είναι ιδιαί­τερα σημα­ντική, διότι απο­κλείει τη νομο­θέ­τηση προς το συμ­φέ­ρον των τρα­πε­ζών, όπως συνέβη στην Ουγ­γα­ρία, κατά­σταση που στη­λι­τεύ­ε­ται στην απόφαση του ουγ­γρι­κού Δικα­στη­ρίου και στην ουσία επι­κυ­ρώ­νε­ται από το ΔΕΕ. Περαι­τέρω, οι δικα­στές ακο­λού­θη­σαν την πάγια πλέον νομο­λο­γία του ΔΕΕ ότι η ρήτρα της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας, που παρα­βιά­ζει την αρχή της δια­φά­νειας, είναι άκυρη, δεν δεσμεύει το δανειο­λή­πτη και οδηγεί στην ακύρωση της σύμ­βα­σης εφόσον η αντι­κα­τά­στασή της κριθεί με αντι­κει­με­νικά κρι­τή­ρια νομικά ανέ­φι­κτη και με την έννοια της μη απο­κα­τά­στα­σης της εις βάρος του δανειο­λή­πτη ανι­σορ­ρο­πίας».

Με αυτά τα δεδο­μένα, η ίδια πρό­σθεσε πως «θα πρέπει άμεσα να ανα­λη­φθεί νομο­θε­τική πρω­το­βου­λία ώστε να απε­γκλω­βι­στούν οι 70.000 οικο­γέ­νειες δανειο­λη­πτών και ισά­ριθ­μες οικο­γέ­νειες εγγυ­η­τών, οι οποίοι με το δέλεαρ της ολι­γό­χρο­νης εντέλει περιό­δου ευνοϊ­κού επι­το­κίου και πλήρως ανε­νη­μέ­ρω­τοι για τους βαρύ­τα­τους κιν­δύ­νους που ανα­λαμ­βά­νουν, δεσμεύ­τη­καν σε στοι­χη­μα­τι­κού τύπου συμ­βά­σεις».

Τα 5 «κλειδιά» της από­φα­σης για τους Ελληνες

Ο «Ε.Τ.» στα­χυο­λο­γεί τα σημεία της από­φα­σης του ΔΕΕ που μπορούν να ενι­σχύ­σουν την προ­σπά­θεια δικαί­ω­σης των Ελλήνων δανειο­λη­πτών σε ελβε­τικό φράγκο.

1 Η μέσω εθνικής νομο­θε­τι­κής ρυθ­μί­σεως κήρυξη ορι­σμέ­νων συμ­βα­τι­κών ρητρών ως κατα­χρη­στι­κών και άκυρων, καθώς και η αντι­κα­τά­στασή τους από νέες ρήτρες, με σκοπό τη δια­τή­ρηση σε ισχύ της οικείας συμ­βά­σεως, δεν μπορούν να έχουν ως απο­τέ­λε­σμα την εξα­σθέ­νηση της προ­στα­σίας που δια­σφα­λί­ζε­ται υπέρ των κατα­να­λω­τών, αλλά πρέπει να στο­χεύ­ουν στην απο­κα­τά­σταση της ισορ­ρο­πίας μεταξύ των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών, διότι μόνο σ’ αυτήν την περί­πτωση μπορεί να δια­σω­θεί το κύρος της συμ­βά­σεως.

2 Τα κράτη-μέλη έχουν τη δυνα­τό­τητα να προ­βλέ­πουν ότι οι κατα­χρη­στι­κές ρήτρες δεν δεσμεύ­ουν τους κατα­να­λω­τές και μπορούν με νομο­θε­τική ρύθμιση να παύουν τη χρήση των κατα­χρη­στι­κών ρητρών στις συμ­βά­σεις που συνά­πτο­νται από επαγ­γελ­μα­τία με κατα­να­λω­τές με την προ­ϋ­πό­θεση ο εθνικός νομο­θέ­της να τηρεί τις αυστη­ρές απαι­τή­σεις της Οδηγίας 93/13 για την προ­στα­σία του κατα­να­λωτή.

3 Τα δικα­στή­ρια των κρατών-μελών θα πρέπει να εξε­τά­ζουν τη ρήτρα συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας ακόμη κι αυτε­πάγ­γελτα καθώς και να ελέγ­χουν αν η εθνική νομο­θε­σία κατέ­στησε δυνατή την επα­να­φορά των κατα­να­λω­τών στη νομική και πραγ­μα­τική κατά­σταση στην οποία θα τελού­σαν ελλεί­ψει της εν λόγω κατα­χρη­στι­κής ρήτρας, ιδίως διά της θεμε­λιώ­σεως δικαιώ­μα­τος προς επι­στροφή του οφέλους που απο­κό­μισε αδι­καιο­λο­γή­τως εις βάρος της ο επαγ­γελ­μα­τίας (τράπεζα) βάσει της εν λόγω κατα­χρη­στι­κής ρήτρας.

4 Οι συμ­βα­τι­κές ρήτρες που αφορούν στο συναλ­λαγ­μα­τικό κίνδυνο υπό­κει­νται σε έλεγχο κατα­χρη­στι­κό­τη­τας εφόσον κριθεί ότι έχουν δια­τυ­πω­θεί από τον επαγ­γελ­μα­τία κατά τρόπο ασαφή και μη κατα­νοητό. Στην περί­πτωση αυτή το δικα­στή­ριο πρέπει να ερευ­νή­σει αν η ρήτρα δημιουρ­γεί, παρά την απαί­τηση καλής πίστης, σημα­ντική ανι­σορ­ρο­πία εις βάρος του ενδια­φε­ρό­με­νου κατα­να­λωτή και εφόσον αυτή δια­πι­στω­θεί, η ρήτρα της συναλ­λαγ­μα­τι­κής ισο­τι­μίας κρί­νε­ται κατα­χρη­στική και θεω­ρεί­ται ,ως ουδέ­ποτε υπάρ­ξασα, οπότε δεν δύναται να παράγει απο­τε­λέ­σματα. Οταν συντρέ­χουν αυτές οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις η σύμβαση παρα­μέ­νει δεσμευ­τική για τους συμ­βαλ­λο­μέ­νους μόνο αν μπορεί να εξα­κο­λου­θή­σει να ισχύει και χωρίς την κατα­χρη­στική ρήτρα και εφόσον επέλθει απο­κα­τά­σταση της ισορ­ρο­πίας μεταξύ των συμ­βαλ­λό­με­νων μερών. Σε δια­φο­ρε­τική περί­πτωση η σύμβαση πρέπει να ακυ­ρω­θεί.

5 Το εθνικό δικα­στή­ριο δεν μπορεί να αντι­κα­θι­στά κατα­χρη­στική ρήτρα με εθνική διάταξη ενδο­τι­κού δικαίου προ­κει­μέ­νου να δια­τη­ρη­θεί η ισχύς της συμ­βά­σεως, εντού­τοις από την νομο­λο­γία του δικα­στη­ρίου προ­κύ­πτει ότι η δυνα­τό­τητα αυτή περιο­ρί­ζε­ται μόνο στις περι­πτώ­σεις στις οποίες η ακύρωση της συμ­βά­σεως στο σύνολό της θα εξέθετε τον κατα­να­λωτή σε ιδιαι­τέ­ρως επι­ζή­μιες συνέ­πειες περιά­γο­ντάς τον σε δυσμενή θέση.

Πηγή eleftherostypos.gr