Τρίτη η Ελλάδα στην αύξηση χρέους παγκοσμίως

Την τρίτη μεγα­λύ­τερη αύξηση διεθνώς στο συνο­λικό χρέος προς ΑΕΠ σημεί­ωσε η Ελλάδα το 2020 –ένα έτος όπου το παγκό­σμιο χρέος «έσπασε» κάθε ρεκόρ– κυρίως λόγω της αύξησης του δημό­σιου χρέους, με την άνοδο του εται­ρι­κού χρέους καθώς και αυτού των νοι­κο­κυ­ριών να είναι σχετικά περιο­ρι­σμένη χάρη στα κυβερ­νη­τικά μέτρα στή­ρι­ξης, σύμφωνα με έρευνα του Διε­θνούς Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού Ινστι­τού­του (IIF).

Σε δυσθε­ώ­ρητα επίπεδα

Η πολι­τική «απά­ντηση» στην κρίση που προ­κά­λεσε η παν­δη­μία διεθνώς βοήθησε στο να προ­στε­θούν 24 τρισ. δολάρια στο παγκό­σμιο χρέος το 2020, το οποίο δια­μορ­φώ­θηκε στα υψη­λό­τερα επίπεδα στην ιστορία και στα 281,5 τρισ. δολάρια, ξεπερ­νώ­ντας το 355% του ΑΕΠ. Η άνοδος, όπως παρα­τη­ρεί το ινστι­τούτο, ήταν πολύ μεγα­λύ­τερη από αυτήν που σημειώ­θηκε κατά τη διάρ­κεια της παγκό­σμιας χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής κρίσης το 2008 και το 2009, η οποία κινή­θηκε στο 10% και 15%, αντί­στοιχα. Τα 205 τρισ. δολάρια του συνόλου αφορούν τις ανε­πτυγ­μέ­νες αγορές, οι οποίες σημεί­ω­σαν τις μεγα­λύ­τε­ρες αυξή­σεις στους δείκτες χρέους πέρυσι. Η άνοδος ήταν ιδιαί­τερα έντονη στην Ευρώπη, όπου οι δείκτες συνο­λι­κού χρέους προς το ΑΕΠ στη Γαλλία, στην Ισπανία και στην Ελλάδα αυξή­θη­καν κατά σχεδόν 50%. Η ταχεία αυτή συσ­σώ­ρευση χρεών, σημειώ­νει το ινστι­τούτο, οφεί­λε­ται κυρίως στο χρέος της γενικής κυβέρ­νη­σης, ειδικά σε ό,τι αφορά την Ελλάδα, την Ισπανία, το Ηνωμένο Βασί­λειο και τον Καναδά. Πιο ανα­λυ­τικά, όσον αφορά την Ελλάδα ειδι­κό­τερα, σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις του IIF, η αύξηση του χρέους των νοι­κο­κυ­ριών ήταν μέτρια και κινή­θηκε γύρω στο 2%, ενώ η αύξηση του εται­ρι­κού χρέους (εκτός χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού κλάδου) τοπο­θε­τεί­ται κοντά στο 10%, με το μεγα­λύ­τερο μέρος της αύξησης του συνο­λι­κού χρέους προς ΑΕΠ, που άγγιξε περίπου το 50%, να οφεί­λε­ται στο δημόσιο χρέος.

Σε ερώτηση της «Κ» για το πώς το IIF έφτασε στον υπο­λο­γι­σμό ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρ­νη­σης εκτι­μά­ται πως σημεί­ωσε τόσο μεγάλη αύξηση το 2020 (τη στιγμή που σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης η αύξηση θα κινηθεί στο 15%-20%), o επι­κε­φα­λής έρευνας βιω­σι­μό­τη­τας χρέους του Ινστι­τού­του, Εμρέ Τίφτικ, εξηγεί πως έλαβε υπόψη τα επίσημα στοι­χεία έως το γ΄ τρίμηνο του 2020, ενώ για το δ΄ τρίμηνο χρη­σι­μο­ποί­ησε τα μηνιαία στοι­χεία ακα­θά­ρι­στου χρέους που δημο­σιεύ­ο­νται από το υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών, που υπο­δη­λώ­νουν ότι η αύξηση στο επίπεδο του χρέους της γενικής κυβέρ­νη­σης ήταν της τάξης του 1,5%. Με αυτά τα δεδο­μένα, και λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις εκτι­μή­σεις του για τη βουτιά του ονο­μα­στι­κού ΑΕΠ, το IIF υπο­λο­γί­ζει ότι ο δείκτης χρέους της γενικής κυβέρ­νη­σης το 2020 θα δια­μορ­φω­θεί στο 248,53% του ΑΕΠ.

Σε ό,τι αφορά το 2021, σε διεθνές επίπεδο ανα­μέ­νε­ται να συνε­χι­στεί η ανοδική τροχιά του χρέους, αν και σε χαμη­λό­τε­ρους ρυθμούς.

Με τις παγκό­σμιες εκδό­σεις χρέους να συνε­χί­ζουν να υπερ­βαί­νουν τα επίπεδα προ COVID λόγω της στή­ρι­ξης από το χαμηλό κόστος δανει­σμού, η αύξηση των δεικτών χρέους ανα­μέ­νε­ται να είναι σχετικά μέτρια, ενώ η προ­βλε­πό­μενη ανά­καμψη στο ΑΕΠ θα βοη­θή­σει επίσης προς αυτήν την κατεύ­θυνση, σημειώ­νει το IIF. Ωστόσο, η δυνα­μική του χρέους ενδέ­χε­ται να δια­φέ­ρει σημα­ντικά από χώρα σε χώρα, καθώς ο ρυθμός εμβο­λια­σμού και η δυσκο­λία στη διανομή εμβο­λίων μπορεί να καθυ­στε­ρή­σουν την ανά­καμψη, προ­κα­λώ­ντας περαι­τέρω συσ­σώ­ρευση χρέους.

Οσον αφορά το δημόσιο χρέος ειδι­κό­τερα, το 2020 ξεπέ­ρασε το 105% του ΑΕΠ διεθνώς, από 88% το 2019, και δια­μορ­φώ­θηκε στα 82 τρισ. δολάρια. Οι ανε­πτυγ­μέ­νες αγορές ήταν αυτές που σημεί­ω­σαν τη μεγα­λύ­τερη αύξηση (+10,7 τρισ. δολάρια) καθώς η δημο­σιο­νο­μική απά­ντηση στην παν­δη­μία ήταν περιο­ρι­σμένη στις περισ­σό­τε­ρες ανα­δυό­με­νες αγορές.

Ενώ ορι­σμένα δημο­σιο­νο­μικά μέτρα που σχε­τί­ζο­νται με την παν­δη­μία πιθα­νό­τατα θα λήξουν το 2021, τα δημο­σιο­νο­μικά ελλείμ­ματα ανα­μέ­νε­ται να παρα­μεί­νουν πολύ πάνω από τα επίπεδα προ COVID. Ετσι, το IIF εκτιμά ότι το παγκό­σμιο δημόσιο χρέος θα αυξηθεί κατά 10 τρισ. δολάρια και θα ξεπε­ρά­σει τα 92 τρισ. δολάρια συνο­λικά μέχρι το τέλος του 2021. Οπως πάντως προει­δο­ποιεί, παρόλο που τα μεγάλα δημο­σιο­νο­μικά ελλείμ­ματα ήταν απα­ραί­τητα για την αντι­με­τώ­πιση της κρίσης, η εξεύ­ρεση της σωστής στρα­τη­γι­κής εξόδου μπορεί να απο­δει­χθεί πιο δύσκολη από ό,τι μετά την οικο­νο­μική κρίση 2008/2009. Η πολι­τική και κοι­νω­νική πίεση θα μπο­ρούσε να περιο­ρί­σει τις προ­σπά­θειες των κυβερ­νή­σεων να μειώ­σουν τα ελλείμ­ματα και το χρέος, θέτο­ντας σε κίνδυνο την ικα­νό­τητά τους να αντι­με­τω­πί­σουν μελ­λο­ντι­κές κρίσεις.

Τα ακίνητα άντεξαν

Για το χρέος εκτός χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού τομέα (νοι­κο­κυ­ριά και εται­ρείες) το IIF σημειώ­νει πως έφτασε το 165% του παγκό­σμιου ΑΕΠ το 2020, από 124% το 2019. Υπο­στη­ρι­κτικά κυβερ­νη­τικά μέτρα όπως τα μορα­τό­ρια χρέους και τα προ­γράμ­ματα εγγύ­η­σης δανείων περιό­ρι­σαν την αύξηση του εται­ρι­κού χρέους στο 8% φέρ­νο­ντάς το στο 100% του ΑΕΠ, ενώ το αντί­στοιχο των νοι­κο­κυ­ριών αυξή­θηκε κατά 4% και στο 65% του ΑΕΠ το 2020, εν μέρει αντα­να­κλώ­ντας τα μορα­τό­ρια και την ανθε­κτι­κό­τητα των αγορών οικι­στι­κών ακι­νή­των στην παν­δη­μία. Σε ό,τι αφορά τον χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικό κλάδο, το χρέος αυξή­θηκε κατά περισ­σό­τερο από 5% σε 86% του ΑΕΠ το 2020, η μεγα­λύ­τερη αύξηση από το 2007.

Πηγή: kathimerini.gr

Ελευ­θε­ρία Κούρ­ταλη