Η σιωπή Καραμανλή, οι σχέσεις με τον Κυριάκο και η Προεδρία

Οταν τη νύχτα της 4ης Οκτω­βρίου του 2009 ο Κώστας Καρα­μαν­λής, εμφανώς απο­γοη­τευ­μέ­νος από το εύρος της εκλο­γι­κής του ήττας, ανα­κοί­νωνε την παραί­τησή του και από την ηγεσία της ΝΔ, είχε ήδη έτοιμο τον σχε­δια­σμό του για την επόμενη μέρα. Ενας πολι­τι­κός που ακόμη και οι αντί­πα­λοί του ανα­γνω­ρί­ζουν ότι έχει στρα­τη­γική σκέψη δεν αφήνει τίποτα στην τύχη. Ακόμη και η προ­κή­ρυξη των εκλογών εκείνη τη δεδο­μένη χρονική στιγμή, μια απόφαση με την οποία δια­φώ­νη­σαν οι περισ­σό­τε­ροι εκ των υπουρ­γών του, δεν ήταν τυχαία.
Ο Κώστας Καρα­μαν­λής είχε κάνει λίγους μήνες πριν μια απέλ­πιδα προ­σπά­θεια (πολύ αργά, τον κατη­γο­ρούν ακόμη και μέσα στη ΝΔ) να δια­μορ­φώ­σει ένα εθνικό μέτωπο απέ­να­ντι στην οικο­νο­μική κρίση που ερχόταν και όταν αυτή η επιλογή δεν του «βγήκε» απο­φά­σισε να παρα­δώ­σει την εξουσία. Να δώσει χρόνο στην επόμενη κυβέρ­νηση να προ­ε­τοι­μα­στεί για να αντι­με­τω­πί­σει τα χει­ρό­τερα που ακο­λου­θού­σαν. Προ­φα­νώς οι εκλογές του 2009 έγιναν με τους χει­ρό­τε­ρους δυνα­τούς όρους για τη συντη­ρη­τική παρά­ταξη.
Εδωσε τη μάχη τραυ­μα­τι­σμένη από την υπόθεση του Βατο­πε­δίου, από τα θλιβερά επει­σό­δια στο κέντρο της Αθήνας λίγους μήνες νωρί­τερα, τον Δεκέμ­βριο του 2008, ενώ ο βασικός της αντί­πα­λος ήταν η κόπωση του εκλο­γι­κού σώματος. Ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός πήρε μόνος του την απόφαση, γνω­ρί­ζο­ντας ότι η ήττα έχει ισχυρές πιθα­νό­τη­τες και μάλλον περισ­σό­τε­ρες από τη νίκη. Αυτό που δεν περί­μενε (και μάλλον κανείς στη ΝΔ γενι­κό­τερα) ήταν οι 11 μονάδες διαφορά από το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπαν­δρέου.

Εκείνη τη νύχτα, λοιπόν, πήγε στο Ζάππειο, ζήτησε από όλους να τον αφήσουν μόνο μπροστά στις τηλε­ο­πτι­κές κάμερες για να κάνει την καθιε­ρω­μένη δήλωση. Ανέλαβε το βάρος της εκλο­γι­κής ήττας και ανα­κοί­νωσε την παραί­τησή του από την ηγεσία της ΝΔ. Εκείνη τη στιγμή, ξεκι­νούσε για τον Κώστα Καρα­μανλή το δικό του… Παρίσι. Μια ιδιό­τυπη αυτο­ε­ξο­ρία από τη δημόσια – πολι­τική ζωή της χώρας, επιλογή που είχε κάνει και ο θείος του, ιδρυτής της ΝΔ Κων­στα­ντί­νος Καρα­μαν­λής, στις 9 Δεκεμ­βρίου του 1963. Μόνο που οι όροι δεν ήταν οι ίδιοι, όπως και η Ελλάδα του 2009 δεν ήταν η ίδια με την Ελλάδα του ’60.

Λίγο πριν γράψει τη δήλωση που επρό­κειτο να κάνει στο Ζάππειο, οι σκέψεις ήταν πολλές. Ακόμη και αυτή της παραί­τη­σης από το βου­λευ­τικό αξίωμα. Απο­γοη­τευ­μέ­νος και ταυ­τό­χρονα οργι­σμέ­νος από το εκλο­γικό απο­τέ­λε­σμα, ένιωθε ότι αδι­κή­θηκε από το εκλο­γικό σώμα, ότι συκο­φα­ντή­θηκε από μερίδα των ΜΜΕ και σε κάθε περί­πτωση πως δεν του ανα­γνω­ρί­στηκε ούτε από τους νεο­δη­μο­κρά­τες που το πρωί εκείνης της μέρας επέ­λε­ξαν να καθή­σουν στον καναπέ του σπιτιού τους, αντί να πάνε στα εκλο­γικά κέντρα, η προ­σπά­θεια που κατέ­βαλε τα πεντέ­μισι χρόνια της πρω­θυ­πουρ­γίας του. Τελευ­ταία στιγμή, απο­φα­σί­ζει ότι πρέπει να παρα­μεί­νει στη Βουλή και να δια­σφα­λί­σει ο ίδιος την ενότητα της παρά­τα­ξης. Ωστόσο, πιστεύει ότι αυτό είναι το περισ­σό­τερο που μπορεί να κάνει εκείνη τη δεδο­μένη χρονική στιγμή.

Οι μέρες που ακο­λού­θη­σαν βρί­σκουν τον πρώην πρω­θυ­πουργό να ασχο­λεί­ται περισ­σό­τερο δια­δι­κα­στικά με τις προ­γραμ­μα­τι­κές δηλώ­σεις και την κυβέρ­νηση Παπαν­δρέου, το συνέ­δριο και τις επαφές με βου­λευ­τές και στελέχη. Οσοι τον συνα­ντούν στο νεο­κλα­σικό της οδού Ρηγίλ­λης μιλούν για έναν Καρα­μανλή που βιά­ζε­ται να παρα­δώ­σει το κόμμα στον επόμενο. Είναι φανερό ότι ασφυ­κτιά μέσα στα κομ­μα­τικά γραφεία (άλλωστε ποτέ δεν συμπά­θησε αυτό που ονο­μά­ζε­ται «κομ­μα­τι­κές διερ­γα­σίες») και θέλει να φύγει το συντο­μό­τερο. Οι εσω­κομ­μα­τι­κές εκλογές έγιναν με τη γνωστή «ανοιχτή» δια­δι­κα­σία και ο Αντώνης Σαμαράς είναι πλέον ο νέος πρό­ε­δρος της ΝΔ. Η σελίδα γυρνά πια και για τον Κώστα Καρα­μανλή. Χρειά­στηκε να περά­σουν πολλοί μήνες μέχρι να ανοίξει ξανά το πολι­τικό του γραφείο. Φεύγει από τον 6ο όροφο της πολυ­κα­τοι­κίας της οδού Πλου­τάρ­χου, από όπου είχε ξεκι­νή­σει το 1997 η πορεία του για την ηγεσία της ΝΔ και την πρω­θυ­πουρ­γία και μετα­κο­μί­ζει στο ισόγειο στην Παναγή Κυρια­κού, έχοντας δίπλα του μόνον τον αεί­μνη­στο Γιάννη Αγγέλου και τρεις ακόμη πιστούς συνερ­γά­τες του.
Χωρίς συμ­βού­λους, χωρίς επι­τε­λείο. Δείγμα και αυτό της από­φα­σής του εκείνη την εποχή να μείνει μακριά από τα πολι­τικά τεκται­νό­μενα. Οι συνα­ντή­σεις του, εκείνη την περίοδο, επίσης ελά­χι­στες. Από το γραφείο περνούν τακτικά μόνο δύο πρόσωπα: οι Δημή­τρης Σιούφας και Προ­κό­πης Παυ­λό­που­λος. Απορ­ρί­πτει όλα σχεδόν τα αιτή­ματα βου­λευ­τών, κομ­μα­τι­κών στε­λε­χών, οργα­νώ­σεων κ.λπ. για συνα­ντή­σεις και απαντά σε όλους με ένα ρήμα που χρη­σι­μο­ποιούσε και ο θείος του μετά την πρώτη απο­χώ­ρησή του από το Προ­ε­δρικό Μέγαρο, το 1985: «Ιδιω­τεύω».

Οσον αφορά το ενδε­χό­μενο δημό­σιων παρεμ­βά­σεων, ούτε λέξη… Ακόμη και στην ευθεία πρό­κληση του Γιώργου Παπαν­δρέου στη Βουλή, όπου σε συζή­τηση για την οικο­νο­μία και το έλλειμμα του 2009 είχε ρωτήσει τον Αντώνη Σαμαρά  «Πού είναι ο κ. Καρα­μαν­λής, πού τον κρύβετε;», ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός δεν απά­ντησε.

Η στάση αυτή, που απο­τέ­λεσε και απο­τε­λεί συνει­δητή του επιλογή, παρα­βιά­στηκε μόλις δύο φορές από το 2009 μέχρι σήμερα: η πρώτη ήταν στο δημο­ψή­φι­σμα του καλο­και­ριού του 2015 και η δεύτερη στην έναρξη του συνε­δρίου της ΝΔ πέρυσι τον Δεκέμ­βριο. Ολο αυτό το διά­στημα ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός επι­λέ­γει τη μέθοδο των διαρ­ροών, κάτι που όχι μόνο παρερ­μη­νεύ­ε­ται αλλά και ενοχλεί ορι­σμένα στελέχη της ΝΔ. Οι καλό­πι­στοι πιστεύ­ουν απλά ότι ο Κώστας Καρα­μαν­λής δεν ασχο­λεί­ται πλέον με μικρο­κομ­μα­τικά και τα λεγό­μενα «καθη­με­ρινά» πολι­τικά ζητή­ματα, αλλά υπάρ­χουν και εκείνοι που θεωρούν ότι ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός δεν επι­θυ­μεί να στη­ρί­ξει δυνα­μικά την προ­σπά­θεια της ΝΔ διότι έχει δεύ­τε­ρες σκέψεις για το προ­σω­πικό πολι­τικό του μέλλον.
Στο δεύτερο έχουν συμ­βά­λει τα μέγιστα οι καλές πολι­τι­κές σχέσεις που δια­τη­ρεί από το παρελ­θόν με δύο σημα­ντικά πρόσωπα του δημό­σιου βίου της χώρας: τον Πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας και τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό Δικαιο­σύ­νης της κυβέρ­νη­σης Τσίπρα. Σε αυτό θα πρέπει να προ­στε­θεί και η καταγ­γε­λία που γίνεται σταθερά από την πλευρά του ΠΑΣΟΚ ότι ο Αλέξης Τσίπρας όταν μιλά για το «παλιό» πολι­τικό σύστημα, εξαιρεί πάντοτε την περίοδο 2004-2009, γεγονός που κάνει τη Φώφη Γεν­νη­ματά να μιλά για υπό­γειες δια­δρο­μές μεταξύ του «συστή­μα­τος Καρα­μανλή» και της κυβέρ­νη­σης.

Ολα αυτά τα σενάρια «περί υπό­γειων δια­δρο­μών», ανοχής Καρα­μανλή στην κυβέρ­νηση Τσίπρα κ.λπ. επα­νήλ­θαν με αφορμή την υπόθεση Novartis, τις δηλώ­σεις Παπαγ­γε­λό­που­λου και με απο­κο­ρύ­φωμα τις τοπο­θε­τή­σεις Αντώ­να­ρου και την καρα­τό­μησή του από τον Κυριάκο Μητσο­τάκη. Η πίεση που ασκή­θηκε από τα ίδια τα γεγο­νότα αλλά και από πρόσωπα στον Κώστα Καρα­μανλή δεν ήταν μικρή, γεγονός που οδήγησε τον πρώην πρω­θυ­πουργό στη δημόσια απο­κή­ρυξη του πρώην κυβερ­νη­τι­κού εκπρο­σώ­που. Ισως, εάν αυτή γινόταν νωρί­τερα, αφού ήταν γνωστό ότι ο Βαγ­γέ­λης Αντώ­να­ρος δεν συνο­μι­λούσε τόσο τακτικά με τον Κώστα Καρα­μανλή αλλά με άλλους παρά­γο­ντες της δημό­σιας ζωής της χώρας,  να είχε απο­φευ­χθεί αυτός ο νέος γύρος σενα­ρίων.

Τα σενάρια πάντως που δεν ακυ­ρώ­νο­νται είναι αυτά που αφορούν τα επόμενα πολι­τικά βήματα του Κώστα Καρα­μανλή. Στο εσω­κομ­μα­τικό πεδίο, αν και απο­τε­λεί κοινό μυστικό στη ΝΔ ότι στήριξε την υπο­ψη­φιό­τητα Μεϊ­μα­ράκη για την ηγεσία της ΝΔ στην τελευ­ταία κούρσα, δια­μή­νυσε έγκαιρα σε όλους και στον ίδιο τον Κυριάκο Μητσο­τάκη ότι δεν πρό­κει­ται ποτέ να του δημιουρ­γή­σει πρό­βλημα. Το ίδιο ακριβώς έλεγε και στον Αντώνη Σαμαρά, αν και ο τελευ­ταίος δεν κρύβει την ενό­χλησή του για το γεγονός ότι στα δύσκολα, όπως λένε οι συνερ­γά­τες του, δεν υπο­στη­ρί­χθηκε όπως θα ήθελε από τον πρώην πρω­θυ­πουργό και το περι­βάλ­λον του.

Οταν ο ίδιος ο Καρα­μαν­λής ερω­τά­ται από τους πολι­τι­κούς του φίλους για τους στόχους που έχει, άπαντα χαμο­γε­λώ­ντας: «Εγώ είμαι πρώην, πλέον. Εφυγα, και δεν έφυγα για να ξανάρθω…». Το πόσους πείθει είναι ένα ακόμη μεγάλο ερώτημα, το οποίο όμως δεν δείχνει να τον απα­σχο­λεί ιδιαί­τερα. Ωστόσο, όταν οι συνο­μι­λη­τές του – ακόμη και καλό­πι­στα – αμφι­σβη­τούν τις προ­θέ­σεις του, τους απαντά: «Εάν ήθελα να παρα­μείνω, δεν θα είχα παραι­τη­θεί από την ηγεσία της ΝΔ το 2009 και το 2011 θα ήμουν και πάλι πρω­θυ­πουρ­γός…». Ρεα­λι­στική ή όχι, αυτή είναι η προ­σέγ­γιση που κανείς σήμερα ο ίδιος.

Σε κάθε περί­πτωση, σε αυτό που όλοι συμ­φω­νούν, φίλοι και αντί­πα­λοι του πρώην πρω­θυ­πουρ­γού, είναι πως όλα θα εξαρ­τη­θούν από τις πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις το προ­σε­χές διά­στημα και πως τα σχέδια του Καρα­μανλή, εάν αυτά υπάρ­χουν στην πραγ­μα­τι­κό­τητα, «περνούν» και από την πορεία του Κυριά­κου Μητσο­τάκη. Εάν ο αρχηγός της συντη­ρη­τι­κής παρά­τα­ξης κερ­δί­σει τις επό­με­νες εκλογές και σχη­μα­τί­σει κυβέρ­νηση, τότε δεν είναι απίθανο, κάθε άλλο μάλιστα, να κάνει την ίδια κίνηση που είχε κάνει και ο πατέρας του προς τον ιδρυτή της ΝΔ το 1990.
Δεν θα είναι η πρώτη φορά που ένας Μητσο­τά­κης θα προ­τεί­νει έναν Καρα­μανλή για την Προ­ε­δρία της Δημο­κρα­τίας. Μια θέση που δύσκολα θα μπο­ρέ­σει να αρνηθεί ο πρώην πρω­θυ­πουρ­γός, εφόσον οι κοι­νο­βου­λευ­τι­κοί συσχε­τι­σμοί «βγαί­νουν». Εάν οι πολι­τι­κές εξε­λί­ξεις είναι δια­φο­ρε­τι­κές (αλλε­πάλ­λη­λες εκλογές, ανα­με­τρή­σεις με απλή ανα­λο­γική, ένταση της οικο­νο­μι­κής κρίσης κ.λπ.), τότε οι προ­βλέ­ψεις δεν είναι εύκολες, καθώς η ακυ­βερ­νη­σία δημιουρ­γεί τερά­στιους κιν­δύ­νους μεν, αλλά και ευκαι­ρίες

Τα ΝΕΑ