Lockdown-Έρευνα ΑΠΘ: Απήχηση σε 7 στους 10 έχουν θεωρίες συνωμοσίας

Κόκκινο «χτυπούν» οι θεωρίες συνο­μω­σίας για τον κορο­νοϊό στην Ελλάδα, τρι­πλα­σιά­στηκε η κλινική κατά­θλιψη, διπλα­σιά­στηκε το ποσοστό αυτο­κτο­νι­κών σκέψεων και αυτών που εμφά­νι­σαν συμ­πτώ­ματα έντονου άγχους και φόβου ενώ παρα­τη­ρή­θηκε ότι «χάλασε» η ποιό­τητα και το ωράριο του ύπνου των Ελλήνων κατά τη διάρ­κεια της καρα­ντί­νας τον Μάρτιο, όταν έγινε το πρώτο lockdown στη χώρα μας.

Σύμφωνα με έρευνα που έτρεξε η Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ σε συνερ­γα­σία με τον Πανελ­λή­νιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ), με επι­κε­φα­λής τον καθη­γητή Ψυχια­τρι­κής Κων­στα­ντίνο Φου­ντου­λάκη και δημο­σιεύ­τηκε σε διεθνή περιο­δικό (Journal of Affective Disorders), αν και το πρώτο lockdown θεω­ρεί­ται πετυ­χη­μένο «φρε­νά­ρο­ντας» την δια­σπορά του ιού, οι συνω­μο­σιο­λο­γι­κές θεωρίες που αφορούν ειδικά την επι­δη­μία παρου­σιά­ζουν μεγάλη διάχυση στην ελλη­νική κοι­νω­νία μετά την καρα­ντίνα.

Lockdown: 7 στους 10 «φλερ­τά­ρουν» με θεωρίες συνο­μω­σίας

Ως γενική εικόνα προ­κύ­πτει ότι το 1/3 των πολιτών είναι απο­λύ­τως πεπει­σμένο ότι καποιες από αυτές τις συνω­μο­σιο­λο­γι­κές θεωρίες ευστα­θούν, το 1/3 τις συζη­τάει και μόλις το 1/3 τις απορ­ρί­πτει χωρίς επι­φυ­λά­ξεις. Ειδι­κό­τερα αυτοί που απορ­ρί­πτουν πλήρως την συνω­μο­σιο­λο­γία σε όλο το μήκος και το πλάτος της είναι κάτω από 30% ενώ το υπό­λοιπο 70% έχει κάποιου τύπου συνω­μο­σιο­λο­γική άποψη έστω και ασθενή, όπως ανέφερε ο κ. Φου­ντου­λά­κης.

Το 20% πιστεύει οι κυβερ­νή­σεις δημιούρ­γη­σαν τον ιό

Το επι­χεί­ρημα ότι είναι υπερ­βο­λική η θνη­σι­μό­τητα και ότι το κάνουν επί­τη­δες οι κυβερ­νή­σεις για να φοβί­σουν τον κόσμο και να τον τρο­μά­ξουν το ακούει αρκετά θετικά ένα 50% των πολιτών σύμφωνα με τον κ. Φου­ντου­λάκη, ενώ ένα 25% είναι απόλυτα πεπει­σμένο γι αυτό. Του­λά­χι­στον ένα 20% πιστεύει, ακρά­δα­ντα, ότι δημιούρ­γη­σαν οι κυβερ­νή­σεις τον ιό για να προ­κα­λέ­σουν εσκεμ­μένα μια οικο­νο­μική κρίση. Χαρα­κτη­ρι­στικό, επίσης, είναι ότι πίσω από τις θεωρίες συνω­μο­σίας οι πολίτες αμφι­σβη­τούν την επι­στήμη. Για παρά­δειγμα οι αρνητές μάσκας υπο­στη­ρί­ζουν ότι δεν προ­στα­τεύει η μάσκα, εκτι­μούν ότι παρα­βιά­ζο­νται τα ατομικά τους δικαιώ­ματα είτε κρύ­βε­ται κάποια οργά­νωση που επι­βά­λει τα μέτρα για να ελέγξει τον κόσμο.

Ο κορο­νο­ϊός ως τιμωρία από το… Θεό και ο ρόλος του 5G

Όπως προ­κύ­πτει από την έρευνα ένα 20% δεν απο­κλείει το σενάριο να προ­κά­λεσε την παν­δη­μία ο Θεός επί­τη­δες για να μας τιμω­ρή­σει, όμως μόλις ένα 3% πιστεύει ακρά­δα­ντα ότι ο COVID-19 είναι τιμωρία από το Θεό. Ένα 5% πιστεύει ακρά­δα­ντα ότι το 5G συν­δέ­ε­ται με την εξά­πλωση του ιού, κατευ­θύ­νο­ντας τον κορο­νοϊό στους πνεύ­μο­νες, ενώ περίπου ένα επι­πλέον 15% το συζητά.

«Το ίδιο πράγμα έγινε και με την ισπα­νική γρίπη. Έτσι είναι η ανθρώ­πινη η φύση. Αν μπείτε στα αρχεία της Πολι­τείας της Καλι­φόρ­νια θα δείτε αστυ­νο­μι­κούς να ελεγ­χουν τους πολίτες που δε φοράνε μάσκα στο δρόμο, θα δείτε δια­δη­λώ­σεις κατά της μάσκας, θα δείτε στις εφη­με­ρί­δες να  υπάρ­χουν καλέ­σματα σε συγκε­ντρώ­σεις και δια­μαρ­τυ­ρίες γιατί η μάσκα τους πνίγει και τους κατα­πατά τα δικαιώ­ματα. Όλα αυτά δεν είναι κάτι και­νούρ­γιο» είπε στο ethnos.gr ο κ. Φου­ντου­λά­κης και πρό­σθεσε:

«Οι πεποι­θή­σεις στις θεωρίες συνω­μο­σίας φαί­νο­νται ευρέως δια­δε­δο­μέ­νες με τις πιο παρά­ξε­νες, όπως για παρά­δειγμα η σχέση μεταξύ COVID-19 και 5G ή η εμπλοκή μιας υπερ­φυ­σι­κής δύναμης να απο­λαμ­βά­νουν χαμη­λό­τερη αποδοχή. Ωστόσο, κατά μέσο όρο του­λά­χι­στον ένα 50% που συμ­με­τείχε στην έρευνα δέχτηκε του­λά­χι­στον σε μέτριο βαθμό κάποια συνω­μο­σία που δεν ήταν παρά­ξενη αλλά αντί­θετα αντα­να­κλούσε μια κοινωνικο-πολιτική αντί­ληψη του κόσμου. Για παρά­δειγμα, μια τέτοια συνο­μω­σια είναι η σκόπιμη απε­λευ­θέ­ρωση του ιού ως βιο-όπλου για τη δημιουρ­γία μιας παγκό­σμιας κρίσης, επί­τη­δες, και με σχέδιο». Σύμφωνα με τον καθη­γητή του ΑΠΘ  οι θεωρίες συνω­μο­σίας θα μπο­ρού­σαν να είναι είτε η αιτία της κατά­θλι­ψης είτε, αντί­θετα και πιθα­νό­τερα, ένας μηχα­νι­σμός κατά της κατά­θλι­ψης.

Τρεις φορές πάνω το ποσοστό κλι­νι­κής κατά­θλι­ψης

Κατά τη διάρ­κεια της πρώτης καρα­ντί­νας το ποσοστό κλι­νι­κής κατά­θλι­ψης-και όχι των κατα­θλι­πτι­κών συμ­πτω­μά­των γενικά- έχει σχεδόν τρι­πλα­σια­στεί καθώς άγγιξε μετά την καρα­ντίνα ποσοστό 10% του γενικού πλη­θυ­σμού ενώ έπρεπε να κυμαί­νε­ται γύρω στο 3-5% ή και χαμη­λό­τερα. Ένας στους τέσ­σε­ρις πολίτες που είχαν ιστο­ρικό κατά­θλι­ψης υπο­τρο­πί­α­σαν ενώ το lockdown «χτύπησε» περισ­σό­τερο τους ευά­λω­τους ψυχικά.

Διπλα­σιά­στηκε το άγχος από το φόβο για το θάνατο

Από την άλλη, διπλα­σιά­στηκε ο αριθμός των πολιτών που εμφά­νισε συμ­πτώ­ματα άγχους κατά τη διάρ­κεια της καρα­ντί­νας, κατα­γρά­φο­ντας ποσοστό 40% ενώ υπό κανο­νι­κές συν­θή­κες το ποσοστό κυμαί­νε­ται μεταξύ 10%-20%.  «Αν και είναι δύσκολο να προσ­διο­ρί­σουμε με ακρί­βεια επι­στη­μο­νικά τι φταίει, προ­φα­νώς ο περιο­ρι­σμός και όλο το κλίμα του φόβου όπου υπάρχει και του αυτο­πε­ριο­ρι­σμού έπαιξαν το ρόλο τους. Το πρώτο lockdown δεν ήταν μεγάλο σε διάρ­κεια και ο κόσμος είχε ελπίδα» δήλωσε στο ethnos.gr ο κ. Φου­ντου­λά­κης. 

Αυτό που στρε­σά­ρισε πολύ τον κόσμο ήταν ο φόβος μήπως αρρω­στή­σει κάποιο μέλος της οικο­γέ­νεια και πεθάνει συμπλή­ρωσε ο κ. Φου­ντου­λά­κης. Οι οικο­γε­νειάρ­χες ήταν αυτοί που, κυρίως, αγχώ­θη­καν και όχι αυτοί που έμεναν μόνοι τους οι οποίοι δεν είχαν αντί­στοι­χες ευθύνες, ενώ υπήρξε ανάγκη για περισ­σό­τερη ανάγκη για σύσφιξη σχέσεων μέσα στην οικο­γέ­νεια. Οι καβγά­δες μέσα στην οικο­γέ­νεια αυξά­νο­νταν όταν υπήρχε κάποιο άτομο μέσα στην οικο­γέ­νεια λίγο πιο ευαλωτο στις συν­θή­κες περιο­ρι­σμού, όπως όταν υπήρχαν έφηβοι ή όταν υπήρχε κάποιο άτομο με ειδικές ανάγκες. 

«Γενικά στο πρώτο lockdown δεn φαί­νε­ται να είχαμε μεγάλη ορι­ζό­ντια αύξηση των καβγά­δων μέσα στην οικο­γέ­νεια αλλά όταν υπήρχε ήδη ένα θέμα ή μια ιδιαι­τε­ρό­τητα, εκεί ήταν δύσκολα τα πράγ­ματα». Παρά­γο­ντες που αύξησαν το άγχος κατά τη διάρ­κεια της πρώτης καρα­ντί­νας ήταν οι αλλαγές στην κοι­νω­νική συμπε­ρι­φορά, στις συν­θή­κες εργα­σίες (τηλερ­γα­σία) στις καθη­με­ρι­νές συνή­θειες, στη ρουτίνα αλλά και φυσικά το φάσμα της οικο­νο­μι­κής κρίσης και της ανερ­γίας.

«Χάλασε» το βιο­λο­γικό ρολόι

Σύμφωνα με την έρευνα κατά τη διάρ­κεια του lockdown «χάλασε» το βιο­λο­γικό ρολόι των πολιτών καθώς παρα­τη­ρή­θηκε ότι μεγάλο ποσοστό είχε δυσκο­λία να κοι­μη­θεί, έμεναν εώς πολύ αργά το βράδυ ξάγρυ­πνοι σερ­φά­ρο­ντας στο δια­δί­κτυο και ανα­γκα­στικά ξυπνού­σαν πολύ αργά. Παράλ­ληλα, διπλα­σιά­στηκε το ποσοστό αυτο­κτο­νι­κών σκέψεων χωρίς αυτό, όμως, να σημαί­νει απα­ραί­τητα ότι θα προ­χω­ρή­σουν και σε πράξεις. Πιο ευά­λω­τοι είναι οι νεαρές ηλικίες και οι γυναί­κες ενώ δεν ξέρουμε με αξιο­πι­στία τι συμ­βαί­νει στους ηλι­κιω­μέ­νους άνω των 65 γιατί δεν απα­ντούν μαζικά σε online έρευνες.

Η έκρηξη των θανάτων αυξάνει και το φόβο των πολιτών στο δεύτερο lockdown

Σε εξέλιξη βρί­σκε­ται έρευνα και για τις επι­πτώ­σεις του δεύ­τε­ρου lockdown με τους ερευ­νη­τές να εκτι­μούν ότι τα ευρή­ματα θα κυμαν­θούν στα ίδια επίπεδα ίσως και λίγο χει­ρό­τερα. «Υπάρχει κόπωση των πολιτών μετά από τόσο καιρό αλλά και αύξηση των οικο­νο­μι­κών προ­βλη­μά­των γιατί το καλο­καίρι δεν δούλεψε ο του­ρι­σμός ενώ η ύφεση για το 2020 αγγίζει το 10%. Κατα­γρά­φε­ται μια ανη­συ­χία για το που πάμε και τι θα γίνει» τόνισε ο καθη­γη­τής Ψυχια­τρι­κής του ΑΠΘ και πρό­σθεσε: «Από την στιγμή που οι θάνατοι είναι αυξη­μέ­νοι σα συνέ­πεια αυξη­μέ­νος είναι και ο φόβος του κόσμου σε σχέση με προη­γού­μενη καρα­ντίνα. Ο κόσμος το καλο­καίρι εκτι­μούσε ότι η παν­δη­μία εκτο­νώ­νε­ται και ξαφνικά έρχεται ένα πιο δυνατό κύμα και κει το σοκ είναι ακόμη χει­ρό­τερο». Πανο­μοιό­τυπα είναι τα απο­τε­λέ­σματα και στις υπό­λοι­πες χώρες της Ευρώπης καθώς δεν παρα­τη­ρού­νται σοβαρές δια­φο­ρές, του­λά­χι­στον με βάση τα ως τώρα δεδο­μένα, σύμφωνα με τον κ. Φου­ντου­λάκη.

H ψυχο­λο­γική κατά­σταση του πλη­θυ­σμού

Τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας βρί­σκο­νται ήδη στα χέρια του Πανελ­λή­νιου Ιατρι­κού Συλ­λό­γου και του ΑΠΘ και προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται ένα τόξο προ­τά­σεων εξει­δι­κευ­μένα πάνω στην ψυχική υγεία.  Ιδανικά θα βοη­θούσε αν υπήρχε μια online δυνα­τό­τητα προ­κει­μέ­νου να υπο­στη­ρι­χθεί ο πλη­θυ­σμός, ενδε­χο­μέ­νως, σε συνερ­γα­σία με την τοπική αυτο­διοί­κηση αλλά και με την Α/βάθμια  φρο­ντίδα υγείας μέσα στην κοι­νό­τητα έτσι ώστε να μπο­ρούμε να ανα­γνω­ρί­σουμε τους ευά­λω­τους πλη­θυ­σμούς και να κάνουμε στο­χευ­μένη παρέμ­βαση επί του θέματος. «Δεν χρειά­ζε­ται να πιάσεις όλο τον πλη­θυ­σμό της χώρας αλλά να στο­χεύ­σεις σε αυτούς που έχουν ανάγκη. Αυτό θα είναι και πιο απο­τε­λε­σμα­τικό αλλά και οικο­νο­μικό. Από την άλλη μεριά, η ποιό­τητα ζωής και η ψυχο­λο­γική κατά­σταση ολό­κλη­ρου του πλη­θυ­σμού φαί­νε­ται να έχουν επη­ρε­α­στεί ορι­ζό­ντια, και αυτό επίσης είναι σοβαρό θέμα που πρέπει να αντι­με­τω­πι­στει».

Η έρευνα ήταν πανελ­λα­δική και συμ­με­τεί­χαν περίπου 3.500 άτομα ηλικίας 18-69 και το δείγμα σταθ­μί­στηκε με συγκε­κρι­μένο επι­στη­μο­νικό τρόπο προ­κει­μέ­νου τα ευρή­ματα να είναι αξιό­πι­στα. Η έρευνα δημο­σιεύ­τηκε στο διεθνές περιο­δικό Journal of Affective Disorders.  Οι αρνητές μάσκας δεν απο­τυ­πώ­νο­νται στην έρευνα καθώς στο πρώτο lockdown δεν είχε τεθεί τέτοιο ζήτημα.

Δείτε όλη την έρευνα εδώ

Πηγή: ethnos.gr

Τίμος Φακαλής