Οι θεοί και οι δαίμονες του ελληνικού τουρισμού

Πώς γυρί­στηκε, πόσο κόστισε το 11λεπτο φιλμ που έχει προ­κα­λέ­σει θύελλα αντι­δρά­σεων. Μιλούν οι συντε­λε­στές και ειδικοί

Ενα 11λεπτο βίντεο, πολλά ζητή­ματα. Στρα­τη­γι­κής, αισθη­τι­κής, αλλά και αδέξιων χει­ρι­σμών. Το επε­τειακό φιλμ του ΕΟΤ για τα 100 χρόνια ελλη­νι­κού του­ρι­σμού με τίτλο «Gods, Myths, Heroes» προ­βλή­θηκε στο πλαίσιο του λον­δρέ­ζι­κου World Travel Market στις 3 Νοεμ­βρίου και μονο­πώ­λησε τις συζη­τή­σεις των Ελλήνων χρηστών των social media τις προη­γού­με­νες ημέρες, βρί­σκο­ντας παράλ­ληλα θέση και στη θεμα­το­λο­γία των παρα­δο­σια­κών μέσων. Αρχικά επειδή οι πιο πολλοί το βρήκαν παλιο­μο­δί­τικο και κιτς: πολυ­χρη­σι­μο­ποι­η­μένα πλάνα της χώρας μας δια­δέ­χο­νται το ένα το άλλο με μουσική υπό­κρουση ορχη­στρικά κομ­μά­τια του Δημήτρη Παπα­δη­μη­τρίου, τα οποία έχουν τα περισ­σό­τερα απο­τε­λέ­σει ηχητικό σάου­ντρακ στις τηλε­ο­πτι­κές σειρές της Μιρέλ­λας Παπα­οι­κο­νό­μου.

Μύθοι και θόρυβος

Προ­έ­κυ­ψαν όμως γρήγορα και άλλα προ­βλή­ματα. Δημο­σιο­γρά­φος της εφη­με­ρί­δας «Guardian» εντό­πισε πλάνο όπου εμφα­νί­ζε­ται η πλάτη αθλητή να ανάβει την ολυ­μπιακή φλόγα στη ναζι­στική διορ­γά­νωση των Ολυ­μπια­κών Αγώνων του 1936. Το επίμαχο στιγ­μιό­τυπο αφαι­ρέ­θηκε από το βίντεο μετά τον ντόρο που προ­κλή­θηκε. Δεν ήταν η τελευ­ταία περι­πέ­τεια. Ενας φωτο­γρά­φος, ο νορ­βη­γι­κής κατα­γω­γής Στίαν Ρέκνταλ, ισχυ­ρί­στηκε ότι δεν είχε ζητηθεί άδεια και τα απα­ραί­τητα δικαιώ­ματα από τον ίδιο για τη χρη­σι­μο­ποί­ηση του πνευ­μα­τι­κού έργου του. Ο Ρέκνταλ ζει στην Ελλάδα εδώ και χρόνια και είχε δημιουρ­γή­σει ένα βίντεο με τίτλο «Greece», από το οποίο χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν στο «Gods, Myths, Heroes» τέσ­σε­ρις σκηνές. Παρε­μπι­πτό­ντως, το ίδιο βίντεο είχε γοη­τεύ­σει και την εται­ρεία LG, η οποία έχει αγο­ρά­σει ορι­σμέ­νες σκηνές της Ελλάδας και τις προ­βάλ­λει στις οθόνες των τηλε­ο­ρά­σεών της σε κατα­στή­ματα ανά τον κόσμο. Ο Ρέκνταλ είπε στο «Βήμα» ότι εντό­πισε ο ίδιος τις κλεμ­μέ­νες σκηνές και επι­βε­βαί­ωσε ότι έπειτα από δημο­σί­ευμα στην αγγλό­φωνη έκδοση της «Ελευ­θε­ρο­τυ­πίας» απο­ζη­μιώ­θηκε για τη χρήση των εικόνων του από τον ΕΟΤ: «Μου είπαν ότι η ευθύνη για τη σωστή χρήση των εικόνων άπτεται των υπο­χρε­ώ­σεων του σκη­νο­θέτη».

Αντώνης Κιούκας: «Είναι ένα 100% καλ­λι­τε­χνικό δημιούρ­γημα, ένα δρα­μα­το­ποι­η­μένο ντο­κι­μα­ντέρ που δημιουρ­γή­θηκε για μια συγκε­κρι­μένη χρήση πάνω στην ιδέα ότι η ελλη­νική μυθο­λο­γία και οι ήρωες της αρχαιό­τη­τας είναι παρό­ντες»

Ο σκη­νο­θέ­της Αντώνης Κιούκας της Q-Productions δια­ψεύ­δει τη δήλωση του Ρέντκαλ: «Σίγουρα δεν απο­ζη­μιώ­θηκε έπειτα από τη δημο­σί­ευση. O συγκε­κρι­μέ­νος καλ­λι­τέ­χνης ζει στα Πετρά­λωνα και έχει επαγ­γελ­μα­τική σχέση με τον ΕΟΤ. Θα έπρεπε να είμαι κρε­τί­νος για να χρη­σι­μο­ποι­ήσω τη δουλειά του νομί­ζο­ντας ότι αυτό θα περ­νούσε απα­ρα­τή­ρητο». Ο κ. Κιούκας δια­θέ­τει ένα πλούσιο βιο­γρα­φικό και δια­συν­δέ­σεις με δημό­σιους φορείς και κυβερ­νη­τι­κούς παρά­γο­ντες. Υπήρξε ανα­πλη­ρω­τής διευ­θυ­ντής του Φεστι­βάλ Θεσ­σα­λο­νί­κης από το 1991 έως το 2004 και εκτελεί χρέη καλ­λι­τε­χνι­κού διευ­θυ­ντή του Φεστι­βάλ Μαθη­τι­κών Ταινιών «Πάμε σινεμά;», το οποίο είναι ενεργό από το 2001 και μετρά επτά διορ­γα­νώ­σεις. Από το 2005 έχει δια­τε­λέ­σει παρα­γω­γός και διευ­θυ­ντής στις δέκα διορ­γα­νώ­σεις του Athens Fashion Week (υπό την αιγίδα του υπουρ­γείου Οικο­νο­μίας και Αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και του Δήμου Αθη­ναίων). Η φιλ­μο­γρα­φία του περι­λαμ­βά­νει ντο­κι­μα­ντέρ.

Ο χαρα­κτή­ρας του φιλμ

Ο κ. Κιούκας διευ­κρί­νισε επίσης το εξής: ότι το βίντεό του δεν απο­τε­λεί μέρος της δια­φη­μι­στι­κής καμπά­νιας του υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού «αλλά ένα 100% καλ­λι­τε­χνικό δημιούρ­γημα, ένα δρα­μα­το­ποι­η­μένο ντο­κι­μα­ντέρ που δημιουρ­γή­θηκε για μια συγκε­κρι­μένη χρήση και το οποίο βασί­στηκε στο κόνσεπτ (σ.σ.: έμπνευ­σης του καθη­γητή Ιστο­ρίας – Αρχαιο­λο­γίας και διευ­θυ­ντή του Μου­σείου Κυκλα­δι­κής Τέχνης Νικο­λάου Στα­μπο­λίδη) ότι η ελλη­νική μυθο­λο­γία και οι ήρωες της Αρχαιό­τη­τας είναι παρό­ντες και σήμερα παντού ως σύμβολα, παρά­δοση και αντί­ληψη ζωής. Μπορώ να δεχθώ οποια­δή­ποτε κριτική για τις καλ­λι­τε­χνι­κές μου ικα­νό­τη­τες αλλά όχι να δια­σπεί­ρο­νται ψεύδη».

Πάνος Λει­βα­δάς: «Η υποδοχή ήταν πολύ θετική, με παρα­τε­τα­μένο χει­ρο­κρό­τημα και πολύ ωραία αίσθηση»

Επι­κοι­νω­νή­σαμε με το γραφείο της υπουρ­γού Του­ρι­σμού Ολγας Κεφα­λο­γιάννη, από όπου μας παρέ­πεμ­ψαν στον ΕΟΤ. Σε τηλε­φω­νική επι­κοι­νω­νία που είχαμε κατόπιν με τον γενικό γραμ­μα­τέα του Οργα­νι­σμού Πάνο Λειβαδά εκείνος μας δήλωσε τα εξής: «Κατ’ αρχάς τηρή­θη­καν όλες οι απα­ραί­τη­τες δια­δι­κα­σίες που προ­βλέ­πει ένας πρό­χει­ρος δια­γω­νι­σμός». Στο ερώτημα αν εκείνος είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νος από το καλ­λι­τε­χνικό απο­τέ­λε­σμα απά­ντησε το εξής: «Στο επίπεδο το καλ­λι­τε­χνικό δεν μπορεί ένας φορέας να εκφρά­ζει γνώμη. Θεωρώ υγιές να υπάρ­χουν δια­φο­ρε­τι­κές γνώμες. Ο,τι είναι απο­τέ­λε­σμα δημιουρ­γι­κής εργα­σίας υπό­κει­ται άλλωστε σε προ­σω­πι­κές κρίσεις. Δεν μπορούν να είναι όλοι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι».

Ρωτή­σαμε τον κ. Λειβαδά ποιες ήταν οι αντι­δρά­σεις αμέσως μετά την προβολή του βίντεο. «Η υποδοχή ήταν πολύ θετική, με παρα­τε­τα­μένο χει­ρο­κρό­τημα και πολύ ωραία αίσθηση. Οι Ελληνες μάλιστα που ήταν παρό­ντες δήλωναν συγκι­νη­μέ­νοι». Σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε την περα­σμένη εβδο­μάδα ο ΕΟΤ σχετικά με την εκδή­λωση στο Λονδίνο γίνεται αναφορά στις δηλώ­σεις του διε­θνούς κύρους δημο­σιο­γρά­φου του «Independent» Σάιμον Κάλντερ, οι οποίες όμως δεν ανα­φέ­ρο­νταν συγκε­κρι­μένα στο βίντεο – όπως θέλησαν να αφήσουν να εννοη­θεί με την ανα­κοί­νωση – αλλά στον ελλη­νικό του­ρι­σμό εν γένει. «Ηταν μια παρου­σί­αση με άξονα το βίντεο. Ο κ. Κάλντερ εντυ­πω­σιά­στηκε από το πόσο σταθερά ελκυ­στική είναι η Ελλάδα ως του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός όλα αυτά τα χρόνια» δήλωσε ο κ. Λει­βα­δάς.

Το ζήτημα του μπάτζετ

Ο κ. Λει­βα­δάς μας δια­βε­βαί­ωσε ότι το κόστος του βίντεο δεν ξεπέ­ρασε τις 60.000 ευρώ. Στην απόφαση για την έγκριση πίστω­σης χρη­μά­των για σχε­δια­σμό και παρα­γωγή επε­τεια­κού υλικού που έχει αναρ­τη­θεί στη diavgeia στις 2/9 ανα­φέ­ρε­ται κόστος 73.800 ευρώ με ΦΠΑ για την παρα­γωγή ταινίας διάρ­κειας 30 λεπτών (καθώς και δύο πιο σύντο­μων εκδοχών για δια­δι­κτυακή και άλλη χρήση). Κάποιους μήνες νωρί­τερα, στις 27/2, υπάρχει και άλλη ανάρ­τηση με θέμα: Δημιουρ­γία και παρα­γωγή ενός video με επε­τειακό χαρα­κτήρα και με θέμα «1914-2014, 100 χρόνια του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού», κόστους 14.760 ευρώ, από την εται­ρεία παρα­γω­γής Καλα­φάτα Θ. και Σία ΕΕ και δια­κρι­τικό τίτλο Q-Productions (σκη­νο­θέ­της – παρα­γω­γός κ. Α. Κιούκας). Εκεί επι­ση­μαί­νε­ται η «η ανάγκη δημιουρ­γίας και παρα­γω­γής ενός εξει­δι­κευ­μέ­νου video με επε­τειακό χαρα­κτήρα και θέμα “1914-2014, 100 χρόνια ελλη­νι­κού Του­ρι­σμού” από αρχειακό υλικό της ΕΡΤ και άλλες πηγές. Σκοπός του έργου είναι η απει­κό­νιση της ιστο­ρι­κής – ανα­πτυ­ξια­κής πορείας του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού και η προβολή στη διεθνή κοι­νό­τητα, αρχής γενο­μέ­νης με την προβολή του στο πλαίσιο του Ατύπου Συμ­βου­λίου Υπουρ­γών της ΕΕ στις 10 Μαρτίου 2014, το οποίο θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί από Ζάππειο». Ρωτή­σαμε ποια σχέση μπορεί να έχουν τα δύο βίντεο αλλά σαφή απά­ντηση δεν πήραμε.

Η γνώμη του ειδικού της επι­κοι­νω­νίας

Πίτερ Οικο­νο­μί­δης: «Αυτό που βλέπει κάποιος είναι εικόνες με λάθος μήνυμα και ακα­τάλ­ληλη αισθη­τική. Θα σχο­λί­αζα γενικά ότι το βίντεο δεν προ­σφέ­ρει τίποτε και­νούρ­γιο στην εικόνα της Ελλάδας στο εξω­τε­ρικό»

Ο Πίτερ Οικο­νο­μί­δης, ο γνωστός brand strategist, σχο­λί­ασε σχετικά με το «Gods, Myths, Heroes»: «Αυτό που βλέπει κάποιος είναι εικόνες με λάθος μήνυμα και ακα­τάλ­ληλη αισθη­τική. Αλλωστε δεν δια­χω­ρί­ζο­νται αυτά τα δύο. Θα σχο­λί­αζα γενικά ότι το βίντεο δεν προ­σφέ­ρει τίποτε και­νούρ­γιο στην εικόνα της Ελλάδας στο εξω­τε­ρικό. Νομίζω ότι ζούμε σε μια εποχή που η χώρα έχει την ανάγκη να κάνει μια και­νούρ­για πρόταση. Εχουμε πολλά να δώσουμε και δεν υπάρχει ανάγκη να επα­νερ­χό­μα­στε σε πράγ­ματα που ο κόσμος ήδη γνω­ρί­ζει. Εχω πει επα­νει­λημ­μέ­νως ότι δεν είναι τόσο σημα­ντικό να δια­φη­μί­ζουμε την Ελλάδα αλλά τους Ελληνες. Γίνο­νται τόσο πολλά πράγ­ματα στη χώρα, υπάρ­χουν άτομα που ξεχω­ρί­ζουν, που πάνε μπροστά, που είναι φρέσκοι. Αυτοί προ­σφέ­ρουν το κάτι και­νούρ­γιο. Ενα παρά­δειγμα επι­τυ­χη­μέ­νης επι­κοι­νω­νίας είναι το βίντεο που ετοί­μα­σαν οι “New York Times” για την Αθήνα. Εχει εικόνες από το παρελ­θόν, το παρόν και το μέλλον. Δείχνει την Αθήνα που ξέρω αλλά μου παρου­σιά­ζει και πτυχές της που δεν γνωρίζω. Tραβάει, με λίγα λόγια, την προσοχή. Η Ελλάδα πρέπει να δου­λεύει με τους καλύ­τε­ρους στον τομέα τους. Προ­σέξτε: όχι τους πιο κατάλ­λη­λους αλλά τους καλύ­τε­ρους. Και βεβαίως χρειά­ζε­ται να βρεθεί ο τρόπος για να γίνει εφικτή αυτή η δια­δι­κα­σία». Ο κ. Οικο­νο­μί­δης επέ­στησε την προσοχή και σε κάτι ακόμη: «Δεν μπορεί η στρα­τη­γική της επι­κοι­νω­νίας να χαράσ­σε­ται από έναν ειδικό σε θέματα αρχαιο­λο­γίας. Δια­φω­νείτε;».

Το ΒΗΜΑ