Μοντέρνοι Κώδικες για τη Δικαιοσύνη

Ρη­ξι­κέ­λευ­θες αλ­λα­γές που θα συ­ζη­τη­θούν, κα­ταρ­γή­σεις νόμων-τε­ρά­των, εξορ­θο­λο­γι­σμούς και μειώ­σεις ποι­νών εμπε­ριέ­χουν – σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες – οι δύο νέοι Κώ­δι­κες, ο Ποι­νι­κός Κώ­δι­κας και ο Κώ­δι­κας Ποι­νι­κής Δι­κο­νο­μί­ας, η «δογ­μα­τι­κή» του Ποι­νι­κού Δι­καί­ου, που έχει ετοι­μά­σει – μέσω νο­μο­πα­ρα­σκευα­στι­κών επι­τρο­πών υπό την προ­ε­δρία του νο­μι­κού – ποι­νι­κο­λό­γου Χρι­στό­φο­ρου Αρ­γυ­ρό­που­λου και του αντει­σαγ­γε­λέ­ως του Αρεί­ου Πάγου Νι­κό­λα­ου Πα­ντε­λή αντι­στοί­χως – το υπουρ­γείο Δι­καιο­σύ­νης.

Στην τε­λευ­ταία συ­νέ­ντευ­ξη Τύπου που πα­ρα­χώ­ρη­σε, ο υπουρ­γός Σταύ­ρος Κο­ντο­νής απο­κά­λυ­ψε ότι τα δύο νο­μο­θε­τή­μα­τα θα τε­θούν σε δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση εντός του Αυ­γού­στου (πα­ρα­δό­ξως, καθώς ο μήνας είναι δι­κα­στι­κά «νε­κρός»), με το πε­ριε­χό­με­νό τους – στη μορφή που έχει του­λά­χι­στον σή­με­ρα – να δια­μορ­φώ­νει νέο σκη­νι­κό για τον κόσμο της Δι­καιο­σύ­νης και κομ­βι­κές αλ­λα­γές που αφο­ρούν από τους οι­κο­νο­μι­κούς εγκλη­μα­τί­ες ως και τα μέλη του «Ρου­βί­κω­να». «Το μεί­ζον είναι ότι δια­πνέ­ο­νται από το πνεύ­μα της επο­χής τους» ση­μεί­ω­νε έγκυ­ρη πηγή μι­λώ­ντας προς «Το Βήμα».

Ανα­φο­ρι­κά με τον Ποι­νι­κό Κώ­δι­κα, η ίδια πηγή κρί­νει ως εξό­χως ση­μα­ντι­κή την κα­τάρ­γη­ση των ισο­βί­ων για τα εγκλή­μα­τα κατά της πε­ριου­σί­ας – ενώ τα ισό­βια δια­τη­ρού­νται για τις αν­θρω­πο­κτο­νί­ες εκ προ­θέ­σε­ως και την εσχά­τη προ­δο­σία, προ­στα­τεύ­ο­ντας το υπέρ­τα­το αγαθό, την αν­θρώ­πι­νη ζωή, και την ύπαρ­ξη του κρά­τους. Κάνει επί­σης λόγο για μεί­ζο­νος ση­μα­σί­ας αλ­λα­γές στις ποι­νές, σε μια κλί­μα­κα που φθά­νει έως και τα 15 έτη, για εγκλή­μα­τα που στρέ­φο­νται κατά της προ­σω­πι­κής ελευ­θε­ρί­ας, της γε­νε­τή­σιας ελευ­θε­ρί­ας, της ασφά­λειας των συ­γκοι­νω­νιών, καθώς και μο­ντέρ­να εγκλή­μα­τα, όπως αυτά του κυ­βερ­νο­χώ­ρου.

Πνεύ­μα εξορ­θο­λο­γι­σμού διέ­πει τις ποι­νές ανα­φο­ρι­κά με τα πλημ­με­λή­μα­τα, καθώς για τα ελα­φρά αδι­κή­μα­τα (έως τρία έτη) η ποινή ανα­στέλ­λε­ται πλέον υπο­χρε­ω­τι­κώς, ενώ ως προς τα πλημ­με­λή­μα­τα που τι­μω­ρού­νται από τρία έως πέντε έτη κα­ταρ­γεί­ται η με­τα­τρο­πή της ποι­νής σε χρη­μα­τι­κή, η οποία ίσχυε μέχρι σή­με­ρα, κα­θι­στώ­ντας πρω­τεύ­ου­σα τη με­τα­τρο­πή της ποι­νής σε πα­ρο­χή κοι­νω­φε­λούς ερ­γα­σί­ας.

Ιδιαί­τε­ρη είναι η προ­στα­σία που πα­ρέ­χει το νέο νο­μο­θέ­τη­μα στον δη­μό­σιο χώρο. Βαν­δα­λι­σμοί, φθο­ρές, γε­νι­κό­τε­ρα αδι­κή­μα­τα προ­σβο­λής της πε­ριου­σί­ας στον δη­μό­σιο χώρο θα τυγ­χά­νουν αυ­στη­ρό­τε­ρης τι­μω­ρί­ας – ο «Ρου­βί­κω­νας» θα πρέ­πει ίσως να αρ­χί­σει να ανη­συ­χεί.

Καί­ριες δια­τά­ξεις όπως αυτές για την προ­στα­σία των ανή­λι­κων παι­διών από πρά­ξεις σε­ξουα­λι­κής εκ­με­τάλ­λευ­σης – πορ­νο­γρα­φί­ας δια­τη­ρού­νται, ενώ κα­ταρ­γού­νται άλλες, απαρ­χαιω­μέ­νες, όπως η βλα­σφη­μία ή η απάτη στον γάμο και η απα­τη­λή επί­τευ­ξη συ­νου­σί­ας, με ανα­φο­ρά σε όσους υπο­δύ­ο­νταν – έπει­τα από σειρά ετών ή και δε­κα­ε­τιών, με αφορ­μή πο­λέ­μους και ομη­ρεί­ες – τους συ­ζύ­γους, εξα­πα­τώ­ντας γυ­ναί­κες, με το βλέμ­μα στη συ­ζυ­γι­κή κλίνη…

Σε σχέση με τον νέο Κώ­δι­κα Ποι­νι­κής Δι­κο­νο­μί­ας, πηγή το­νί­ζει ότι έχουν κα­θιε­ρω­θεί εκτε­τα­μέ­νες απο­χές από την ποι­νι­κή δίωξη, από τον ει­σαγ­γε­λέα, έτσι ώστε να μη «φρα­κά­ρει» η ποι­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη (να μην ασκεί­ται δίωξη και να μη φθά­νει η υπό­θε­ση στο ακρο­α­τή­ριο δη­λα­δή).

Το νο­μο­θέ­τη­μα επι­φέ­ρει επί­σης ρι­ζι­κές αλ­λα­γές στο μο­ντέ­λο πο­λι­τι­κής αγω­γής, προ­βλέ­πο­ντας η δή­λω­ση πα­ρά­στα­σης της πο­λι­τι­κής αγω­γής να έχει αμι­γώς ποι­νι­κό χα­ρα­κτή­ρα και απο­κλει­στι­κό σκοπό την υπο­στή­ρι­ξη της κα­τη­γο­ρί­ας, χωρίς να αφή­νει πλέον χώρο στο ποι­νι­κό ακρο­α­τή­ριο για αστι­κές αξιώ­σεις – η πα­λαιά πραγ­μα­τι­κό­τη­τα έδει­ξε ότι δη­μιουρ­γού­σε προ­βλή­μα­τα. Επί­σης, ο νέος Κώ­δι­κας κα­θιε­ρώ­νει την ποι­νι­κή δια­πραγ­μά­τευ­ση για όλα τα εγκλή­μα­τα πλην αυτών που επι­σύ­ρουν την ποινή των ισο­βί­ων (απο­κλεί­στη­καν δη­λα­δή, και κυ­ρί­ως, οι φόνοι). Πρό­κει­ται για το γνω­στό στον νο­μι­κό κόσμο plea bargaining, στο πλαί­σιο του οποί­ου υπάρ­χει τρό­πον τινά συμ­φω­νία του ει­σαγ­γε­λι­κού λει­τουρ­γού με τον συ­νή­γο­ρο του κα­τη­γο­ρου­μέ­νου έτσι ώστε να υπάρ­ξει ομο­λο­γία του τε­λευ­ταί­ου και μειω­μέ­νη ποινή.

Κομ­βι­κής ση­μα­σί­ας κρί­νε­ται, επί­σης, η κα­θιέ­ρω­ση της ποι­νι­κής συν­διαλ­λα­γής για τα οι­κο­νο­μι­κά εγκλή­μα­τα, με πα­ράλ­λη­λη διεύ­ρυν­ση του φά­σμα­τος των αδι­κη­μά­των, είτε κατά του Δη­μο­σί­ου είτε κατά ιδιω­τών. Στο πλαί­σιο αυτό, προ­βλέ­πο­νται ποι­νές σε βαθμό πλημ­με­λή­μα­τος (και ό,τι επι­τρέ­πε­ται για τα πλημ­με­λή­μα­τα, όπως η ανα­στο­λή εκτε­λέ­σε­ως της ποι­νής), υπό την αυ­στη­ρή προ­ϋ­πό­θε­ση ότι η ζημιά του Δη­μο­σί­ου ή του εκά­στο­τε ιδιώ­τη θα απο­κα­θί­στα­ται πλή­ρως. Στην ουσία κα­θί­στα­ται ελ­κυ­στι­κό­τε­ρο το πλαί­σιο του «φέρτε πίσω τα κλεμ­μέ­να», καθώς κρί­θη­κε ότι ο οι­κεί­ος νόμος του 2014 και οι προ­βλε­πό­με­νες ποι­νές του, σε επί­πε­δο κα­κουρ­γή­μα­τος, δη­μιουρ­γού­σαν αντι­κί­νη­τρα.