Βγάζουν κέρδη από τα δάνεια στην Ελλάδα

Κάνει τον ανι­διο­τελή δανει­στή αλλά δεν είναι. Το γερ­μα­νικό κράτος κερ­δί­ζει από τα δάνεια που έχει δώσει στην Ελλάδα: 1,3 δισ. ευρώ σε τόκους κατά την περίοδο 2010-2016. Αυτό προ­κύ­πτει από υπο­λο­γι­σμούς του βου­λευτή των γερ­μα­νών Πρα­σί­νων Σβεν Κρί­στιαν Κίντλερ. «Η είσπραξη των τόκων είναι φυσικά νόμιμη» λέει ο ίδιος. «Οχι όμως και ηθική. Τέτοια κέρδη πρέπει να επι­στρα­φούν στην Ελλάδα. Οχι μόνο επειδή είναι ανήθικο να εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται κανείς τη χρε­ο­κο­πία της. Αλλά και επειδή το Eurogroup απο­φά­σισε το 2013 αυτή την επι­στροφή».

Τα δάνεια και οι πηγές

Τα κέρδη προ­έρ­χο­νται από δύο πηγές: Η πρώτη είναι τα διμερή δάνεια που πήρε η Ελλάδα το 2010 από τους εταί­ρους της στην ευρω­ζώνη μέσω του Ευρω­παϊ­κού Ταμείου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας (EFSF). Και η δεύτερη, τα ελλη­νικά ομόλογα που αγό­ρα­σαν το διά­στημα 2010-2012 οι κεντρι­κές τρά­πε­ζες των ίδιων χωρών με μεσο­λά­βηση της Ευρω­παϊ­κής Κεντρι­κής Τρά­πε­ζας (ΕΚΤ).

Και οι χώρες αυτές είναι έτσι κερ­δι­σμέ­νες από την ελλη­νική κρίση στο μέτρο που συμ­με­τέ­χουν στα αντί­στοιχα δάνεια και στα ομόλογα. Για μεγάλες οικο­νο­μίες σαν τη Γαλλία και την Ιταλία, το ύψος των κερδών ανέρ­χε­ται σε πολλές εκα­το­ντά­δες εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Ωστόσο και ο οικο­νο­μι­κός «νάνος» της ευρω­ζώ­νης, η Μάλτα, έχει τα «τυχερά» του, αφού ενθυ­λα­κώ­νει του­λά­χι­στον 1 εκατ. ευρώ κέρδος τον χρόνο.

Βάση των υπο­λο­γι­σμών απο­τέ­λε­σαν στοι­χεία που παρου­σί­ασε στη γερ­μα­νική Βουλή ο υφυ­πουρ­γός Οικο­νο­μι­κών Γενς Σπαν με αφορμή σχετική επε­ρώ­τηση των Πρα­σί­νων. «Η επε­ρώ­τηση έφερε φρέσκο αέρα στη μου­χλια­σμένη συζή­τηση περί ευρω­παϊ­κής αλλη­λεγ­γύης» έγραψε η αυστριακή εφη­με­ρίδα «Der Standard». Η Αυστρία, συνέ­χισε, εισέ­πραξε συνο­λικά 240 εκατ. ευρώ από τόκους, από τα οποία επέ­στρεψε τα 60 εκατ. στην Ελλάδα το 2013.

Το μεγα­λύ­τερο μέρος των άλλων 180 εκα­τομ­μυ­ρίων εντά­χθηκε στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του αυστρια­κού κράτους, ενώ το υπό­λοιπο βρί­σκε­ται «παρ­κα­ρι­σμένο» σε ειδικό λογα­ρια­σμό του ESM, δίπλα στα ανάλογα ποσά των άλλων χωρών-δανειστών, με στόχο να επι­στρα­φεί κάποτε στην Ελλάδα – άγνωστο εάν και πότε.

Η ίδια επε­ρώ­τηση επα­νέ­φερε στη μνήμη και δύο άλλα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία:

Πρώτον, ότι η απόφαση του Eurogroup περί επι­στρο­φής «ανα­βλή­θηκε» το 2015 ύστερα από την απόφαση της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης να δια­κό­ψει το δεύτερο πρό­γραμμα. «Αυτό διέ­γραψε πρα­κτικά την υπο­χρέ­ωση του Eurogroup για επι­στροφή» λέει πηγή του γερ­μα­νι­κού υπουρ­γείου Οικο­νο­μι­κών.

Και, δεύ­τε­ρον, ότι οι τόκοι από το 2015 και το 2016 (στη Γερ­μα­νία του­λά­χι­στον!) έχουν πλέον ορι­στικά χαθεί για την Ελλάδα, επειδή εντά­χθη­καν ενδιά­μεσα στον κρατικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. «Ξεχάστε τους εντελώς!» προ­τρέ­πει η πηγή. Ελπίδα για επι­στροφή υπάρχει μόνο για τους «παρ­κα­ρι­σμέ­νους» τόκους στο ESM, καθώς και για όσους θα εισπρα­χθούν από το 2017 και μετά – υπό την προ­ϋ­πό­θεση βέβαια ότι τον Αύγου­στο του 2018 θα κλείσει «επι­τυ­χώς» το τρίτο πρό­γραμμα και οι δανει­στές θα κρίνουν στη συνέ­χεια ανα­γκαία την ελά­φρυνση του ελλη­νι­κού χρέους, μέσω της επι­στρο­φής των επί­μα­χων τόκων.

Στο Βερο­λίνο είναι κοινός τόπος ότι η «επι­στροφή» απο­τε­λεί πολι­τικό όπλο, και δη διαρκές. Αυτό δεν λέγεται βέβαια ανοιχτά. Μια ματιά στα μυστικά πρα­κτικά των συνε­δριά­σεων της Επι­τρο­πής Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού της γερ­μα­νι­κής Βουλής του 2015-2017 απο­δει­κνύει του λόγου το αληθές: οι εκπρό­σω­ποι της συμπο­λί­τευ­σης (Χρι­στια­νο­δη­μο­κρά­τες και Σοσιαλ­δη­μο­κρά­τες) αρνού­νται την επι­στροφή επι­κα­λού­με­νοι την ανίατη ανα­ξιο­πι­στία της ελλη­νι­κής κυβέρ­νη­σης, οι επι­κε­φα­λής της αντι­πο­λί­τευ­σης (Αρι­στερά και Πρά­σι­νοι) την επι­κρο­τούν προ­βάλ­λο­ντας το ακριβώς αντί­θετο. «Το Βερο­λίνο πρέπει να πάψει να χρη­σι­μο­ποιεί την επι­στροφή ως μέσο πολι­τι­κού στραγ­γα­λι­σμού της Αθήνας» επα­να­λαμ­βά­νει κατά καιρούς ο κ. Κίντλερ.

Οι αιτιά­σεις του πρά­σι­νου πολι­τι­κού δεν εντυ­πω­σιά­ζουν ωστόσο τους επι­τε­λείς του κ. Σόιμπλε. Αυτοί δεν αμφι­σβη­τούν μόνο, επί μέρους του­λά­χι­στον, την ορθό­τητα των υπο­λο­γι­σμών του κ. Κίντλερ, αλλά θεωρούν και πλήρως επι­βε­βλη­μένη την «πρέ­πουσα» απο­ζη­μί­ωση των δανει­στών. «Το ρίσκο τέτοιων δανείων είναι τόσο μεγάλο που θα δικαιο­λο­γούσε πολ­λα­πλά­σιο τόκο» τονίζει η πηγή.

Εξάλλου, προ­σθέ­τει, ο τόκος που εισπράτ­τει η γερ­μα­νική τράπεζα ανά­πτυ­ξης KfW, η οποία παρείχε τα δάνεια τύπου EFSF στην Ελλάδα κατά εντολή της γερ­μα­νι­κής κυβέρ­νη­σης, είναι σχεδόν μηδα­μι­νός – σήμερα κινεί­ται γύρω στο 0,17%. «Το κέρδος της από αυτό είναι αστείο» λέει. Εντελώς «χαρι­στικά» είναι τα δάνεια του Ευρω­παϊ­κού Μηχα­νι­σμού Στή­ρι­ξης. «Ο ESM χρεώνει την Ελλάδα μόνο με τον εξαι­ρε­τικά χαμηλό τόκο που δανεί­ζε­ται ο ίδιος στις αγορές – συν κάποια λει­τουρ­γικά έξοδα» προ­σθέ­τει. Εδώ δεν υπάρχει λοιπόν εξ ορισμού κέρδος.

Η έκπληξη «Τσα­κα­λώ­τος»

Πέρα από όλα αυτά, συνε­χί­ζει, ο μοχλός για την έξοδο από την κρίση δεν είναι μερικά επι­πλέον δισε­κα­τομ­μύ­ρια, αλλά η ταχεία υλο­ποί­ηση των δομικών μεταρ­ρυθ­μί­σεων σε διοί­κηση και οικο­νο­μία. Σε αυτό, ανα­γνω­ρί­ζει, η ελλη­νική κυβέρ­νηση επι­τε­λεί θαύματα τους τελευ­ταί­ους μήνες. Η «ψυχή» αυτής της θεα­μα­τι­κής αλλαγής έχει όνομα: Ευκλεί­δης Τσα­κα­λώ­τος. «Η συνερ­γα­σία του με τον Σόιμπλε είναι υπο­δειγ­μα­τική» ανα­γνω­ρί­ζει. Αυτό δεν θα το περί­μενε ποτέ κανείς από έναν μαρ­ξι­στή υπουργό. «Χρή­σι­μος ηλίθιος» με τη λενι­νι­στική έννοια του όρου; «Δεν ξέρω» είναι η απά­ντησή του. «Αλλά η στάση του δεν έχει προη­γού­μενο στην ευρω­παϊκή πολι­τική ιστορία».