Το σχέδιο για να μπουν 398.000 στην αγορά εργασίας

Σχέδιο με 15 μέτρα που έχουν στόχο να διευ­κο­λύ­νουν την ένταξη 398.000 ανθρώ­πων στην αγορά εργα­σίας προωθεί η κυβέρ­νηση. Η απα­σχό­ληση στην Ελλάδα είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με τον μέσο όρο στην Ε.Ε., κυρίως για γυναί­κες και νέους.

Kατά 398.000 άτομα θα μπο­ρούσε να αυξηθεί το εργα­τικό δυνα­μικό στη χώρα, αν η συμ­με­τοχή σ’ αυτό, στις ηλικίες 15-74 ετών, ήταν αντί­στοιχη με τον μέσο όρο της Ευρω­παϊ­κής Ενωσης.

Το μέγεθος είναι εντυ­πω­σιακό, ιδίως αν το συγκρί­νει κανείς με τους περίπου 200.000 εργα­ζο­μέ­νους που εκτι­μά­ται ότι «λείπουν» από την αγορά, κυρίως στον του­ρι­σμό, αλλά και στις υπη­ρε­σίες, την πρω­το­γενή παρα­γωγή και τη βιο­μη­χα­νία. Με άλλα λόγια, αν έπιαναν δουλειά περίπου οι μισοί από αυτούς που θα μπο­ρού­σαν, αλλά δεν συμ­με­τέ­χουν στο εργα­τικό δυνα­μικό, θα κάλυ­πταν τις ελλεί­ψεις.

Το πρό­βλημα της έλλει­ψης εργα­ζο­μέ­νων είναι από τα οξύτερα της οικο­νο­μίας, απο­τε­λεί τρο­χο­πέδη στην ανά­πτυξη και θα επι­δει­νώ­νε­ται συνεχώς, λόγω δημο­γρα­φι­κού. Η αύξηση της συμ­με­το­χής στην αγορά εργα­σίας θα μπο­ρούσε να το απα­λύ­νει, αλλά δεν είναι εύκολη υπόθεση, καθώς συν­δέ­ε­ται με οικο­νο­μικά, αλλά και κοι­νω­νικά και πολι­τι­στικά στοι­χεία. Στην κυβέρ­νηση, πάντως, εξε­τά­ζουν μέτρα –κάποια απ’ αυτά σε ώριμο στάδιο– που ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νω­θούν το επόμενο διά­στημα. Εστιά­ζουν, μάλιστα, σε τέσ­σε­ρις κατη­γο­ρίες πλη­θυ­σμού με συγκρι­τικά χαμηλή συμ­με­τοχή, η οποία θα μπο­ρούσε να αυξηθεί: γυναί­κες, νέοι, συντα­ξιού­χοι, ΑμεΑ. Επίσης, στο­χεύ­ουν στην ανα­στροφή του brain drain.

Συγκε­κρι­μένα, σχε­διά­ζο­νται μεταξύ άλλων τα εξής μέτρα:

• Να γίνει υπο­χρε­ω­τική για μεγάλες επι­χει­ρή­σεις (πάνω από 250 εργα­ζο­μέ­νους) η δημιουρ­γία βρε­φο­νη­πια­κών σταθμών ή η επι­δό­τηση των γονέων για βρε­φο­νη­πια­κούς σταθ­μούς με voucher. Σημειώ­νε­ται ότι για τη δημιουρ­γία σταθμών προ­βλέ­πε­ται επι­δό­τηση από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, αλλά το ενδια­φέ­ρον των επι­χει­ρή­σεων μέχρι στιγμής είναι μηδε­νικό.

• Μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στις γονεϊ­κές άδειες για μητέρες και πατέρες, ώστε να μπορούν να εργά­ζο­νται με μικρό­τερο ωράριο ή εργά­σιμη εβδο­μάδα, επε­κτεί­νο­ντας αντί­στοιχα τη διάρ­κεια των αδειών.

• Υπο­χρέ­ωση επι­λο­γής τηλερ­γα­σίας, εφόσον η φύση της εργα­σίας το επι­τρέ­πει, για γονείς μικρών παιδιών ή μερική απα­σχό­ληση, σύμφωνα με το μοντέλο Ολλαν­δίας.

• Εξίσωση διάρ­κειας γονεϊ­κών αδειών μητέρας και πατέρα (σήμερα είναι 9 και 7 μήνες).

• Εφαρ­μογή της οδηγίας για ποσό­στωση στα διοι­κη­τικά συμ­βού­λια εισηγ­μέ­νων εται­ρειών, σε ποσοστό 33% όλων των μελών ή 40% των μη εκτε­λε­στι­κών μελών και επέ­κτασή της στις εται­ρείες του Δημο­σίου και στις μεγάλες, μη εισηγ­μέ­νες.

• Πρό­γραμμα για τη φρο­ντίδα ηλι­κιω­μέ­νων της γει­το­νιάς από νέους και γυναί­κες στα πρότυπα της «νταντάς της γει­το­νιάς».

Εξε­τά­ζε­ται, μεταξύ άλλων, να γίνει υπο­χρε­ω­τική για μεγάλες επι­χει­ρή­σεις η δημιουρ­γία βρε­φο­νη­πια­κών σταθμών.

• Ενί­σχυση των υφι­στά­με­νων προ­γραμ­μά­των για φρο­ντίδα ηλι­κιω­μέ­νων «Βοήθεια στο σπίτι» και «Κατ’ οίκον φρο­ντίδα συντα­ξιού­χων» των ΚΑΠΗ και ΚΗΦΗ, απε­λευ­θε­ρώ­νο­ντας έτσι άτομα της οικο­γέ­νειας, κυρίως γυναί­κες, που ασχο­λού­νται σήμερα με τα συγκε­κρι­μένα καθή­κο­ντα.

• «Ημέρες Καριέ­ρας» ή καλο­και­ρι­νής εργα­σίας στα πανε­πι­στή­μια και γενικά στις ανώ­τε­ρες σχολές, για την καλύ­τερη δια­σύν­δεση των φοι­τη­τών με την εποχική ή άλλη εργασία. Στο πλαίσιο αυτό, επι­ση­μαί­νε­ται ότι πρέπει να ανα­λά­βει πρω­το­βου­λίες και ο ΣΕΤΕ, δεδο­μέ­νων των ελλεί­ψεων σε εργα­ζο­μέ­νους επο­χι­κής απα­σχό­λη­σης. Επίσης, θα ασκηθεί πίεση και στον ΣΕΒ για να ανα­πτύ­ξει πρω­το­βου­λίες που στο­χεύ­ουν στη διεύ­ρυνση του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού. «Αν στο­χεύ­εις να προ­σλαμ­βά­νεις μόνο κάποιας ηλικίας άνδρες, θα απο­τύ­χεις, γιατί αυτοί έχουν τελειώ­σει».

• Εξαί­ρεση –μέχρι ενός ποσού– της αμοιβής του νέου έως 25 ετών που πιάνει δουλειά, ώστε να μη χάνο­νται επι­δό­ματα όπως το στέ­γα­σης ή το ελά­χι­στο εγγυ­η­μένο εισό­δημα που λαμ­βά­νει κανο­νικά ο ίδιος ή οι γονείς του. Είναι ένα μέτρο που στο­χεύει στην απά­λειψη των λεγό­με­νων welfare traps.

• Nα μη χάνει το επίδομα βαριάς ανα­πη­ρίας όποιος πιάνει δουλειά. Στο θέμα αυτό ανα­γνω­ρί­ζε­ται ότι υπάρχει ενδε­χο­μέ­νως πρό­βλημα, καθώς εργα­ζό­με­νοι που δεν έπαιρ­ναν έως τώρα το επίδομα βαριάς ανα­πη­ρίας, θα επι­διώ­ξουν να το πάρουν τώρα, αφού δεν θα τους στε­ρεί­ται το δικαί­ωμα απα­σχό­λη­σης.

• Ημέρες καριέ­ρας στο εξω­τε­ρικό για τους νέους που θέλουν να επι­στρέ­ψουν στην Ελλάδα και δεν ξέρουν πού να απο­τα­θούν.

Επίσης, πρέπει να εφαρ­μο­στούν τα μέτρα που έχουν ήδη ψηφι­στεί, όπως:

• Δια­γραφή από το μητρώο των ανέργων όσων έχουν απορ­ρί­ψει 3 προ­τά­σεις δου­λειάς συνα­φούς με το αντι­κεί­μενό τους από τη ΔΥΠΑ.

• Αξιό­πι­στες πιστο­ποι­ή­σεις για όσους περνούν προ­γράμ­ματα κατάρ­τι­σης (σήμερα τα ποσοστά πιστο­ποί­η­σης παρα­μέ­νουν υψηλά).

Ανα­μόρ­φωση επι­δο­μά­των μερικής απα­σχό­λη­σης και ανερ­γίας. Στην κυβέρ­νηση εξε­τά­ζουν, επίσης, μέτρα αυστη­ρο­ποί­η­σης της επι­δο­μα­τι­κής πολι­τι­κής της ΔΥΠΑ, που θεωρούν ότι λει­τουρ­γούν ως αντι­κί­νη­τρα για την ανα­ζή­τηση εργα­σίας. Σύμφωνα με πηγές εξε­τά­ζο­νται:

• Εφαρ­μογή των συστά­σεων του ΟΟΣΑ για καλύ­τερη σύνδεση του επι­δό­μα­τος ανερ­γίας με τον μισθό, αλλά και αύξηση του απαι­τού­με­νου χρόνου εργα­σίας για να πάρει κανείς το επίδομα.

• Περιο­ρι­σμός του επι­δό­μα­τος επο­χι­κής απα­σχό­λη­σης και εφαρ­μογή του κυρίως σε περιο­χές όπου κρί­νε­ται σκόπιμο να στη­ρι­χθεί ο πλη­θυ­σμός τον χειμώνα.

Προ­σαρ­μογή στην πραγ­μα­τι­κό­τητα

Την ανάγκη να προ­σελ­κυ­σθούν περισ­σό­τε­ροι νέοι, γυναί­κες, ΑμεΑ, ηλι­κιω­μέ­νοι επι­ση­μαί­νει στην «Κ» ο διευ­θυ­ντής του οικο­νο­μι­κού Γρα­φείου του πρω­θυ­πουρ­γού Αλέξης Πατέλης, προ­σθέ­το­ντας, όμως, ότι παράλ­ληλα πρέπει να κινη­θούν και οι εργο­δό­τες. «Τα τελευ­ταία πέντε χρόνια», σημειώ­νει, «έχουν δημιουρ­γη­θεί 430.000 νέες θέσεις εργα­σίας και σήμερα έχουμε μόλις 520.000 ανέρ­γους. Για να δια­τη­ρή­σει η χώρα μας υψηλούς ρυθμούς ανά­πτυ­ξης, είναι απα­ραί­τητο να διευ­ρύ­νουμε την προ­σφορά εργα­τι­κού δυνα­μι­κού. Η Ελλάδα υστερεί σημα­ντικά σε σχέση με τις υπό­λοι­πες χώρες της Ε.Ε. ως προς το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που συμ­με­τέ­χει στο εργα­τικό δυνα­μικό, ειδικά στις γυναί­κες και στους νέους.

Με την προ­σέλ­κυση περισ­σό­τε­ρων νέων, γυναι­κών, ΑμεΑ, ηλι­κιω­μέ­νων –αλλά και των Ελλήνων του brain drain– μπο­ρούμε να υπερ­βούμε τις ελλεί­ψεις εργα­τι­κού δυνα­μι­κού που παρα­τη­ρού­νται. Στόχος μας είναι κάθε Ελλη­νίδα και Ελληνας να μπορούν να εργά­ζο­νται στις δου­λειές που επι­θυ­μούν. Δεν είναι μόνο θέμα κοι­νω­νι­κής δικαιο­σύ­νης, αλλά και οικο­νο­μι­κής ανα­γκαιό­τη­τας. Το κράτος πρέπει να αφαι­ρέ­σει εμπόδια και αντι­κί­νη­τρα στην εργασία, εστιά­ζο­ντας προ­σε­κτικά σε κάθε υπο­ο­μάδα. Ωστόσο, αυτό δεν αρκεί: οι εργο­δό­τες πρέπει να στρα­φούν συνει­δητά και οργα­νω­μένα σε δεξα­με­νές που σήμερα υπο­εκ­προ­σω­πού­νται, προ­σαρ­μό­ζο­ντας τις στρα­τη­γι­κές προ­σλή­ψεων, εκσυγ­χρο­νί­ζο­ντας νοο­τρο­πίες, συν­θή­κες και όρους εργα­σίας και φυσικά τους μισθούς. Οποια επι­χεί­ρηση δεν προ­σαρ­μο­στεί θα μείνει πίσω».

Χαμηλά η συμ­με­τοχή γυναι­κών, νέων και συντα­ξιού­χων

Τα μεγέθη είναι ανη­συ­χη­τικά και χτυπούν καμπα­νάκι στην κυβέρ­νηση, αλλά και στην εργο­δο­σία, να λάβουν μέτρα. Μπορεί η ανεργία να έχει μειωθεί στο 10,8% τον Απρίλιο από 27% στο απο­κο­ρύ­φωμα της κρίσης, αλλά ταυ­τό­χρονα μειώ­θηκε ο οικο­νο­μικά ενεργός πλη­θυ­σμός της χώρας, 15-74 ετών, λόγω γήραν­σης και μετα­νά­στευ­σης κατά 660.000 από το 2009.

Επι­πλέον, η συμ­με­τοχή στο εργα­τικό δυνα­μικό (άνεργοι και εργα­ζό­με­νοι) παρα­μέ­νει δια­χρο­νικά χαμηλή (69,5% το 2023 έναντι 75% στην Ε.Ε.) και η διαφορά αυτή διευ­ρύ­νε­ται χρόνο με τον χρόνο.

Στην κυβέρ­νηση μελέ­τη­σαν διε­ξο­δικά τα στοι­χεία και ξεχώ­ρι­σαν κάποια που υπο­δει­κνύ­ουν πού πρέπει να στραφεί το ενδια­φέ­ρον για να αρθούν οι λόγοι μη συμ­με­το­χής στο εργα­τικό δυνα­μικό. Δια­πι­στώ­θηκε, μεταξύ άλλων:

• Στα 3 εκατ. περίπου των μη οικο­νο­μικά ενεργών, ηλικίας 15-75 ετών (έναντι 4,164 εκατ. εργα­ζο­μέ­νων και 574.000 ανέργων), σχεδόν 320.000 είναι συντα­ξιού­χοι κάτω των 65 ετών.

• Μη οικο­νο­μικά ενεργοί είναι και 246.000 νέοι άνω των 19 ετών που σπου­δά­ζουν.

• 622.000 γυναί­κες δηλώ­νουν ότι δεν εργά­ζο­νται για οικο­γε­νεια­κούς ή προ­σω­πι­κούς λόγους και οι 439.000 είναι κάτω των 65 ετών. Ειδικά για τη φρο­ντίδα των παιδιών δηλώ­νουν ότι δεν εργά­ζο­νται 151.000 γυναί­κες.

Γυναί­κες

Η ανι­σό­τητα ανδρών-γυναικών σε ό,τι αφορά τη συμ­με­τοχή τους στο εργα­τικό δυνα­μικό είναι εντυ­πω­σιακή.

Ενώ το ποσοστό των ανδρών 20-64 ετών που συμ­με­τέ­χει στο εργα­τικό δυνα­μικό είναι 84,4% (ίσο σχεδόν με τον ευρω­παϊκό μέσο όρο των 85,2%), το αντί­στοιχο ποσοστό στις γυναί­κες είναι μόνο 67,2% (έναντι 74,8% στην Ε.Ε.). Αν φτάναμε στη συμ­με­τοχή της Ε.Ε. θα προ­σθέ­ταμε 230.000 άτομα στο εργα­τικό δυνα­μικό.

Χει­ρό­τε­ρες επι­δό­σεις στην Ε.Ε. έχουν μόνο η Ρου­μα­νία και η Ιταλία, ενώ την πρώτη θέση στην Ε.Ε. έχει η Σουηδία, με ποσοστό συμ­με­το­χής γυναι­κών 20-64 ετών στην αγορά εργα­σίας 85%.

Είτε φρο­ντί­ζουν παιδιά είτε υπε­ρη­λί­κους, οι γυναί­κες δεν επι­λέ­γουν ή δεν διευ­κο­λύ­νο­νται να εργα­σθούν ούτε με μερική απα­σχό­ληση. Μόλις το 11,6% εργά­ζε­ται σ’ αυτή τη μορφή εργα­σίας, έναντι 27,9% στην Ε.Ε., 63% στην Ολλαν­δία και 50% στην Αυστρία και στη Γερ­μα­νία.

Εναλ­λα­κτικά, η τηλερ­γα­σία θα μπο­ρούσε να λει­τουρ­γή­σει εξι­σορ­ρο­πη­τικά με την ανάγκη φρο­ντί­δας μελών της οικο­γέ­νειας από τις γυναί­κες. Γι’ αυτό και η κυβέρ­νηση εξε­τά­ζει να δοθεί υπο­χρε­ω­τικά η επιλογή αυτή σε γονείς μικρών παιδιών.

Νέοι και brain drain

Η Ελλάδα έχει το 4ο χαμη­λό­τερο ποσοστό συμ­με­το­χής νέων 15-29 ετών στο εργα­τικό δυνα­μικό (41,2% έναντι 56% στην Ε.Ε.). Μάλιστα το ποσοστό έχει μειωθεί κατά 7,3 ποσο­στιαίες μονάδες από το 2009 έως το 2022. Σε χαμη­λό­τε­ρες θέσεις είναι μόνο η Ρου­μα­νία, η Βουλ­γα­ρία και η Ιταλία. Αν φτάναμε το 56% το εργα­τικό δυνα­μικό θα αυξα­νό­ταν κατά 182.000 άτομα. Σημειω­τέον ότι η Ολλαν­δία έχει ποσοστό συμ­με­το­χής 86%, το υψη­λό­τερο στην Ε.Ε.

Αντί­θετα, το ποσοστό των νέων 15-29 ετών που είναι σε κάποιας μορφής εκπαί­δευση έχει αυξηθεί από 46,2% σε 55,5% του πλη­θυ­σμού, μεταξύ 2008-2022.

Αυτός είναι και ο λόγος που δηλώ­νουν οι νέοι της Ελλάδας ότι δεν εργά­ζο­νται: οι σπουδές. Ενώ κατά μέσον όρο, το 25% των Ευρω­παίων νέων που σπου­δά­ζουν, εργά­ζο­νται παράλ­ληλα, στην Ελλάδα μόνο το 6,3% εργά­ζε­ται.Από αυτούς που δεν εκπαι­δεύ­ο­νται, το 65% εργά­ζε­ται.

Οι υπό­λοι­ποι ανήκουν στην κατη­γο­ρία των λεγό­με­νων ΝΕΕΤs (νέοι που ούτε σπου­δά­ζουν ούτε εργά­ζο­νται) όπου η Ελλάδα, με ποσοστό 15,7%, κατέχει τη δεύτερη θέση μετά τη Ρου­μα­νία ως ποσοστό του πλη­θυ­σμού. Κατά μέσον όρο στην Ε.Ε. το ποσοστό είναι 10,4%. Μάλιστα, όπως δια­πι­στώ­νουν τα στοι­χεία της κυβέρ­νη­σης, στην Ελλάδα όσο μεγα­λύ­τερα είναι τα τυπικά προ­σό­ντα ενός νέου, τόσο μεγα­λύ­τερη η πιθα­νό­τητα να είναι NEET.

Eπίσης, τα στοι­χεία δεί­χνουν την τάση της ελλη­νι­κής οικο­γέ­νειας προς υπε­ρεκ­παί­δευση και μάλιστα σε συγκε­κρι­μένα πτυχία που δεν μπορεί να απορ­ρο­φή­σει η αγορά και κατα­γρά­φουν έλλειψη τεχνι­κής εκπαί­δευ­σης.

Μια ακόμη πηγή αύξησης του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού είναι το brain drain – η κυβέρ­νηση μιλάει για brain regain. Από τα 592.000 άτομα που έφυγαν την περίοδο 2010-2021, επέ­στρε­ψαν οι 342.000, συνεπώς το καθαρό brain drain είναι σχεδόν 250.000.

Συντα­ξιού­χοι – ηλι­κιω­μέ­νοι

Η Ελλάδα έχει την 5η χαμη­λό­τερη συμ­με­τοχή στην αγορά εργα­σίας στις ηλικίες 55-65 ετών, με ποσοστό 59% έναντι 67% στην Ε.Ε. Αν το ποσοστό έφτανε τον ευρω­παϊκό μέσο όρο, θα προ­σε­τί­θε­ντο 130.000 άτομα στο εργα­τικό δυνα­μικό της χώρας. Ωστόσο το ποσοστό αυτό ήταν πολύ χαμη­λό­τερο στο παρελ­θόν. Από το 2019 έχει αυξηθεί κατά 10 ποσο­στιαίες μονάδες, ενώ με την πρό­σφατη νομο­θε­τική ρύθμιση για την απονομή της πλήρους σύντα­ξης στους συντα­ξιού­χους που εργά­ζο­νται, ένας μεγάλος αριθμός από τις περίπου 60.000 που δηλώ­θη­καν προ­στί­θε­ται στο εργα­τικό δυνα­μικό. Μεταξύ των συντα­ξιού­χων, υπάρχει επίσης ανι­σό­τητα. Πολλές γυναί­κες συντα­ξιο­δο­τού­νται νωρίς για να φρο­ντί­σουν ηλι­κιω­μέ­νους γονείς, συζύ­γους ή εγγόνια, καθώς το ποσοστό των εργα­ζο­μέ­νων για φρο­ντίδα υπε­ρη­λί­κων είναι εδώ το χαμη­λό­τερο μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ.

ΑμεΑ

Σε ό,τι αφορά τους ΑμεΑ, η Ελλάδα έχει επίσης αρνη­τικά πρωτεία: Είναι δεύτερη απ’ το τέλος ως προς το ποσοστό συμ­με­το­χής τους στο εργα­τικό δυνα­μικό (23,7% έναντι 55,8%). Αν έφτανε τον ευρω­παϊκό μέσο όρο θα προ­σέ­θετε άλλα 73.000 άτομα στο εργα­τικό της δυνα­μικό.

Πηγή kathimerini.gr