Παραμένουν σε ισχύ οι χειρόγραφες διαθήκες

Το αργό­τερο μέχρι τον προσεχή Ιούνιο ανα­μέ­νε­ται να έχει ολο­κλη­ρω­θεί το νομο­σχέ­διο με το οποίο θα ανα­μορ­φώ­νε­ται, ύστερα από 78, ολό­κληρα, χρόνια το Κλη­ρο­νο­μικό Δίκαιο στη χώρα μας.

Η νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης, πρό­ε­δρος της οποίας είναι ο ομό­τι­μος καθη­γη­τής Αστικού Δικαίου της Νομικής Σχολής Αθηνών Από­στο­λος Γεωρ­γιά­δης έχει δια­μορ­φώ­σει τις επι­στη­μο­νι­κές της θέσεις για την ανα­μόρ­φωση και τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του Κλη­ρο­νο­μι­κού Δικαίου, τρο­πο­ποιώ­ντας τις αρχικές της θέσεις για κρίσιμα κεφά­λαια του νομο­θε­τή­μα­τος, όπως είναι, για παρά­δειγμα, η ιδιό­χειρη διαθήκη.

Η ομάδα εργα­σίας της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής, που συγκρο­τή­θηκε από τον υπουργό Δικαιο­σύ­νης Γιώργο Φλωρίδη, αρχικά είχε θεω­ρή­σει πρό­σφορη για τα δεδο­μένα της νέας ψηφια­κής εποχής την κατάρ­γηση της ιδιό­χει­ρης δια­θή­κης.

Ετοι­μα­ζό­ταν, λοιπόν, να περι­λά­βει στο νέο νομο­θέ­τημα διάταξη με την οποία έγκυρη θα είναι μόνο η διαθήκη που συντάσ­σε­ται ενώπιον συμ­βο­λαιο­γρά­φου και παρου­σία μαρ­τύ­ρων, προ­κει­μέ­νου να απο­φευ­χθούν στο μέλλον οι περι­πτώ­σεις εμφά­νι­σης ιδιό­γρα­φων δια­θη­κών, οι οποίες στη συνέ­χεια απο­δει­κνύ­ο­νταν πλαστές.

Στο ίδιο πνεύμα κινού­νταν και οι ιδέες περί ψηφια­κής δια­θή­κης, ή δια­θή­κης με ψηφιακή υπο­γραφή, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται και η γνη­σιό­τητα αλλά και η βεβαιό­τητα χρο­νο­λο­γίας σύντα­ξής της.

Το μειο­νέ­κτημα σε αυτές τις εκδοχές ήταν η δια­σφά­λιση επαρκώς, με τεχνο­λο­γικά μέσα, ότι έχει πράγ­ματι συντα­χθεί από το διαθέτη, και συνεπώς απο­τε­λεί την τελευ­ταία του βούληση.

Για παρά­δειγμα, η πρόταση για δυνα­τό­τητα σύντα­ξης δια­θή­κης μέσω της πλατ­φόρ­μας gov.gr απορ­ρί­φθηκε γρήγορα ως μη ασφαλής, καθώς σε αυτή μπορεί να έχουν πρό­σβαση και τρίτα πρόσωπα, τα οποία ενδε­χο­μέ­νως γνω­ρί­ζουν τους κωδι­κούς taxis του διαθέτη, όπως είναι οι λογι­στές ή κάποιοι συγ­γε­νείς.

Όταν έγιναν γνωστές οι πλη­ρο­φο­ρίες περί κατάρ­γη­σης της ιδιό­χει­ρης δια­θή­κης, προ­κει­μέ­νου να μην «κατα­σκευά­ζο­νται» μετά θάνατον δια­θή­κες που προ­κα­λού­σαν ατέρ­μο­νες δια­μά­χες ενώπιον των δικα­στη­ρίων, προ­κλή­θηκε πανικός και κυριο­λε­κτικά «έσπασαν» τα τηλέ­φωνα δικη­γό­ρων και συμ­βο­λαιο­γρά­φων από ενδια­φε­ρό­με­νους, που έσπευ­σαν να δημο­σιεύ­σουν ιδιό­χει­ρες δια­θή­κες.

Η νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή συνυ­πο­λο­γί­ζο­ντας και αυτές τις αντι­δρά­σεις θεώρησε σκόπιμο να δια­τη­ρή­σει τις ιδιό­χει­ρες δια­θή­κες, που είναι ο πιο ανέ­ξο­δος τρόπος για τη δια­τύ­πωση της τελευ­ταίας βού­λη­σης του διαθέτη, θεσπί­ζο­ντας μία δικλίδα ασφα­λείας: Το συμ­βο­λαιο­γράφο.

Δηλαδή, οι πολίτες να μπορούν να τις συντάσ­σουν και πάλι ιδιο­χεί­ρως, αλλά στη συνέ­χεια θα πρέπει να τις  κατα­θέ­τουν απευ­θείας σε συμ­βο­λαιο­γράφο, με ένα μικρό­τερο κόστος, αντί να τις κρύβουν σε κάποιο συρτάρι ή να τις αφήνουν στα χέρια συγ­γε­νι­κών ή άλλο προ­σώ­πων, με όφελος να απο­τρα­πεί πλήρως ο κίν­δυ­νος να χαθούν ή να κατα­στρα­φούν.

Ο συμ­βο­λαιο­γρά­φος, με τη σειρά του, θα την κατα­γρά­φει σε ειδικό μητρώο, ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η εγκυ­ρό­τητα, καθώς και ο ακριβής χρόνος σύντα­ξης και κατά­θε­σής τους.

Αξίζει να επι­ση­μαν­θεί ότι με το ήδη ισχύον νομικό καθε­στώς προ­βλέ­πε­ται απλά η ευχέ­ρεια του διαθέτη να κατα­θέ­τει για φύλαξη την ιδιό­χειρη διαθήκη του σε συμ­βο­λαιο­γράφο, και η κατά­θεση σε συμ­βο­λαιο­γράφο δεν απο­τε­λεί ανα­γκαίο στοι­χείο για να είναι έγκυρη η διαθήκη.

Ωστόσο, τη δια­φυ­λάσ­σει από τον κίνδυνο αλλοί­ω­σης ή εξα­φά­νι­σης από πρόσωπα που έχουν αντί­θετα συμ­φέ­ρο­νται και, παράλ­ληλα, μειώνει τον κίνδυνο αμφι­σβή­τη­σης της γνη­σιό­τη­τάς της, όπως επι­ση­μαί­νουν νομικοί.

Στο νέο νομο­θέ­τημα ανα­μέ­νε­ται να περι­λη­φθούν μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις για ιδιό­γρα­φες δια­θή­κες που έχουν ήδη συντα­χθεί και δεν έχουν κατα­τε­θεί σε συμ­βο­λαιο­γράφο, μέχρι την έναρξη ισχύος του νέου νόμου.

Επίσης, στις μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις θα λαμ­βά­νε­ται μέριμνα και για ιδιό­χει­ρες δια­θή­κες που θα έχουν συντα­χθεί πριν από την έναρξη ισχύος των νέων ρυθ­μί­σεων, στις περι­πτώ­σεις που ο συντά­κτης τους τέθηκε σε δικα­στική συμπα­ρά­σταση ή κατέστη ανί­κα­νος προς σύνταξη δια­θή­κης, ενδε­χο­μέ­νως λόγω άνοιας ή άλλης ασθέ­νειας, έως την έναρξη ισχύος του νόμου.

Θα νομο­θε­τη­θεί η κλη­ρο­νο­μική σύμβαση

Τα μέλη της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής εμμέ­νουν στην άποψη που είχαν δια­τυ­πώ­σει αρχικά για τις κλη­ρο­νο­μι­κές συμ­βά­σεις. Δηλαδή, ότι θα πρέπει για πρώτη φορά να εφαρ­μο­στεί στην Ελλάδα μία πρα­κτική η οποία εδώ και χρόνια επι­τρέ­πε­ται σε πολλές χώρες.

Η κλη­ρο­νο­μική σύμβαση, η οποία απα­γο­ρεύ­ε­ται στην Ελλάδα με το ισχύον νομικό καθε­στώς, αφορά διαθέτη ο οποίος βρί­σκε­ται εν ζωή και θα μπορεί να καταρ­τί­ζει σύμβαση με την οποία θα τακτο­ποιεί κλη­ρο­νο­μικά θέματα είτε για συγ­γε­νείς είτε για τους λεγό­με­νους συντρό­φους ζωής.

Η μορφή των κλη­ρο­νο­μι­κών συμ­βά­σεων θα είναι στον ίδιο τύπο με αυτόν ενός συμ­βο­λαίου και θα μπορούν να ανα­κα­λού­νται ή θα μπορεί ο κλη­ρο­νο­μού­με­νος ανά πάσα στιγμή να συντά­ξει μία διαθήκη με την οποία θα ανα­τρέ­πει τα προ­βλε­πό­μενα στην κλη­ρο­νο­μική σύμβαση.

Με αυτή την πρό­βλεψη ο κάτοχος της περιου­σίας θα έχει τη δυνα­τό­τητα να αλλάξει βούληση σε περι­πτώ­σεις αχα­ρι­στίας ή αν αντι­λη­φθεί μη σωστή συμπε­ρι­φορά και δια­χεί­ριση από την πλευρά του προ­σώ­που που θέλησε να ευνο­ή­σει.

Έτσι, θα μπορεί να εκφρά­σει την πραγ­μα­τική και τελευ­ταία του βούληση με βάση τα νέα δεδο­μένα που ενδε­χο­μέ­νως να προ­κύ­ψουν όσο ο ίδιος είναι εν ζωή.

Επίσης, τα μέλη της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής εξα­κο­λου­θούν να θεωρούν ανα­γκαία την αύξηση του χρο­νι­κού δια­στή­μα­τος μέσα στο οποίο ένας κλη­ρο­νό­μος έχει δικαί­ωμα να απο­ποι­η­θεί την κλη­ρο­νο­μιά. Ο προ­βλε­πό­με­νος χρόνος με το ισχύον σήμερα Δίκαιο είναι μόνο τέσ­σε­ρις μήνες.

Ακόμη, με το νέο νομο­θέ­τημα θα θεσμο­θε­τη­θεί πλήρως η αποδοχή της κλη­ρο­νο­μιάς με το ευερ­γέ­τημα της απο­δο­χής.

Το πνεύμα της νέας διά­τα­ξης είναι στην περί­πτωση που υπάρ­χουν χρέη να προ­στα­τεύ­ε­ται η προ­σω­πική περιου­σία του κλη­ρο­νό­μου και να κιν­δυ­νεύει μόνο η κλη­ρο­νο­μού­μενη περιου­σία.

Ανα­φο­ρικά με τους ανιό­ντες συγ­γε­νείς η αρχική άποψη των μελών της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής ήταν να καταρ­γη­θεί πλήρως το κλη­ρο­νο­μικό δικαί­ωμα για υπε­ρή­λι­κους.

Ωστόσο, στην πορεία επι­κρά­τη­σαν άλλες σκέψεις και, τελικά, τα μέλη της ομάδας εργα­σίας έκριναν ότι δεν είναι ορθό να απο­κλει­στούν από τη νόμιμη μοίρα οι υπε­ρή­λι­κοι παπ­πού­δες, για­γιά­δες και γονείς.

Σχετικά, εξάλλου, με τη νόμιμη μοίρα συγ­γε­νών του διαθέτη τα μέλη της νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής επι­τρο­πής απο­φά­σι­σαν να μη την καταρ­γή­σουν με το νέο νομο­θέ­τημα, ενδε­χο­μέ­νως να προβούν σε κάποιες παρεμ­βά­σεις.

Δηλαδή, σκέ­φτο­νται να προ­χω­ρή­σουν σε αλλαγές ως προς τα ποσοστά κλη­ρο­νο­μιάς.

Μία τέτοια παρέμ­βαση δεν απο­κλεί­ε­ται να την περι­λά­βουν και σε διάταξη, η οποία θα αφορά τις περι­πτώ­σεις υπε­ρή­λι­κων ανιό­ντων συγ­γε­νών.

 

Πηγη: vradini.gr