T. Πιπίνου: «Το βιβλίο δεν θα πεθάνει ποτέ όσο υπάρχουν άνθρωποι, που θέλουν να αγγίζουν το χαρτί και να το μυρίζουν»

Συ­νέ­ντευ­ξη στην

Πέγκυ Ντό­κου

Η αγα­πη­μέ­νη Ρο­δί­τισ­σα συγ­γρα­φέ­ας κα Τίτσα Πι­πί­νου, μι­λά­ει σή­με­ρα στην «δ» με αφορ­μή το νέο της βι­βλίο «Ο ιπ­πό­της με το τρια­ντά­φυλ­λο», ένα με­σαιω­νι­κό πα­ρα­μύ­θι που η πλοκή του δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην Ρόδο. Επί­σης, μι­λά­ει για την σχέση της με τους ήρωές της, με το γρά­ψι­μο, αλλά και την προ­σφο­ρά της Λο­γο­τε­χνί­ας στα χρό­νια της κρί­σης.

Η συ­νέ­ντευ­ξη ανα­λυ­τι­κά:

• Κυρία Πι­πί­νου, μόλις πρό­σφα­τα κυ­κλο­φό­ρη­σε το νέο σας βι­βλίο «Ο ιπ­πό­της με το τρια­ντά­φυλ­λο» από τις εκ­δό­σεις Αιώρα. Είναι ένα με­σαιω­νι­κό πα­ρα­μύ­θι που η πλοκή του δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην Ρόδο! Πώς επι­λέ­ξα­τε αυτή την ιστο­ρία; Μι­λή­στε μας για το βι­βλίο.

Είναι ακρι­βώς, όπως τα λέτε, ένα πα­ρα­μύ­θι που δια­δρα­μα­τί­ζε­ται τα τε­λευ­ταία χρό­νια της πα­ρα­μο­νής των ιπ­πο­τών στη Ρόδο και συ­γκε­κρι­μέ­να κατά τη διάρ­κεια της πρώ­της πο­λιορ­κί­ας που ήταν νι­κη­φό­ρα για τους ιπ­πό­τες. Σκό­πι­μα επέ­λε­ξα την πρώτη πο­λιορ­κία και όχι την δεύ­τε­ρη που οι ιπ­πό­τες ητ­τή­θη­καν από τον πο­λυά­ριθ­μο στρα­τό του Σου­λεϊ­μάν και ανα­γκά­στη­καν να εγκα­τα­λεί­ψουν το νησί που εκεί­νη την εποχή απο­τε­λού­σε ισχυ­ρή στρα­τιω­τι­κή και ναυ­τι­κή δύ­να­μη και ήταν στο στό­χα­στρο άλλων με­γά­λων δυ­νά­με­ων όπως η Οθω­μα­νι­κή Αυ­το­κρα­το­ρία. Τα γε­γο­νό­τα είναι πραγ­μα­τι­κά αλλά η ιστο­ρία είναι φα­ντα­στι­κή, όπως φα­ντα­στι­κά είναι τα πα­ρα­μύ­θια και τα μυ­θι­στο­ρή­μα­τα. Δεν είμαι σί­γου­ρη αν θα επέ­λε­γα να γράψω ένα πα­ρα­μύ­θι, γε­νι­κά η γλώσ­σα που χρη­σι­μο­ποιώ στα βι­βλία μου δεν είναι για πολύ μικρά παι­διά, αν δεν μου είχε ζη­τη­θεί. Πριν χρό­νια μου ζή­τη­σαν να γράψω κάτι τέ­τοιο, και παρά το ό,τι δεν μου είχε πε­ρά­σει από το μυαλό να γράψω πα­ρα­μύ­θια, ήταν μία πρό­κλη­ση για μένα. Όταν η πρό­κλη­ση είναι εν­δια­φέ­ρου­σα εν­δί­δω. Κά­θι­σα λοι­πόν και διά­βα­σα την με­σαιω­νι­κή ιστο­ρία της Ρόδου, γιατί ακόμη και για ένα πα­ρα­μύ­θι πρέ­πει να ξέ­ρεις καλά το ιστο­ρι­κό πλαί­σιο που θα δια­δρα­μα­τι­στεί και έγρα­ψα τον «Ιπ­πό­τη με το τρια­ντά­φυλ­λο». Το πα­ρα­μύ­θι το είχα στο “συρ­τά­ρι μου” ή πιο σωστά “στον υπο­λο­γι­στή μου” μέχρι πριν λίγο καιρό που το πρό­τει­να στις εκ­δό­σεις «Αιώρα» που βγά­ζουν βι­βλία κομ­ψο­τε­χνή­μα­τα παρά την κρίση που έχει ευ­τε­λί­σει τα πάντα. Την ίδια εποχή η Νόμι, η σύ­ζυ­γος του Βαγ­γέ­λη του Παυ­λί­δη, ήρθε με έναν φά­κε­λο που ανα­κά­λυ­ψε στα αρ­χεία του με σχέ­δια για το πα­ρα­μύ­θι και μου τα έδωσε και την ευ­χα­ρι­στώ ιδιαί­τε­ρα. Ο Βαγ­γέ­λης το είχε για ει­κο­νο­γρά­φη­ση, το κα­θυ­στε­ρού­σε, το αμε­λού­σα και εγώ και έτσι φθά­σα­με στο τώρα. Ήταν μια εξαι­ρε­τι­κή συ­γκυ­ρία. Τα σχέ­δια του Παυ­λί­δη έχουν μια πυ­κνό­τη­τα, ένα ύφος και κάτι το γοτ­θι­κό που ται­ριά­ζουν πολύ με τον Με­σαί­ω­να. Έτσι έγινε λοι­πόν και είμαι χα­ρού­με­νη που κυ­κλο­φό­ρη­σε τε­λι­κά «Ο Ιπ­πό­της». Έπει­τα η Ρόδος έχει πολύ πλού­σια ιστο­ρία που μπο­ρεί να τρο­φο­δο­τή­σει έναν συγ­γρα­φέα. Μιλώ για ιστο­ρία που έρ­χε­ται από πολύ παλιά, αλλά οι πε­ρισ­σό­τε­ροι που ζούμε εδώ δεν την γνω­ρί­ζου­με ή γνω­ρί­ζου­με πολύ λίγα. Πα­λαιό­τε­ρα πί­στευα ότι το να ζει κά­ποιος στη Ρόδο και να γρά­φει ήταν μειο­νέ­κτη­μα γιατί όλοι έχουν ταυ­τί­σει το νησί μας με τον του­ρι­σμό και κάτι το εφή­με­ρο, αλλά στην πο­ρεία κα­τά­λα­βα πόσο λάθος έκανα. Στη Ρόδο πα­ρά­γε­ται τέχνη και μά­λι­στα σο­βα­ρή σε αρ­κε­τούς το­μείς. Είναι και νέα παι­διά που έχουν κέφι και όρεξη και κά­νουν πράγ­μα­τα και είναι ωραίο αυτό. Όλοι από κάπου ξε­κι­νούν και πρέ­πει να τους παίρ­νου­με σο­βα­ρά.

• Έχετε πολλά χρό­νια πα­ρου­σία στα γράμ­μα­τα. Ωστό­σο, κάθε βι­βλίο σας έχει κάτι δια­φο­ρε­τι­κό. Θα ήθελα να μου μι­λή­σε­τε για τις επι­λο­γές που σας ωθούν στην συγ­γρα­φή.

Όντως κάθε βι­βλίο μου, θέλω να πι­στεύω, ότι είναι δια­φο­ρε­τι­κό από τα προη­γού­με­να, αλλά ίσως να υπάρ­χει ένα κοι­νός άξο­νας για όλα. Κάθε συγ­γρα­φέ­ας έχει το απο­τύ­πω­μα του, κάτι δη­λα­δή που δεν μπο­ρεί να το απο­φύ­γει και που κάνει το έργο του ανα­γνω­ρί­σι­μο σε όσους τον δια­βά­ζουν. Δεν είμαι σί­γου­ρη αν τα θέ­μα­τα μου με βρί­σκουν ή τα βρί­σκω. Γί­νε­ται κάτι ξαφ­νι­κά, ή ακούω κάτι και αυτό αρ­χί­ζει και μου τρι­βε­λί­ζει το μυαλό, μέχρι που κά­θο­μαι και αρ­χί­ζω να γράφω. Μπο­ρεί να είναι μία μικρή εί­δη­ση στην εφη­με­ρί­δα που ίσως κα­νείς άλλος δεν της δίνει τη ση­μα­σία που της δίνω εγώ. Εμένα όμως για κά­ποιο λόγο, που ίσως ούτε εγώ μπορώ να εξη­γή­σω, με αγ­γί­ζει. Μπο­ρεί επί­σης να ακού­σω μια ιστο­ρία, οτι­δή­πο­τε μπο­ρεί να είναι, ίσως αυτό να είναι η μα­γεία της συγ­γρα­φής.

• Τι ση­μαί­νει το γρά­ψι­μο για εσάς και ποια είναι η σχέση σας με τα βι­βλία;

Το γρά­ψι­μο ση­μαί­νει πολλά, πάρα πολλά για μένα. Ακόμη και πριν ακόμη αρ­χί­σω να γράφω επει­δή υπήρ­χε πάντα στο πίσω μέρος του μυα­λού μου, χωρίς ποτέ να το συ­ζη­τώ, γιατί μου φαί­νε­ται υπερ­φί­α­λο κά­ποιος να πει «θέλω να γίνω συγ­γρα­φέ­ας», γιατί κά­ποια πράγ­μα­τα είναι άμα τη εμ­φα­νί­σει, σή­μαι­νε πολλά.

Και με τα βι­βλία η σχέση μου είναι στενή από τότε που θυ­μά­μαι τον εαυτό μου. Ένα με­γά­λο μέρος της ημέ­ρας μου έχει να κάνει με αυτά. Είτε να γράφω, όταν φυ­σι­κά είμαι στη δια­δι­κα­σία της συγ­γρα­φής, είτε να δια­βά­ζω. Νιώθω τυ­χε­ρή που μπορώ να το κάνω και μου προ­σφέ­ρει ευ­χα­ρί­στη­ση γιατί έτσι αντέ­χω όσα δυ­σά­ρε­στα συμ­βαί­νουν γύρω μας κα­θη­με­ρι­νά. Βέ­βαια εγώ έχω το γρά­ψι­μο κά­ποιος άλλος έχει κάτι άλλο γιατί κάθε άν­θρω­πος είναι καλός σε κάτι.

• Έχετε ένα βι­βλιο­πω­λείο στην καρ­διά της Ρόδου. Στις μέρες μας που κλεί­νουν πολλά βι­βλιο­πω­λεία για διά­φο­ρους λό­γους και οι ανα­γνώ­στες προ­τι­μούν το δια­δί­κτυο, ποια είναι η δύ­να­μη του βι­βλί­ου κατά την άποψή σας;

Δεν είμαι σί­γου­ρη δυ­στυ­χώς ότι το βι­βλίο όσο περ­νούν τα χρό­νια θα έχει την ίδια δύ­να­μη που είχε παλιά, γιατί τα νέα παι­διά δεν δια­βά­ζουν τόσο, αλλά τα βλέπω να ασχο­λού­νται με όλα αυτά τα gadgets. Το βι­βλίο βέ­βαια δεν θα πε­θά­νει ποτέ όσο υπάρ­χουν άν­θρω­ποι που θέ­λουν να αγ­γί­ζουν το χαρτί και να το μυ­ρί­ζουν, αλλά σε κά­ποια χρό­νια ίσως να δια­βά­ζουν μέσα από ένα tablet. Μου έκανε εντύ­πω­ση ότι παλιά η έκ­δο­ση ενός ανα­τρε­πτι­κού βι­βλί­ου ή μία έκ­θε­ση μο­ντέρ­νας ζω­γρα­φι­κής μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει επα­νά­στα­ση, ή έστω ανα­τα­ρα­χή, τώρα όλα αυτά περ­νούν απα­ρα­τή­ρη­τα. Είναι η εποχή μας. Η τέχνη γε­νι­κά ή έστω τα βι­βλία έχουν χάσει την δύ­να­μη τους.

• Αν σας ζη­τού­σα να μου μι­λή­σε­τε για τους ήρωες των βι­βλί­ων σας, ποιον θα δια­λέ­γα­τε;

Ει­λι­κρι­νά δεν ξέρω. Κα­νο­νι­κά εί­μα­στε κο­ντύ­τε­ρα στους ήρωες των τε­λευ­ταί­ων μας βι­βλί­ων, αλλά δεν μπορώ να αγνο­ή­σω τα πα­λαιό­τε­ρα βι­βλία μου. Κάθε ένα και οι ήρωες του αντι­προ­σω­πεύ­ουν εκεί­νη την χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο που το έγρα­ψα και αν το ξα­νά­γρα­φα τώρα είναι σί­γου­ρο ότι θα ήταν ένα άλλο βι­βλίο γιατί στο με­τα­ξύ και εγώ αλ­λά­ζω. Ίσως και να μην το έγρα­φα γιατί το θέμα του δεν θα ασκού­σε την ίδια γοη­τεία σε μένα με τότε. Ωστό­σο επει­δή όταν γρά­φου­με δεν μπο­ρού­με να απο­φύ­γου­με τον εαυτό μας, κομ­μά­τια του εαυ­τού μας υπάρ­χουν σε όλους τους ήρωες άν­δρες και γυ­ναί­κες, κα­λούς και κα­κούς ακόμη και σε όσους δεν μας μοιά­ζουν κα­θό­λου. Δεν είναι τυ­χαίο ότι ο Φλο­μπέρ είπε: η «Μα­ντάμ Μπο­βα­ρύ» είμαι εγώ!

• Στα χρό­νια της κρί­σης τι μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει η Λο­γο­τε­χνία στον ανα­γνώ­στη; Πολ­λές φορές, την μπερ­δεύ­ου­με με άλλα είδη συγ­γρα­φής.

Ει­δι­κά τα χρό­νια της κρί­σης η λο­γο­τε­χνία έχει να προ­σφέ­ρει πολλά. Σε κάνει να τα­ξι­δεύ­εις, να μα­θαί­νεις, να ξε­φεύ­γεις από τα προ­βλή­μα­τα. Είναι πολύ ευ­χά­ρι­στο συ­ναί­σθη­μα η προ­σμο­νή ενός καλού βι­βλί­ου στο κο­μο­δί­νο σου. Και όχι μόνο η λο­γο­τε­χνία, αλλά κάθε είδος τέ­χνης έχει να μας προ­σφέ­ρει πολλά και το λέω χωρίς κα­νέ­να δι­σταγ­μό αυτό. Βέ­βαια δεν είναι όλα τα βι­βλία που κυ­κλο­φο­ρούν λο­γο­τε­χνία, όπως επι­ση­μαί­νε­τε, αλλά αυτό έχει να κάνει με τη ζή­τη­ση και από τη στιγ­μή που υπάρ­χουν ανα­γνώ­στες για αυτά, οι εκ­δό­τες, που είναι επι­χει­ρή­σεις που υπο­λο­γί­ζουν το κέρ­δος, τα εκ­δί­δουν. Ο κό­σμος είναι αυτός που δια­μορ­φώ­νει το τι θα βγά­λουν οι εκ­δό­τες ή το τι θα παί­ξουν τα κα­νά­λια για πα­ρά­δειγ­μα, αλλά συμ­βαί­νει φυ­σι­κά και το αντί­θε­το. Η ποιό­τη­τα ήταν πάντα σε μι­κρές δό­σεις.