Ομιλία για την Παιδεία του κ. Δ. Κρεμαστινού

Ο Αντι­πρό­ε­δρος της Βουλής και βου­λευ­τής Δωδε­κα­νή­σου Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός τοπο­θε­τή­θηκε κατά τη συζή­τηση στη Βουλή Επί­και­ρης Επε­ρώ­τη­σης για την Παιδεία, που κατέ­θεσε η Κοι­νο­βου­λευ­τική Ομάδα της Δημο­κρα­τι­κής Συμπα­ρά­τα­ξης ΠΑΣΟΚ – ΔΗΜΑΡ.

Ο Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός είπε στον Υπουργό Παι­δείας Νίκο Φίλη ότι ο εθνικός διά­λο­γος για την Παιδεία είναι σίγουρα απο­δε­κτός και πρέπει να γίνεται αλλά χάνει το νόημά του όταν κάθε υπουρ­γός ξεκινά νέο εθνικό διάλογο. Για το λόγο αυτό τον κάλεσε να μην είναι προ­σχη­μα­τι­κός ο διά­λο­γος που ξεκί­νησε. Πρό­σθεσε ότι τα προ­βλή­ματα της Παι­δείας έχουν εντο­πι­στεί από τον μέχρι σήμερα διάλογο –και είναι γνωστά σε όλους- και ρώτησε τον Υπουργό Παι­δείας τι σκο­πεύει να κάνει για αυτά. Γιατί, η εκ του μηδενός έναρξη του δια­λό­γου θα οδη­γή­σει σε χάσιμο χρόνου και περαι­τέρω απα­ξί­ωση της Παι­δείας.

Ως τρία βασικά προ­βλή­ματα της δημό­σιας εκπαί­δευ­σης τα οποία πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν άμεσα, ο Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός υπέ­δειξε:

-Την έλλειψη ίσων ευκαι­ριών στην εκπαί­δευση για τα παιδιά των νησιω­τι­κών και απο­μα­κρυ­σμέ­νων περιο­χών, ζητώ­ντας από τον Υπουργό Παι­δείας να ιδρύσει πρότυπα σχολεία σε όλους τους νομούς και να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί η τεχνο­λο­γία και το ίντερ­νετ για να φτάνουν τα μαθή­ματα των πρό­τυ­πων σχο­λείων στα μικρά νησιά και χωριά που δεν μπορούν να συνα­γω­νι­στούν σε μέσα, υπο­δο­μές και ευκαι­ρίες μάθησης τα αστικά κέντρα.

-Την υπερ­πλη­θώρα μικρών πανε­πι­στη­μίων, σε βαθμό που η Ελλάδα να έχει τρι­πλά­σια από π.χ. τη Γερ­μα­νία. Αυτό οδηγεί σε κατα­κερ­μα­τι­σμό των δυνά­μεων και των δυνα­το­τή­των της ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης. Ζήτησε από τον Υπουργό Παι­δείας σύμ­πτυξη των Πανε­πι­στη­μίων για τη δημιουρ­γία ισχυρών πανε­πι­στη­μια­κών και ερευ­νη­τι­κών μονάδων.

-Την κομ­μα­τι­κο­ποί­ηση της ανώ­τα­της εκπαί­δευ­σης και την επα­να­φορά της συναλ­λα­γής μεταξύ κατώ­τε­ρων και ανώ­τε­ρων βαθ­μί­δων για την εκλογή καθη­γη­τών. Ο Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός δια­τύ­πωσε ξανά τη δια­φω­νία του με αυτήν την επιλογή της κυβέρ­νη­σης, ρωτώ­ντας ανοιχτά: «πού, στον πλανήτη, υπάρχει αυτή η συναλ­λαγή; Έχει υπόψη του μια χώρα το Υπουρ­γείο Παι­δείας; Και με ποιο μέτρο θα στα­μα­τή­σουμε τη συναλ­λαγή;».

Παρά την επιμονή του Δημήτρη Κρε­μα­στι­νού στα ερω­τή­ματα, ο Υπουρ­γός Παι­δείας δεν απά­ντησε αλλά περιο­ρί­στηκε στο να δηλώσει ότι με μόνο 2,8% του ΑΕΠ για την εκπαί­δευση δεν υπάρ­χουν μεγάλες δυνα­τό­τη­τες. Σε αυτό ο Αντι­πρό­ε­δρος Δημή­τρης Κρε­μα­στι­νός Συγκε­κρι­μένα, αντέ­ταξε τη ρήση του Δημο­σθένη «δει δη χρη­μά­των και άνευ τούτων ουδέν» και είπε στον Υπουργό Παι­δείας ότι χωρίς χρήματα και χωρίς συγκε­κρι­μένη οικο­νο­μική στό­χευση κάθε συζή­τηση για την Παιδεία θα κατα­λή­γει σε «έκθεση ιδεών».

Η πλήρης τοπο­θέ­τηση του βου­λευτή Δωδε­κα­νή­σου, Καθη­γητή Δημήτρη Κρε­μα­στι­νού, έγινε με την ακό­λουθη ομιλία:

«Κύριε Πρόεδρε και κύριε Υπουργέ, η παρά­ταξη αυτή -η λεγό­μενη Δημο­κρα­τική Παράταξη- η οποία αρχίζει από τον Ελευ­θέ­ριο Βενι­ζέλο και φτάνει μέχρι σήμερα, είναι η παρά­ταξη εκείνη που επι­χεί­ρησε τις μεγα­λύ­τε­ρες και ουσια­στι­κό­τε­ρες μετα­βο­λές στην παιδεία είτε με Υπουργό Παι­δείας τον Γεώργιο Παπαν­δρέου, είτε με Πρω­θυ­πουργό τον Γεώργιο Παπαν­δρέου με τη μεταρ­ρύθ­μιση του Παπα­νού­τσου, είτε με Πρω­θυ­πουργό τον Ανδρέα Παπαν­δρέου με τη μεταρ­ρύθ­μιση του 1981-1982. Επρό­κειτο για πραγ­μα­τι­κές μεταρ­ρυθ­μί­σεις, διότι πραγ­μα­τικά έφεραν ένα νέο πνεύμα στην παιδεία.

Η μεταρ­ρύθ­μιση του Παπα­νού­τσου έφερε την ουσια­στική δωρεάν παιδεία, χωρίς φρο­ντι­στή­ρια και παρα­παι­δεία, η οποία άρχισε να ανα­πτύσ­σε­ται σιγά-σιγά τα προσεχή χρόνια. Δωρεάν παιδεία στα πανε­πι­στή­μια, δωρεάν παιδεία στη μέση παιδεία, δωρεάν παιδεία στη βασική παιδεία.

Όταν λέμε «δωρεάν παιδεία», δεν εννο­ούμε απλώς και μόνο το να μην πλη­ρώ­νουν οι γονείς, το να μην πλη­ρώ­νουν οι διδα­σκό­με­νοι. Δωρεάν παιδεία σημαί­νει ένα άλλο ιδε­ο­λο­γικό πνεύμα, αν θέλετε, στην ίδια την παιδεία, διότι πραγ­μα­τικά η παιδεία ακόμα είναι απηρ­χαιω­μένη. Φαντα­στείτε ότι ένα από τα ανώτερα όργανά της είναι η Ακα­δη­μία Αθηνών. Πουθενά δεν υπάρχει ακα­δη­μία πόλεων. Υπάρχει ακα­δη­μία έθνους, η εθνική ακα­δη­μία επι­στη­μών και τεχνών, η ευρω­παϊκή, της Αμε­ρι­κής, των Ηνω­μέ­νων Πολι­τειών, όπου έχει όλες τις γενιές και την παρα­γωγή των επι­στη­μό­νων, τους νέους επι­στή­μο­νες, τους μεσή­λι­κες και τους seniors οι οποίοι ουσια­στικά απο­τε­λούν το παρά­δειγμα. Είναι ζωντανά όργανα, δεν είναι οι παλιές ακα­δη­μίες, αυτές οι ακα­δη­μίες που γνω­ρί­ζαμε στις αρχές του αιώνα, όπως ήταν οι παλιές ευρω­παϊ­κές ακα­δη­μίες. Έχει αλλάξει αυτό το πνεύμα.

Τα πανε­πι­στή­μια σήμερα σε όλον τον κόσμο είναι εστίες παρα­γω­γής, δεν είναι απλώς εστίες διδα­σκα­λίας. Όταν λέμε εστίες παρα­γω­γής, δεν εννο­ούμε μία παρα­γωγή εργα­σιών. Εννο­ούμε μία παρα­γωγή γνώσεων που να επη­ρε­ά­ζουν όλον τον πλανήτη, γιατί η λέξη «πανε­πι­στή­μιο» -από το «universe» και «universal»- απευ­θύ­νε­ται στη νέα γνώση που δίνουμε στον πλανήτη.

Σήμερα πόσα πανε­πι­στή­μιά μας είναι πανε­πι­στή­μια παρα­γω­γής γνώσεων; Η Γερ­μα­νία έχει περίπου το 1/3 των ανω­τά­των σχολών που έχουμε εμείς σήμερα στην Ελλάδα. Είναι δυνατό να έχουμε σχολή οικο­νο­μι­κών επι­στη­μών περίπου σε κάθε πόλη όπου υπάρχει πανε­πι­στή­μιο; Είναι δυνατό να έχουμε αφθονία καθη­γη­τών πανε­πι­στη­μίου που πραγ­μα­τικά μπορεί να είναι αξιό­λο­γοι, αλλά είναι εκπαι­δευ­τι­κοί, δεν είναι καθη­γη­τές παρα­γω­γής γνώσης; Πόσους πραγ­μα­τικά καθη­γη­τές παρα­γω­γής γνώσης έχουμε σήμερα στην Ελλάδα όπου η γνώση τους είναι διαρκής και με τη γνώση τους δια­πρέ­πουν διεθνώς και προ­βάλ­λουν τη χώρα;

Βέβαια, θα μου πείτε: «Όλα αυτά τα πράγ­ματα τα ζητάτε από μία κυβέρ­νηση δέκα μηνών;». Πολύ σωστό, όμως αυτή η Κυβέρ­νηση αρχίζει ένα νέο εθνικό διάλογο ο οποίος εθνικός διά­λο­γος είναι μία συνέ­χεια άλλων εθνικών δια­λό­γων και το πιθα­νό­τερο είναι να έχει την τύχη που είχαν και οι προη­γού­με­νοι διά­λο­γοι, δηλαδή να έλθει μία άλλη κυβέρ­νηση να ξαναρ­χί­σει έναν άλλον εθνικό διάλογο ο οποίος δεν θα υλο­ποιεί­ται ποτέ.

Γιατί δεν προ­χω­ράτε σε πάρα πολύ απλά μέτρα, σε άμεσα μέτρα; Παρα­δείγ­μα­τος χάρη, γιατί περι­μέ­νετε τον εθνικό διάλογο; Πρέπει να γίνει συγ­χώ­νευση σχολών. Στην ίδια πόλη, στην ίδια περι­φέ­ρεια; Πρέπει να γίνει συγ­χώ­νευση σχολών. Γι’ αυτό δεν χρειά­ζε­ται εθνικός διά­λο­γος.

Όταν βλέπω την θεμα­το­λο­γία που βάζει η Επι­τροπή Μορ­φω­τι­κών Υπο­θέ­σεων, βλέπω ότι πρώτο στην ατζέντα για τα πανε­πι­στή­μιά μας, τις ανώ­τα­τες σχολές, είναι οι δημο­κρα­τι­κές αξίες. Χωρίς να θέλω να μειώσω τις δημο­κρα­τι­κές αξίες κόντρα στη βία, το ρατσι­σμό, τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα, την εκπαί­δευση μειο­νο­τή­των, την αει­φο­ρία των εκπαι­δευ­τι­κών μονάδων, το αυτο­διοί­κητο δια­φό­ρων βαθ­μί­δων, την κοι­νω­νική μέριμνα, την πρό­σβαση σε πολι­τι­σμικά δρώμενα, δεν μπορεί αυτό να είναι το πρώτο. Το πρώτο πρέπει να είναι η οικο­νο­μία, αυτό που είπε ο Δημο­σθέ­νης, «δει δη χρη­μά­των και άνευ τούτων ουδέν».

Η φοι­τη­τική επα­νά­σταση της δεκα­ε­τίας του ’60 είχε το σύνθημα «δεκα­πέ­ντε στην παιδεία», 15% του ΑΕΠ στην παιδεία. Ποιο είναι το ποσοστό του ΑΕΠ που στο­χεύ­ετε να επι­τύ­χετε; Με βάση αυτό το ποσοστό θα ρυθ­μι­στούν τα πάντα. Χωρίς να γνω­ρί­ζουμε τι ποσοστό του ΑΕΠ θα δια­τε­θεί, από κει και πέρα οι εθνικοί διά­λο­γοι θα είναι διά­λο­γοι εκθέ­σεως ιδεών, οι οποίοι υπάρ­χουν.

Μια που μιλούμε για τον εθνικό διάλογο, γιατί δεν καλείτε τον προη­γού­μενο επι­κε­φα­λής του δια­λό­γου και αν θέλετε και μερι­κούς απ’ αυτούς, για να πείτε ευθύς εξ αρχής τι απ’ αυτά απορ­ρί­πτετε και τι το νεότερο θα ειση­γη­θείτε;

Με απλά λόγια, για ποιο λόγο να παρα­τα­θεί μια ιστορία του εθνικού δια­λό­γου έστω και για μερι­κούς μήνες αφού εκ των προ­τέ­ρων υπάρ­χουν θέματα κοινής απο­δο­χής στα οποία μπο­ρείτε να προ­χω­ρή­σετε. Ο εθνικός διά­λο­γος μπορεί να ανοίξει, να συνε­χι­στεί, ανε­ξάρ­τητα από τα μέτρα τα οποία θα πάρετε και τα οποία πρέπει να είναι εθνικής απο­δο­χής.

Θα περι­μέ­νουμε όλοι βεβαίως την επα­νά­σταση στο λύκειο, τις εξε­τά­σεις, την εισα­γωγή στα πανε­πι­στή­μια που είναι ένα χρόνιο πρό­βλημα. Θα μου πείτε πάλι «εμείς θα το λύσουμε κι αυτό;». Όχι. Αλλά να κάνουμε μια αρχή. Αφού, λοιπόν, σκε­φτό­μα­στε με μεγα­λοϊ­δε­α­τι­σμούς με εθνι­κούς δια­λό­γους ας κάνουμε μια αρχή. Το να έρχεται κάθε φορά η εκά­στοτε αντι­πο­λί­τευση μιλώ­ντας στην εκά­στοτε κυβέρ­νηση και να λένε «εμείς και εσείς», το έχει βαρεθεί ο κόσμος. Αλλά ως προς το «εμείς και το εσείς» πρέπει να ανα­γνω­ρί­σουμε ότι κάποια βασικά πράγ­ματα έγιναν στην παιδεία, όπως ήταν η κατάρ­γηση της έδρας και η εισα­γωγή του γνω­στι­κού αντι­κει­μέ­νου, τα οποία δυστυ­χώς δεν προ­χώ­ρη­σαν.

Με απλά λόγια πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι η παιδεία είναι ένας οργα­νι­σμός που δια­θέ­τει εγκέ­φαλο, σώμα και στη­ρίγ­ματα, πόδια. Αν δεν έχεις πόδια, δεν μπορείς να περ­πα­τή­σεις. Αν δεν έχεις κορμό, δεν μπορείς να κινη­θείς. Αν όμως έχεις και πόδια και κορμό χωρίς να έχεις εγκέ­φαλο, σε αρίστη κατά­σταση να είναι και τα δυο, τότε δεν μπορείς να κινή­σεις ούτε τα πόδια ούτε τον κορμό.

Μην υπο­τι­μάτε την ανωτάτη παιδεία. Μην υπε­ρε­κτι­μάτε τις άλλες μορφές της παι­δείας. Είναι αλλη­λέν­δετα όλα γιατί λει­τουρ­γούν σαν ενιαίος οργα­νι­σμός.

Τέλος, πρέπει να ληφθούν απλά μέτρα –και θα θέλαμε να τα ακούσουμε- για την παρα­παι­δεία. Υπάρχει κάποιο πρό­γραμμα για την παρα­παι­δεία να μας πείτε αυτή τη στιγμή; Μην περι­μέ­νετε τον εθνικό διάλογο να υπο­δεί­ξει γιατί όλοι γνω­ρί­ζουν τι σημαί­νει παρα­παι­δεία και πώς ασκεί­ται. Δηλαδή, με λίγα απλά λόγια θέλουμε να ακού­σουμε και στη δευ­τε­ρο­λο­γία μας θα τοπο­θε­τη­θούμε, τι ακριβώς σκέ­φτε­ται να κάνει η Κυβέρ­νηση εδώ και τώρα –ας μου επι­τρα­πεί η έκφραση- χωρίς να περι­μέ­νει τον εθνικό διάλογο και τι περι­μέ­νει απ’ αυτόν τον εθνικό διάλογο. Διότι για να το κάνει, προη­γου­μέ­νως έχει απορ­ρί­ψει τον προη­γού­μενο.

Η μέχρι τώρα εμπει­ρία είναι ο ισχύων νόμος περί παι­δείας ήταν ένας υβρι­δι­κός νόμος. Δηλαδή, προ­έ­κυψε από κάποιες σκέψεις που ήθελαν να κάνουν τα πανε­πι­στή­μια ως ανάλογα των αμε­ρι­κα­νι­κών και μετά κατέ­ληξε στο να δεχθούμε πάλι τα ίδια πρότυπα, δηλαδή να εκλέ­γουν οι κατώ­τε­ρες βαθ­μί­δες και οι φοι­τη­τές τις ανώ­τε­ρες βαθ­μί­δες, που σημαί­νει να υπάρχει συναλ­λαγή.

Ερώτημα: Πού στον πλανήτη υπάρχει αυτή η συναλ­λαγή; Δηλαδή, το Υπουρ­γείο Παι­δείας έχει υπόψη του πανε­πι­στή­μια που οι κατώ­τε­ροι να διο­ρί­ζουν τους ανω­τέ­ρους με την ψήφο τους. Εγώ του­λά­χι­στον δεν ξέρω, αλλά μπορεί να το ακούσω. Κι αν, λοιπόν, εμείς θέλουμε να στα­μα­τή­σει αυτή η συναλ­λαγή, ποιο μέτρο πρέπει να πάρουμε;

Εγώ προ­τείνω το Υπουρ­γείο Παι­δείας να φέρει ένα νόμο, παρα­δείγ­μα­τος χάριν, που να λέει «θέλω να αντι­γράψω τα τάδε πρώτο, δεύτερο, τρίτο, τέταρτο πανε­πι­στή­μιο στον κόσμο κι επειδή δεν έχω τόσα λεφτά, κατ’ ανάγκη θα αντι­γράψω το δέκατο τρίτο, το εικοστό τρίτο, το εικοστό πέμπτο». Με τίποτα όμως δεν θα είναι σωστό να αρχί­σουμε και να αυτο­σχε­διά­ζουμε και να λέμε «ας κάνουμε κι αυτό, ας κάνουμε και το άλλο». Τότε δε θα μιλούμε για μεταρ­ρύθ­μιση. Θα μιλούμε για κάτι δια­φο­ρε­τικό. Δε θα ήθελα να το χαρα­κτη­ρίσω ως αντι­με­ταρ­ρύθ­μιση γιατί πιστεύω ότι μεταρ­ρύθ­μιση ουσια­στική και κοινώς απο­δε­κτή δεν υπάρχει σήμερα. Έχουν γίνει βήματα όμως αξιό­λογα τα οποία δεν πρέπει να κατε­δα­φί­σετε.

Απευ­θυ­νό­με­νος στον κ. Υπουργό θα ήθελα να του πω ότι εγώ του ζήτησα να σχο­λιά­σει ορι­σμένα πράγ­ματα και να πει τι σκέ­φτε­ται να κάνει εν εξε­λί­ξει του εθνικού δια­λό­γου, δηλαδή να μην περι­μέ­νει τον εθνικό διάλογο. Και θα ήθελα να απα­ντη­θούν αυτά που είχα θίξει στην πρω­το­λο­γία.

Όμως, εκείνο, το οποίο πρέπει να πω κύριε Υπουργέ είναι το εξής: Το «εσείς» και «εμείς» κου­ρά­ζει τον κόσμο και ειδικά για την παιδεία είναι κατα­στρο­φικό. Το αν κάποιος έχει διο­ρί­σει εκατό ανα­πλη­ρω­τές και ένας άλλος έχει διο­ρί­σει εκατόν είκοσι και αμφι­σβη­τεί ο δεύ­τε­ρος τους εκατόν είκοσι του πρώτου δεν ενδια­φέ­ρει κανέναν. Εκείνο που μένει τελικά είναι το έργο.

Εάν πάτε σε ένα μικρό νησί, όπου έτυχε εγώ να βρεθώ στην προ­ε­κλο­γική περίοδο, παρα­δείγ­μα­τος χάριν, στην Χάλκη, θα δείτε ότι έχει εκατό κατοί­κους τον χειμώνα. Έχει ένα σχολείο, το οποίο είναι και γυμνά­σιο και λύκειο. Έχει δεκα­ε­πτά ή δεκα­ο­κτώ καθη­γη­τές και έχει είκοσι ή είκοσι πέντε μαθητές, δηλαδή αυτό που έθιξε ο κ. Φορ­τσά­κης προη­γου­μέ­νως, την καλή ανα­λο­γία.

Ξέρετε τι έλεγαν εκεί; Έλεγαν «θέλουμε να έχουμε ίσες ευκαι­ρίες», δηλαδή, ποιο­τική κατά κάποιο τρόπο βελ­τί­ωση. Τα παιδιά, δηλαδή, που βγαί­νουν απ’ αυτά τα σχολεία να μπορούν να αντα­γω­νι­στούν τα παιδιά του κέντρου. Με λίγα λόγια, θέλουν να έχουν μεθό­δους που να τους δίνουν αυτήν την ευκαι­ρία, να έχουν ίσες ευκαι­ρίες. Κάποτε δεν είχαν ούτε καρέ­κλες να καθί­σουν, δεν είχαν ούτε σχολεία. Φαντά­ζε­στε τώρα για εκατό ανθρώ­πους να υπάρ­χουν δέκα επτά, δέκα οχτώ εκπαι­δευ­τι­κοί και να καλύ­πτο­νται οι θέσεις των δέκα τεσ­σά­ρων, των δέκα πέντε, των δέκα έξι. Δεν έχει σημασία.

Εκείνο που χρειά­ζο­νται είναι μία διδα­σκα­λία δια­φο­ρε­τική. Μπο­ρείτε να κάνετε, παρα­δείγ­μα­τος χάρη, πρότυπα σχολεία σε κάθε νομό και σε κάθε περι­φέ­ρεια; Μπο­ρείτε να δώσετε με το ίντερ­νετ μία πρότυπη διδα­σκα­λία στα παιδιά αυτά του Αγα­θο­νη­σιού και των απο­μο­νω­μέ­νων περιο­χών; Κάντε το. Μπο­ρείτε να κάνετε ό,τι έκανε η Αγγλία πριν από μερικά χρόνια -και τώρα δεν το κάνει λόγω του ίντερνετ- που έκανε ειδικές διδα­σκα­λίες, πρω­το­πο­ρια­κές και πρω­τό­τυ­πες, μέσω του BBC για τα απο­μα­κρυ­σμένα σχολεία; Μπορούν αυτά τα παιδιά που δεν έχουν τη δυνα­τό­τητα φρο­ντι­στη­ρίων να αντα­γω­νι­στούν τα άλλα παιδιά; Αυτά είναι κατα­κτή­σεις.

Και να είστε και λίγο μεγα­λό­ψυ­χος, όταν λέτε ότι έκανε κάτι και αυτή η παρά­ταξη, με τα λάθη που έκανε. Η παρά­ταξη αυτή έκανε πάρα πολλά για την παιδεία, ίσως τα περισ­σό­τερα από οποια­δή­ποτε άλλη παρά­ταξη, αν τα βάλετε κάτω.

Το ότι υπάρ­χουν λάθη, παρα­λεί­ψεις κ.λπ., αυτό είναι ανα­με­νό­μενο. Όποιος κάνει, όποιος πραγ­μα­το­ποιεί, όποιος επι­χει­ρεί θα έχει και λάθη. Αυτός που δεν έχει λάθη είναι αυτός που δεν επι­χει­ρεί.

Κι επειδή σας είπα στην πρω­το­λο­γία μου ότι είναι ένας χρόνος και σε ένα χρόνο δεν μπορεί να γίνουν πάρα πολλά ή να γίνουν όσα δεν έγιναν τόσα χρόνια, πρέπει να σας θυμίσω ότι στη μεγάλη –αν θέλετε- επα­νά­σταση στην παιδεία, αυτή του Παπα­νού­τσου, ο Γεώρ­γιος Παπαν­δρέου ήταν ενάμιση χρόνο Πρω­θυ­πουρ­γός. Μέσα σε ενάμιση χρόνο έγιναν όλα αυτά. Ούτε επι­τρο­πές έκανε ούτε τίποτε!

Εδώ, έχουμε ορι­σμένα πράγ­ματα: Ένα, δύο, τρία, τέσσερα. Κάντε τα στην ανώτατη παιδεία κι εμείς θα τα χει­ρο­κρο­τή­σουμε.

Επίσης, πρέπει να πω και κάτι άλλο, επειδή ακού­στηκε από ορι­σμέ­νες πλευρές το θέμα της κομ­μα­τι­κο­ποί­η­σης. Εγώ έτυχε να είμαι προ­σκε­κλη­μέ­νος μία περίοδο στο Λομο­νό­σοφ και στην Οξφόρδη, νέος καθη­γη­τής επί εποχής Μπρέζ­νιεφ κι έκανα την ίδια ερώτηση στους φοι­τη­τές και της Σοβιε­τι­κής Ένωσης και της Οξφόρ­δης. Ήταν τότε το πρό­βλημα της Μέσης Ανα­το­λής με τον Αραφάτ, τους Παλαι­στι­νί­ους κ.λπ.. Τους ρώτησα, λοιπόν, ποια ήταν η γνώμη τους. Πήρα την ίδια απά­ντηση και έμεινα έκπλη­κτος. «Αυτά είναι έργα των κυβερ­νή­σεων. Εμείς ενδια­φε­ρό­μα­στε για άλλα».

Όταν το άκουσα αυτό στη Σοβιε­τική Ένωση, είπα «φαί­νε­ται ότι εδώ δεν είναι ελεύ­θερα τα πράγ­ματα». Μα, το ίδιο άκουσα και στην Οξφόρδη. Την ίδια ερώτηση έκανα την ίδια περίοδο. Τι θέλω να πω με αυτό;

Δεν νομί­ζετε ότι είναι υπερ­βο­λικό να βρω­μί­ζουν τους τοίχους των πανε­πι­στη­μίων μας με διάφορα συν­θή­ματα, ακόμη και σεξουα­λικά, ενώ αν τολ­μή­σετε αυτά να τα δείτε σε οποιο­δή­ποτε πανε­πι­στή­μιο -όχι της Ευρώπης, όχι της Αφρικής, όχι της Ασίας, δεν ξέρω πού στον πλανήτη- ξέρετε ποιες θα είναι οι επι­πτώ­σεις. Αυτά τα πράγ­ματα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στούν. Και δεν ξέρω κανένα φοιτητή δικό μας που να πήγε στα πανε­πι­στή­μια αυτά για μετεκ­παί­δευση και να έκανε αυτά που κάνει εδώ στα πανε­πι­στή­μια μας, τάχα ως επα­να­στά­της.

Τα πανε­πι­στή­μια είναι –με την έννοια του όρου τη σωστή- «εκκλη­σίες» της μόρ­φω­σης και της παι­δείας. Αυτό δεν σημαί­νει ότι οι φοι­τη­τές θα είναι ζόμπι, δεν θα πρέπει να έχουν απόψεις κ.λπ.. Ασφαλώς, όχι. Πρέπει, όμως, να υπάρχει το μέτρο και να υπάρχει το πλαίσιο όπου κινού­νται.

Θα πρέπει να κλείσω λέγο­ντας το εξής: Κάντε τις συγ­χω­νεύ­σεις των πανε­πι­στη­μίων. Να σας πω ένα κακό του ΠΑΣΟΚ, αφού θέλετε να το ανα­γνω­ρίσω: Επέ­τρεψε να ονο­μά­ζο­νται όλες οι σχολές «πανε­πι­στή­μια». Όταν πάτε στο Λονδίνο θα δείτε «School ofEconomics» του Πανε­πι­στη­μίου του Λον­δί­νου, «Schoolof Hygiene» του Πανε­πι­στη­μίου του Λον­δί­νου.

Εμείς έχουμε εδώ πανε­πι­στή­μιο γεω­πο­νικό, πανε­πι­στή­μιο οικο­νο­μικό. Έχουμε άλλο πανε­πι­στή­μιο στον Πειραιά -όχι στην πόλη, εννοώ σε απόσταση- άλλο στην Αθήνα, άλλο στη Λιβα­δειά. Νομίζω ότι έχουν κάνει πανε­πι­στή­μια τώρα και σε μικρές πόλεις, στην Σπάρτη κ.λπ.. Εντάξει, αλλά είναι αυτά πανε­πι­στή­μια επι­πέ­δου; Δηλαδή, έχουν ευρω­παϊκό επίπεδο τα πανε­πι­στή­μια αυτά; Εάν το έχουν, μπράβο. Όμως, όταν μου λέτε ότι ο Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός είναι 2,8% του ΑΕΠ, πώς θα το έχουν; Δεν υποτιμώ κανέναν. Δεν γίνεται.

Τολ­μή­στε, λοιπόν, κι εμείς θα είμαι θετικοί σε όλα αυτά τα μέτρα. Δεν μπορεί να είμαστε αρνη­τι­κοί. Δεν κάνουμε αντι­πο­λί­τευση για την αντι­πο­λί­τευση.

Επίσης, θεωρώ ότι είναι γενι­κό­τερο λάθος αυτό το «εμείς» και το «εσείς». Διότι μου θυμίζει την ιστορία -και θα τελειώσω με αυτό κύριε Πρόεδρε – του λήσταρ­χου Νταβέλη, όπου κάποιος ληστής συνε­λή­φθη, επειδή είχε σκο­τώ­σει καμιά δεκαριά σε ληστείες που είχε κάνει, και πήγε στο δικα­στή­ριο και ζήτησε επιεί­κεια. Είπε ότι δεν μπορεί εμένα να μου πάρετε το κεφάλι, επειδή σκότωσα δέκα. Πήρατε το κεφάλι του Νταβέλη που σκότωσε εκατό. Άρα, εμένα πρέπει να μην με σκο­τώ­σετε. Δεν ισχύει. Δεν είναι ποσο­τικά αυτά τα μεγέθη. Εάν κάνετε οτι­δή­ποτε θετικό, θα ανα­γνω­ρι­στεί, κι ας μην ανα­γνω­ρι­στεί ούτε από τη Βουλή ούτε από τα κόμματα. Θα ανα­γνω­ρι­στεί από την Ιστορία.

Και θα κλείσω, λέγο­ντας ότι δεν θα πρέπει να σας πιάνει κατά­θλιψη, ως Υπουργό ή ως πολίτη κ. Φίλη, επειδή ακούτε όλα αυτά. Διότι αλίμονο, έλεγε η Ελένη Βλάχου, αν πας στη Βουλή κι ακού­σεις την Αντι­πο­λί­τευση να χει­ρο­κροτά την Κυβέρ­νηση και να λέει «Τι ωραία που τα κάνει η Κυβέρ­νηση!». Έλεγε η Βλάχου: «Αλίμονο στη χώρα που θα έχει μια τέτοια Βουλή!».

Άρα, να δείτε καλό­πι­στα τα σχόλια και να προ­χω­ρή­σετε κι εμείς θα σας χει­ρο­κρο­τή­σουμε, εάν προ­χω­ρή­σετε σωστά.»