ΣτΕ: Οριστικό τέλος στον 13ο και 14ο μισθό για τους δημοσίους υπαλλήλους

Η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας απο­φάν­θηκε ότι ο βασικός μισθός των δημο­σίων υπαλ­λή­λων που κυμαί­νε­ται από τα 780 ευρώ έως και 1.092 ευρώ, ακόμη και μετά την κατάρ­γηση των τριών επί­μα­χων επι­δο­μά­των, εξα­σφα­λί­ζει «αξιο­πρε­πές επίπεδο δια­βί­ω­σης, τόσο σε σχέση με όσους δια­βιού­σαν στα όρια της φτώ­χειας όσο και με όσους απα­σχο­λού­νταν στον ιδιω­τικό τομέα με τον κατώ­τατο βασικό μισθό και ημε­ρο­μί­σθιο» και η περι­κοπή του 13ου και 14ου μισθού ήταν ανα­γκαία σύμφωνα με τα δημο­σιο­νο­μικά δεδο­μένα.

Από την Ολο­μέ­λεια του Ανω­τά­του Ακυ­ρω­τι­κού Δικα­στη­ρίου κατά πλειο­ψη­φία και αφού αντι­κα­τα­στά­θη­καν ειση­γη­τές και τακτικά μέλη της σύν­θε­σης του δικα­στη­ρίου με ανα­πλη­ρω­μα­τικά μέλη (με δικαί­ωμα ψήφου), ανα­στρά­φη­καν κατά 180 μοίρες οι θετικές για τους δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους απο­φά­σεις της επτα­με­λούς σύν­θε­σης του ΣΤ΄ Τμή­μα­τος του ΣτΕ, που είχαν κρίνει αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές τις περι­κο­πές των τριών επιδομάτων-δώρων, που έγιναν με το νόμο 4093/2012.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι το ΣΤ΄ Τμήμα του ΣτΕ είχε κρίνει ότι η κατάρ­γηση των δώρων-επιδομάτων αντί­κει­νται στα άρθρα 25 και 4 του Συντάγ­μα­τος και τις απορ­ρέ­ου­σες από αυτά αρχές της ισό­τη­τας και της ανα­λο­γι­κό­τη­τας.

Τώρα η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ (πρό­ε­δρος η Αικα­τε­ρίνη Σακελ­λα­ρο­πού­λου και ειση­γη­τές οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας, Ελένη Παπα­δη­μη­τρίου και Ιωάννης Σπε­ρε­λά­κης (αρχικά ειση­γή­τρια ήταν η Κων­στα­ντίνα Φιλο­πού­λου) με μια σειρά απο­φά­σεων της (1307-1316/2019) έκρινε κατά πλειο­ψη­φία (μειο­ψή­φη­σαν 2 αντι­πρό­ε­δροι και 4 σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας), μεταξύ των άλλων, ότι η κατάρ­γηση των τριών επι­δο­μά­των, «τεκ­μη­ριώ­νε­ται επαρκώς» και δεν παρί­στα­ται απρό­σφορο μέτρο, και μάλιστα προ­δή­λως, για «την επί­τευξη των επι­διω­κό­με­νων σκοπών, ούτε μπορεί να θεω­ρη­θεί ότι δεν ήταν ανα­γκαίο, δεδο­μέ­νου ότι με αυτό το μέτρο, το οποίο εφαρ­μό­ζε­ται γενικά σε όλους τους μισθω­τούς του δημό­σιου τομέα, γίνεται προ­σπά­θεια εξοι­κο­νό­μη­σης και περιο­ρι­σμού των διο­γκω­μέ­νων δαπανών της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, η οποία υπα­γο­ρεύ­ε­ται από επι­τα­γές της Ε.Ε. για μείωση του υπερ­βο­λι­κού δημο­σίου ελλείμ­μα­τος».

Περαι­τέρω, συνε­χί­ζει η Ολο­μέ­λεια του ΣτΕ, «κατά τη λήψη του επί­μα­χου μέτρου», ο νομο­θέ­της «είχε πλήρη επί­γνωση όχι μόνο του εν γένει επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης του πλη­θυ­σμού της χώρας, αλλά και ειδικά του επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, όπως προ­κύ­πτει:

α) από τα δημο­σιευ­μένα και δια­θέ­σιμα στις υπη­ρε­σίες του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το όριο κιν­δύ­νου φτώ­χειας ανά άτομο μετά τις κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις (6.591 ευρώ) και το μέσο ετήσιο ισο­δύ­ναμο ατομικό εισό­δημα (12.637,08 ευρώ) κατά το έτος 2011,

β) από το νέο ενιαίο μισθο­λό­γιο των δημο­σίων υπαλ­λή­λων που θεσπί­στηκε με τον ν. 4014/2011, με το οποίο ο βασικός μισθός των δημο­σίων υπαλ­λή­λων κυμαί­νε­ται μεταξύ 780 (ΥΕ με βαθμό ΣΤ) και 1092 ευρώ (ΠΕ με βαθμό ΣΤ) και γ) από τη θέσπιση νέου κατώ­τα­του βασικού μισθού και ημε­ρο­μι­σθίου με τον ίδιο ν. 4093/2012 (586,08 ευρώ και 26,18 ευρώ, αντί­στοιχα)».

Κατά συνέ­πεια, υπο­γραμ­μί­ζουν οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας, «οι απο­δο­χές των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, ακόμη και μετά την κατάρ­γηση των επί­μα­χων επι­δο­μά­των, εξα­σφά­λι­ζαν αξιο­πρε­πές επίπεδο δια­βί­ω­σης, τόσο σε σχέση με όσους δια­βιού­σαν στα όρια της φτώ­χειας όσο και με όσους απα­σχο­λού­νταν στον ιδιω­τικό τομέα με τον κατώ­τατο βασικό μισθό και ημε­ρο­μί­σθιο».

Επι­πλέον, σημειώ­νουν οι δικα­στές του ΣτΕ, «η τυχόν ύπαρξη εναλ­λα­κτι­κών λύσεων δεν καθιστά, ενόψει των ευρέων περι­θω­ρίων εκτί­μη­σης που απο­λαμ­βά­νει ο νομο­θέ­της στη χάραξη της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και του οριακού ελέγχου, στον οποίο υπό­κει­ται κατά τούτο, από μόνη της μη αιτιο­λο­γη­μένη την επίδικη ρύθμιση, ούτε, άλλωστε, υπό­κει­ται σε δικα­στικό έλεγχο η συγκε­κρι­μένη επιλογή, αν, δηλαδή, ο νομο­θέ­της επέλεξε τον καλύ­τερο τρόπο χει­ρι­σμού του προ­βλή­μα­τος ή αν έπρεπε να είχε ασκήσει δια­φο­ρε­τικά την εξουσία του».

Σε άλλο σημείο οι σύμ­βου­λοι Επι­κρα­τείας υπο­γραμ­μί­ζουν ότι «το ίδιο μέτρο δεν αντί­κει­ται στα άρθρα 4 παρ. 5 και 25 παρ. 4 του Συντάγ­μα­τος, δεδο­μέ­νου ότι αφορά όλους τους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου και του ευρύ­τε­ρου δημό­σιου τομέα, ενώ δια­φο­ρε­τικό είναι το ζήτημα της χορή­γη­σης των επι­δο­μά­των εορτών και αδείας στους υπαλ­λή­λους του ιδιω­τι­κού τομέα, οι οποίοι απο­τε­λούν δια­φο­ρε­τική κατη­γο­ρία, σε βάρος της οποίας έχουν επι­βλη­θεί άλλα οικο­νο­μι­κής φύσεως μέτρα».

Παράλ­ληλα, η πλειο­ψη­φία αντέ­κρουσε την άποψη της μειο­ψη­φίας ότι με τις το ΣτΕ «μετα­στρέ­φει τη νομο­λο­γία του ως προς τον ν. 4093/2012, τον οποίο συστη­μα­τικά κρίνει αντί­θετο στις προ­ε­κτε­θεί­σες συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις, με το επι­χεί­ρημα ότι, εκ μόνου του λόγου ότι άλλες ρυθ­μί­σεις του νόμου αυτού, οι οποίες αφορούν δια­φο­ρε­τικά θέματα (μισθούς και συντά­ξεις), κρί­θη­καν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές με απο­φά­σεις του Δικα­στη­ρίου, δεν προ­κύ­πτει ανα­γκαίως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα και της επί­δι­κης ρύθ­μι­σης. Και τούτο, διότι, ανε­ξάρ­τητα από το ότι σε αυτόν περι­λαμ­βα­νό­ταν πλήθος μέτρων με άμεσο οικο­νο­μικό αντί­κτυπο στα εισο­δή­ματα δια­φό­ρων κοι­νω­νι­κών ομάδων, αλλά και οικο­νο­μι­κών φορέων, ορι­σμένα από τα οποία κρί­θη­καν συνταγ­μα­τικά, πάντως αντί­θετη εκδοχή θα ισο­δυ­να­μούσε με αφη­ρη­μένο έλεγχο συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του νόμου, ο οποίος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, δεν έχει ανα­τε­θεί στο Δικα­στή­ριο».

Η μειο­ψη­φία

Σύμφωνα με τη μειο­ψη­φία, με τον ίδιο ν. 4093/2012 και με τα ίδια ακριβώς κρι­τή­ρια, τα οποία με προη­γού­με­νες απο­φά­σεις της Ολο­μέ­λειας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας κρί­θη­καν καθ’ εαυτά απρό­σφορα, ανε­παρκή και, συνεπώς, ακα­τάλ­ληλα να στη­ρί­ξουν περι­κο­πές σε μισθούς και συντά­ξεις, έλαβε χώρα και η επίδικη ήδη κατάρ­γηση των δώρων Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και του επι­δό­μα­τος αδείας των εν ενερ­γεία λει­τουρ­γών και υπαλ­λή­λων του Δημο­σίου.

Και στην περί­πτωση, όμως, αυτή, όπως και στις προη­γη­θεί­σες περι­πτώ­σεις, ούτε στην αιτιο­λο­γική έκθεση του ν. 4093/2012 ούτε στις προ­πα­ρα­σκευα­στι­κές εργα­σίες ψήφισης αυτού περιέ­χε­ται, σε σχέση με την κατάρ­γηση των εν λόγω παροχών, οποια­δή­ποτε ειδι­κό­τερη αναφορά, εκτί­μηση ή άλλη αιτιο­λο­γία, η οποία, πάντως, ήταν ιδιαι­τέ­ρως επι­βε­βλη­μένη, δεδο­μέ­νου ότι πρό­κει­ται περί παροχών, οι οποίες, όπως δηλώ­νε­ται στην ονο­μα­σία τους και συνά­γε­ται από τη μακρά ιστο­ρική τους επι­βί­ωση συν­δέ­ο­νται αμέσως με την προ­στα­τευό­μενη από το Σύνταγμα (άρθρα 2, 5, παρ. 1 και 21) κοι­νω­νική και οικο­γε­νειακή ζωή, όπως αυτή έχει δια­μορ­φω­θεί στην ελλη­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα τα τελευ­ταία του­λά­χι­στον 60 χρόνια.

Εξάλλου, δεν αρκεί ούτε στην περί­πτωση του επί­μα­χου μέτρου η επί­κληση του δημο­σιο­νο­μι­κού οφέλους και μόνον ούτε η χρο­νί­ζουσα αδυ­να­μία προ­ώ­θη­σης των διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων και είσπρα­ξης των ληξι­πρό­θε­σμων φορο­λο­γι­κών οφειλών, που απο­τέ­λε­σαν τους λόγους για τους οποίους κρί­θη­καν και πάλι ανα­γκαίες, μεταξύ άλλων, οι νέες μειώ­σεις στις απο­δο­χές των λει­τουρ­γών και υπαλ­λή­λων του Δημο­σίου που επέφερε η επίμαχη πλήρης κατάρ­γηση των επι­δο­μά­των εορτών και αδείας.

Πέραν αυτού, «απαι­τείτο και στην προ­κεί­μενη περί­πτωση η προη­γού­μενη εξέταση τυχόν εναλ­λα­κτι­κών επι­λο­γών και η εκτί­μηση της προ­σφο­ρό­τη­τας και ανα­γκαιό­τη­τας της επί­μα­χης κατάρ­γη­σης υπό το φως των αρχών της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και της ίσης συμ­με­το­χής στα δημόσια βάρη, ιδίως ενόψει του γεγο­νό­τος ότι τα καταρ­γη­θέ­ντα δώρα Χρι­στου­γέν­νων και Πάσχα και επίδομα αδείας, συνο­λι­κού ετησίου ύψους 1.000 ευρώ, χορη­γού­νταν μόνο στους χαμη­λό­μι­σθους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου που είχαν μικτές μηνιαίες απο­δο­χές (συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων και των ως άνω δώρων και επι­δό­μα­τος αδείας) μέχρι 3.000 ευρώ, σύμφωνα με τους νόμους 4875/2010 και 4024/2011».

«Οι εν λόγω υπάλ­λη­λοι έχουν ήδη υποστεί αλλε­πάλ­λη­λες μειώ­σεις τόσο των απο­δο­χών τους, όσο και του εν γένει εισο­δή­μα­τός τους βάσει των δια­φό­ρων νομο­θε­τη­μά­των της περιό­δου της κρίσης. Εξάλλου, οι επί­μα­χες καταρ­γή­σεις δεν μπορούν να δικαιο­λο­γη­θούν ειδι­κό­τερα ούτε εκ του λόγου ότι απο­τε­λούν τμήμα ενός ευρύ­τε­ρου προ­γράμ­μα­τος δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που περιέ­χει δέσμη μέτρων για την ανά­καμψη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας και την εξυ­γί­ανση των δημό­σιων οικο­νο­μι­κών, διότι η προ­ϋ­πό­θεση αυτή απο­τε­λεί ανα­γκαίο όχι όμως και επαρκή όρο για τη συνταγ­μα­τι­κό­τητα των εν λόγων περι­κο­πών».

Βασικές σκέψεις των απο­φά­σεων της Ολο­μέ­λειας του ΣτΕ

Μερικές από τις βασικές σκέψεις των απο­φά­σεων του ΣτΕ έχουν ως εξής:

«Με τις παρα­πάνω απο­φά­σεις της, εκδο­θεί­σες κατ’ εφαρ­μογή του άρθρου 1 παρ. 1 και 2 του ν. 3900/2010 (Α΄213), η Ολο­μέ­λεια του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας έκρινε επί του το ζητή­μα­τος της αντί­θε­σης ή μη προς τις δια­τά­ξεις των άρθρων 4 παρ.1 και 5, 2 παρ. 1 και 25 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος, καθώς και του άρθρου 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ της διά­τα­ξης της περί­πτω­σης 1, της υπο­πα­ρα­γρά­φου Γ.1, της παρα­γρά­φου Γ, του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012, με την οποία επήλθε πλήρης κατάρ­γηση των επι­δο­μά­των εορτών Χρι­στου­γέν­νων, Πάσχα και αδείας για τους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου,.

Το Δικα­στή­ριο, υπεν­θύ­μισε, αρχικώς, την παγιω­θείσα πλέον νομο­λο­γία του, κατά την οποία από τον συν­δυα­σμό των άρθρων 4 παρ. 5, 25 παρ. 1 και 4, άρθρο 79 παρ. 1, 106 παρ. 1 του Συντάγ­μα­τος συνά­γε­ται ότι σε περι­πτώ­σεις παρα­τε­τα­μέ­νης οικο­νο­μι­κής κρίσης, ο κοινός νομο­θέ­της δύναται να θεσπί­σει μέτρα περι­στο­λής των δημό­σιων δαπανών που συνε­πά­γο­νται σοβαρή οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση ιδίως όσων λαμ­βά­νουν μισθό ή σύνταξη από το δημόσιο ταμείο, λόγω της άμεσης εφαρ­μο­γής και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας των επι­βαλ­λό­με­νων σε βάρος τους μέτρων για τον περιο­ρι­σμό του δημό­σιου ελλείμ­μα­τος, πλην η δυνα­τό­τητα αυτή έχει ως όριο τις αρχές της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, της ισό­τη­τας στην κατα­νομή των δημό­σιων βαρών και του σεβα­σμού της ανθρώ­πι­νης αξιο­πρέ­πειας, καθώς και την αξίωση του Κράτους να εκπλη­ρώ­νουν όλοι οι πολίτες το χρέος της κοι­νω­νι­κής και εθνικής αλλη­λεγ­γύης, από τις οποίες συνά­γε­ται ότι δεν είναι επι­τρε­πτό η επι­βά­ρυνση από τα μέτρα που λαμ­βά­νο­νται προς αντι­με­τώ­πιση της δυσμε­νούς και παρα­τε­τα­μέ­νης οικο­νο­μι­κής συγκυ­ρίας να κατα­νέ­με­ται πάντοτε σε συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες πολιτών, ώστε η σωρευ­τική επι­βά­ρυνση αυτών να είναι ιδιαί­τερα μεγάλη και να είναι πλέον εμφανής η υπέρ­βαση των ορίων της ανα­λο­γι­κό­τη­τας και της ισό­τη­τας στην κατα­νομή των δημό­σιων βαρών, αντί της προ­ώ­θη­σης διαρ­θρω­τι­κών μέτρων ή της είσπρα­ξης των φορο­λο­γι­κών εσόδων, από τη μη εφαρ­μογή των οποίων ευνο­ού­νται, κυρίως, άλλες κατη­γο­ρίες πολιτών. Επίσης, υπεν­θύ­μισε την ευχέ­ρεια του νομο­θέτη, κατ’ εκτί­μηση των εκά­στοτε επι­κρα­του­σών κοι­νω­νι­κών και οικο­νο­μι­κών συν­θη­κών και της δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σης της Χώρας, να προ­βαί­νει σε ανα­μόρ­φωση του μισθο­λο­γίου των δημο­σίων λει­τουρ­γών και υπαλ­λή­λων, εισά­γο­ντας νέες ρυθ­μί­σεις, η συνταγ­μα­τι­κό­τητα των οποίων υπό­κει­ται σε οριακό έλεγχο εκ μέρους του δικαστή, την ευχέ­ρεια δε αυτή σε ζητή­ματα δημο­σιο­νο­μι­κής πολι­τι­κής ανα­γνω­ρί­ζει και το ΕΔΔΑ κατά την ερμη­νεία του άρθρου 1 ΠΠΠ ΕΣΔΑ. Προ­σέ­θεσε, όμως, ότι στις περι­πτώ­σεις αυτές, το επίπεδο αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης δεν προσ­διο­ρί­ζε­ται με βάση τις προη­γού­με­νες απο­δο­χές των προ­σώ­πων αυτών, αλλά με βάση τις γενι­κό­τερα επι­κρα­τού­σες συν­θή­κες και σε συνάρ­τηση με το επίπεδο δια­βί­ω­σης του πλη­θυ­σμού της Χώρας εν γένει.

Ακο­λού­θως, το Δικα­στή­ριο προέβη α) στην επι­σκό­πηση της εξέ­λι­ξης του θεσμού των επι­δο­μά­των εορτών και αδείας δια­χρο­νικά τόσο στον ιδιω­τικό όσο και στον δημόσιο τομέα, β) στην παρά­θεση των κανόνων του πρω­το­γε­νούς και παρα­γώ­γου ενω­σια­κού δικαίου σχετικά με την υπο­χρέ­ωση των κρατών- μελών της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (Ε.Ε.) να απο­φεύ­γουν τα υπερ­βο­λικά δημο­σιο­νο­μικά ελλείμ­ματα και γ) στα μέτρα περι­στο­λής του μισθο­λο­γι­κού κόστους που ελή­φθη­σαν από τον εθνικό νομο­θέτη στο πλαίσιο τόσο της δια­δι­κα­σίας δια­πί­στω­σης και διόρ­θω­σης του υπερ­βο­λι­κού ελλείμ­μα­τος της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας και της υλο­ποί­η­σης των πολι­τι­κών του πρώτου μνη­μο­νίου συνερ­γα­σίας (ν. 3845/2010), στα οποία (μέτρα) περι­λαμ­βα­νό­ταν η περι­κοπή των ως άνω επι­δο­μά­των, όσο και της δια­δι­κα­σίας υλο­ποί­η­σης των συμ­φω­νη­θέ­ντων με το δεύτερο μνη­μό­νιο συνερ­γα­σίας (ν. 4046/2012), στην οποία εντάσ­σε­ται η επίμαχη κατάρ­γηση των ίδιων επι­δο­μά­των. Συναφώς, υπεν­θύ­μισε ότι τα μέτρα που ελή­φθη­σαν στην αρχή της οξύ­τα­της δημο­σιο­νο­μι­κής κρίσης στις αρχές του έτους 2010, ενόψει της εκτί­μη­σης του νομο­θέτη ότι υφί­στατο άμεσος κίν­δυ­νος κατάρ­ρευ­σης της οικο­νο­μίας και χρε­ο­κο­πίας της Χώρας, δεν παρί­στα­ντο, καταρ­χήν, απρό­σφορα, και μάλιστα προ­δή­λως, ούτε μη ανα­γκαία, για την απο­τροπή του ως άνω κιν­δύ­νου.

Ως προς την επίμαχη πλήρη κατάρ­γηση των ως άνω επι­δο­μά­των, το Δικα­στή­ριο, παρα­πέ­μπο­ντας στη σχετική νομο­λο­γία του ΕΔΔΑ, του Δικα­στη­ρίου και του Γενικού Δικα­στη­ρίου της Ε.Ε., έκρινε, περαι­τέρω, κατά πλειο­ψη­φία, ότι αυτή α) συνιστά άμεσο μέτρο για την αντι­με­τώ­πιση της, κατά την υπο­κεί­μενη σε οριακό έλεγχο εκτί­μηση του νομο­θέτη, συνε­χι­ζό­με­νης οικο­νο­μι­κής και δημο­σιο­νο­μι­κής κρίσης, απο­τε­λεί τμήμα ενός ευρύ­τε­ρου, ολο­κλη­ρω­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος δημο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής και προ­ώ­θη­σης διαρ­θρω­τι­κών μεταρ­ρυθ­μί­σεων της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας, το οποίο απο­σκο­πεί τόσο στην κάλυψη των άμεσων οικο­νο­μι­κών αναγκών της Χώρας και την αντι­με­τώ­πιση των ιδιαί­τερα αυξη­μέ­νων ελλειμ­μά­των, όσο και στη βελ­τί­ωση της μελ­λο­ντι­κής δημο­σιο­νο­μι­κής κατά­στα­σής της, δηλαδή στην εξυ­πη­ρέ­τηση σκοπών που συνι­στούν σοβα­ρούς λόγους δημο­σίου συμ­φέ­ρο­ντος, δυνά­με­νους να δικαιο­λο­γή­σουν, κατ’ αρχήν, τη λήψη μέτρων περι­στο­λής μισθο­λο­γι­κών δαπανών του Δημο­σίου, β) συν­δέ­ε­ται και με την εκπλή­ρωση υπο­χρε­ώ­σεων που απορ­ρέ­ουν από τη συμ­με­τοχή της Ελλη­νι­κής Δημο­κρα­τίας στην Οικο­νο­μική και Νομι­σμα­τική Ένωση, οι οποίες δεν καθι­στούν, κατά το Γενικό Δικα­στή­ριο της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, προ­δή­λως αδι­καιο­λό­γητη τη λήψη μέτρων εξοι­κο­νό­μη­σης δαπανών, γ) θεσπί­στηκε, όπως και ολό­κληρο το ως άνω πρό­γραμμα, στη βάση της από Ιουλίου 2012 μελέτης του Κέντρου Προ­γραμ­μα­τι­σμού και Οικο­νο­μι­κών Ερευνών με τίτλο «Επι­σκό­πηση δαπανών Γενικής Κυβέρ­νη­σης 2013- 2016», στο πλαίσιο της οποίας εντο­πί­στη­καν δαπάνες, η περι­κοπή των οποίων συμ­βάλ­λει σε «απο­τε­λε­σμα­τικό και βιώσιμο περιο­ρι­σμό των ελλειμ­μά­των», μεταξύ των οποίων και η μισθο­λο­γική, η οποία κρίθηκε υψηλή ειδικά σε σύγκριση με τα άλλα κράτη- μέλη της Ευρω­ζώ­νης, δια­πί­στωση στην οποία προ­έ­βη­σαν και οι αρμό­διες υπη­ρε­σίες της Ε.Ε., δ) πλήττει παροχές που δεν συνι­στούν απόλυτα προ­νό­μια, αντι­θέ­τως δικαιο­λο­γεί­ται για τους ως άνω λόγους γενικού συμ­φέ­ρο­ντος και αντα­πο­κρί­νε­ται στους σκοπούς που επι­διώ­κει η Ε.Ε, δηλαδή στη δια­σφά­λιση της δημο­σιο­νο­μι­κής πει­θαρ­χίας των κρατών- μελών που έχουν ως νόμισμα το ευρώ και στην εξα­σφά­λιση της χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας της ζώνης του ευρώ.

Ενόψει των ανωτέρω, το Δικα­στή­ριο κατέ­ληξε, κατά πλειο­ψη­φία, στο συμπέ­ρα­σμα ότι το επίδικο μέτρο τεκ­μη­ριώ­νε­ται επαρκώς με βάση τα ανωτέρω στοι­χεία, δεν παρί­στα­ται απρό­σφορο, και μάλιστα προ­δή­λως, για την επί­τευξη των επι­διω­κό­με­νων ως άνω σκοπών, ούτε μπορεί να θεω­ρη­θεί ότι δεν ήταν ανα­γκαίο, δεδο­μέ­νου ότι με αυτό το μέτρο, το οποίο εφαρ­μό­ζε­ται γενικά σε όλους τους μισθω­τούς του δημό­σιου τομέα, γίνεται προ­σπά­θεια εξοι­κο­νό­μη­σης και περιο­ρι­σμού των διο­γκω­μέ­νων δαπανών της Γενικής Κυβέρ­νη­σης, η οποία υπα­γο­ρεύ­ε­ται από επι­τα­γές της Ε.Ε. για μείωση του υπερ­βο­λι­κού δημο­σίου ελλείμ­μα­τος. Περαι­τέρω, κατά τη λήψη του επί­μα­χου μέτρου, ο νομο­θέ­της είχε πλήρη επί­γνωση όχι μόνο του εν γένει επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης του πλη­θυ­σμού της Χώρας, αλλά και ειδικά του επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, όπως προ­κύ­πτει α) από τα δημο­σιευ­μένα και δια­θέ­σιμα στις υπη­ρε­σίες του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου στοι­χεία της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το όριο κιν­δύ­νου φτώ­χειας ανά άτομο μετά τις κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις (6.591 ευρώ) και το μέσο ετήσιο ισο­δύ­ναμο ατομικό εισό­δημα (12.637,08 ευρώ) κατά το έτος 2011, β) από το νέο ενιαίο μισθο­λό­γιο των δημο­σίων υπαλ­λή­λων που θεσπί­στηκε με τον ν. 4014/2011, με το οποίο ο βασικός μισθός των δημο­σίων υπαλ­λή­λων κυμαί­νε­ται μεταξύ 780 (ΥΕ με βαθμό ΣΤ) και 1092 ευρώ (ΠΕ με βαθμό ΣΤ) και γ) από τη θέσπιση νέου κατώ­τα­του βασικού μισθού και ημε­ρο­μι­σθίου με τον ίδιο ν. 4093/2012 (586,08 ευρώ και 26,18 ευρώ, αντί­στοιχα). Κατά συνέ­πεια, οι απο­δο­χές των δημο­σίων υπαλ­λή­λων, ακόμη και μετά την κατάρ­γηση των επί­μα­χων επι­δο­μά­των, εξα­σφά­λι­ζαν αξιο­πρε­πές επίπεδο δια­βί­ω­σης, τόσο σε σχέση με όσους δια­βιού­σαν στα όρια της φτώ­χειας όσο και με όσους απα­σχο­λού­νταν στον ιδιω­τικό τομέα με τον κατώ­τατο βασικό μισθό και ημε­ρο­μί­σθιο. Επι­πλέον, η τυχόν ύπαρξη εναλ­λα­κτι­κών λύσεων δεν καθιστά, ενόψει των ευρέων περι­θω­ρίων εκτί­μη­σης που απο­λαμ­βά­νει ο νομο­θέ­της στη χάραξη της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής πολι­τι­κής και του οριακού ελέγχου, στον οποίο υπό­κει­ται κατά τούτο, από μόνη της μη αιτιο­λο­γη­μένη την επίδικη ρύθμιση, ούτε, άλλωστε, υπό­κει­ται σε δικα­στικό έλεγχο η συγκε­κρι­μένη επιλογή, αν, δηλαδή, ο νομο­θέ­της επέλεξε τον καλύ­τερο τρόπο χει­ρι­σμού του προ­βλή­μα­τος ή αν έπρεπε να είχε ασκήσει δια­φο­ρε­τικά την εξουσία του. Τέλος, το ίδιο μέτρο δεν αντί­κει­ται στα άρθρα 4 παρ. 5 και 25 παρ. 4 του Συντάγ­μα­τος, δεδο­μέ­νου ότι αφορά όλους τους υπαλ­λή­λους του Δημο­σίου και του ευρύ­τε­ρου δημό­σιου τομέα, ενώ δια­φο­ρε­τικό είναι το ζήτημα της χορή­γη­σης των επι­δο­μά­των εορτών και αδείας στους υπαλ­λή­λους του ιδιω­τι­κού τομέα, οι οποίοι απο­τε­λούν δια­φο­ρε­τική κατη­γο­ρία, σε βάρος της οποίας έχουν επι­βλη­θεί άλλα οικο­νο­μι­κής φύσεως μέτρα. Εξάλλου, η πλειο­ψη­φία αντέ­κρουσε την άποψη της μειο­ψη­φίας ότι με τις ως άνω σκέψεις το Δικα­στή­ριο μετα­στρέ­φει τη νομο­λο­γία του ως προς τον ν. 4093/2012, τον οποίο συστη­μα­τικά κρίνει αντί­θετο στις προ­ε­κτε­θεί­σες συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις, με το επι­χεί­ρημα ότι, εκ μόνου του λόγου ότι άλλες ρυθ­μί­σεις του νόμου αυτού, οι οποίες αφορούν δια­φο­ρε­τικά θέματα (μισθούς και συντά­ξεις), κρί­θη­καν αντι­συ­νταγ­μα­τι­κές με απο­φά­σεις του Δικα­στη­ρίου, δεν προ­κύ­πτει ανα­γκαίως αντι­συ­νταγ­μα­τι­κό­τητα και της επί­δι­κης ρύθ­μι­σης. Και τούτο, διότι, ανε­ξάρ­τητα από το ότι σε αυτόν περι­λαμ­βα­νό­ταν πλήθος μέτρων με άμεσο οικο­νο­μικό αντί­κτυπο στα εισο­δή­ματα δια­φό­ρων κοι­νω­νι­κών ομάδων, αλλά και οικο­νο­μι­κών φορέων, ορι­σμένα από τα οποία κρί­θη­καν συνταγ­μα­τικά, πάντως αντί­θετη εκδοχή θα ισο­δυ­να­μούσε με αφη­ρη­μένο έλεγχο συνταγ­μα­τι­κό­τη­τας του νόμου, ο οποίος, σύμφωνα με το Σύνταγμα, δεν έχει ανα­τε­θεί στο Δικα­στή­ριο».