Καλοκαίρι! Προσοχή στην αφυδάτωση

Γρά­φει

ο Εμ­μα­νου­ήλ Μο­ρά­ρης

Διαι­το­λό­γος,

Δια­τρο­φο­λό­γος

Το Κα­λο­καί­ρι είναι πολύ πι­θα­νό να εμ­φα­νι­στεί αφυ­δά­τω­ση, λόγω της με­γά­λης απο­βο­λής υγρών. Γι΄ αυτό χρειά­ζε­ται με­γά­λη προ­σο­χή, αρ­κε­τή υδά­τω­ση με κα­τα­νά­λω­ση νερού, καθώς και απο­φυ­γή ακραί­ων διαι­τη­τι­κών κα­τα­στά­σε­ων κατά την πε­ρί­ο­δο των υψη­λών θερ­μο­κρα­σιών. Η δια­τρο­φή μας πρέ­πει να πε­ρι­λαμ­βά­νει πολλά φρού­τα και λα­χα­νι­κά. Το σώμα δια­τη­ρεί στα­θε­ρή τη θερ­μο­κρα­σία του στους 37οC με τη βο­ή­θεια του ιδρώ­τα. Η απώ­λεια αυτή των υγρών και ηλε­κτρο­λυ­τών πρέ­πει να ελέγ­χε­ται προς απο­φυ­γή αφυ­δά­τω­σης και κατά συ­νέ­πεια κα­τάρ­ρευ­ση του κυ­κλο­φο­ρι­κού και θερ­μο­πλη­ξία. Οι επι­πτώ­σεις από την απώ­λεια υγρών κλι­μα­κώ­νο­νται από σχε­τι­κά ασή­μα­ντες μέχρι πολύ σο­βα­ρές.

Το σώμα χάνει κα­θη­με­ρι­νά υγρά, όχι μόνο με τη διού­ρη­ση, αλλά με τον ιδρώ­τα, την ομι­λία, ακόμη και με την ανα­πνοή. Την ίδια στιγ­μή, με τα υγρά απο­βάλ­λο­νται και μι­κρές πο­σό­τη­τες συ­στα­τι­κών, κυ­ρί­ως αλά­των και βι­τα­μι­νών, τα οποία είναι απα­ραί­τη­τα να βρί­σκο­νται πάντα και μά­λι­στα σε σωστό ισο­ζύ­γιο στον ορ­γα­νι­σμό.

Όταν το σώμα χάνει υπερ­βο­λι­κές πο­σό­τη­τες υγρών και πα­ρα­σύ­ρει και τα απα­ραί­τη­τα συ­στα­τι­κά, τα κύτ­τα­ρά μέ­νουν χωρίς τροφή και νερό. Το απο­τέ­λε­σμα αυτής της δια­δι­κα­σί­ας ονο­μά­ζε­ται αφυ­δά­τω­ση και μπο­ρεί να γίνει επι­κίν­δυ­νη.

Τα πρώτα ση­μά­δια…

Τα πρώτα ση­μά­δια της αφυ­δά­τω­σης μπο­ρεί να είναι αμε­λη­τέα, εν­δέ­χε­ται όμως να προ­κα­λέ­σουν πα­νι­κό. Θα πρέ­πει να εντεί­νου­με την προ­σο­χή μας όταν:

• Ξαφ­νι­κά δι­πλα­σια­στεί η πο­σό­τη­τα νερού που κα­τα­να­λώ­νει κά­ποιος σε μία ημέρα.

• Το στόμα είναι ξηρό και η γλώσ­σα πρη­σμέ­νη.

• Υπάρ­χουν ζα­λά­δες, ενώ η κα­τα­νά­λω­ση τρο­φών είναι φυ­σιο­λο­γι­κή και δεν υπάρ­χουν άλλοι πα­ρά­γο­ντες για να τις προ­κα­λέ­σουν. Οι χτύ­ποι της καρ­διάς γί­νο­νται πιο δυ­να­τοί και κά­ποιες φορές δί­νουν την αί­σθη­ση φτε­ρου­γί­σμα­τος.

• Υπάρ­χει πρό­βλη­μα στον ειρμό σκέ­ψης, που αρ­κε­τές φορές προ­κα­λεί σύγ­χυ­ση.

• Πα­ρα­τη­ρεί­ται νω­θρό­τη­τα, που δίνει σε κά­ποιον την αί­σθη­ση πως θα «σβή­σει», πως θα λι­πο­θυ­μή­σει.

• Δεν γί­νε­ται επαρ­κής και εύ­κο­λη εφί­δρω­ση, έστω και αν βρι­σκό­μα­στε σε θερ­μο­κρα­σία άνω των 24 βαθ­μών Κελ­σί­ου.

• Εάν το χρώμα των ούρων είναι βαθύ κί­τρι­νο ή κε­χρι­μπα­ρέ­νιο.

• Εμ­φα­νί­ζε­ται ασυ­νή­θι­στη σω­μα­τι­κή κό­πω­ση.

• Δη­μιουρ­γεί­ται ξη­ρο­στο­μία.

• Υπάρ­χει αί­σθη­μα καύ­σου ή δυ­να­τής ζέ­στης σε όλο το σώμα.

… και τα 4 σο­βα­ρό­τε­ρα

1.Κρά­μπες. Ο πά­σχων ανα­πτύσ­σει επώ­δυ­νες κρά­μπες στην κοι­λιά, στα πόδια και στα χέρια.

Τι να κά­νε­τε: Άμεσα δια­τεί­νου­με τον μυ που έχει κρά­μπα. Ακο­λού­θως, κα­τα­να­λώ­νου­με του­λά­χι­στον 2 πο­τή­ρια νερού. Ενερ­γεια­κά ποτά, μία μπα­νά­να και κάτι αλ­μυ­ρό, μπο­ρούν να προ­φυ­λά­ξουν από αυτή την κα­τά­στα­ση.

2.Εξά­ντλη­ση. Εκ­δη­λώ­νε­ται με έντο­νη εφί­δρω­ση, πο­νο­κέ­φα­λο, ζάλη, απώ­λεια όρε­ξης, ναυ­τία, έμετο, «κρυά­δες» παρά τη ζέστη, αδυ­να­μία, υπερ­βο­λι­κή δίψα, κρά­μπες, προ­βλή­μα­τα όρα­σης, «φού­ντω­μα» και τρε­μού­λια­σμα.

Τι να κά­νε­τε: Όπως και με τις κρά­μπες, θα πρέ­πει να γίνει άμεση με­τα­φο­ρά σε δρο­σε­ρό μέρος και κα­τα­νά­λω­ση υγρών. Εάν υπάρ­χει δυ­σκο­λία στην ανα­πνοή, εμε­τός ή διάρ­ροια ο ασθε­νής θα πρέ­πει να οδη­γη­θεί άμεσα στον για­τρό.

3.Λι­πο­θυ­μία. Εκ­δη­λώ­νε­ται με αδυ­να­μία στή­ρι­ξης του σώ­μα­τος, έντο­νο αί­σθη­μα κό­πω­σης ή έντο­νες ζα­λά­δες έπει­τα από έκ­θε­ση στον ήλιο.

Τι να κά­νε­τε: Το­πο­θε­τή­στε αυτόν που λι­πο­θύ­μη­σε ανά­σκε­λα και ση­κώ­στε τα πόδια του ψηλά. Μόλις συ­νέλ­θει και βρει τις αι­σθή­σεις του, δώστε του δρο­σε­ρά υγρά: νερό ή κα­λύ­τε­ρα φρε­σκο­στυμ­μέ­νο χυμό.

4.Θερ­μο­πλη­ξία. Είναι η αύ­ξη­ση της θερ­μο­κρα­σί­ας του σώ­μα­τος πάνω από τους 39,5 βαθ­μούς Κελ­σί­ου που συ­νο­δεύ­ε­ται από ναυ­τία, εμε­τός, απο­προ­σα­να­το­λι­σμό, ζεστό και ξηρό δέρμα, δυ­σκο­λία ανα­πνο­ής, μειω­μέ­νη διού­ρη­ση και αίμα στα ούρα ή και στα κό­πρα­να.

Τι να κά­νε­τε: Το­πο­θε­τή­στε πα­γά­κια στον αυ­χέ­να, τις μα­σχά­λες και τους προ­σα­γω­γούς του πά­σχο­ντος. Ακο­λού­θως, πρέ­πει να γίνει πλύ­σι­μο με άφθο­νο δρο­σε­ρό νερό. Εάν συμ­βεί σε παιδί, θα πρέ­πει να με­τα­φερ­θεί άμεσα σε νο­σο­κο­μείο, όπου θα του χο­ρη­γη­θούν εν­δο­φλέ­βια υγρά με άλατα.

Δια­τα­ρα­χές που οδη­γούν σε αφυ­δά­τω­ση

• Υπερ­βο­λι­κή έκ­θε­ση στον ήλιο – πε­ρισ­σό­τε­ρη από 1 ώρα έκ­θε­σης χωρίς προ­στα­τευ­τι­κά μέσα.

• Υπερ­βο­λι­κή άσκη­ση ή περ­πά­τη­μα – πε­ρισ­σό­τε­ρες από 3 ώρες την ημέρα

• Πυ­ρε­τός – πάνω από 38 βαθ­μούς Κελ­σί­ου επί πε­ρισ­σό­τε­ρες από 6 ώρες

• Έμε­τος, διάρ­ροια και αυ­ξη­μέ­νη διού­ρη­ση – λόγω γα­στρε­ντε­ρί­τι­δας ή τρο­φι­κής δη­λη­τη­ρί­α­σης

• Εκτε­νή τραύ­μα­τα στο δέρμα – όπως εγκαύ­μα­τα, έλκη στο στόμα, ή άλλες δερ­μα­τι­κές νόσοι, κατά τις οποί­ες σε­βα­στή πο­σό­τη­τα νερού χά­νε­ται εξαι­τί­ας τους

• Φαρ­μα­κευ­τι­κή αγωγή – κυ­ρί­ως διου­ρη­τι­κά φάρ­μα­κα που χο­ρη­γού­νται κατά της υπέρ­τα­σης

• Υπερ­κα­τα­νά­λω­ση αλ­κο­ο­λού­χων ποτών – πε­ρισ­σό­τε­ρα από 2 ποτά ή μπί­ρες ημε­ρη­σί­ως, κυ­ρί­ως κατά τη διάρ­κεια της ημέ­ρας

• Υπερ­κα­τα­νά­λω­ση καφέ – πε­ρισ­σό­τε­ροι από 4 κα­φέ­δες ελ­λη­νι­κοί ή 2 φραπέ την ημέρα.