FT: Τα ρίσκα της επιβολής «τουριστικού φόρου»

Σημα­ντι­κοί του­ρι­στι­κοί προ­ο­ρι­σμοί απο­φα­σί­ζουν να επι­βά­λουν «τέλος εισόδου» στους του­ρί­στες για να ελέγ­ξουν την ροή επι­σκε­πτών. Η οικο­νο­μική λογική πίσω από την κίνηση και το μεγάλο ρίσκο της επό­με­νης ημέρας.

Οι δημο­τι­κοί σύμ­βου­λοι του Εδιμ­βούρ­γου ψήφισαν την τελευ­ταία εβδο­μάδα ώστε να είναι η πόλη η πρώτη στην Μεγάλη Βρε­τα­νία που θα επι­βά­λει «του­ρι­στικό φόρο». Η ψηφο­φο­ρία η οποία απαιτεί νομο­θέ­τηση από το κοι­νο­βού­λιο της Σκοτίας πριν τεθεί σε ισχύ, καλεί σε χρέωση 2 λιρών για κάθε δια­νυ­κτέ­ρευση, σε όλα τα κατα­λύ­ματα, κατά την πρώτη εβδο­μάδα παρα­μο­νής του επι­σκέ­πτη.

Η κίνηση του Εδιμ­βούρ­γου ακο­λου­θεί τα σχέδια της Βενε­τίας να επι­βά­λει χρέωση εισόδου στους ημε­ρή­σιους επι­σκέ­πτες και η οποία ανά­γκασε τον ιταλό υπουργό του­ρι­σμού Gian Marco Centinaio να ανα­ρω­τη­θεί: «θέλουμε να γίνουν μια χώρα που απωθεί τους του­ρί­στες;».

Οι «του­ρι­στι­κοί φόροι» δεν είναι κάτι νέο. Πολλές πόλεις ανά τον κόσμο έχουν επι­βά­λει εισφο­ρές στα δωμάτια των ξενο­δο­χείων. Κινού­νται, όπως δείχνει μια χρήσιμη έκθεση (2017 Greater London Authority report) από ένα συγκε­κρι­μένο ποσό, όπως προ­τεί­νει το Εδιμ­βούρ­γου έως ποσο­στιαίες χρε­ώ­σεις επί του λογα­ρια­σμού, με τις τελευ­ταίες να εξαρ­τώ­νται από την κατη­γο­ρία του ξενο­δο­χείου.

Οι υπο­στη­ρι­κτές των του­ρι­στι­κών χρε­ώ­σεων συνήθως επι­κα­λού­νται δυο επι­χει­ρή­ματα: είτε ότι το σημείο κατα­κλύ­ζε­ται από επι­σκέ­πτες, όπως στην περί­πτωση της Βενε­τίας, είτε ότι οι του­ρί­στες χρη­σι­μο­ποιούν υπο­δο­μές και πρέπει να μοι­ρά­ζο­νται το βάρος της πλη­ρω­μής τους.

Είναι αλήθεια ότι οι του­ρί­στες χρη­σι­μο­ποιούν πάρκα, δοχεία απορ­ριμ­μά­των, δωρεάν ή επι­δο­τού­μενα μουσεία και ανα­λώ­νουν χρόνο της αστυ­νο­μίας, όλες υπη­ρε­σίες που πλη­ρώ­νο­νται από τους φόρους των κατοί­κων. Στη συζή­τηση ανα­φο­ρικά με τους φόρους που επι­βάλ­λο­νται στους του­ρί­στες υπάρχει μια αίσθηση ότι οι τελευ­ταίοι απο­τε­λούν «μπελά». Γεμί­ζουν τα πεζο­δρό­μια και τα τρένα, τρι­γυ­ρί­ζουν στους δρόμους, δεν ξέρουν που πηγαί­νουν και γενικά δημιουρ­γούν ένα χάος. Η Βενετία υπο­στη­ρί­ζει ότι χρειά­ζε­ται τα έσοδα από το τέλος εισόδου για να μαζέψει τα σκου­πί­δια που αφήνουν πίσω τους.

Πόσους του­ρί­στες μπορεί να φιλο­ξε­νή­σει μια πόλη πριν προ­κλη­θεί συνω­στι­σμός για όλους; Ο διεθνής του­ρι­σμός αυξάνει ραγδαία. Ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Του­ρι­σμού, ένα σώμα του ΟΗΕ, προ­βλέ­πει ανά­πτυξη 3,8% στις διε­θνείς του­ρι­στι­κές αφίξεις μεταξύ 2010 και 2020. Το 2017 υπήρξαν 1,3 διε­θνείς του­ρι­στι­κές αφίξεις, άνοδος 7% έναντι της αμέσως προη­γού­με­νης χρονιάς.

Οι περισ­σό­τε­ροι πηγαί­νουν στην Ευρώπη, 51% το 2017. Οι προ­ο­ρι­σμοί σε Ασίακαι Ειρη­νικό ήταν οι πιο δημο­φι­λείς με 24%. Το 16% πήγε στην Αμερική. Μόλις 4% στη Μέση Ανατολή και 5% στην Αφρική.

Μεταξύ των επι­μέ­ρους κρατών, Γαλλία, Ισπανία και ΗΠΑ ήταν οι τρεις μεγα­λύ­τε­ροι διε­θνείς προ­ο­ρι­σμοί. Το Ηνωμένο Βασί­λειο ήταν έβδομο. Ηταν πίσω από Κίνα, Ιταλία και Μεξικό, αλλά είναι μια αξιέ­παινη επίδοση για μια χώρα με ανα­ξιό­πι­στο καιρό και λίγα σε ότι αφορά παρα­λίες ή θέρετρα για σκι.

Οι κάτοι­κοι των πλέον επι­σκέ­ψι­μων χωρών ίσως πιστεύ­ουν ότι οι παρα­πάνω επι­δό­σεις είναι αρκετές και οι άνθρω­ποι θα πρέπει να αρχί­σουν να επι­λέ­γουν προ­ο­ρι­σμούς σε Αφρική και Μέση Ανατολή, στους οποίους πραγ­μα­τικά χρειά­ζο­νται. Αλλά, ενώ ο του­ρι­σμός, αν τύψει ορθής δια­χεί­ρι­σης, μπορεί να είναι μέσο για ανά­πτυξη, η ιδέα ότι οι πλου­σιό­τε­ρες χώρες μπορούν να προ­χω­ρή­σουν χωρίς του­ρί­στες ή με πολύ λιγό­τε­ρους, είναι τρομερά εφη­συ­χα­στική.

Η Γαλλία είχε τη δική της εμπει­ρία από την πτώση του του­ρι­σμού το 2016, μετά τις τρο­μο­κρα­τι­κές επι­θέ­σεις της προη­γού­με­νης χρονιάς. Ο αριθμός διεθνών του­ρι­στών υπο­χώ­ρησε μόλις 2,2% αλλά το οικο­νο­μικό αντί­κτυπο ήταν εμφανές. «Το 2016 ήταν ένα είδος εφιάλτη για εμάς», δήλωσε αξιω­μα­τού­χος του γρα­φείου του­ρι­σμού του Παρι­σιού.

Οι του­ρί­στες δεν στη­ρί­ζουν μόνο τις θέσεις εργα­σίας σε ξενο­δο­χεία και εστια­τό­ρια. Δημιουρ­γούν απα­σχό­ληση, μεταξύ άλλων, τους προ­μη­θευ­τές τρο­φί­μων, ποτών και ειδών σπιτιού, αλλά και στους κατα­σκευα­στές επίπλων και λευκών ειδών. Θέατρα και οδηγοί ταξί κατα­λα­βαί­νουν άμεσα πότε οι του­ρί­στες στα­μα­τούν να έρχο­νται.

Υπάρχει ένα επι­χεί­ρημα, τόσο σε οικο­νο­μι­κούς, όσο και σε περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους, για τις χώρες που στο­χεύ­ουν σε χαμη­λό­τε­ρες αυξή­σεις στον αριθμό και υψη­λό­τερη ανά­πτυξη στο του­ρι­στικό έσοδο. Οι επι­σκέ­πτες που ξοδεύ­ουν περισ­σό­τερα είναι ξεκά­θαρα πιο πολύ­τι­μοι από αυτούς που ξοδεύ­ουν λιγό­τερα.

Ενώ οι ΗΠΑ είναι τρίτες σε διε­θνείς του­ρι­στι­κές αφίξεις είναι ξεκά­θαρα πρώτες σε του­ρι­στικά έσοδα, κερ­δί­ζο­ντας πάνω από τρεις φορές περισ­σό­τερα απ’ όσα Ισπανία και Γαλλία.

Υπό αυτό το πρίσμα ο προ­τει­νό­με­νος του­ρι­στι­κός φόρος του Εδιμ­βούρ­γου έχει νόημα. Οι επι­σκέ­πτες που ξοδεύ­ουν πολλά δεν θα απο­θαρ­ρυν­θούν από μια χρέωση μόλις δυο λιρών, ενώ όσοι ταξι­δεύ­ουν με το σακίδιο στην πλάτη ίσως απο­φα­σί­σουν ότι οι δια­κο­πές είναι τώρα πολύ ακριβές. Αδικο για τους τελευ­ταί­ους, αλλά καλύ­τερο για την πόλη αν εξα­σφα­λί­σει αυξα­νό­μενο μερίδιο από του­ρί­στες που δαπα­νούν πολλά.

Θα τους κερ­δί­σει όμως; Αυτό είναι το στοί­χημα. Αν οι πλού­σιοι του­ρί­στες απο­φα­σί­σουν επίσης να στα­μα­τή­σουν να επι­σκέ­πτο­νται την πόλη, οι κραυγές θα ακου­στούν πέρα από το δημο­τικό συμ­βού­λιο της πόλης.