Νικ. Οικονόμου: «Η Οmicron είναι πιθανότατα η πιο μεταδοτική ιογενής ασθένεια που γνώρισε ο κόσμος»

Κύριε Οικο­νό­μου, να ξεκι­νή­σουμε με την κατά­σταση που κυριαρ­χεί σε όλη τη χώρα με την έξαρση της μετάλ­λα­ξης Όμικρον που καθη­με­ρινά δίνει πολλές χιλιά­δες κρού­σματα. Πώς βλέπετε να εξε­λίσ­σε­ται η επι­δη­μιο­λο­γική κατά­σταση;

Κυρία Ντόκου, όντως αυτή τη στιγμή το φορτίο της νόσου στην Ελλάδα είναι ιδιαί­τερα υψηλό. Ανα­μέ­νουμε να συμβεί η κορύ­φωση του παν­δη­μι­κού κύματος λόγω της παραλ­λα­γής «Omicron» μέχρι τα τέλη Ιανουα­ρίου. Αυτό σημαί­νει ότι περι­μέ­νουμε μεγάλο αριθμό κρου­σμά­των και υψηλό ποσοστό θετι­κό­τη­τας μέχρι τότε.

Από την άλλη ευελ­πι­στούμε ότι θα έχουμε καλά νέα γρη­γο­ρό­τερα στους σκλη­ρούς δείκτες της παν­δη­μίας. Όσο δηλαδή θα υπο­χω­ρεί η μετάλ­λαξη δ, τόσο θα παρα­τη­ρούμε βελ­τί­ωση στις νοση­λείες, τους θανά­τους και τους δια­σω­λη­νω­μέ­νους.

Σε σχέση με την γενι­κό­τερη κατά­σταση, η επι­κρα­τέ­στερη εκτί­μηση αυτή τη στιγμή είναι ότι από το Μάρτιο το επι­δη­μικό αυτό κύμα θα έχει υπο­χω­ρή­σει.

Προς το παρόν, τι γνω­ρί­ζουν οι επι­στή­μο­νες για τη μετάλ­λαξη Όμικρον; Είναι τόσο επι­κίν­δυνη σε νοση­λείες, δια­σω­λη­νώ­σεις ή θανά­τους; Γιατί δεν πρέπει να εφη­συ­χά­ζουμε;

Φαί­νε­ται γενικά ότι η παραλ­λαγή Όμικρον είναι ηπιό­τερη σε σχέση με την Δέλτα. Τείνει να μένει στο ανώτερο ανα­πνευ­στικό σύστημα και δεν ταξι­δεύει στους πνεύ­μο­νες. Αυτό σημαί­νει ότι συχνά προ­κα­λεί ελαφρά συμ­πτώ­ματα, ενώ πιο σπάνια προ­κα­λεί ασθέ­νεια που χρειά­ζε­ται εξέταση στα επεί­γο­ντα, εισα­γωγή σε θάλαμο ή ΜΕΘ και μηχα­νικό αερισμό, ιδιαί­τερα στους εμβο­λια­σμέ­νους.

Από τη άλλη, επειδή η Όμικρον εξα­πλώ­νε­ται πολύ ταχύ­τερα, μπορεί να προ­κα­λέ­σει σημα­ντικό αριθμό σοβαρών περι­στα­τι­κών στους ανεμ­βο­λί­α­στους και τους έχοντες συνυ­πάρ­χο­ντα νοσή­ματα. Αν στα παρα­πάνω προ­σθέ­σουμε τις άγνω­στες μακρο­πρό­θε­σμες επι­πτώ­σεις, το σύν­δρομο long-Covid (που παρα­τη­ρεί­ται σε κάποιες περι­πτώ­σεις ακόμα και μετά από ασυμ­πτω­μα­τική νόσηση με κορω­νοϊό) αλλά και την υπό μελέτη απορ­ρύθ­μιση δια­φό­ρων χρονίων νοση­μά­των (όπως π.χ. καρ­δια­κής ανε­πάρ­κειας ή διαβήτη) εξαι­τίας της Covid19, αντι­λαμ­βα­νό­μα­στε ότι δεν μπο­ρούμε να χαρα­κτη­ρί­σουμε την παραλ­λαγή Όμικρον ως ‘ήπια’ και να χαλα­ρώ­σουμε τις προ­σπά­θειες μας.

Ένας πρό­σθε­τος λόγος μη εφη­συ­χα­σμού είναι η υψηλή πλη­ρό­τητα σε απλές και ΜΕΘ κλίνες Covid, καθώς και ο μεγάλος αριθμός ανεμ­βο­λί­α­στων ηλικίας άνω των 60 χρόνων που υπάρχει στη χώρα μας.

Πρέπει λοιπόν να προ­φυ­λά­ξουμε το σύστημα υγείας μας ώστε να μπορεί να αντα­πο­κρί­νε­ται τόσο στα περι­στα­τικά Covid19, όσο και στα υπό­λοιπα προ­βλή­ματα υγείας, πολλά από τα οποία λίμνα­ζαν τόσο καιρό.

Η Πολι­τεία αλλά και οι επι­στή­μο­νες επι­μέ­νουν ότι πρέπει να συνε­χι­στούν οι εμβο­λια­σμοί. Πώς είναι τα επίπεδα εμβο­λια­σμών και ανοσίας στη Ρόδο;

Ο εμβο­λια­σμός είναι το βασικό μας όπλο και απέ­να­ντι στην Όμικρον. Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι τα εμβόλια μας προ­στα­τεύ­ουν, όχι τόσο από τη νόσηση (και οι εμβο­λια­σμέ­νοι μπορεί να νοσή­σουν από Όμικρον) αλλά από τη σοβαρή νόσηση, καθώς το ενι­σχυ­μένο ανο­σο­ποι­η­τικό μας σύστημα μπορεί να εξου­δε­τε­ρώ­σει απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερα τον ιό.

Το επίπεδο εμβο­λια­σμού στη Ρόδο είναι πάνω από τον εθνικό μέσο όρο που με τη σειρά του προ­σεγ­γί­ζει τον ευρω­παϊκό μέσο όρο. Αυτό όμως δεν πρέπει να δημιουρ­γεί εφη­συ­χα­σμό. Ο εμβο­λια­σμός είναι μια συνεχής προ­σπά­θεια. Η προ­στα­σία των εμβο­λίων πέφτει με το χρόνο, ανα­λο­γικά με τον αριθμό των αντι­σω­μά­των. Γι’ αυτό χρειά­ζο­νται οι ανα­μνη­στι­κές δόσεις.

Ωστόσο, υπάρχει ένα ποσοστό συμπο­λι­τών μας σε όλη την χώρα που δεν έχουν εμβο­λια­στεί καθόλου. Είναι επι­κίν­δυνο αυτό;

Προ­φα­νώς είναι επι­κίν­δυνο τόσο για τους ίδιους (ιδιαί­τερα για όσους είναι ηλι­κιω­μέ­νοι ή με συνυ­πάρ­χο­ντα νοσή­ματα), όσο και για τους υπό­λοι­πους. Η Όμικρον είναι πιθα­νό­τατα η πιο μετα­δο­τική ιογενής ασθέ­νεια που γνώρισε ο κόσμος, ίσως με την εξαί­ρεση της ιλαράς. Όταν νοσήσει ο μη εμβο­λια­σμέ­νος φέρει υψη­λό­τερο ιικό φορτίο και για μεγα­λύ­τερο χρονικό διά­στημα, επο­μέ­νως έχει μεγα­λύ­τερο κίνδυνο για σοβαρή νόσο και μετα­δί­δε­ται περισ­σό­τερο στους άλλους.

Το να εμβο­λια­στεί λοιπόν κάποιος σημαί­νει τόσο ότι προ­στα­τεύει τον εαυτό του και τον περί­γυρο του, όσο και ότι συμ­βάλ­λει στη δημόσια υγεία και στην τοπική οικο­νο­μία, μέσω της επι­βρά­δυν­σης της μετά­δο­σης του ιού και της απο­φόρ­τι­σης της πίεσης των δομών υγείας. Και φυσικά η μείωση της δια­σπο­ράς της νόσου οδηγεί σε μικρό­τερη ‘δεξαμενή’ μελ­λο­ντι­κών επι­κίν­δυ­νων μεταλ­λά­ξεων.

Σε σχέση με τα δια­γνω­στικά τεστ, είναι τα self-test και rapid-tests αξιό­πι­στα απέ­να­ντι για την Όμικρον; Ή πρέπει να κάνουμε PCR όταν έχουμε ύποπτα συμ­πτώ­ματα;

Τα αντι­γο­νικά τεστ, -τόσο τα self όσο και τα rapid- λόγω του χαμηλού τους κόστους, της υψηλής ταχύ­τη­τας εκτέ­λε­σης τους και της ικα­νο­ποι­η­τι­κής εγκυ­ρό­τη­τας και αξιο­πι­στίας τους είναι βασικά εργα­λεία διά­γνω­σης τόσο των συμ­πτω­μα­τι­κών, όσο και των ασυμ­πτω­μα­τι­κών περι­πτώ­σεων Covid19.

Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι η ευαι­σθη­σία ενός μεγάλου αριθμού δια­γνω­στι­κών αντι­γο­νι­κών τεστ που κυκλο­φο­ρούν στο εμπόριο είναι επαρκώς υψηλή και απέ­να­ντι στην Όμικρον, αν και υπο­λεί­πε­ται ελαφρώς αυτής έναντι των προη­γού­με­νων στε­λε­χών του ιού. Υπάρ­χουν ωστόσο και αντι­γο­νικά δια­γνω­στικά τεστ με σημα­ντικό αριθμό ψευδώς αρνη­τι­κών απο­τε­λε­σμά­των και θεωρώ ότι είναι ευθύνη των ελλη­νι­κών και ευρω­παϊ­κών αρχών να θεσπί­σουν πιο αυστηρά όρια κυκλο­φο­ρίας τους.

Αυτό που είναι πολύ σημα­ντικό επίσης είναι ο τρόπος λήψης του επι­χρί­σμα­τος, και εκεί είναι που υπερ­τε­ρούν τα rapid tests – όταν λαμ­βά­νο­νται σωστά- σε σχέση με τα self-tests. Τα rapid tests αφορούν στη λήψη ρινο­φα­ρυγ­γι­κού επι­χρί­σμα­τος με λεπτούς στυ­λε­ούς και μπορεί να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν μόνο από κατάλ­ληλα εκπαι­δευ­μένο επαγ­γελ­μα­τία υγείας. Αν αυτός που πήρε το τεστ, δεν μπει βαθιά και δεν σας ‘ενοχλήσει’ καθόλου, μάλλον δεν έκανε καλά τη δουλειά του. Ειδικά, μάλιστα στην περί­πτωση της Όμικρον, και επειδή ο ιός πάει πρώτα στο στο­μα­το­φά­ρυγγα, φαί­νε­ται ότι υπάρ­χουν καλύ­τερα απο­τε­λέ­σματα όταν λαμ­βά­νε­ται και στο­μα­το­φα­ρυγ­γικό επί­χρι­σμα.

Από εκεί και πέρα γνω­ρί­ζουμε ότι οι αντι­γο­νι­κές δια­γνω­στι­κές δοκι­μα­σίες έχουν μικρό­τερη ευαι­σθη­σία από τις μορια­κές, ιδιαί­τερα σε ασυμ­πτω­μα­τι­κές ή προ­συ­πτω­μα­τι­κές περι­πτώ­σεις ή στην αρχή της συμ­πτω­μα­τι­κής νόσησης. Αυτό σημαί­νει ότι όταν υπάρχει ισχυρή υποψία της νόσου και τα rapid-tests βγαί­νουν αρνη­τικά, πρέπει να τα επι­βε­βαιώ­νουμε με PCR.

Σε σχέση με τις και­νούρ­γιες θερα­πείες που ακούμε, ποια είναι η γνώμη σας; Είναι για όλους;

Υπάρχει ένα και­νούρ­γιο φάρμακο η μολ­νου­πι­ρα­βίρη που κυκλο­φο­ρεί με καθε­στώς επεί­γου­σας έγκρι­σης στις ΗΠΑ και η χορή­γηση του απαιτεί συναί­νεση του ασθενή στην Ελλάδα, όπως και τα μονο­κλω­νικά αντι­σώ­ματα (που προς το παρόν έχουν εξα­ντλη­θεί).

Πρό­κει­ται για ακριβές θερα­πείες, που η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά τους ακόμα ελέγ­χε­ται. Γενικά δια­τί­θε­νται με συγκε­κρι­μέ­νες ενδεί­ξεις σε ασθε­νείς υψηλού κιν­δύ­νου που δεν νοση­λεύ­ο­νται, μέσα σε 5 ημέρες από την έναρξη των συμ­πτω­μά­των. Για τις θερα­πείες αυτές, όπως και για τη συνο­λική θερα­πευ­τική τους αντι­με­τώ­πιση θα πρέπει οι ασθε­νείς να επι­κοι­νω­νούν με τον γιατρό τους.

Υπάρ­χουν επι­στή­μο­νες, που λένε ότι ίσως βρι­σκό­μα­στε στο τέλος της παν­δη­μίας. Πώς το σχο­λιά­ζετε και πότε θα γνω­ρί­ζει η επι­στη­μο­νική κοι­νό­τητα περισ­σό­τε­ρες λεπτο­μέ­ρειες;

Όντως δια­τυ­πώ­νε­ται αυτή η άποψη από μερίδα επι­στη­μό­νων που, βασι­ζό­με­νοι στην πολύ υψηλή μετα­δο­τι­κό­τητα της Όμικρον, θεωρούν ότι η ασθέ­νεια θα προ­σβά­λει σύντομα πολύ μεγάλο μέρος του πλη­θυ­σμού, γεγονός που σε συν­δυα­σμό με τους εμβο­λια­σμούς θα προ­σφέ­ρει σημα­ντική ανοσία με βάση τα Τ- κύτταρα απέ­να­ντι και σε άλλες παραλ­λα­γές του ιού. Επο­μέ­νως ότι είμαστε κοντά να περά­σουμε στο ενδη­μικό στάδιο όπου η ασθέ­νεια θα είναι συνεχώς παρούσα, αλλά ο αριθμός των περι­πτώ­σεων θα είναι στα­θε­ρός και σχετικά προ­βλέ­ψι­μος.

Δια­τυ­πώ­νε­ται όμως και η αντί­θετη άποψη: Ότι πρέπει να απο­κτη­θεί πολύ μεγάλη συλ­λο­γική ανοσία σε παγκό­σμιο επίπεδο προτού εκλεί­ψει η παν­δη­μία. Και ότι μέχρι τότε οι εκα­τομ­μύ­ρια περι­πτώ­σεις ασθενών σε όλο το κόσμο θα γεννούν εκα­τομ­μύ­ρια ευκαι­ρίες εξέ­λι­ξης του ιού. Επο­μέ­νως, είναι αδύ­να­τον να προ­βλέ­ψουμε το τέλος της παν­δη­μίας, επειδή δεν γνω­ρί­ζουμε με βεβαιό­τητα εάν οι μελ­λο­ντι­κές εκδό­σεις θα είναι πιο ήπιες ή πιο σοβαρές.

Eίναι βέβαιο πάντως ότι η παν­δη­μία κάποτε θα λήξει. Θεωρώ όμως ότι χρειά­ζε­ται, αντί για επα­νά­παυση ότι ο ιός θα σβήσει από μόνος του, επί­γνωση της κατά­στα­σης και συνέ­χιση της προ­σπά­θειας.

Η χρήση μασκών, η τήρηση των απο­στά­σεων, ο συνεχής αερι­σμός των χώρων, η απο­μό­νωση των νοσού­ντων και των επαφών τους και ο εμβο­λια­σμός είναι τα βασικά μέσα που δια­θέ­τουμε. Η δημιουρ­γία μιας νέας γενιάς εμβο­λίων, όπως και νέων απο­τε­λε­σμα­τι­κών και ευρέως δια­θέ­σι­μων θερα­πειών μπορεί να συμ­βάλ­λουν σε μια πιο ευοίωνη και λαμπερή πραγ­μα­τι­κό­τητα.