Παρακολουθήσεις: Σε διαβούλευση το σχέδιο νόμου – Τι προβλέπει

Σε δημόσια ηλε­κτρο­νική δια­βού­λευση τέθηκε το σχέδιο νόμου υπό τον τίτλο: «Δια­δι­κα­σία άρσης του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών, κυβερ­νο­α­σφά­λεια και προ­στα­σία προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων πολιτών».

Το σχέδιο νόμου αναρ­τή­θηκε στο opengov.gr, με τη δια­βού­λευση να ολο­κλη­ρώ­νε­ται στις 22 Νοεμ­βρίου 2022.

Σκοπός του σχεδίου νόμου, όπως ανα­φέ­ρε­ται στο πρώτο κεφά­λαιο, είναι:

η θωρά­κιση και ο εκσυγ­χρο­νι­σμός της δια­δι­κα­σίας άρσης του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο της παρ. 1 του άρθρου 19 του Συντάγ­μα­τος,

η βελ­τι­στο­ποί­ηση της δράσης της Εθνικής Υπη­ρε­σίας Πλη­ρο­φο­ριών,

η προ­στα­σία του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών από λογι­σμικά παρα­κο­λού­θη­σης,

η οργα­νική και λει­τουρ­γική ανα­βάθ­μιση του επι­πέ­δου κυβερ­νο­α­σφά­λειας στη χώρα, και

η απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη προ­στα­σία των φυσικών προ­σώ­πων έναντι της επε­ξερ­γα­σίας δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα.

Αντι­κεί­μενο του νόμου είναι:

η εξα­ντλη­τική ρύθμιση της δια­δι­κα­σίας άρσης του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών,

η ανα­διάρ­θρωση της Εθνικής Υπη­ρε­σίας Πλη­ρο­φο­ριών,

ο ποι­νι­κός κολα­σμός της εμπο­ρίας, κατοχής και χρήσης απα­γο­ρευ­μέ­νων λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης,

η σύσταση και λει­τουρ­γία Επι­τρο­πής Συντο­νι­σμού για θέματα Κυβερ­νο­α­σφά­λειας, και

η τρο­πο­ποί­ηση των εθνικών ρυθ­μί­σεων ενσω­μά­τω­σης στην εθνική έννομη τάξη της Οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου για την προ­στα­σία των φυσικών προ­σώ­πων έναντι της επε­ξερ­γα­σίας δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα από αρμό­διες αρχές για τους σκοπούς της πρό­λη­ψης, διε­ρεύ­νη­σης, ανί­χνευ­σης ή δίωξης ποι­νι­κών αδι­κη­μά­των ή της εκτέ­λε­σης ποι­νι­κών κυρώ­σεων και για την ελεύ­θερη κυκλο­φο­ρία των δεδο­μέ­νων αυτών.

Η δια­δι­κα­σία άρσης απορ­ρή­του πολι­τι­κού προ­σώ­που

Όπως προ­κύ­πτει από το σχέδιο νόμου, αίτηση για άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας μπορεί να ζητήσει μόνο η ΕΥΠ και η Αντι­τρο­μο­κρα­τική Υπη­ρε­σία (Διεύ­θυνση Αντι­με­τώ­πι­σης Ειδικών Εγκλη­μά­των Βίας της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, «ΔΑΕΕΒ»). Η δια­δι­κα­σία άρσης απορ­ρή­του προ­βλέ­πει τα εξής: Αίτηση της ΕΥΠ ή της Αντι­τρο­μο­κρα­τι­κής, κρίση εσω­τε­ρι­κού εισαγ­γε­λέα στην οικεία υπη­ρε­σία και απόφαση αντιει­σαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου.

Παράλ­ληλα, τίθεται με το νομο­σχέ­διο ένα τριπλό φίλτρο εγγυ­ή­σεων για την άρση απορ­ρή­του: α) τη δια­δι­κα­σία επι­σπεύ­δει μόνο η ΕΥΠ, β) θα πρέπει να δώσει άδεια ο Πρό­ε­δρος της Βουλής πριν την διπλή εισαγ­γε­λική κρίση και γ) το αίτημα για την άρση οφείλει να στη­ρί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα στοι­χεία που καθι­στούν άμεση και εξαι­ρε­τικά πιθανή τη δια­κιν­δύ­νευση της εθνικής ασφά­λειας.

Τρία χρόνια μετά το τέλος της νόμιμης επι­σύν­δε­σης η ενη­μέ­ρωση του παρα­κο­λου­θού­με­νου

Με το νομο­σχέ­διο προ­τεί­νε­ται η ενη­μέ­ρωση του προ­σώ­που το οποίο υπέστη την άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι δεν δια­κυ­βεύ­ε­ται ο σκοπός για τον οποίο δια­τά­χθηκε η άρση και μετά την πάροδο 3 ετών από την παύση της.

Ένας χρόνος φυλακή για όποιον πουλάει ή αγο­ρά­ζει παρά­νομο λογι­σμικό

Με τις προ­τει­νό­με­νες δια­τά­ξεις επα­νέρ­χε­ται ως είχε το κακούρ­γημα για τη χρήση παρά­νο­μων λογι­σμι­κών και συσκευών και το πλημ­μέ­λημα της εμπο­ρίας και κατοχής με ποινή 1-5 έτη.

Ερω­τή­σεις – απα­ντή­σεις από το υπ. Δικαιο­σύ­νης

1. Ποιος είναι ο σκοπός του νομο­σχε­δίου;

Σκοπός του νομο­σχε­δίου είναι ο εκσυγ­χρο­νι­σμός της δια­δι­κα­σίας άρσης του απορ­ρή­του των επι­κοι­νω­νιών με δια­σφά­λιση όλων των απαι­τού­με­νων εγγυ­ή­σεων, η ανα­διάρ­θρωση της ΕΥΠ για τη βελ­τι­στο­ποί­ηση της δράσης της, η ποινική μετα­χεί­ριση της εμπο­ρίας, κατοχής και χρήσης λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης, η οργα­νική και λει­τουρ­γική ανα­βάθ­μιση του επι­πέ­δου κυβερ­νο­α­σφά­λειας στη χώρα και η βέλ­τι­στη ενσω­μά­τωση στο εθνικό δίκαιο της Οδηγίας για την προ­στα­σία των φυσικών προ­σώ­πων έναντι της επε­ξερ­γα­σίας δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα.

2. Για ποιους λόγους μπορεί να γίνει νόμιμη άρση απορ­ρή­του επι­κοι­νω­νιών;

Σύμφωνα με το άρθρο 19 του Συντάγ­μα­τος, το απόρ­ρητο αίρεται για λόγους εθνικής ασφά­λειας ή για δια­κρί­βωση ιδιαί­τερα σοβαρών εγκλη­μά­των με απόφαση δικα­στι­κής αρχής.

3. Τι σημαί­νει «εθνική ασφά­λεια» στη βάση της οποίας μπορεί να γίνει νόμιμη άρση απορ­ρή­του;

Έως σήμερα δεν υφί­στα­ται στον νόμο ορισμός. Με το νομο­σχέ­διο «λόγοι εθνικής ασφά­λειας» χαρα­κτη­ρί­ζο­νται οι λόγοι που συνά­πτο­νται με την προ­στα­σία των βασικών λει­τουρ­γιών του κράτους και των θεμε­λιω­δών συμ­φε­ρό­ντων του κοι­νω­νι­κού συνόλου και περι­λαμ­βά­νουν την πρόληψη και την κατα­στολή δρα­στη­ριο­τή­των ικανών να επι­φέ­ρουν πλήγμα στις συνταγ­μα­τι­κές, πολι­τι­κές, οικο­νο­μι­κές ή κοι­νω­νι­κές δομές της χώρας όπως, ιδίως, λόγοι σχε­τι­κοί με την εθνική άμυνα και ασφά­λεια, την εξω­τε­ρική πολι­τική, την ενερ­γειακή ασφά­λεια, την κυβερ­νο­α­σφά­λεια και την προ­στα­σία από άλλες υβρι­δι­κές απειλές, την προ­στα­σία του νομί­σμα­τος και της εθνικής οικο­νο­μίας, την προ­στα­σία από ανθρω­πι­στική κρίση, τη δημόσια υγεία και την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος.

4. Ποια αρχή μπορεί να αιτηθεί άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας;

Έως σήμερα την αίτηση θα μπο­ρούσε να υπο­βάλ­λει κάθε δημόσια αρχή. Με το νομο­σχέ­διο τέτοια αίτηση μπορεί να ζητήσει μόνο η ΕΥΠ και η Αντι­τρο­μο­κρα­τική Υπη­ρε­σία (Διεύ­θυνση Αντι­με­τώ­πι­σης Ειδικών Εγκλη­μά­των Βίας της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας, «ΔΑΕΕΒ»).

5. Ποια είναι η δια­δι­κα­σία για την άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας;

Αίτηση της ΕΥΠ ή της Αντι­τρο­μο­κρα­τι­κής, κρίση εσω­τε­ρι­κού εισαγ­γε­λέα στην οικεία υπη­ρε­σία και απόφαση αντιει­σαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου. Το δεύτερο εισαγ­γε­λικό φίλτρο προ­στέ­θηκε με την ΠΝΠ της 9/8/2022 που ουσια­στικά επα­νέ­φερε διάταξη που είχε καταρ­γή­σει ο ΣΥΡΙΖΑ το 2018.

6. Πως γίνεται η άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας σε πολι­τικά πρόσωπα;

Έως σήμερα δεν υφί­στα­ται ειδική δια­δι­κα­σία για πολι­τικά πρόσωπα και ακο­λου­θεί­ται η συνήθης δια­δι­κα­σία. Απο­δεί­χθηκε ότι θα πρέπει να υπάρ­χουν ειδικές ασφα­λι­στι­κές δικλεί­δες. Τίθεται με το νομο­σχέ­διο ένα τριπλό φίλτρο εγγυ­ή­σεων: α) τη δια­δι­κα­σία επι­σπεύ­δει μόνο η ΕΥΠ, β) θα πρέπει να δώσει άδεια ο Πρό­ε­δρος της Βουλής πριν την διπλή εισαγ­γε­λική κρίση και γ) το αίτημα για την άρση οφείλει να στη­ρί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα στοι­χεία που καθι­στούν άμεση και εξαι­ρε­τικά πιθανή τη δια­κιν­δύ­νευση της εθνικής ασφά­λειας.

7. Ποιοι λογί­ζο­νται για την εφαρ­μογή του νόμου πολι­τικά πρόσωπα;

«Πολι­τικά πρόσωπα» λογί­ζο­νται ο/η Πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, τα μέλη της κυβέρ­νη­σης και οι υφυ­πουρ­γοί, οι βου­λευ­τές του εθνικού και του ευρω­παϊ­κού κοι­νο­βου­λίου, οι αρχηγοί των πολι­τι­κών κομ­μά­των που εκπρο­σω­πού­νται στο εθνικό και το ευρω­παϊκό κοι­νο­βού­λιο και τα ανώτατα μονο­πρό­σωπα όργανα των ΟΤΑ Α’ και Β΄ βαθμού.

8. Μπορεί το πρόσωπο το οποίο υπέστη την άρση απορ­ρή­του για λόγους εθνικής ασφά­λειας να ενη­με­ρώ­νε­ται εκ των υστέρων;

Έως το 2021, ήταν δυνατόν να ενη­με­ρώ­νε­ται κατά τη δια­κρι­τική ευχέ­ρεια του απο­φα­σί­ζο­ντος οργάνου, μόνο εφόσον δεν υφί­στατο δια­κύ­βευση του σκοπού για τον οποίο δια­τά­χθηκε η άρση. Έκτοτε δεν ήταν δυνατή η ενη­μέ­ρωση όταν επρό­κειτο για λόγους εθνικής ασφά­λειας (ήταν όμως δυνατή για άρσεις προς δια­κρί­βωση εγκλη­μά­των). Το ζήτημα αυτό είναι εξαι­ρε­τικά σύνθετο διότι πρέπει να συναι­ρεί δικαιώ­ματα αλλά και την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητα της υπη­ρε­σίας όταν πρό­κει­ται για υψηλού επι­πέ­δου κιν­δύ­νους. Με το νομο­σχέ­διο προ­τεί­νε­ται η ενη­μέ­ρωση του υπο­κει­μέ­νου υπό την προ­ϋ­πό­θεση ότι δεν δια­κυ­βεύ­ε­ται ο σκοπός για τον οποίο δια­τά­χθηκε η άρση και μετά την πάροδο 3 ετών από την παύση της. Η τριετία λογί­ζε­ται εύλογος χρόνος και ακο­λου­θεί πρα­κτι­κές του εξω­τε­ρι­κού, ώστε να υφί­στα­ται από­σταση από γεγο­νότα υψίστης εθνικής ασφα­λείας (όπως εν προ­κει­μένω τα γεγο­νότα του Έβρου κα η κατα­σκο­πεία της Ρόδου το 2020). Την ενη­μέ­ρωση απο­φα­σί­ζει τρι­με­λές όργανο που απαρ­τί­ζε­ται από τον αρμόδιο εισαγ­γε­λέα, τον διοι­κητή της ΕΥΠ ή τον διευ­θυ­ντή της ΔΑΕΕΒ και τον πρόεδρο της ΑΔΑΕ.

9. Δια­τη­ρεί αρχείο η αρχή που αιτή­θηκε την άρση για λόγο εθνικής ασφά­λειας;

Έως σήμερα, προ­βλέ­πε­ται η κατα­στροφή των αρχείων χωρίς όμως συγκε­κρι­μένα χρονικά πλαίσια και συγκε­κρι­μέ­νες δια­δι­κα­σίες. Πλέον η σχετική δια­δι­κα­σία τυπο­ποιεί­ται. Για μεν το περιε­χό­μενο της παρα­κο­λού­θη­σης, προ­βλέ­πε­ται καταρ­χήν αυτό­ματη δια­γραφή  μετά την πάροδο 6 μηνών από την παύση της άρσης. Για δε τον φάκελο με το υλικό τεκ­μη­ρί­ω­σης για την άρση, προ­βλέ­πε­ται η κατα­στροφή του καταρ­χήν μετά την πάροδο 10 ετών από τη λήξη της άρσης. Προ­βλέ­πε­ται επι­πλέον δυνα­τό­τητα πλήρους ψηφιο­ποί­η­σης του αρχείου για εύκολη ανα­ζή­τηση και μείζονα ασφά­λεια.

10. Για τη δια­κρί­βωση ποιων εγκλη­μά­των μπορεί να γίνει άρση απορ­ρή­του;

Έως σήμερα ο κατά­λο­γος ήταν εξαι­ρε­τικά ευρύς και περι­λάμ­βανε κακουρ­γή­ματα και πλημ­με­λή­ματα του ποι­νι­κού κώδικα και ειδικών ποι­νι­κών νόμων. Ο κατά­λο­γος αυτός εξορ­θο­λο­γί­ζε­ται ώστε να περι­λά­βει καταρ­χήν όλα τα κακουρ­γή­ματα και από τα πλημ­με­λή­ματα μόνο όσα φέρουν ιδιαί­τερη απαξία (πχ κατά ανη­λί­κων, εμπρη­σμοί, εγκλη­μα­τική συμ­μο­ρία) αφαι­ρώ­ντας τους περισ­σό­τε­ρους ειδι­κούς νόμους. Για παρά­δειγμα, δεν μπορεί να δια­τα­χθεί η άρση για απλή κλοπή ή απάτη.

11. Με ποια δια­δι­κα­σία δια­τάσ­σε­ται η άρση για τη δια­κρί­βωση εγκλη­μά­των;

Η σχετική δια­δι­κα­σία δεν αλλάζει. Η άρση επι­βάλ­λε­ται με βού­λευμα του Συμ­βου­λίου Εφετών ή Πλημ­με­λειο­δι­κών μετά από αίτηση του εισαγ­γε­λέα ή του ανα­κριτή. Μόνο σε εξαι­ρε­τικά επεί­γου­σες περι­πτώ­σεις, την άρση μπορεί να δια­τά­ξει ο εισαγ­γε­λέας και ο ανα­κρι­τής που στη συνέ­χεια υπο­χρε­ού­νται να εισα­γά­γουν το ζήτημα με σχετική αίτηση στο Συμ­βού­λιο μέσα σε προ­θε­σμία 3 ημερών.

12. Μπορεί το πρόσωπο το οποίο υπέστη την άρση απορ­ρή­του για λόγους δια­κρί­βω­σης εγκλη­μά­των να ενη­με­ρώ­νε­ται εκ των υστέρων;

Δεν αλλάζει κάτι. Η ΑΔΑΕ απο­φα­σί­ζει μετά τη λήξη του μέτρου την ενη­μέ­ρωση του υπο­κει­μέ­νου, με τη σύμφωνη γνώμη του Εισαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου και υπό την προ­ϋ­πό­θεση, ότι δεν δια­κυ­βεύ­ε­ται ο σκοπός για τον οποίο δια­τά­χθηκε. Το μόνο που προ­στί­θε­ται είναι ότι η ΑΔΑΕ απαντά επί του αιτή­μα­τος εντός 3 μηνών, άλλως η αίτηση θεω­ρεί­ται ότι έχει απορ­ρι­φθεί.

13. Υπάρχει ανώτατο χρονικό όριο άρσης απορ­ρή­του;

Έως σήμερα οι άρσεις δια­τάσ­σο­νται για δίμηνο με δυνα­τό­τητα ανα­νέ­ω­σης, δεν υπάρχει απώτατο χρονικό όριο για άρσεις λόγω εθνικής ασφά­λειας και υπάρχει όριο 10 μηνών για τη δια­κρί­βωση εγκλη­μά­των. Πλέον το όριο των 10 μηνών κατα­λαμ­βά­νει και τις άρσεις λόγω εθνικής ασφά­λειας, εκτός εάν η αίτηση στη­ρί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα στοι­χεία που καθι­στούν άμεση και εξαι­ρε­τικά πιθανή τη δια­κιν­δύ­νευση της εθνικής ασφά­λειας .

14. Γιατί θα πρέπει να υπάρχει ειδικός εισαγ­γε­λέας στην ΕΥΠ και στην Αντι­τρο­μο­κρα­τική;

Η ύπαρξη ειδικών εισαγ­γε­λέων ενι­σχύει την εξει­δί­κευση των προ­σώ­πων αλλά και τη στε­γα­νο­ποί­ηση των πλη­ρο­φο­ριών. Σε κάθε περί­πτωση απαι­τεί­ται για την άρση απορ­ρή­του λόγω εθνικής ασφά­λειας και δεύ­τε­ρος εισαγ­γε­λέας ώστε να μη λει­τουρ­γεί το σύστημα ιδρυ­μα­τικά. Για τον ίδιο λόγο, οι θητείες των επι­τό­πιων εισαγ­γε­λέων είναι τριε­τείς μη ανα­νε­ού­με­νες (ενώ ως σήμερα η θητεία του εισαγ­γε­λέα της αντι­τρο­μο­κρα­τι­κής μπορεί να ανα­νε­ω­θεί).

15. Τι προ­βλέ­πε­ται για τις απα­γο­ρεύ­σεις στην κατοχή, εμπορία, διάθεση και χρήση απα­γο­ρευ­μέ­νων λογι­σμι­κών;

Έως το 2019 η παρά­νομη υπο­κλοπή ήταν κακούρ­γημα και τιμω­ρείτο με κάθειρξη έως 10 έτη, ενώ η κατοχή και εμπορία παρά­νο­μων λογι­σμι­κών ήταν πλημ­μέ­λημα και τιμω­ρείτο με φυλά­κιση έως 2 έτη. Λίγες μέρες πριν τη διάλυση της Βουλής για τις εκλογές του 2019 και ενόσω ο ΣΥΡΙΖΑ γνώριζε την ύπαρξη στην Ελλάδα παρά­νο­μων λογι­σμι­κών, άλλαξε ακα­τα­νό­ητα ο Ποι­νι­κός Κώδικας με απο­τέ­λε­σμα η μεν υπο­κλοπή πλέον να τιμω­ρεί­ται με φυλά­κιση από 10 μέρες έως 5 έτη, η δε κατοχή και εμπορία απο­ποι­νι­κο­ποι­ή­θηκε. Με τις προ­τει­νό­με­νες δια­τά­ξεις επα­νέρ­χε­ται ως είχε το κακούρ­γημα για τη χρήση παρά­νο­μων λογι­σμι­κών και συσκευών και το πλημ­μέ­λημα της εμπο­ρίας και κατοχής με ποινή 1-5 έτη.

16. Πώς θα γνω­ρί­ζει κάποιος τι συνιστά απα­γο­ρευ­μένο λογι­σμικό και συσκευή;

Απα­γο­ρευ­μένα λογι­σμικά ή συσκευές παρα­κο­λού­θη­σης λογί­ζο­νται λογι­σμικά ή συσκευές με δυνα­τό­τητα  υπο­κλο­πής, κατα­γρα­φής και κάθε είδους άντλη­σης περιε­χο­μέ­νου ή και δεδο­μέ­νων επι­κοι­νω­νίας (κίνησης και θέσης), τα οποία καθο­ρί­ζο­νται με απόφαση του Διοι­κητή της ΕΥΠ που θα δημο­σιευ­τεί μέσα σε 3 ημέρες από την ισχύ του νόμου. Ο κατά­λο­γος απα­γο­ρευ­μέ­νων λογι­σμι­κών ή συσκευών παρα­κο­λού­θη­σης επι­και­ρο­ποιεί­ται με απόφαση του Διοι­κητή της ΕΥΠ το αργό­τερο κάθε 6 μήνες. Επι­πλέον, με ανα­κοί­νωση του Διοι­κητή της ΕΥΠ, που αναρ­τά­ται στον ιστο­χώρο της Υπη­ρε­σίας ενη­με­ρώ­νε­ται το κοινό για τα απα­γο­ρευ­μένα λογι­σμικά, τον τρόπο δράσης τους και τα μέτρα προ­στα­σίας που δύναται να λάβει έναντι αυτών.

17. Απα­γο­ρεύ­σεις για κατοχή και εμπορία κακό­βου­λων λογι­σμι­κών δεν υπάρ­χουν ήδη;

Όχι για παρα­βί­αση απορ­ρή­του ιδιω­τι­κών επι­κοι­νω­νιών. Το ισχύον άρθρο 292Α δεν καλύ­πτει απο­λύ­τως τη διάταξη που φέρ­νουμε. Ανήκει στο κεφά­λαιο «Εγκλή­ματα κατά τηλε­πι­κοι­νω­νιών» του Ποι­νι­κού Κώδικα και ανα­φέ­ρε­ται σε πρό­σβαση σε σύνδεση ή σε δίκτυο με τρόπο που θέτει σε συστη­μικό κίνδυνο τη φυσική ασφά­λεια του δικτύου τηλε­φω­νι­κών επι­κοι­νω­νιών (αρμο­διό­τη­τας ΕΕΤΤ). Αντι­θέ­τως, η διάταξη του νέου νομο­σχε­δίου για τα κακό­βουλα λογι­σμικά ανήκει στο κεφά­λαιο «Προ­σβο­λές ατο­μι­κού απορ­ρή­του και επι­κοι­νω­νίας» και αφορά κάθε λογι­σμικό ή συσκευή  που παρεμ­βαί­νει σε ιδιω­τι­κές επι­κοι­νω­νίες (αρμο­διό­τη­τας ΑΔΑΕ).  Συνεπώς, οι δύο δια­τά­ξεις έχουν δια­φο­ρε­τικό σκοπό. Για τον λόγο αυτό εξάλλου συνυ­πάρ­χουν και σήμερα, από μακρού χρόνου, στον ισχύ­ο­ντα ποινικό κώδικα οι δύο δια­φο­ρε­τι­κές δια­τά­ξεις. Αυτό το οποίο προ­τεί­νουμε με το νομο­σχέ­διο είναι να επα­νέλ­θει με αυστη­ρό­τερο και ανα­βαθ­μι­σμένο ποινικά περιε­χό­μενο η διάταξη που κατήρ­γησε ο ΣΥΡΙΖΑ και αφορά την καθο­λική απα­γό­ρευση εμπο­ρίας, διά­θε­σης και κατοχής λογι­σμι­κών παρα­κο­λού­θη­σης ατο­μι­κών επι­κοι­νω­νιών.

18. Το δημόσιο θα μπορεί να προ­μη­θεύ­ε­ται κατα­σκο­πευ­τικά λογι­σμικά;

Το δημόσιο θα μπορεί να προ­μη­θεύ­ε­ται κατα­σκο­πευ­τικά λογι­σμικά υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις που θα καθο­ρί­ζο­νται με προ­ε­δρικό διά­ταγμα των συναρ­μό­διων υπουρ­γών, που θα έχει τύχει της προ­βλε­πό­με­νης επε­ξερ­γα­σίας του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας.

19. Γιατί λέμε ότι για πρώτη φορά εισά­γε­ται στην Ελλάδα καθο­λική απα­γό­ρευση της κατοχής και εμπο­ρίας κακό­βου­λων λογι­σμι­κών, εφόσον υπήρχαν και στο παρελ­θόν κάποιες δια­τά­ξεις;

Η διάταξη που κατήρ­γησε ο ΣΥΡΙΖΑ πράγ­ματι αφο­ρούσε κατοχή και εμπορία κακό­βου­λων λογι­σμι­κών, όμως ήταν περιο­ρι­σμέ­νης εμβέ­λειας και ανε­φάρ­μο­στη στην πράξη. Πρώτον, ανα­φε­ρό­ταν σε κατοχή και χρήση «χωρίς δικαί­ωμα», χωρίς να προσ­διο­ρί­ζε­ται ποιος είχε δικαί­ωμα. Δεύ­τε­ρον, απαι­τούσε η κατοχή και εμπορία να γίνεται για «σκοπό» διά­πρα­ξης του εγκλή­μα­τος της υπο­κλο­πής, που όμως στην πράξη ήταν αδύ­να­τον να απο­δει­χθεί. Τρίτον, η διάταξη δε προσ­διό­ριζε ποια πράγ­ματι ήταν τα απα­γο­ρευ­μένα λογι­σμικά και συσκευές. Με τη νέα διάταξη όποιος κατέχει ή εμπο­ρεύ­ε­ται τα ανα­γρα­φό­μενα στον κατά­λογο λογι­σμικά και συσκευές τιμω­ρεί­ται με βαριές ποινές χωρίς να απαι­τεί­ται η συν­δρομή οποιασ­δή­ποτε άλλης προ­ϋ­πό­θε­σης, άρα καθο­λικά.

20. Τι αλλάζει στη διοί­κηση της ΕΥΠ;

Έως σήμερα ο διοι­κη­τής και οι υπο­διοι­κη­τές  μπορεί να προ­έρ­χο­νται από τον δημόσιο ή τον ιδιω­τικό τομέα. Με το προ­τει­νό­μενο νομο­σχέ­διο,  Διοι­κη­τής ορί­ζε­ται πρόσωπο προ­ερ­χό­μενο από το διπλω­μα­τικό σώμα ή από­στρα­τος ανώ­τα­τος αξιω­μα­τι­κός. Υπο­διοι­κη­τές μπορεί να είναι κάποιοι από τους ανωτέρω, καθώς και υπάλ­λη­λοι και λει­τουρ­γοί του δημο­σίου και του ευρύ­τε­ρου δημο­σίου τομέα. Επι­πλέον, ο αριθμός των υπο­διοι­κη­τών περιο­ρί­ζε­ται από 3 που είναι σήμερα σε 2.

21. Τι αλλάζει στην οργά­νωση της ΕΥΠ;

Προ­στί­θε­νται 3 νέα δομές. α) Η Ακα­δη­μία Πλη­ρο­φο­ριών και Αντι­κα­τα­σκο­πείας με απο­στολή την εκπαί­δευση, επι­μόρ­φωση και εξει­δί­κευση του προ­σω­πι­κού της ΕΥΠ για την απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη εκτέ­λεση των καθη­κό­ντων του. β) Η Μονάδα Εσω­τε­ρι­κού Ελέγχου, η οποία είναι αρμόδια μεταξύ άλλων για τον εσω­τε­ρικό έλεγχο της ΕΥΠ. γ) Το Γραφείο Τύπου και Επι­κοι­νω­νίας, με αρμο­διό­τητα για την προβολή του έργου της υπη­ρε­σίας και για την ενη­μέ­ρωση της κοι­νω­νίας για τις δράσεις της και για τυχόν κιν­δύ­νους για την εθνική ασφά­λεια.

22. Τι αλλάζει στη λει­τουρ­γία της ΕΥΠ;

Πρώτον, η Αρχή Ασφα­λείας Πλη­ρο­φο­ριών (INFOSEC) της ΕΥΠ καθί­στα­ται αρμόδια για τη σύνταξη πολι­τι­κών ασφα­λείας και οδηγιών δια­χεί­ρι­σης των δια­βαθ­μι­σμέ­νων πλη­ρο­φο­ριών σε όλα τα δίκτυα και τους χώρους της Προ­ε­δρίας της Κυβέρ­νη­σης και των Υπουρ­γείων σε συνερ­γα­σία μαζί τους, καθώς και για τη συνεχή ενη­μέ­ρωσή τους σε θέματα ασφά­λειας. Δεύ­τε­ρον, καταρ­γεί­ται η δυνα­τό­τητα απόρ­ρη­των συμ­βά­σεων στο Κέντρο Τεχνο­λο­γι­κής Υπο­στή­ρι­ξης, Ανά­πτυ­ξης και Και­νο­το­μίας (ΚΕ.Τ.Υ.Α.Κ.)

23. Πως βελ­τιώ­νε­ται το επίπεδο κυβερ­νο­α­σφά­λειας στη χώρα;

Το πιο σημα­ντικό πρό­βλημα είναι η πολυ­διά­σπαση των δομών κυβερ­νο­α­σφά­λειας στη χώρα. Για τον λόγο αυτό συστή­νε­ται Επι­τροπή Συντο­νι­σμού για θέματα Κυβερ­νο­α­σφά­λειας, που λει­τουρ­γεί ως συντο­νι­στικό όργανο μεταξύ: α) της Γενικής Διεύ­θυν­σης Κυβερ­νο­α­σφά­λειας της Γενικής Γραμ­μα­τείας Τηλε­πι­κοι­νω­νιών και Ταχυ­δρο­μείων του Υπουρ­γείου Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης, που έχει ορισθεί ως Εθνική Αρχή της Κυβερ­νο­α­σφά­λειας, β) της Διεύ­θυν­σης Κυβερ­νο­ά­μυ­νας του ΓΕΕΘΑ, που έχει ορισθεί ως αρμόδια ομάδα από­κρι­σης  για συμ­βά­ντα που αφορούν στην ασφά­λεια υπο­λο­γι­στών, γ) της Διεύ­θυν­σης Κυβερ­νο­χώ­ρου της ΕΥΠ ως ομάδα αντι­με­τώ­πι­σης ηλε­κτρο­νι­κών επι­θέ­σεων (Εθνικό CERT) και δ) της Ελλη­νι­κής Αστυ­νο­μίας.  Οι αρμο­διό­τη­τες της Επι­τρο­πής είναι: α) να παρέχει κατευ­θύν­σεις σε περί­πτωση εξαι­ρε­τι­κού συμ­βά­ντος που ενέχει στρα­τη­γικό κίνδυνο, β) να συντο­νί­ζει, παρα­κο­λου­θεί και αξιο­λο­γεί την υλο­ποί­ηση της Εθνικής  Στρα­τη­γι­κής Κυβερ­νο­α­σφά­λειας, γ) να εγκρί­νει το Εθνικό Σχέδιο Έκτα­κτης Ανάγκης, δ) να ειση­γεί­ται στο ΚΥ.Σ.Ε.Α. οποιο­δή­ποτε θέμα άπτεται της Κυβερ­νο­α­σφά­λειας και ε) να αίρει τυχόν δια­φω­νίες ως προς τις αρμο­διό­τη­τες και τους  ρόλους  των φορέων Κυβερ­νο­α­σφά­λειας.

24. Υπάρχει σύστημα μελέτης και έγκαι­ρης προει­δο­ποί­η­σης κιν­δύ­νου για την κυβερ­νο­α­σφά­λεια;

Σύμφωνα με το νομο­σχέ­διο, η Εθνική Αρχή της Κυβερ­νο­α­σφά­λειας σε συνερ­γα­σία με τη Διεύ­θυνση Κυβερ­νο­χώ­ρου της ΕΥΠ, τη  Διεύ­θυνση Κυβερ­νο­ά­μυ­νας του ΓΕΕΘΑ, την Ελλη­νική Αστυ­νο­μία και κάθε άλλο αρμόδιο φορέα, καταρ­τί­ζει Εθνικό Σχέδιο Απο­τί­μη­σης Επι­κιν­δυ­νό­τη­τας Συστη­μά­των Τεχνο­λο­γίας Πλη­ρο­φο­ρι­κής και Επι­κοι­νω­νιών, το οποίο δια­βαθ­μί­ζε­ται σύμφωνα με τον Εθνικό Κανο­νι­σμό Ασφα­λείας. Το Σχέδιο περι­λαμ­βά­νει την ανα­γνώ­ριση, ανάλυση και απο­τί­μηση των κιν­δύ­νων και των επι­πτώ­σεων τους για την ασφά­λεια των συστη­μά­των τεχνο­λο­γίας πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νιών σε εθνικό επίπεδο. Για την κατάρ­τιση του Σχεδίου λαμ­βά­νε­ται υπόψη κάθε κατη­γο­ρία πιθανής απειλής, και ιδίως απειλές που σχε­τί­ζο­νται με κακό­βου­λες ενέρ­γειες, φυσικά φαι­νό­μενα, τεχνι­κές αστο­χίες, δυσλει­τουρ­γίες ή ανθρώ­πινα λάθη, με σκοπό την αξιο­λό­γηση της έκτασης και της κρι­σι­μό­τη­τας των επι­πτώ­σεων των απειλών αυτών σε εθνικό επίπεδο. Επι­πλέον, η Εθνική Αρχή της Κυβερ­νο­α­σφά­λειας και η Διεύ­θυνση Κυβερ­νο­χώ­ρου μερι­μνούν για την παρα­κο­λού­θηση γνωστών απειλών και ευπα­θειών συστη­μά­των πλη­ρο­φο­ρι­κής και επι­κοι­νω­νιών και την παροχή ενη­μέ­ρω­σης σχετικά με αυτές.

25. Πως δια­σφα­λί­ζε­ται περαι­τέρω η προ­στα­σία των δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα;

Με τον ν. 4624/2019 (μόλις ο τέταρ­τος νόμος που ψηφί­στηκε από τη νέα Βουλή που προ­έ­κυψε από τις εκλογές του 2019), ενσω­μα­τώ­θηκε στην ελλη­νική έννομη τάξη ο Κανο­νι­σμός 2016/679 και η Οδηγία 2016/680. Το πακέτο αυτό ήταν υπε­ρή­μερο από μακρού χρόνου  λόγω της αδρά­νειας του ΣΥΡΙΖΑ απέ­να­ντι σε αυτή την ενω­σιακή υπο­χρέ­ωση. Κατά τη διάρ­κεια του χρόνου που πέρασε από τη δημο­σί­ευση του νόμου στις 29.08.2019 δια­πι­στώ­θη­καν στην πράξη αλλά και από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή ορι­σμένα ζητή­ματα για τη βελ­τί­ωση του υφι­στά­με­νου πλαι­σίου στην Ελλάδα. Με το προ­τει­νό­μενο νομο­σχέ­διο και συγκε­κρι­μένα 12 παρεμ­βά­σεις καλύ­πτο­νται κενά και αίρο­νται σχε­τι­κές ασά­φειες προς την κατεύ­θυνση της ενί­σχυση του βασικού δικαιώ­μα­τος προ­στα­σίας προ­σω­πι­κών δεδο­μέ­νων. Επι­πλέον, για την παρα­κο­λού­θηση των σχε­τι­κών πολι­τι­κών, συστή­νε­ται στο Υπουρ­γείο Δικαιο­σύ­νης Μόνιμη Επι­στη­μο­νική Επι­τροπή Προ­σω­πι­κών Δεδο­μέ­νων με απο­στολή: α) την παρα­κο­λού­θηση των επι­στη­μο­νι­κών και νομο­λο­για­κών εξε­λί­ξεων και του εθνικού και ενω­σια­κού νομικού πλαι­σίου προ­στα­σίας των δεδο­μέ­νων προ­σω­πι­κού χαρα­κτήρα, β) την υποβολή τεκ­μη­ριω­μέ­νων προ­τά­σεων για την ανάληψη νομο­θε­τι­κής δράσης στον τομέα αυτό, γ) την άσκηση καθη­κό­ντων νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κού έργου και δ) την αντι­προ­σώ­πευση του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης σε διεθνή όργανα. Τέλος προ­βλέ­πε­ται ότι με διάταξη Εισαγ­γε­λέα, η Ελλη­νική Αστυ­νο­μία προ­βαί­νει σε ανα­κοί­νωση ή δημο­σιο­ποί­ηση των στοι­χείων της ταυ­τό­τη­τας, της εικόνας και της ποι­νι­κής δίωξης κατη­γο­ρου­μέ­νου ή κατα­δι­κα­σθέ­ντος για κακούρ­γημα, για πλημ­μέ­λημα κατά της γενε­τή­σιας ελευ­θε­ρίας, καθώς και για πλημ­μέ­λημα το οποίο τιμω­ρεί­ται με ποινή φυλά­κι­σης του­λά­χι­στον δυο 2 ετών.