Το Καστελλόριζο έγινε το σημείο όπου συναντήθηκαν τα μέτρα στήριξης, το εθνικό μήνυμα και η οργή της Άγκυρας

• Κί­νη­τρο 5.000 ευρώ για υπαλ­λή­λους και νοι­κο­κυ­ριά, νέο δρο­μο­λό­γιο και δω­ρε­άν στέγη για λει­τουρ­γούς ανα­κοί­νω­σε ο πρω­θυ­πουρ­γός, ενώ την ίδια στιγ­μή 4 τουρ­κι­κά UAV κα­τέ­γρα­φαν 13 πα­ρα­βά­σεις και πα­ρα­βιά­σεις και τα τουρ­κι­κά ΜΜΕ έκα­ναν λόγο για «πα­ρα­νο­μία»

Η 83η επέ­τειος της απε­λευ­θέ­ρω­σης του Κα­στελ­λο­ρί­ζου, η οποία τι­μή­θη­κε το Σαβ­βα­το­κύ­ρια­κο 12 και 13 Σε­πτεμ­βρί­ου 2026, δεν πε­ριο­ρί­στη­κε σε τε­λε­τουρ­γι­κό χα­ρα­κτή­ρα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης, ο πρό­ε­δρος της Βου­λής Νι­κή­τας Κα­κλα­μά­νης, ο αρ­χη­γός ΓΕΕΘΑ στρα­τη­γός Δη­μή­τριος Χού­πης, ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος και οι βου­λευ­τές Δω­δε­κα­νή­σου Μάνος Κόν­σο­λας και Βα­σί­λης Υψη­λά­ντης επι­σκέ­φθη­καν το νησί αλλά και τις βρα­χο­νη­σί­δες Ρω και Στρογ­γύ­λη, όπου επι­θε­ώ­ρη­σαν φυ­λά­κια και κα­τέ­θε­σαν στε­φά­νι στο μνη­μείο της Κυράς της Ρω. Η επί­σκε­ψη συν­δύ­α­σε ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο πα­κέ­το μέ­τρων για τη δια­τή­ρη­ση του πλη­θυ­σμού στο ανα­το­λι­κό­τε­ρο άκρο της Ευ­ρω­παϊ­κής Ένω­σης με ένα σαφές μή­νυ­μα προς την Τουρ­κία, η οποία απά­ντη­σε με έντο­να δη­μο­σιεύ­μα­τα και με συ­νέ­χι­ση των πτή­σε­ων μη επαν­δρω­μέ­νων αε­ρο­σκα­φών πάνω από το Αι­γαίο.

Η επέ­τειος και ο συμ­βο­λι­σμός της Ρω

Στις 13 Σε­πτεμ­βρί­ου 1943 το αντι­τορ­πι­λι­κό «Ναύ­αρ­χος Κου­ντου­ριώ­της» κα­τέ­πλευ­σε στο λι­μά­νι της Με­γί­στης, κα­θι­στώ­ντας το Κα­στελ­λό­ρι­ζο το πρώτο ελ­λη­νι­κό έδα­φος που απε­λευ­θε­ρώ­θη­κε στον Β΄ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο και το πρώτο ελεύ­θε­ρο νησί της Δω­δε­κα­νή­σου. Οι εκ­δη­λώ­σεις πε­ριέ­λα­βαν δο­ξο­λο­γία στον Μη­τρο­πο­λι­τι­κό Ναό Αγίων Κων­στα­ντί­νου και Ελέ­νης, κα­τά­θε­ση στε­φά­νου στο ηρώο και πα­ρέ­λα­ση. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης, στην κυ­ρια­κά­τι­κη ανάρ­τη­σή του, χα­ρα­κτή­ρι­σε την επί­σκε­ψη στη Ρω «ελά­χι­στο φόρο τιμής» στη Δέ­σποι­να Αχλα­διώ­τη, η οποία επί 40 χρό­νια ύψωνε κα­θη­με­ρι­νά την ελ­λη­νι­κή ση­μαία. Στην ομι­λία του μετά την πα­ρέ­λα­ση ανα­φέρ­θη­κε στον «ακρι­τι­κό βράχο που πέ­ρα­σε από χίλια κύ­μα­τα, όμως δεν λύ­γι­σε ποτέ» και επέ­λε­ξε να θυ­μί­σει το 2010, όταν ο τότε πρω­θυ­πουρ­γός Γιώρ­γος Πα­παν­δρέ­ου ανα­κοί­νω­σε από το ίδιο νησί την προ­σφυ­γή της χώρας στα μνη­μό­νια. «Μια σύν­δε­ση που δεν την άξιζε το νησί», είπε, αντι­πα­ρα­βάλ­λο­ντας εκεί­νη την ει­κό­να με τη ση­με­ρι­νή.

Τα δύο κί­νη­τρα των 5.000 ευρώ

Ο πυ­ρή­νας των εξαγ­γε­λιών αφορά δύο μό­νι­μες ενι­σχύ­σεις. Η πρώτη είναι ετή­σιο μι­σθο­λο­γι­κό κί­νη­τρο 5.000 ευρώ για το προ­σω­πι­κό όλων των δη­μό­σιων υπη­ρε­σιών, των Σω­μά­των Ασφα­λεί­ας και των Ενό­πλων Δυ­νά­με­ων που υπη­ρε­τεί στο νησί. Το μέτρο θα λει­τουρ­γή­σει συν­δυα­στι­κά με πρό­σθε­τη δέσμη κι­νή­τρων από το Υπουρ­γείο Εσω­τε­ρι­κών, το πε­ριε­χό­με­νο της οποί­ας δεν διευ­κρι­νί­στη­κε.

Η δεύ­τε­ρη απευ­θύ­νε­ται στα νοι­κο­κυ­ριά. Θε­σπί­ζε­ται κί­νη­τρο εγκα­τά­στα­σης και πα­ρα­μο­νής 5.000 ευρώ ετη­σί­ως ανά νοι­κο­κυ­ριό, αφο­ρο­λό­γη­το και ακα­τά­σχε­το, με προ­σαύ­ξη­ση 1.000 ευρώ για κάθε ανή­λι­κο παιδί. Μο­να­δι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση είναι η συ­μπλή­ρω­ση του­λά­χι­στον ενός πλή­ρους έτους δια­μο­νής. Οι ση­με­ρι­νοί μό­νι­μοι κά­τοι­κοι θα λά­βουν το ποσό στις αρχές του 2027, ενώ για τους νέους κα­τοί­κους η κα­τα­βο­λή αρ­χί­ζει το 2028 και επα­να­λαμ­βά­νε­ται κάθε επό­με­νο έτος. Οι ενι­σχύ­σεις προ­στί­θε­νται στο υφι­στά­με­νο κα­θε­στώς του νη­σιού, το οποίο πε­ρι­λαμ­βά­νει μό­νι­μη μεί­ω­ση ΦΠΑ κατά 30%, επι­δό­τη­ση καυ­σί­μων και μη­δε­νι­κό ΕΝΦΙΑ.

Ακτο­πλο­ΐα, στέγη και υπο­δο­μές

Από τις αρχές του 2027 προ­στί­θε­ται ένα ακόμη επι­δο­τού­με­νο εβδο­μα­διαίο δρο­μο­λό­γιο της Blue Star στη γραμ­μή Πει­ραιάς – Ρόδος – Κα­στελ­λό­ρι­ζο, το οποίο θα εκτε­λεί­ται κάθε Τε­τάρ­τη, ημέρα που είχαν ζη­τή­σει οι ίδιοι οι κά­τοι­κοι. Στο θέμα της στέ­γα­σης, το οποίο απο­τε­λεί το βα­σι­κό εμπό­διο για τη στε­λέ­χω­ση των δομών υγεί­ας και παι­δεί­ας, κι­νή­θη­καν δύο δια­φο­ρε­τι­κοί φο­ρείς. Η HELLENiQ ENERGY, μετά από επι­κοι­νω­νία του πρω­θυ­πουρ­γού με τη διοί­κη­σή της, ανα­λαμ­βά­νει την πλήρη ανα­κα­τα­σκευή πα­λαιών κα­τοι­κιών ώστε να στε­γά­ζο­νται δω­ρε­άν για­τροί, εκ­παι­δευ­τι­κοί, λι­με­νι­κοί και άλλοι δη­μό­σιοι λει­τουρ­γοί. Πα­ράλ­λη­λα, ο κ. Κα­κλα­μά­νης ανα­κοί­νω­σε στον δή­μαρ­χο Με­γί­στης Νίκο Ασβέ­στη ότι η Βουλή των Ελ­λή­νων θα χρη­μα­το­δο­τή­σει την επι­σκευή δύο κα­τοι­κιών, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 150.000 ευρώ, σε συ­νερ­γα­σία με τον Δήμο, με απο­κλει­στι­κό προ­ο­ρι­σμό τη στέ­γα­ση αγρο­τι­κών ια­τρών, νο­ση­λευ­τών και δα­σκά­λων.

Στο ίδιο σχέ­διο εντάσ­σε­ται η ολο­κλή­ρω­ση έργων που εκ­κρε­μούν επί δε­κα­ε­τί­ες: απο­κα­τά­στα­ση του κε­ντρι­κού λι­μα­νιού, εκ­συγ­χρο­νι­σμός του αε­ρο­δρο­μί­ου και του οδι­κού άξονα, νέες μο­νά­δες αφα­λά­τω­σης, δί­κτυο απο­χέ­τευ­σης, βιο­λο­γι­κός κα­θα­ρι­σμός και δί­κτυο ύδρευ­σης. Στον τομέα της εκ­παί­δευ­σης προ­βλέ­πο­νται διο­ρι­σμοί μό­νι­μων εκ­παι­δευ­τι­κών και ψη­φια­κά μέσα στα σχο­λεία, ενώ για την υγεία τα­κτι­κή απο­στο­λή κι­νη­τών μο­νά­δων προ­λη­πτι­κών εξε­τά­σε­ων. Ο κ. Χα­τζη­μάρ­κος υπεν­θύ­μι­σε από την πλευ­ρά του ότι η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου έχει ήδη κα­τα­σκευά­σει λι­με­νι­κές εγκα­τα­στά­σεις και προ­βλή­τες στη Ρω και τη Στρογ­γύ­λη, έργα που εξα­σφα­λί­ζουν την ασφα­λή προ­σέγ­γι­ση και τρο­φο­δο­σία των φυ­λα­κί­ων.

Το μή­νυ­μα προς την Άγκυ­ρα

Το δεύ­τε­ρο σκέ­λος της ομι­λί­ας είχε κα­θα­ρά εθνι­κό πε­ριε­χό­με­νο. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης πε­ριέ­γρα­ψε την ελ­λη­νι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή με το τρί­πτυ­χο «σι­γου­ριά, στα­θε­ρό­τη­τα και συ­νέ­πεια» και, απευ­θυ­νό­με­νος στους γεί­το­νες, δή­λω­σε ότι η Ελ­λά­δα επι­διώ­κει «σχέ­σεις φι­λι­κές, χωρίς εντά­σεις και χωρίς προ­κλή­σεις», με προ­σή­λω­ση στο Διε­θνές Δί­καιο και το Δί­καιο της Θά­λασ­σας. Έθεσε ωστό­σο και την κόκ­κι­νη γραμ­μή: «Δεν απει­λού­με κα­νέ­ναν, αλλά δεν δε­χό­μα­στε και απει­λές και υπο­δεί­ξεις από κα­νέ­ναν. Εί­μα­στε έτοι­μοι να προ­α­σπί­σου­με την εθνι­κή μας ακε­ραιό­τη­τα και τα κυ­ριαρ­χι­κά μας δι­καιώ­μα­τα». Στην ανάρ­τη­σή του συ­μπλή­ρω­σε ότι «στα­θε­ρό­τη­τα δεν ση­μαί­νει σε καμία πε­ρί­πτω­ση υπο­χω­ρη­τι­κό­τη­τα, ούτε ανοχή σε τε­τε­λε­σμέ­να», πα­ρα­πέ­μπο­ντας στις συμ­φω­νί­ες ΑΟΖ με Ιτα­λία και Αί­γυ­πτο, στην επέ­κτα­ση των χω­ρι­κών υδά­των στο Ιόνιο, στα Rafale, τις Belharra και τις δύο ιτα­λι­κές φρε­γά­τες FREMM, καθώς και στην «Ασπί­δα του Αχιλ­λέα», το πρό­γραμ­μα αε­ρά­μυ­νας που περνά στην υλο­ποί­η­ση μετά τη δια­κρα­τι­κή συμ­φω­νία με το Ισ­ρα­ήλ, με ελ­λη­νι­κό λο­γι­σμι­κό διοί­κη­σης και ελέγ­χου.

Ο κ. Κα­κλα­μά­νης συ­νέ­δε­σε ευ­θέ­ως την επί­σκε­ψη με τη συ­γκυ­ρία, ση­μειώ­νο­ντας ότι η Ελ­λά­δα «βρί­σκε­ται αντι­μέ­τω­πη με διαρ­κείς προ­κλή­σεις το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα από τη γεί­το­να χώρα» και ότι το Κα­στελ­λό­ρι­ζο δεν είναι μόνο το ανα­το­λι­κό σύ­νο­ρο της Ελ­λά­δας «αλλά ολό­κλη­ρης της Ευ­ρώ­πης». Ο κ. Κόν­σο­λας έκανε λόγο για «μή­νυ­μα εθνι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, ασφά­λειας και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας», ενώ ο κ. Υψη­λά­ντης έθεσε το ζή­τη­μα στη διά­στα­σή του: «Με τους αν­θρώ­πους του στον τόπο τους. Εκεί βρί­σκε­ται η πραγ­μα­τι­κή δύ­να­μη της ακρι­τι­κής Ελ­λά­δας».

Η αντί­δρα­ση των τουρ­κι­κών ΜΜΕ

Η απά­ντη­ση από την απέ­να­ντι ακτή ήρθε άμεσα. Η εφη­με­ρί­δα Nefes τι­τλο­φό­ρη­σε το πρω­το­σέ­λι­δό της «Κάθε του βήμα και μια πα­ρα­νο­μία», υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η επί­σκε­ψη πα­ρα­βιά­ζει τη Συν­θή­κη των Πα­ρι­σί­ων του 1947 και ανα­ζω­πυ­ρώ­νει την έντα­ση, βά­ζο­ντας φρένο στη δια­δι­κα­σία επα­να­προ­σέγ­γι­σης των τε­λευ­ταί­ων ετών. Το ίδιο δη­μο­σί­ευ­μα ισχυ­ρί­στη­κε ότι το κα­θε­στώς της Ρω και της Στρογ­γύ­λης «δεν είναι σαφές» και χα­ρα­κτή­ρι­σε τις εκ­δη­λώ­σεις «σόου». Η Akşam έγρα­ψε ότι ο Έλ­λη­νας πρω­θυ­πουρ­γός «παί­ζει με τη φωτιά» και μί­λη­σε για «επι­κίν­δυ­νο πο­λι­τι­κό σόου», ενώ η Sözcü επα­νέ­λα­βε τη θέση περί απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­σης, δια­τει­νό­με­νη ότι σύμ­φω­να με τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης στα νησιά «απα­γο­ρεύ­ε­ται να μπει ακόμα και καρ­φί­τσα». Τα τουρ­κι­κά μέσα ερ­μή­νευ­σαν την επι­θε­ώ­ρη­ση στρα­τιω­τι­κών μο­νά­δων ως κλι­μά­κω­ση και τη συ­νέ­δε­σαν τόσο με τις πρό­σφα­τες δη­λώ­σεις του Ρε­τζέπ Ταγίπ Ερ­ντο­γάν, ο οποί­ος είχε πει ότι «αν βά­λου­με μια φωνή από το Κας, θα μας ακού­σουν», όσο και με εσω­τε­ρι­κούς πο­λι­τι­κούς σχε­δια­σμούς ενό­ψει των ελ­λη­νι­κών εκλο­γών της άνοι­ξης του 2027.

Οι πτή­σεις των UAV την ημέρα της επί­σκε­ψης

Την ίδια ημέρα που ο πρω­θυ­πουρ­γός βρι­σκό­ταν στη Ρω, το Σάβ­βα­το 12 Σε­πτεμ­βρί­ου, το ΓΕΕΘΑ κα­τέ­γρα­ψε 4 τουρ­κι­κά μη επαν­δρω­μέ­να αε­ρο­σκά­φη, τα οποία πραγ­μα­το­ποί­η­σαν 8 πα­ρα­βά­σεις των κα­νό­νων ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας στο FIR Αθη­νών και 5 πα­ρα­βιά­σεις του εθνι­κού ενα­έ­ριου χώρου στο Βο­ρειο­α­να­το­λι­κό και Νο­τιο­α­να­το­λι­κό Αι­γαίο. Δεν επρό­κει­το για σχη­μα­τι­σμούς ούτε για οπλι­σμέ­να αε­ρο­σκά­φη και δεν ση­μειώ­θη­καν εμπλο­κές. Σύμ­φω­να με την ανα­κοί­νω­ση του Επι­τε­λεί­ου, «τα ανω­τέ­ρω αε­ρο­σκά­φη ανα­γνω­ρί­στη­καν και ανα­χαι­τί­στη­καν σύμ­φω­να με τους διε­θνείς κα­νό­νες, κατά πάγια πρα­κτι­κή».

Η επί­σκε­ψη ήρθε μία εβδο­μά­δα μετά τη ΔΕΘ, όπου η κυ­βέρ­νη­ση ανα­κοί­νω­σε μέτρα ύψους 2,2 δισ. ευρώ, και ο πρω­θυ­πουρ­γός τη χρη­σι­μο­ποί­η­σε για να υπεν­θυ­μί­σει ότι «η στή­ρι­ξη των ακρι­τι­κών μας νη­σιών δεν μπο­ρεί να πε­ριο­ρί­ζε­ται σε συμ­βο­λι­σμούς ούτε σε ευ­χο­λό­για». Το στοί­χη­μα που έθεσε είναι να γίνει το Κα­στελ­λό­ρι­ζο «μό­νι­μος τόπος κα­τοι­κί­ας» και όχι απλώς προ­ο­ρι­σμός επε­τεί­ων. Αν οι εξαγ­γε­λί­ες υλο­ποι­η­θούν με τα χρο­νο­δια­γράμ­μα­τα που δό­θη­καν, το 2027 θα είναι το πρώτο έτος στο οποίο η πα­ρου­σία της Πο­λι­τεί­ας στο ανα­το­λι­κό­τε­ρο νησί της χώρας θα με­τρη­θεί σε ευρώ, δρο­μο­λό­για και κα­τοι­κί­ες και όχι μόνο σε στε­φά­νια.