Αντριου Λιβέρης: Το νησί μού έμαθε να επιβιώνω

Η κατα­γωγή από το Καστελ­λό­ριζο, η στα­διο­δρο­μία σε Αυστρα­λία και ΗΠΑ και η βοήθεια προς την πατρίδα

Μαρ­γα­ρίτα Πουρ­νάρα

[Πρω­το­γνώ­ρισα τον Αντριου Λιβέρη το 2012 στη Φλό­ρι­ντα, στη σπου­δαιό­τερη ετήσια σύναξη των επι­φα­νέ­στε­ρων Ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νών από την οργά­νωση Leadership 100, την οποία είχε ιδρύσει ο αρχιε­πί­σκο­πος Ιάκωβος. Τότε, στην κορύ­φωση της σφοδρής οικο­νο­μι­κής κρίσης, το κλίμα ήταν εξαι­ρε­τικά δυσμε­νές για την Ελλάδα. Στη μεγάλη σάλα του Ritz Carlton του Παλμ Μπιτς έκοβες με το μαχαίρι την πικρία που αισθά­νο­νταν ορι­σμέ­νοι για τη χώρα των προ­πάπ­πων και των παπ­πού­δων. Ως κεντρι­κός ομι­λη­τής ο Καστελ­λο­ρί­ζιος Αντριου Λιβέρης, γεν­νη­μέ­νος και μεγα­λω­μέ­νος στην Αυστρα­λία, κατα­ξιω­μέ­νος στην Ασία και τις ΗΠΑ, ύψωσε το ανά­στημά του.

«Αν όχι τώρα, και αν όχι απο­τε­λε­σμα­τικά, τότε πότε θα στα­θούμε δίπλα στο πλευρό όσων δοκι­μά­ζο­νται;», είχε πει, πηγαί­νο­ντας κόντρα στην κρα­τούσα αντί­ληψη του συνε­δρίου. Πολλοί ομο­γε­νείς θεω­ρού­σαν τη χώρα «ανε­πί­δε­κτη» βοη­θείας, καμένο χαρτί. Οχι όμως ο Λιβέρης. Μαζί με κάποιους άλλους ισχυ­ρούς της δια­σπο­ράς –όπως ο Τζορτζ Στάμας– ίδρυσαν λίγο αργό­τερα την οργά­νωση The Hellenic Initiative (Η Ελλη­νική Πρω­το­βου­λία) και άλλαξαν όλα τα δεδο­μένα στη συγκέ­ντρωση πόρων. Εκτοτε κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι. Την Τρίτη το πρωί συνα­ντη­θή­καμε πάλι σε ένα ξενο­δο­χείο στην Αθήνα. Η χώρα έχει αναρ­ρώ­σει, κοι­τά­ζει το μέλλον με αισιο­δο­ξία. Το THI έχει κατα­φέ­ρει να συγκε­ντρώ­σει μέσα σε 11 χρόνια πάνω από 20 εκατ. δολάρια, τα οποία έχουν δοθεί απο­κλει­στικά στην Ελλάδα σε 250 δωρεές κάθε είδους, από την περί­θαλψη και την πυρό­σβεση μέχρι –πρό­σφατα– τη βοήθεια προς νεο­φυ­είς επι­χει­ρή­σεις στην πατρίδα μας. Στη­ρί­ζει τη χώρα μας και στην αντι­στροφή του brain drain, δημιουρ­γώ­ντας πάνω από 4.000 θέσεις εργα­σίας.

Ο Λιβέρης έχει προσ­δώ­σει και αυτός κύρος στην προ­σπά­θεια. Δεν είναι μόνον το εντυ­πω­σιακό βιο­γρα­φικό του ανθρώ­που που χρη­μά­τισε για πολλά χρόνια επι­κε­φα­λής του πολυ­ε­θνι­κού κολοσ­σού Dow Chemicals. Εχει δια­τε­λέ­σει σύμ­βου­λος των προ­έ­δρων Κλίντον, Ομπάμα, Τραμπ, καθώς και των Μπιν Σαλμάν της Σαου­δι­κής Αραβίας, ενώ τώρα είναι ο πρό­ε­δρος για την υπο­ψη­φιό­τητα του Μπρι­σμπέιν για τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες του 2032. Ο ίδιος υπο­γραμ­μί­ζει στην «Κ» πως έχει έρθει η ώρα για ένα νέο πρότυπο ηγεσίας και πως η πρόοδος δεν μπορεί να αφορά τους λίγους έχοντες ούτε μόνον τους συγκαι­ρι­νούς μας. Με ανοιχτά μέτωπα, όπως η κλι­μα­τική αλλαγή, η έλευση της τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης, η διάχυση των ανι­σο­τή­των, η ανθρω­πό­τητα μπορεί να πάει μπροστά με τη συμπε­ρί­ληψη και κυρίως με τη έγνοια των μελ­λο­ντι­κών γενεών. Πώς όμως κατά­φερε να παρα­μεί­νει προ­σγειω­μέ­νος και να πρε­σβεύει αυτές τις αξίες, έχοντας περάσει από το καμίνι του αντα­γω­νι­σμού;

«Ισως είναι η κατα­γωγή μου από ένα νησάκι τόσο μικρό όσο το Καστελ­λό­ριζο, που οι άνθρω­ποι κατά­φε­ραν με το τίποτε να επι­βιώ­σουν και να μεγα­λουρ­γή­σουν. Μια σταλιά τόπος που πέρασε από πολλά χέρια κατα­κτη­τών, βίωσε αφά­ντα­στες ταλαι­πω­ρίες και άντεξε», λέει. «Ισως πάλι να είναι η οικο­γέ­νειά μου. Ο παππούς μου έφυγε για την Αυστρα­λία ξυπό­λυ­τος. Πέθανε νωρίς. Ο πατέρας μου πέθανε επίσης όταν ήμουν μόλις 14 ετών και έτσι έγινα ο άνδρας του σπιτιού. Ημουν καλός μαθητής και πήρα υπο­τρο­φίες για να σπου­δάσω χημικός μηχα­νι­κός. Με τα χρήματα βοη­θούσα και τη μάνα μου. Ισως έχει να κάνει με την κοσμο­θε­ω­ρία μου που την ανα­πτύσσω στο δεύτερο βιβλίο μου (σ.σ. το πρώτο έχει τίτλο “Make it in America”), που θα κυκλο­φο­ρή­σει σε έναν μήνα στις ΗΠΑ και έχει τίτλο “Leading in Disruption” (Hγεσία σε ταραγ­μέ­νους καιρούς)», εξηγεί.

«Ο σημε­ρι­νός κόσμος βιώνει συνε­χείς ανα­τρο­πές από τις τεκτο­νι­κές αλλαγές στη γεω­πο­λι­τική, στην τεχνο­λο­γία, στην κοι­νω­νία, στο κλίμα. Οι άνθρω­ποι, ειδικά οι νεό­τε­ροι, θέλουν την αλλαγή εδώ και τώρα, δεν έχουν υπομονή. Ομως τα μοντέλα δια­κυ­βέρ­νη­σης που ανα­πτύ­ξαμε τον 20ό αιώνα, δεν δύνα­νται πλέον να απο­δώ­σουν στον 21ο αιώνα. Το βιβλίο μου εστιά­ζει στο πώς πρέπει να συν­δυά­σουμε σήμερα το βρα­χυ­πρό­θε­σμο απο­τέ­λε­σμα με το μακρο­πρό­θε­σμο όραμα. Γίνεται όμως να καθο­δη­γή­σουμε τη νέα γενιά σήμερα που βιώνει τις απο­γοη­τεύ­σεις της από τη δημο­κρα­τία, από τον κύκλο του καπι­τα­λι­σμού, από την ψηφιακή τεχνο­λο­γία; Μόνον αν τους ακού­σεις όλους και τον καθένα ξεχω­ρι­στά, αν αφιε­ρώ­σεις χρόνο, αν είσαι απο­φα­σι­σμέ­νος να γίνεις ακρο­α­τής και όχι ομι­λη­τής μόνο, αν αφου­γκρα­στείς τις ανάγκες, τους φόβους, τις ματαιώ­σεις. Τότε θα βρεις μια λύση που θα έχει απο­τέ­λε­σμα, διάρ­κεια, θα ωφελεί το κοινό καλό», επι­μέ­νει ο κ. Λιβέρης.

Πόσο δημο­φι­λής είναι αυτή η άποψή του; «Συμ­με­τέχω σε έναν θεσμό που έχει φτιάξει ο Ρίτσαρντ Μπράν­σον με 30 διε­θνείς προ­σω­πι­κό­τη­τες, που έχουν ακριβώς το ίδιο σκε­πτικό για τα μελ­λο­ντικά πρότυπα ηγεσίας. Πως ο ηγέτης, δηλαδή, πρέπει να είναι απο­τε­λε­σμα­τι­κός, αλλά κυρίως ταπει­νός. Στην Αμερική κατα­ξιώ­θηκα για το γεγονός ότι σεβό­μουν και αφιέ­ρωνα ίσο χρόνο στην εται­ρεία, από τους πανί­σχυ­ρους πελάτες και μετό­χους, στους μάνα­τζερ μέχρι τις καθα­ρί­στριες και τους σεκιου­ρι­τά­δες. Ο κάθε άνθρω­πος έχει κάτι να σε μάθει, αρκεί να δείξεις αυθε­ντικό σεβασμό και εμπι­στο­σύνη. Οχι επειδή είσαι σε θέση ισχύος και θες να ‘σαι μεγα­λό­ψυ­χος, αλλά γιατί πιστεύ­εις ότι έχει κάτι πολύ­τιμο να σου πει. Μπορεί κάποιος να μην έχει τη μόρφωση, αλλά βλέπει τα πράγ­ματα από μια άλλη οπτική γωνία. Συν­δυά­ζο­ντας όλες αυτές τις σκοπιές, τότε μόνο έρχεται η σωστή αντι­με­τώ­πιση».

Να δοθεί χώρος στους πρω­τα­γω­νι­στές του μέλ­λο­ντος

«Σπού­δασα χημικός μηχα­νι­κός και το μυαλό μου εκπαι­δεύ­τηκε ότι σε κάθε πρό­βλημα υπάρχει και μια λύση, αρκεί να βρεις τις συνέρ­γειες και τη “χημεία” του ζητή­μα­τος. Μια τερά­στια αδυ­να­μία της σημε­ρι­νής ηγεσίας είναι η έλλειψη θάρρους. Αντί ο επι­κε­φα­λής να δεχτεί την κριτική, το παίρνει ως προ­σω­πική επίθεση και γυρίζει την πλάτη στη χρήσιμη γνώση που του προ­σφέ­ρουν. Eτσι όμως δεν γίνεται να επα­νε­φεύ­ρεις τον εαυτό σου, την εται­ρεία σου, τη χώρα σου, την κοι­νό­τητά σου. Ας πάρουμε ως παρά­δειγμα την Ελλάδα. Μπορεί να πιστεύω ότι η προκοπή της θα έρθει αν γίνει η Α΄ ή Β΄ μεταρ­ρύθ­μιση. Αν όμως δεν πείσω τους Eλληνες ότι οι επι­λο­γές μου θα είναι επω­φε­λείς για όλους και τον καθένα ξεχω­ρι­στά, δεν θα γίνει τίποτα. Είναι αυτό που λέμε ότι η νοο­τρο­πία κατα­τρο­πώ­νει τη στρα­τη­γική. Συνεπώς, για να πάμε μπροστά σε οτι­δή­ποτε, δεν μπο­ρούμε πια να μιλάμε αόριστα, πρέπει να προ­σω­πο­ποι­ή­σουμε τα μελ­λο­ντικά οφέλη. Αυτό θέλει τέχνη, χρόνο, αφο­σί­ωση, ολι­στική προ­σέγ­γιση σε μια κοι­νω­νία».

Ο ίδιος πώς βλέπει την Ελλάδα; Και τι θα συμ­βού­λευε τον πρω­θυ­πουργό; «Υπάρχει οικο­νο­μική ανα­γέν­νηση σε μια πρώιμη φάση αυτή τη στιγμή από τη μια, και από την άλλη ένα τρίγωνο κυβέρ­νη­σης, κοι­νω­νίας πολιτών, επι­χει­ρή­σεων. Οι λύσεις για τα κοι­νω­νικά προ­βλή­ματα θα έρθουν αν τα άλλα δύο σκέλη του τρι­γώ­νου συνερ­γα­στούν μεταξύ τους. Στην εποχή μας μια επι­χεί­ρηση επι­τυγ­χά­νει μόνον έχοντας υπόψη της την πραγ­μα­τι­κό­τητα της κοι­νω­νίας –φτώχεια, έλλειψη ίσων ευκαι­ριών, προ­ο­πτική ανά­πτυ­ξης κ.ά.–, αλλά και αν συνερ­γα­στεί μαζί με την κυβέρ­νηση, η οποία οφείλει να επι­βά­λει τους σωστούς κανόνες λει­τουρ­γίας, το πλαίσιο δηλαδή. Επι­χει­ρη­μα­τίες που είχαν μάθει να βγάζουν χρήμα με τα μυαλά και τις μεθό­δους του 20ού αιώνα, γυρί­ζο­ντας την πλάτη στο τι συμ­βαί­νει γύρω τους, θα χρε­ο­κο­πή­σουν. Ρόλο όμως πρέπει να παίξει και η νεολαία, οι μελ­λο­ντι­κοί πρω­τα­γω­νι­στές», λέει.

«Κατανοώ τα νέα παιδιά που θυμώ­νουν με τα τεκται­νό­μενα. Oμως, εκτός από τη δια­μαρ­τυ­ρία πρέπει να βρουν τρόπο να ακου­στεί η φωνή και η θέση τους εκεί όπου λαμ­βά­νο­νται οι απο­φά­σεις. Πολλοί νέοι μου λένε: “Αδύ­να­τον!”. Και όμως, η Γκρέτα Τούν­μπεργκ, μια έφηβη το κατά­φερε. Ο σημε­ρι­νός κόσμος προ­σφέ­ρει αυτό το βήμα. Το ζητού­μενο για τη νέα γενιά δεν είναι να φωνάξει, αλλά να πάρει μέρος στη δια­δι­κα­σία της λύσης. Και η σωστή λύση θα έρθει αν κάτσουν όλοι στο ίδιο τραπέζι και δεν μείνει κάποιος εκτός. Oσο για τον ρόλο του μελ­λο­ντι­κού ηγέτη, είναι να μπο­ρέ­σει να συγκε­ρά­σει και να συν­θέ­σει όλες τις απόψεις».

Ο Μητσο­τά­κης και το Κέντρο

«Ως πρω­θυ­πουρ­γός έχει πετύχει διότι έχει δια­λέ­ξει το σωστό μοντέλο, αυτό που φέρνει κοντά τις αξίες και το ήθος που χρειά­ζε­ται για τον 21ο αιώνα με τις οικο­νο­μι­κές πρα­κτι­κές του 21ου αιώνα. Αυτή η ισορ­ρο­πία μπορεί να έρθει μόνον από το πολι­τικό Κέντρο. Η άκρα Δεξιά δεν μπορεί να το κάνει διότι πιστεύει στον αυταρ­χι­σμό, δηλαδή ότι ας είναι κάτι καλό για μένα, οι υπό­λοι­ποι δεν με ενδια­φέ­ρουν. Η άκρα Αρι­στερά επίσης δεν μπορεί, διότι ασπά­ζε­ται τον σοσια­λι­σμό με ιδέες που ακού­γο­νται καλές, αλλά ορι­σμέ­νες φορές δεν είναι πρα­κτικά εφαρ­μό­σι­μες. Ο Μητσο­τά­κης μπόρεσε να πάρει μια οικο­νο­μία που πέρασε ύφεση και να την ξανα­κά­νει ανα­πτυ­ξιακή, να προ­σελ­κύει τους επεν­δυ­τές. Η νέα αυτή ακτι­νο­βο­λία φαί­νε­ται και από την ίδια την Αθήνα που αλλάζει ραγδαία στον χάρτη των προ­ο­ρι­σμών και όχι μόνον».

Η συνά­ντηση

Με τον Αντριου Λιβέρη συνα­ντη­θή­καμε για πρωινό στο ξενο­δο­χείο «Μεγάλη Βρε­ταν­νία» με θέα την Ακρό­πολη. Εκείνος παρήγ­γειλε στα ελλη­νικά «enan elliniko diplo parakalo» και εγώ έναν διπλό εσπρέσο. Σε λίγες ημέρες ανα­χω­ρεί για το Καστελ­λό­ριζο όπου θα γίνει ο γάμος του γιου του και είναι η μεγάλη στιγμή της οικο­γέ­νειας. Εκεί έχει χτίσει και ένα σπίτι στην πατρο­γο­νική περιου­σία, το οποίο επι­σκέ­πτε­ται όποτε μπορεί με τη λιβα­νέ­ζι­κης κατα­γω­γής σύζυγό του Πόλα και τα τρία του παιδιά. Οσο για την πρώτη επί­σκεψή του στο νησί, όταν ήταν 20 χρόνων, δεν θα την ξεχάσει ποτέ: «Ακόμη ανα­τρι­χιάζω όταν βλέπω μπροστά μου αυτό το μικρό λιμα­νάκι απέ­να­ντι από την Τουρκία, που αντέχει τα πάντα σαν πραγ­μα­τι­κός βράχος».

Πηγή kathimerini.gr