Γερ. Παπαδόπουλος: «Σήμερα η επιστήμη διαθέτει όπλα καταγραφής, ανάλυσης και αξιολόγησης των σεισμών»

Κύριε Παπα­δό­πουλε, θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από την σει­σμική έξαρση στην οποία ανα­φέ­ρε­στε κι εσείς σε δηλώ­σεις σας, που σημειώ­νε­ται τον τελευ­ταίο καιρό σε διά­φο­ρες περιο­χές της Ελλάδας –μεταξύ αυτών και η Ρόδος που έδωσε έναν σεισμό της τάξης των 4,7 βαθμών της κλί­μα­κας Ρίχτερ και θα σας ζητήσω να μας δώσετε μια γενι­κό­τερη εικόνα.

Το τελευ­ταίο διά­στημα, γίνο­νται σεισμοί σε πολλές περιο­χές της χώρας. Όμως όλοι αυτοί οι σεισμοί βρί­σκο­νται σε χαμηλά μεγέθη –μεταξύ αυτών και η Ρόδος όπου σημειώ­θηκε πριν από λίγες ημέρες, ένας σεισμός μεγέ­θους 4,7 βαθμών της κλί­μα­κας Ρίχτερ. Πρέπει να θυμίσω ότι στην διετία 2020-2021 είχαμε εντο­νό­τατη έξαρση, με μεγάλα μεγέθη σεισμών που εκδη­λώ­θη­καν σε διά­φο­ρες περιο­χές της χώρας, όπως νότια της Κρήτης τον Μάιο του 2020 με μέγεθος 6,6 Ρίχτερ (νότια της Ιερά­πε­τρας), στην Σάμο στις 30 Οκτω­βρίου 2020 με μέγεθος 7 Ρίχτερ, στην Θεσ­σα­λία κοντά στον Τύρναβο τον Μάρτιο του 2021 με μεγέθη 6,3 και 6,2 Ρίχτερ, ακο­λού­θως ο γνωστός σεισμός του Αρκα­λο­χω­ρίου στις 27 Σεπτεμ­βρίου 2021 με μέγεθος 6 Ρίχτερ και κατόπιν, στις 12 Οκτω­βρίου 2021 στα θαλάσ­σια ανοιχτά της ανα­το­λι­κής Κρήτης με 6,3 Ρίχτερ. Βλέ­πουμε λοιπόν ότι μέσα σε δύο χρόνια είχαμε πάρα πολλούς αλλε­πάλ­λη­λους σει­σμούς με πολύ μεγάλα μεγέθη. Έκτοτε, η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα στην χώρα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από μικρό­τερα μεγέθη σεισμών (θα έλεγα, σε φυσιο­λο­γικό πλέον επίπεδο) ενώ στο τελευ­ταίο διά­στημα παρα­τη­ρή­θη­καν κι άλλοι σεισμοί. Κατά συνέ­πεια, αυτή τη στιγμή δεν βλέ­πουμε κάπου να υπάρχει έντονη έξαρση σε σημείο που να μας κάνει να ανη­συ­χούμε ως προς το μέλλον. Βεβαίως, ξεχω­ρίζω την περιοχή του Αρκα­λο­χω­ρίου όπου γίνο­νται καθη­με­ρινά σεισμοί αλλά στο πλαίσιο της μετα­σει­σμι­κής ακο­λου­θίας. Επίσης αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η περί­πτωση της Θήβας, όπου από τον Ιούλιο του 2021 έχουμε μια συνεχή σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα με χαμηλά μεγέθη, η οποία δεν πρέπει να μας εφη­συ­χά­ζει εντελώς διότι δεν είμαστε ακόμη σίγου­ροι για το πού θα κατα­λή­ξει.

Στην τρέ­χουσα συγκυ­ρία δεν υπάρχει σει­σμική έξαρση άξια λόγου σε άλλη περιοχή του ελλα­δι­κού χώρου.

Συνεπώς, μας λέτε ότι δεν υπάρχει κάτι ανη­συ­χη­τικό στην σει­σμική έξαρση που παρα­τη­ρεί­ται αλλά παρα­μέ­νει αντι­κεί­μενο παρα­κο­λού­θη­σης από τους επι­στή­μο­νες.

Βεβαίως, πάντοτε υπάρχει η παρα­κο­λού­θηση αλλά εξίσου σημα­ντικό είναι να αξιο­λο­γούμε, εμείς οι επι­στή­μο­νες, και όχι μόνον να κατα­γρά­φουμε και να ανα­κοι­νώ­νουμε. Ωστόσο πρέπει να θυμίσω ότι η πατρίδα μας χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την υψη­λό­τερη σει­σμι­κό­τητα σε ολό­κληρο τον ευρύ­τερο ευρω­παϊκό χώρο και κατά συνέ­πεια, δεν μπο­ρούμε να γνω­ρί­ζουμε τι θα επέλθει. Γι’ αυτό και πρέπει να παρα­τη­ρούμε, να αξιο­λο­γούμε αλλά και σε τοπικό επίπεδο να εφαρ­μό­ζο­νται τα προ­λη­πτικά μέτρα εκείνα που προ­βλέ­πει το επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο ‘Εγκέλαδος’ ως προς το προ­λη­πτικό του σκέλος –αφού έχει και το σκέλος που ανα­φέ­ρε­ται στις ενέρ­γειες που πρέπει να γίνουν αμέσως μετά από έναν σεισμό. Το σχέδιο ‘Εγκέλαδος’ προ­βλέ­πει ότι όλες οι αρχές, δήμοι, περι­φέ­ρειες κ.λπ. πρέπει να κάνουν μια σειρά από προ­λη­πτι­κές ενέρ­γειες που θα μειώ­σουν τις αρνη­τι­κές συνέ­πειες ενός ισχυρού σεισμού –όποτε κι αν γίνει αυτός.

Πάντως υπάρχει πάντα μία δίοδος επι­κοι­νω­νίας ανάμεσα στον επι­στη­μο­νικό κόσμο και στους φορείς.

Ασφαλώς υπάρχει. Σε κεντρικό επίπεδο υπάρχει η Επι­τροπή Εκτί­μη­σης Σει­σμι­κού Κιν­δύ­νου η οποία όταν χρειά­ζε­ται, συνέρ­χε­ται και εξε­τά­ζει με επι­στη­μο­νική αξιο­λό­γηση την πορεία μιας συγκε­κρι­μέ­νης περιο­χής. Επίσης, σε επίπεδο περι­φε­ρειών και δήμων, υπάρ­χουν τα Συντο­νι­στικά Όργανα Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας, όπου κατά την κρίση τους μπορούν να καλούν και επι­στή­μο­νες να εκφρά­σουν την γνώμη τους, να δια­φω­τί­σουν περαι­τέρω τους τοπι­κούς φορείς, έτσι ώστε κι εκείνοι να λάβουν υπόψη τους και τις επι­στη­μο­νι­κές γνώσεις, στις επι­χει­ρη­σια­κές απο­φά­σεις τις οποίες λαμ­βά­νουν.

Σήμερα η επι­στήμη δια­θέ­τει πολλά όπλα κατα­γρα­φής, ανά­λυ­σης, αξιο­λό­γη­σης. Οι επι­στή­μο­νες επι­βάλ­λε­ται να τα αξιο­ποιούμε προς όφελος του κοι­νω­νι­κού συνόλου, το οποίο διψά για έγκαιρη και τεκ­μη­ριω­μένη ενη­μέ­ρωση.

Είχατε ανα­φερ­θεί παλαιό­τερα στην ηφαι­στειακή δρα­στη­ριό­τητα που σημειώ­νε­ται σε περιο­χές της χώρας. Στα Δωδε­κά­νησα, στη Νίσυρο, στις Κυκλά­δες, στην Σαντο­ρίνη, αλλά πάντα υπάρχει μια… ανη­συ­χία για τα ηφαί­στεια. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Η αλήθεια είναι ότι στο λεγό­μενο ‘ηφαι­στειακό τόξο του Νοτίου Αιγαίου’ (Νίσυρος, Σαντο­ρίνη, Μήλος και Μέθανα στη ΒΑ Πελο­πόν­νησο) έχουμε πρω­τί­στως το ηφαί­στειο της Θήρας (Σαντο­ρίνη) το οποίο κυρίως μας απα­σχο­λεί –υπό την έννοια ότι είναι ένα μεγάλο ενεργό ηφαί­στειο το οποίο βρί­σκε­ται σε ύπνωση από τις αρχές του 1950, όταν είχε γίνει εκεί η τελευ­ταία μέχρι τώρα, έκρηξη. Πριν το 1950 είχαν σημειω­θεί αλλε­πάλ­λη­λες εκρή­ξεις (δεκα­ε­τία του ’20, του ’30 και του’40) και βέβαια πιο πριν, τον 19ο, τον 18ο αιώνα κι ακόμη παλαιό­τερα. Όμως, όταν ένα ηφαί­στειο βρί­σκε­ται σε ύπνωση δε σημαί­νει ότι δεν είναι ενεργό! Παρα­μέ­νει ενεργό και κάποια στιγμή θα ενερ­γο­ποι­η­θεί πάλι –χωρίς να γνω­ρί­ζουμε πότε.

Στη Νίσυρο, υπάρχει επίσης ένα ηφαι­στειακό κέντρο στο οποίο έχουν γίνει κάποιες εκρή­ξεις –μικρό­τε­ρου μεγέθους- αλλά και αυτό θεω­ρεί­ται ενεργό.

Λιγό­τερο ενεργό εμφα­νί­ζε­ται και το ηφαί­στειο των Μεθάνων ενώ της Μήλου, θεω­ρεί­ται ότι βαίνει προς ύπνωση και τελική κατά­σβεση. Η Πολι­τεία και οι επι­στή­μο­νες, δεν το έχουν ξεχάσει όμως. Από το 2012 κι ύστερα στο πλαίσιο του ΟΑΣΠ έχει δημιουρ­γη­θεί μία Ειδική Επι­τροπή για την παρα­κο­λού­θηση του Ηφαι­στεια­κού Τόξου του Νοτίου Αιγαίου –της οποίας είμαι μέλος. Η Επι­τροπή, κατά καιρούς εξε­τά­ζει την κατά­σταση των ηφαι­στεια­κών κέντρων. Είναι στα σχέδιά μας, να ειση­γη­θεί η Επι­τροπή και να εκπο­νη­θεί ένα ανάλογο επι­χει­ρη­σιακό σχέδιο και για το ηφαί­στειο της Νισύρου. Πάντως, έρευνες έχουν γίνει για το ηφαί­στειο και εξα­κο­λου­θούν να γίνο­νται καθώς είναι ένα ηφαί­στειο το οποίο ΔΕΝ είναι σβη­σμένο, αλλά σε κατά­σταση ‘ύπνωσης’ –όπως και της Σαντο­ρί­νης. Αυτό δε σημαί­νει ότι δεν θα ενερ­γο­ποι­η­θούν κάποια στιγμή! Δεν μπο­ρούμε να ξέρουμε πότε αλλά θα συμβεί και πρέπει να είμαστε έτοιμοι.

Όταν λέτε ότι ένα ηφαί­στειο είναι σε ‘ύπνωση’ κι ένα άλλο έχει ‘σβήσει’, σίγουρα έχει διαφορά!

Ασφαλώς! Το ηφαί­στειο που έχει σβήσει σημαί­νει ότι δεν έχει πια τη δυνα­τό­τητα να ενερ­γο­ποι­η­θεί και να κάνει εκρή­ξεις. Και υπάρ­χουν πάρα πολλά τέτοια ηφαί­στεια στον ελλα­δικό χώρο, τα οποία είναι παλαιό­τε­ρης γεω­λο­γι­κής ηλικίας.

Τα ενεργά είναι, πρω­τί­στως της Σαντο­ρί­νης και της Νισύρου και δευ­τε­ρευό­ντως των Μεθάνων.