Ερχεται «πράσινο» σοκ για τη νησιωτική οικονομία – Το μεγαλύτερο πλήγμα σε Νότιο Αιγαίο και Κρήτη

Δυσβά­στα­κτο σοκ στη νησιω­τική οικο­νο­μία της χώρας θα προ­κα­λέ­σει η υιο­θέ­τηση της δέσμης μέτρων, που έχει παρου­σιά­σει η Κομι­σιόν, για τη μετά­βαση στην «πράσινη» Ακτο­πλοΐα, στο πλαίσιο της ευρω­παϊ­κής πρω­το­βου­λίας για μείωση των εκπο­μπών αερίων θερ­μο­κη­πίου.

Σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, που παρου­σιά­στηκε χθες σε εκδή­λωση του Συν­δέ­σμου Επι­χει­ρή­σεων Επι­βα­τη­γού Ναυ­τι­λίας (ΣΕΕΝ), ενδε­χό­μενη υιο­θέ­τηση των προ­τά­σεων της Κομι­σιόν, χωρίς τρο­πο­ποι­ή­σεις, θα οδη­γή­σει σε εκτί­ναξη του λει­τουρ­γι­κού κόστους των ακτο­πλοϊ­κών εται­ρειών, σημα­ντι­κές αυξή­σεις εισι­τη­ρίων, μείωση της του­ρι­στι­κής κίνησης και αύξηση του κόστους δια­βί­ω­σης στις νησιω­τι­κές περιο­χές της χώρας.

Τον περα­σμένο Ιούλιο, η Ευρω­παϊκή Επι­τροπή (Κομι­σιόν) παρου­σί­ασε δέσμη μέτρων (Fit for 55), η οποία περι­λαμ­βά­νει α) στα­διακή (σ.σ. ως το 2026) επέ­κταση του Ευρω­παϊ­κού Συστή­μα­τος Εμπο­ρίας Δικαιω­μά­των Εκπο­μπών (ΣΕΔΕ) στις θαλάσ­σιες μετα­φο­ρές, β) στα­διακή (σ.σ. σε βάθος 10ετίας) κατάρ­γηση των φορο­ε­λα­φρύν­σεων στα ναυ­τι­λιακά καύσιμα και γ) στροφή προς εναλ­λα­κτικά καύσιμα, τα οποία θα δια­τη­ρή­σουν μηδε­νικό φορο­λο­γικό συντε­λε­στή.

Παρ’ ότι ο στόχος είναι αγαθός (σ.σ. να μειωθεί στα­διακά η ετήσια μέση ένταση εκπο­μπών αερίων θερ­μο­κη­πίου, ξεκι­νώ­ντας από 2% το 2025, σε ως 75% το 2050), η 4ετής περί­ο­δος προ­σαρ­μο­γής (2023-26) είναι σύντομη, προ­κα­λώ­ντας δυσα­νά­λο­γες οικο­νο­μι­κές συνέ­πειες σε χώρες-μέλη με μεγάλο αριθμό νήσων, όπως η Ελλάδα, οι οποίες απο­τε­λούν ταυ­τό­χρονα του­ρι­στι­κούς προ­ο­ρι­σμούς.

Η στροφή σε εναλ­λα­κτικά καύσιμα και η αγορά δικαιω­μά­των εκπο­μπών θα εκτι­νά­ξει το λει­τουρ­γικό κόστος των ακτο­πλοϊ­κών εται­ρειών (από +33 εκατ. το 2023 σε +207 εκατ. ευρώ το 2026), πυρο­δο­τώ­ντας αυξή­σεις στις τιμές των εισι­τη­ρίων, που σύμφωνα με το ΙΟΒΕ, θα ξεκι­νή­σουν από 5% (2023), φθά­νο­ντας στο 30% (2026) καθώς και υπο­βάθ­μιση των υπη­ρε­σιών (μείωση δρο­μο­λο­γίων, αυξη­μέ­νοι χρόνοι εξυ­πη­ρέ­τη­σης, μειω­μένη δαπάνη ανα­νέ­ω­σης/ανα­καί­νι­σης στόλου κά).

Η μελέτη εκτιμά ότι θα προ­κύ­ψει κλι­μα­κού­μενη μείωση της επι­βα­τι­κής κίνησης μέσω ακτο­πλοϊ­κών συν­δέ­σεων, που θα φθάσει σε 5,4 εκατ. επι­βά­τες (-28,2%), το 2026. Θα προ­έλ­θει, δε, κατά κύριο λόγο, από τη μειω­μένη δια­κί­νηση του­ρι­στών. Ειδι­κό­τερα προ­βλέ­πε­ται ότι το 2026 θα δια­κι­νη­θούν σχεδόν 4 εκατ. λιγό­τε­ροι ημε­δα­ποί και ξένοι επι­σκέ­πτες.

Οι απώ­λειες από τυχόν εφαρ­μογή των προ­τά­σεων της Κομι­σιόν στην οικο­νο­μία ξεκι­νούν από 212 εκατ. ευρώ το 2023 και φθάνουν σε 903 εκατ. ευρώ (0,3% του ΑΕΠ) το 2026, εκ των οποίων τα 730 εκατ. ευρώ απο­τε­λούν τις παρά­πλευ­ρες οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις από τη μείωση της επι­σκε­ψι­μό­τη­τας στα νησιά της χώρας.

Ο αντί­κτυ­πος θα είναι μεγάλος καθώς προ­βλέ­πε­ται να χαθούν 29 χιλ. θέσεις εργα­σίας, εκ των οποίων το 90% στις νησιω­τι­κές περιο­χές, ενώ τα φορο­λο­γικά έσοδα του κράτους υπο­λο­γί­ζε­ται ότι μειώ­νο­νται κατά 761 εκατ. ευρώ ( σ.σ. σε καθαρή παρούσα αξία) στο σύνολο της τετρα­ε­τίας (2023-26).

Το μεγα­λύ­τερο πλήγμα σε Νότιο Αιγαίο και Κρήτη

Επι­πρό­σθετα, η αύξηση των εισι­τη­ρίων για επι­βά­τες και οχήματα θα επι­φέ­ρει αυξη­μένο κόστος δια­βί­ω­σης για τους κατοί­κους των νησιω­τι­κών περιο­χών. Η μελέτη του ΙΟΒΕ υπο­λο­γί­ζει την επί­πτωση του κόστους στα 58 εκατ. ευρώ, το 2026 χρονιά που με βάσει τις προ­τά­σεις της Κομι­σιόν θα τεθούν σε πλήρη ισχύ οι προ­τει­νό­με­νες δια­τά­ξεις για αγορές δικαιω­μά­των εκπο­μπών και εναρ­μό­νιση των φορο­λο­γι­κών συντε­λε­στών στα ναυ­τι­λιακά καύσιμα.

Η Κρήτη θα σηκώσει το μεγα­λύ­τερο βάρος καθώς το κόστος δια­βί­ω­σης ανα­μέ­νε­ται να αυξηθεί κατά σχεδόν 27 εκατ. ευρώ. Τη μεγα­λύ­τερη πίεση, όμως, από τη μείωση της του­ρι­στι­κής κατα­νά­λω­σης και την αύξηση του κόστους δια­βί­ω­σης ανα­μέ­νε­ται να δεχθεί η περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου. Το ΑΕΠ της περι­φέ­ρειας υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα μειωθεί κατά 8,2% (522 εκατ. ευρώ) ως το 2026, θα χαθούν 19 χιλ. θέσεις εργα­σίας, ενώ το κόστος δια­βί­ω­σης θα αυξηθεί κατά 16,5 εκατ. ευρώ. Οι επι­πτώ­σεις είναι ακόμη μεγα­λύ­τε­ρες για τα νησιά που συν­δέ­ο­νται με την ηπει­ρω­τική χώρα μόνο μέσω θαλάσ­σης.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η Ελλάδα δια­θέ­τει 120 κατοι­κη­μένα νησιά που συν­δέ­ο­νται ακτο­πλοικά με την ηπει­ρω­τική χώρα, όλα τα πλοία στις εγχώ­ριες γραμμές (και σε αυτές της Αδρια­τι­κής) χρη­σι­μο­ποιούν πετρέ­λαιο ως καύσιμο, ενώ τα λιμάνια δεν δια­θέ­τουν τις απα­ραί­τη­τες υπο­δο­μές για ανε­φο­δια­σμό των πλοίων με εναλ­λα­κτικά καύσιμα. Τέλος, όλα τα εναλ­λα­κτικά καύσιμα, εκτός από το φυσικό αέριο και τη μεθα­νόλη, δεν έχουν ακόμη εγκρι­θεί σε επίπεδο Διε­θνούς Ναυ­τι­λια­κού Οργα­νι­σμού.

Οι προ­τά­σεις για στήριξη της Ακτο­πλο­ΐας από το Ταμείο Ανά­καμ­ψης

Για να αντι­με­τω­πι­στεί το πρό­βλημα προ­τεί­νε­ται η υλο­ποί­ηση στο­χευ­μέ­νων παρεμ­βά­σεων με χρήση επι­δο­τή­σεων του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας. Ειδι­κό­τερα, μελέτη της Grant Thonton προ­τεί­νει:

την ένταξη στις δράσεις πρά­σι­νης μετά­βα­σης επεν­δύ­σεων για εγκα­τά­σταση συστη­μά­των χρήσης εναλ­λα­κτι­κών καυ­σί­μων ( ανά­πτυξη και χρήση ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας στα πλοία)

ανα­βάθ­μιση υπο­δο­μών, μέσω των δράσεων του ΤΑΑ για οικο­νο­μικό μετα­σχη­μα­τι­σμό, με σκοπό την εξυ­πη­ρέ­τηση δρο­μο­λό­γιων και πλοίων,

παροχή στο­χευ­μέ­νων ενι­σχύ­σεων για τον κλάδο Ακτο­πλο­ΐας και διευ­κό­λυνση πρό­σβα­σης σε δανειακά κεφά­λαια, με μείωση του κόστους δανει­σμού τους.

την ένταξη στις δράσεις ψηφια­κής μετά­βα­σης επεν­δύ­σεων από ακτο­πλοϊ­κές στον εκσυγ­χρο­νι­σμό δικτύων και την αυξη­μένη δια­συν­δε­σι­μό­τητα

και την ένταξη στα προ­γράμ­ματα απα­σχό­λη­σης επαγ­γελ­μα­τι­κής εκπαί­δευ­σης προ­σω­πι­κού και επα­νεκ­παί­δευ­σης ανθρω­πί­νου δυνα­μι­κού στο πλαίσιο της ανά­πτυ­ξης ψηφια­κών δεξιο­τή­των

Πηγή euro2day.gr

Χρήστος Κίτσιος