Διεθνής διαγωνισμός Pandemic Architecture-Τι μπορεί να κάνει η Αρχιτεκτονική για την υγεία μας;

Στις 17 Νοεμ­βρίου 2019 ανα­φέρ­θηκε για πρώτη φορά ένα κρούσμα COVID-19 στην πόλη Wuhan, στην Κίνα. Στις 11 Μαρτίου 2020, ο Παγκό­σμιος Οργα­νι­σμός Υγείας κήρυξε επι­σή­μως παν­δη­μία, με πάνω από 138.000 επι­βε­βαιω­μέ­νους ασθε­νείς σε περισ­σό­τε­ρες από 130 χώρες και του­λά­χι­στον 3.300 θανά­τους. Μέσα σε λίγες μέρες, η ζωή εκα­τομ­μυ­ρίων ανθρώ­πων άλλαξε δρα­στικά.

Οι αντι­δρά­σεις για την αντι­με­τώ­πιση του ιού ανά τον κόσμο περι­λάμ­βα­ναν ταξι­διω­τι­κούς περιο­ρι­σμούς, απα­γο­ρεύ­σεις κυκλο­φο­ρίας, ακυ­ρώ­σεις εκδη­λώ­σεων, κλεί­σιμο σχο­λείων καθώς και καρα­ντίνα σε όλη την Ιταλία και την κινε­ζική επαρχία Hubei. Στο όνομα της δημό­σιας ασφά­λειας, οι κρα­τι­κές αρχές εφαρ­μό­ζουν μεθό­δους ανί­χνευ­σης στα αερο­δρό­μια και στους σιδη­ρο­δρο­μι­κούς σταθ­μούς και κατα­φεύ­γουν σε ακραία μέτρα παρα­κο­λού­θη­σης των πολιτών, όπως η τεχνο­λο­γία ανα­γνώ­ρι­σης προ­σώ­που που μπορεί να ανι­χνεύ­σει αυξη­μέ­νες θερ­μο­κρα­σίες πολιτών που βρί­σκο­νται ανάμεσα σε πλήθος πολιτών που δε φορούν μάσκα προ­σώ­που, παρα­βιά­ζο­ντας τα προ­σω­πικά δεδο­μένα υγείας των πολιτών.

Εν τω μεταξύ, εκα­τομ­μύ­ρια άνθρω­ποι απο­μο­νώ­νο­νται μέσα σε έναν νέο τύπο bunker. Στην επαρχία Hubei, ένα νέο νοσο­κο­μείο 25 χιλιά­δων τετρα­γω­νι­κών μέτρων κατα­σκευά­στηκε μέσα σε μόλις 10 ημέρες. Οι παγκό­σμιες επι­πτώ­σεις της παν­δη­μίας περι­λαμ­βά­νουν επίσης την κοι­νω­νική και οικο­νο­μική αστά­θεια, αύξηση της ξενο­φο­βίας και του ρατσι­σμού, καθώς κι «εθε­λο­ντές φυλα­κι­σμέ­νους» χάρη στις καμπά­νιες που ενθαρ­ρύ­νουν την παρα­μονή στο σπίτι.

Όταν αλλά­ζουν οι ανάγκες των πολιτών, τότε αλλά­ζουν και οι πόλεις και οι κατοι­κίες τους.

Υγεία & Αρχι­τε­κτο­νική

Η σύνδεση της υγείας με την αρχι­τε­κτο­νική είναι ισχυρή. Από τα αρχαία χρόνια, η υγειο­νο­μική περί­θαλψη συν­δε­ό­ταν με την κατα­σκευή και τη χρήση εξει­δι­κευ­μέ­νων ιατρι­κών κτιρίων και δομών. Η αρχι­τε­κτο­νική βοηθά στη δια­μόρ­φωση της ποιό­τη­τας του περι­βάλ­λο­ντός μας και μπορεί να συνει­σφέ­ρει στην υγεία και την ευεξία. Τα θέματα που αφορούν την υγεία ανέ­κα­θεν ενθάρ­ρυ­ναν την αρχι­τε­κτο­νική και­νο­το­μία σε δια­φο­ρε­τι­κές κλί­μα­κες: έργα χωρικής και αστικής ανά­πτυ­ξης καθώς και τον αρχι­τε­κτο­νικό κι εσω­τε­ρικό σχε­δια­σμό. Πολλά δημιουρ­γή­ματα γνωστών αρχι­τε­κτό­νων, όπως οι Alvar Aalto, Franco Albini, Ignazio Gardella και το θεω­ρη­τικό έργο του Le Corbusier, εστιά­ζουν στην ψυχο­λο­γική και σωμα­τική ευεξία.

Επι­πλέον, τα νοσο­κο­μεία υιο­θέ­τη­σαν αρχι­τε­κτο­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά που απο­σκο­πού­σαν στην προ­α­γωγή της υγείας και στον περιο­ρι­σμό της εξά­πλω­σης των ασθε­νειών, ενώ οι αρχι­τέ­κτο­νες σχε­δί­α­ζαν αίθου­σες χει­ρουρ­γι­κής και κλι­νι­κούς χώρους για λει­τουρ­γι­κούς σκοπούς δημιουρ­γώ­ντας ένα σωστά αση­πτικό περι­βάλ­λον. Παράλ­ληλα, ρόλος της αρχι­τε­κτο­νι­κής ως προς την υγεία ήταν να σχε­διά­σει τις κατάλ­λη­λες υπο­δο­μές σε έκτα­κτες ανάγκες, όπως για παρά­δειγμα κατά τη διάρ­κεια της επι­δη­μίας χολέρας στο Λονδίνο, το 1856, όταν ανα­τέ­θηκε στο Frederick Marrable να σχε­διά­σει το Metropolitan Board of Works προ­κει­μέ­νου να παρέχει υγειο­νο­μι­κές υπη­ρε­σίες.

Στον σημε­ρινό αστικό και δια­συν­δε­δε­μένο κόσμο, οι εστίες μολυ­σμα­τι­κών ασθε­νειών και άλλες κατα­στά­σεις έκτα­κτης ανάγκης για τη δημόσια υγεία απο­τε­λούν πραγ­μα­τική απειλή για τις μεγάλες πόλεις. Καθώς ο κόσμος αντι­με­τω­πί­ζει νέες παγκο­σμιο­ποι­η­μέ­νες απειλές για την υγεία, υπάρχει ανάγκη να σχε­δια­στεί το σπίτι/η πόλη του αύριο, ζώντας σε καιρούς, ενώ οι παν­δη­μίες και οι ιοί θα απο­τε­λέ­σουν μέρος της καθη­με­ρι­νό­τη­τάς μας. Σχε­διά­ζο­ντας για τις ανάγκες μιας πραγ­μα­τι­κό­τη­τας που μαστί­ζε­ται από μια παν­δη­μία οι αρχι­τέ­κτο­νες λει­τουρ­γούν ως εγγυ­η­τές και προ­στά­τες της δημό­σιας υγείας μίας κοι­νό­τη­τας.

Σε κάθε περί­πτωση δια­χεί­ρι­σης υγειο­νο­μι­κής κρίσης, ο σχε­δια­σμός μιας πόλης θα πρέπει να έχει δύο γενι­κούς σκοπούς:

– την αντι­με­τώ­πιση του ξαφ­νι­κού μεγάλου αριθμού ασθενών και

– τη δια­τή­ρηση της κανο­νι­κό­τη­τας της ζωής στο μέτρο του εφικτού για όλους τους υπό­λοι­πους

The contest

Ο διεθνής δια­γω­νι­σμός αρχι­τε­κτο­νι­κών ιδεών Pandemic Architecture προ­σκα­λεί αρχι­τέ­κτο­νες, σχε­δια­στές, φοι­τη­τές, καλ­λι­τέ­χνες, performers και συγ­γρα­φείς να υπο­βά­λουν τις ιδέες τους. Σκοπός του δια­γω­νι­σμού είναι να ανοίξει έναν διάλογο και να δημιουρ­γή­σει μια δεξα­μενή σκέψης, ανα­ζη­τώ­ντας ιδέες για το μέλλον της δια­βί­ω­σης, των εργα­σια­κών χώρων, του δημό­σιου χώρου και της βιο­μη­χα­νίας του του­ρι­σμού. Σε αυτούς τους άξονες οι συμ­με­τέ­χο­ντες καλού­νται να επι­νο­ή­σουν στρα­τη­γι­κές σχε­δια­σμού τόσο στην αστική κλίμακα όσο και στην κλίμακα σχε­δια­σμού κτιρίου/κατοι­κίας.

Οι ενδια­φε­ρό­με­νοι που θα συμ­με­τέ­χουν θα πρέπει να στεί­λουν τα στοι­χεία τους κι έναν 8ψήφιο κωδικό που θα επι­λέ­ξουν στο [email protected] μέχρι τις 20 Μαΐου και μέχρι τις 30 Μαΐου να στεί­λουν στην ίδια διεύ­θυνση τα παρα­δο­τέα ανώνυμα με την ανα­γραφή του κωδικού μόνο στα αρχεία.Μαζί με τα παρα­δο­τέα θα πρέπει να στεί­λουν και ένα ασπρό­μαυρο βίντεο, όπου σε διάρ­κεια 2 και 30 δευ­τε­ρο­λέ­πτων maximum θα εξηγούν το project που προ­τεί­νουν στο πλαίσιο του δια­γω­νι­σμού. Εδώ θα πρέπει να σημειώ­σουμε ότι στην έννοια των πόλεων και των κατοι­κιών συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και τις ξενο­δο­χεια­κές μονάδες όλων των μεγεθών όπως και οι οποιοι­δή­ποτε χώροι εργα­σίας.

Η κριτική επι­τροπή

Η κριτική επι­τροπή απο­τε­λεί­ται από την αρχι­τέ­κτονα και μηχα­νικό Λυδία Καλ­λι­πο­λίτη, τον designer Ora Ito, τον αρχι­τέ­κτονα και designer Roberto Palomba και την αρχι­τέ­κτονα κι ερευ­νή­τρια Σοφία Βυζο­βίτη. Στην επι­τροπή θα συμ­με­τέ­χει, επίσης, το γραφείο UN Studio με τη Μαριάνθη Τατάρη, καθώς και ο Tom Lindblom, studio director του λον­δρέ­ζι­κου γρα­φείου, Gensler.