SOS για τα «θαμμένα» βρέφη της Αστυπάλαιας-Ενα μοναδικό στον κόσμο εύρημα, καταστρέφεται!

Πή­λι­νες «χύ­τρες» στο μο­να­δι­κό στον κόσμο νε­κρο­τα­φείο βρε­φών του αρ­χαί­ου κό­σμου που βρί­σκε­ται στην Αστυ­πά­λαια πα­ρα­μέ­νουν έκ­θε­τες ή είναι έτοι­μες για με­τα­φο­ρά σε άλλον χώρο. Η μο­να­δι­κό­τη­τα του ευ­ρή­μα­τος στην Αστυ­πά­λαια, που εντο­πί­στη­κε για πρώτη φορά το 1995, απο­κτά με­γά­λο διε­θνές εν­δια­φέ­ρον, καθώς ανα­σύ­ρο­νται διαρ­κώς εκα­το­ντά­δες ταφές, ήδη σχε­δόν 3.000! Η με­γά­λη νε­κρό­πο­λις, σε λει­τουρ­γία από το 850 π.Χ., έχει αφε­θεί σε εγκα­τά­λει­ψη και επι­πλέ­ον έχει δοθεί άδεια ανέ­γερ­σης οι­κο­δο­μής στην ιδιο­κτη­σία, όπου εντο­πί­στη­καν τα ευ­ρή­μα­τα. Οι αρ­χαιο­λό­γοι βρί­σκο­νται σε αμη­χα­νία, καθώς δυ­να­τό­τη­τα απαλ­λο­τρί­ω­σης δεν υπάρ­χει και τα ευ­ρή­μα­τα εκτεί­νο­νται και σε γει­το­νι­κά οι­κό­πε­δα.

Το βρε­φι­κό νε­κρο­τα­φείο της Αστυ­πά­λαιας, ένα μο­να­δι­κό στον κόσμο εύ­ρη­μα, κα­τα­στρέ­φε­ται! Στο ένα από τα τρία οι­κό­πε­δα που κα­τα­λαμ­βά­νει στην πλα­γιά Κυ­λίν­δρα, ξε­φύ­τρω­σε τους τε­λευ­ταί­ους μήνες μια ογκώ­δης οι­κο­δο­μή. Η πε­ριο­χή δεν έχει απαλ­λο­τριω­θεί, χι­λιά­δες αγ­γεία με σκε­λε­τούς αρ­χαί­ων βρε­φών στα σπλά­χνα τους βρί­σκο­νται «θαμ­μέ­να» κάτω από μου­σα­μά­δες και σι­δε­ριές στο έλεος των και­ρι­κών συν­θη­κών και των αρ­χαιο­κα­πή­λων. Το μπε­τόν στον αρ­χαιο­λο­γι­κό χώρο είναι το κε­ρα­σά­κι στην τούρ­τα, καθώς επι­ση­μαί­νει ο ντό­πιος μη­χα­νι­κός Νίκος Κο­μη­νέ­ας.

Το βρε­φι­κό νε­κρο­τα­φείο της Αστυ­πά­λαιας απο­κα­λύ­φθη­κε το 1995, όταν ο τε­λευ­ταί­ος υπέ­βα­λε αί­τη­ση για ανοι­κο­δό­μη­ση οι­κι­σμού οι­κο­του­ρι­στι­κού χα­ρα­κτή­ρα και κά­λε­σε την ΚΒ΄ Εφο­ρεία Προϊ­στο­ρι­κών και Κλα­σι­κών Αρ­χαιο­τή­των, καθώς υπήρ­χε υπό­νοια, λόγω του αρ­χαί­ου νε­κρο­τα­φεί­ου ενη­λί­κων του Κά­τσα­λου που βρί­σκε­ται απέ­να­ντι, ότι στην πε­ριο­χή υπήρ­χαν αρ­χαιό­τη­τες. Σύμ­φω­να με την τότε προϊ­στα­μέ­νη της ΚΒ΄ ΕΠΚΑ Μαρία Μι­χα­λά­κη-Κόλ­λια, οι πρώ­τες διε­ρευ­νη­τι­κές τομές έδει­ξαν την ύπαρ­ξη πλη­θώ­ρας αγ­γεί­ων με εγ­χυ­τρι­σμέ­να βρέφη.

Η έρευ­να έδει­ξε ότι το βρε­φι­κό νε­κρο­τα­φείο εκτει­νό­ταν και στα δύο πα­ρα­κεί­με­να οι­κό­πε­δα έκτα­σης 3.000 τ.μ. πε­ρί­που. Επρό­κει­το δη­λα­δή για ένα εύ­ρη­μα με­γά­λης αρ­χαιο­λο­γι­κής, αν­θρω­πο­λο­γι­κής και ιστο­ρι­κής αξίας. Οι με­τέ­πει­τα έρευ­νες, των οποί­ων προ­ΐ­στα­το η κα Κόλ­λια, έδω­σαν ευ­ρή­μα­τα που χρο­νο­λο­γού­νται από το 850 π.Χ. έως και τους ελ­λη­νι­στι­κούς χρό­νους. Μέχρι στιγ­μής έχουν κα­τα­γρα­φεί 2.758 αγ­γεία με εγ­χυ­τρι­σμέ­να βρέφη. Οι αρ­χαιο­λό­γοι υπο­στη­ρί­ζουν ότι το βρε­φι­κό νε­κρο­τα­φείο εκτεί­νε­ται σε όλη την πλα­γιά και πρό­κει­ται να απο­κα­λυ­φθούν του­λά­χι­στον 3.500 αγ­γεία με σκε­λε­τούς βρε­φών. Οι ερ­γα­σί­ες έχουν στα­μα­τή­σει λόγω έλ­λει­ψης κον­δυ­λί­ων και το νε­κρο­τα­φείο έχει εγκα­τα­λει­φθεί.

Η ανέ­γερ­ση οι­κο­δο­μής, με άδεια, μέσα σε αρ­χαιο­λο­γι­κό χώρο, απο­τε­λεί ένα σο­βα­ρό θέμα. Ρω­τά­με τους αρ­χαιο­λό­γους της ΚΒ΄ ΕΠΚΑ. Η Με­λί­να Φι­λή­μο­νος, προϊ­στα­μέ­νη της ΚΒ΄ ΕΠΚΑ, επι­ση­μαί­νει ότι το οι­κό­πε­δο Σταυ­ρια­νού στο οποίο χτί­ζε­ται το οί­κη­μα είναι εντός σχε­δί­ου πό­λε­ως και ότι ο ιδιο­κτή­της έχει το δι­καί­ω­μα να κτί­σει εφό­σον εξα­σφα­λί­σει άδεια. Πώς δί­νε­ται η άδεια μέσα σε ένα αρ­χαίο νε­κρο­τα­φείο; Καθώς μας εξη­γεί η κα Φι­λή­μο­νος, την άδεια έδωσε η 4η Εφο­ρεία Βυ­ζα­ντι­νών Αρ­χαιο­τή­των (!) που είναι υπεύ­θυ­νη για την Αστυ­πά­λαια. Η ΚΒ΄ ΕΠΚΑ Δω­δε­κα­νή­σου επε­νέ­βη για να αφαι­ρέ­σει τα αγ­γεία από το οι­κό­πε­δο και να επι­βά­λει το οί­κη­μα να πα­τή­σει πάνω σε πέ­δι­λα και όχι να σκά­ψουν θε­μέ­λια στο βράχο, προ­κει­μέ­νου να με­τα­φερ­θούν εκεί ξανά κά­ποια αγ­γεία για να είναι επι­σκέ­ψι­μο. Τα σχέ­δια ελέγ­χθη­καν από τις άλλες αρ­μό­διες υπη­ρε­σί­ες και κα­νείς δεν είδε το άτοπο της ενέρ­γειας. «Αν έπρε­πε να μην χτί­ζου­με όπου υπάρ­χουν αρ­χαία τότε δεν θα χτί­ζα­με που­θε­νά στην Ελ­λά­δα» είναι το γνω­στό επι­χεί­ρη­μα που χρη­σι­μο­ποιεί­ται και εδώ από τους αρ­χαιο­λό­γους, όπως και ότι «το ελ­λη­νι­κό κρά­τος δεν έχει λεφτά για απαλ­λο­τριώ­σεις». Και γιατί δεν γί­νο­νταν απαλ­λο­τριώ­σεις όταν υπήρ­χαν τα χρή­μα­τα; Ανα­ρω­τιέ­ται κα­νείς, ει­δι­κά όταν η κα Με­λί­να Φι­λή­μο­νος λέει ότι ο χώρος (εκτός οι­κο­δο­μής) θα κα­λυ­φθεί με γυαλί και θα είναι επι­σκέ­ψι­μος στο μέλ­λον.

«Τα μωρά» λένε οι Αστυ­πα­λί­τες όταν ανα­φέ­ρο­νται στο μο­να­δι­κό στον κόσμο νε­κρο­τα­φείο βρε­φών της Κυ­λίν­δρα. Από την αρχή της έρευ­νας ώς τον πε­ρα­σμέ­νο Οκτώ­βριο, λέει η αρ­χαιο­λό­γος που τη διε­ξή­γα­γε, Μαρία Κόλ­λια, είχαν απο­κα­λυ­φθεί 2.758 αγ­γεία.

Ο αριθ­μός όμως φαί­νε­ται ότι θα αυ­ξη­θεί κατά πολύ, αφού εγ­χυ­τρι­σμοί εντο­πί­ζο­νται και σε άλλα οι­κό­πε­δα. Τα πιο παλιά αγ­γεία είναι υδρί­ες με γρα­πτή δια­κό­σμη­ση και χρο­νο­λο­γού­νται στην Ύστε­ρη Γε­ω­με­τρι­κή πε­ρί­ο­δο. Τότε άλ­λω­στε υπο­λο­γί­ζου­με την έναρ­ξη της χρή­σης του χώρου, όπως συμ­βαί­νει και στο νε­κρο­τα­φείο ενη­λί­κων στον Κά­τσα­λο. Τα αγ­γεία της αρ­χαϊ­κής πε­ριό­δου είναι πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα από τα γε­ω­με­τρι­κά, με σπά­νια μο­τί­βα, ενώ υπάρ­χει πολύ με­γά­λος αριθ­μός αμ­φο­ρέ­ων ποι­κί­λων σχη­μά­των και προ­ε­λεύ­σε­ων: Σάμου, Χίου, Θάσου, Κω, Ρόδου, Κνί­δου, Κλα­ζο­με­νών, ακόμη και τύπου Χα­να­άν-Πα­λαι­στί­νης. Το νε­κρο­τα­φείο βρι­σκό­ταν πι­θα­νό­τα­τα κοντά σε Ιερό της Ει­λει­θυί­ας που ήταν θε­ό­τη­τα-προ­στά­τι­δα της λο­χεί­ας, ένα ιερό που βρί­σκε­ται πι­θα­νό­τα­τα σε κά­ποιο ση­μείο της Χώρας της Αστυ­πά­λαιας αλλά δεν έχει απο­κα­λυ­φθεί ακόμη. Δε­χό­ταν νε­ο­γέν­νη­τα παι­διά που πέ­θα­ναν στη γέννα ή και βρέφη μέχρι δύο ετών, τα οποία σύμ­φω­να με το έθιμο το­πο­θε­τού­νταν μέσα σε αγ­γεία για να έχουν την αί­σθη­ση της μή­τρας.

«Η πλη­θώ­ρα των εγ­χυ­τρι­σμέ­νων βρε­φών και η με­γά­λη χρο­νι­κή έκτα­ση που κα­τα­λαμ­βά­νουν τα ευ­ρή­μα­τα μι­λούν για τη σπου­δαιό­τη­τα της Αστυ­πά­λαιας τα αρ­χαία χρό­νια ως κόμ­βου στρα­τη­γι­κής ση­μα­σί­ας. Πι­θα­νο­λο­γεί­ται ότι θά­βο­νταν εδώ βρέφη από όλη τη Με­σό­γειο, πράγ­μα που θα επι­βε­βαιώ­σει ή όχι η αν­θρω­πο­λο­γι­κή έρευ­να. Στο παλιό Σχο­λείο όπου έχουν με­τα­φερ­θεί οι εγ­χυ­τρι­σμοί του οι­κο­πέ­δου Σταυ­ρια­νού ερ­γά­ζο­νται αν­θρω­πο­λό­γοι από το Ιν­στι­τού­το του Πα­νε­πι­στη­μί­ου του Λον­δί­νου, το UCL, υπό τη διεύ­θυν­ση του κα­θη­γη­τή Σάι­μον Χίλ­σον, ενώ τα δύο τε­λευ­ταία χρό­νια ερ­γά­ζε­ται πάνω στο ίδιο αντι­κεί­με­νο και διε­θνής ομάδα από Άγ­γλους, Κα­να­δούς, Φιν­λαν­δούς και Αμε­ρι­κα­νούς με­λε­τη­τές με διά­φο­ρες ει­δι­κό­τη­τες στον αν­θρώ­πι­νο σκε­λε­τό».

.Πηγή archaiologia.gr