Εμπλοκή μετά από απόφαση κήρυξης του παλαιού οικιστικού πυρήνα του Παραδεισίου ως ιστορικού τόπου

Nέο θέμα, οι δια­στά­σεις του οποίου ακόμη δεν έχουν συγκε­κρι­με­νο­ποι­η­θεί λόγω της αορι­στίας του, ανέκυψε στην Υπη­ρε­σία Δόμησης του Δήμου Ρόδου και στην Επι­τροπή Επι­κιν­δύ­νως Ετοι­μόρ­ρο­πων Κατα­σκευών μετά από παρέμ­βαση της Υπη­ρε­σίας Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων και Κινητών Πολι­τι­στι­κών Αγαθών, που ανα­κοί­νωσε την πρόθεσή της και μάλιστα άμεσα, της κήρυξης του παλαιού οικι­στι­κού πυρήνα του 19ου αιώνα του Παρα­δει­σίου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης και ομάδας ακι­νή­των προς κατε­δά­φιση, ως ιστο­ρι­κού τόπου!

Σε έγγραφο της υπη­ρε­σίας, που απε­στάλη αρμο­δίως στον Δήμο Ρόδου και κοι­νο­ποι­ή­θηκε στο γραφείο του υπουρ­γού Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού, στην Γενική Διεύ­θυνση Ανα­στή­λω­σης Μου­σείων και Τεχνι­κών Εργων ανα­φέ­ρο­νται τα εξής:

ΘΕΜΑ: Σχετικά με την κήρυξη ως ιστο­ρι­κού τόπου περιο­χής πλησίον του ναού του Αγ. Νικο­λάου στην είσοδο του οικι­σμού, στον οικισμό Παρα­δείσι του Δήμου Ρόδου.

ΣΧΕΤ.: 1. Το με Α.Π. ΥΠΠΟΑ/93787/04-04-2022 έγγραφο της ΥΝΜΤΕΔ

2. Ο Ν. 4858/2021 (ΦΕΚ220/Α/19-11-2021) «Κύρωση Νομο­θε­σίας για την Προ­στα­σία των Αρχαιο­τή­των και εν γένει της Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς».

3. Το Άρθρο 4 της Υ.Α. ΥΠΠΟΑ/ΓΡΥΠ/136505/3066 «Μετα­βί­βαση αρμο­διο­τή­των των προϊ­στα­μέ­νων Γενικών Δ/νσεων προς στους προϊ­στα­μέ­νους των Περι­φε­ρεια­κών και Ειδικών Περι­φε­ρεια­κών Υπη­ρε­σιών αρμο­διό­τη­τας της Γενικής Διεύ­θυν­σης Αρχαιο­τή­των και Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς και στους προϊ­στά­με­νους των Περι­φε­ρεια­κών Υπη­ρε­σιών αρμο­διό­τη­τας της Γενικής Διεύ­θυν­σης Ανα­στή­λω­σης, Μου­σείων και Τεχνι­κών Έργων του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού και Αθλη­τι­σμού» (ΦΕΚ 912/Β/17-3-2020).

Σε συνέ­χεια των παρα­πάνω σχε­τι­κών εγγρά­φων καθώς και πρό­σφα­των δημο­σιευ­μά­των στον τοπικό τύπο, σας ενη­με­ρώ­νουμε για τα ακό­λουθα.

Ο παλαιό­τε­ρος πυρήνας του σημε­ρι­νού Παρα­δει­σίου ανα­πτύ­χθηκε στην περιοχή πλησίον του ναού του Αγ. Νικο­λάου στην είσοδο του οικι­σμού στα μέσα του 19ου και στις αρχές του 20ού αιώνα, ως απο­τέ­λε­σμα της μετε­γκα­τά­στα­σης των κατοί­κων του προ­γε­νέ­στε­ρου οικι­σμού της περιό­δου της Ιππο­το­κρα­τίας, ονο­μα­ζό­με­νου Βιλ­λα­νόβα.

0 νέος οικι­σμός δημιουρ­γή­θηκε με επα­νά­χρηση οικο­δο­μι­κού υλικού από τον παλαιό­τερο οικισμό και την εκτε­τα­μένη χρήση πωρό­λι­θου από τα λατο­μεία που βρί­σκο­νται στο ύψωμα Παρα­δει­σίου κου οριο­θε­τεί προς νότο τον οικισμό.

Τα κτήρια του οικι­σμού ακο­λού­θη­σαν τον χαρα­κτη­ρι­στικό τύπο της λαϊκής αγρο­τι­κής κατοι­κίας της Δωδε­κα­νή­σου, δηλαδή του απλού ισό­γειου μονό­χω­ρου σε πλα­τυ­μέ­τωπη διάταξη, με λιτό, κυβικό σχήμα και κάλυψη με ορι­ζό­ντιο δώμα από αργι­λό­χωμα. Η σχεδόν τετρά­γωνη κάτοψη των χώρων υπο­διαι­ρεί­ται από μεγάλο τοξωτό άνοιγμα -ενίοτε οξυκόρυφα- σε δύο χώρους, οι οποίοι δια­θέ­τουν στις πλαϊνές πλευρές υπε­ρυ­ψω­μέ­νες ενό­τη­τες με σταθερό ξύλινο εξο­πλι­σμό. Προς την πλευρά του δρόμου σε αρκετές περι­πτώ­σεις υπάρχει επι­μή­κης αυλή μικρού πλάτους με χαμηλές πεζού­λες. Η επα­νά­ληψη αυτής της οικι­στι­κής μονάδας σε συνεχές σύστημα, προ­σέ­δωσε την αρχι­τε­κτο­νική φυσιο­γνω­μία του οικι­σμού. Στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ού αι. εμφα­νί­ζο­νται επίσης διώροφα κτί­σματα με νεο­κλα­σι­κές επιρ­ροές και χρήση δίρ­ρι­χτης ή τετράρ­ρι­χτης στέγης.

Η προ­βλε­πό­μενη από το σχέδιο πόλης κατε­δά­φιση των ιστο­ρι­κών κτι­σμά­των της ανα­φε­ρό­με­νης περιο­χής, αφορά λοιπόν ένα ενιαίο πολε­ο­δο­μικό σύνολο με κοινά ιστο­ρικά, μορ­φο­λο­γικά και αρχι­τε­κτο­νικά χαρα­κτη­ρι­στικά. Εντός του οικι­στι­κού πυρήνα βρί­σκε­ται και το κτίσμα που απο­τέ­λεσε την οικία του τοπικού ήρωα Παπα­λουκά, ο οποίος φονεύ­θηκε κατά το αιμα­τηρό Πάσχα του 1919 από τις ιτα­λι­κές κατο­χι­κές αρχές, αλλά και ο λαδό­μυ­λος της ίδιας οικο­γέ­νειας, στο εσω­τε­ρικό του οποίου δια­τη­ρεί­ται ακόμα μέρος του εξο­πλι­σμού. Ο απλός εξάλλου τρόπος κατα­σκευής του κτη­ρια­κού ιστο­ρι­κού απο­θέ­μα­τος καθιστά δυνατή την αντι­με­τώ­πιση των όποιων βλαβών, χωρίς να θίγο­νται τα μορ­φο­λο­γικά και κατα­σκευα­στικά χαρα­κτη­ρι­στικά.

Σύμφωνα με το άρθρο 6 «Δια­κρί­σεις ακι­νή­των μνη­μείων – Χαρα­κτη­ρι­σμός» αρ. 10, του αρχαιο­λο­γι­κού νόμου,

«Η κατε­δά­φιση νεό­τε­ρων ακι­νή­των που είναι προ­γε­νέ­στερα των εκά­στοτε εκατό τελευ­ταίων ετών ή η εκτέ­λεση εργα­σιών για τις οποίες απαι­τεί­ται η έκδοση οικο­δο­μι­κής άδειας, ακόμα και αν τα ακίνητα αυτά δεν έχουν χαρα­κτη­ρι­σθεί μνημεία, δεν επι­τρέ­πε­ται χωρίς την έγκριση της Υπη­ρε­σίας».

Στο πλαίσιο αυτό και καθώς η υπη­ρε­σία μας προ­τί­θε­ται να προ­χω­ρή­σει άμεσα στην κήρυξη του παλαιού οικι­στι­κού πυρήνα του 19ου αι. του Παρα­δει­σίου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της συγκε­κρι­μέ­νης ομάδας κτι­σμά­των προς κατε­δά­φιση, ως ιστο­ρι­κού τόπου σύμφωνα με τις δια­τά­ξεις του Ν. 4858/2021, καμία εργασία ή κατε­δά­φιση δεν μπορεί να γίνει χωρίς την έγκριση της υπη­ρε­σίας μας.

Παρα­μέ­νουμε στη διάθεσή σας για οποια­δή­ποτε άλλη πλη­ρο­φο­ρία ή διευ­κρί­νιση.

Ο ανα­πλη­ρω­τής

προϊ­στά­με­νος της Υπη­ρε­σίας

Ντέλλας Γιώργος