Τα ζευγάρια της Τήλου

Ηταν Ιούνιος του 2008 όταν δύο ζευ­γά­ρια παντρεύ­τη­καν στην Τήλο, στο δημαρ­χείο του νησιού, προ­κα­λώ­ντας όχι μόνο πανελ­λή­νιο αλλά και παγκό­σμιο ενδια­φέ­ρον.

Οχι άδικα. Ηταν τα πρώτα ομόφυλα ζευ­γά­ρια που περ­νού­σαν βέρες στην Ελλάδα, διεκ­δι­κώ­ντας έτσι ένα δικαί­ωμα που η χώρα τούς αρνεί­ται. Τώρα, επτά χρόνια μετά, ο Δημή­τρης, ο Θέμης, η Ευαγ­γε­λία και η Ολγα ετοι­μά­ζο­νται για την επόμενη δικα­στική τους μάχη, αυτήν τη φορά στον Αρειο Πάγο, μετά τις δυσμε­νείς γι’ αυτούς απο­φά­σεις από το Πρω­το­δι­κείο και το Εφετείο. Μπορεί οι ζωές τους να έχουν αλλάξει αλλά δεν εγκα­τα­λεί­πουν τον αγώνα. Στις 16 Μαρτίου ανα­μέ­νε­ται να εκδι­κα­στεί η υπόθεση του γάμου των γυναι­κών και στις 11 Μαΐου αυτή των ανδρών.

Στο μεταξύ, η νέα ηγεσία του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης ετοι­μά­ζε­ται να επε­κτεί­νει το Σύμφωνο Συμ­βί­ω­σης και στα ομόφυλα ζευ­γά­ρια. Οπως δια­βε­βαί­ωσε το «Εθνος της Κυρια­κής» ο υπουρ­γός Ν. Παρα­σκευό­που­λος, η επέ­κταση του Συμ­φώ­νου θα είναι από τις πρώτες νομο­θε­τι­κές ρυθ­μί­σεις του και θα προ­ω­θη­θεί άμεσα. Δεν απο­κλεί­ε­ται μάλιστα σε δεύτερο χρόνο να γίνουν βελ­τιώ­σεις στη σημε­ρινή νομο­θε­σία για τα δικαιώ­ματα των συντρό­φων, μια και το ισχύον πλαίσιο δια­φο­ρο­ποιεί σημα­ντικά τους συζύ­γους από τους συντρό­φους, σε ζητή­ματα συντα­ξιο­δο­τικά, ιατρο­φαρ­μα­κευ­τι­κής περί­θαλ­ψης, κλη­ρο­νο­μικά, φορο­λο­γικά. Οι όποιες αλλαγές θα απα­σχο­λή­σουν την αρμόδια νομο­πα­ρα­σκευα­στική επι­τροπή που θα εξε­τά­σει το θέμα κι εφόσον επέλ­θουν θα αφορούν όλους (ετε­ρό­φυλα και ομόφυλα ζευ­γά­ρια). Για την εξαί­ρεση των ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών από το Σύμφωνο Συμ­βί­ω­σης η χώρα μας μετρά ήδη μια κατα­δίκη στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των, από τον Νοέμ­βριο του 2013, για την οποία το κράτος έχει υπο­χρε­ω­θεί να κατα­βά­λει χρη­μα­τική απο­ζη­μί­ωση στα τέσσερα ζευ­γά­ρια που προ­σέ­φυ­γαν.

Η Ελλάδα είναι υπο­χρε­ω­μένη να συμ­μορ­φω­θεί με την απόφαση αυτή και ήδη έχει καθυ­στε­ρή­σει αρκετά από το χρονικό σημείο της «Ευρω­κα­τα­δί­κης». Από πέρυσι τον Ιούλιο, άλλωστε, εκκρε­μεί στο ίδιο δικα­στή­ριο δεύτερη προ­σφυγή, αυτήν τη φορά 162 ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών, για τον συνε­χι­ζό­μενο απο­κλει­σμό τους από το Σύμφωνο, μια μορφή νομικής ανα­γνώ­ρι­σης της εκτός γάμου σχέσης που σχεδόν ανα­κα­λύ­φθηκε για τα ομόφυλα ζευ­γά­ρια πριν από χρόνια. Τα ζευ­γά­ρια της Τήλου, πάντως, ξεκα­θα­ρί­ζουν πως ακόμη κι αν θεσπι­στεί το Σύμφωνο θα συνε­χί­σουν τον δικα­στικό αγώνα τους για ανα­γνώ­ριση των γάμων τους, με στόχο την πλήρη ισότητα. Χωρίς αυτό να σημαί­νει πως δεν ανα­γνω­ρί­ζουν τη χρη­σι­μό­τητα του Συμ­φώ­νου. «Η κυβερ­νη­τική εξαγ­γε­λία για επέ­κταση του Συμ­φώ­νου Συμ­βί­ω­σης και στους ομό­φυ­λους απο­τε­λεί θετικό βήμα για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό της ελλη­νι­κής νομο­θε­σίας. Είναι όμως ένα ημι­τε­λές μέτρο. Η απο­κα­τά­σταση της αρχής της ισό­τη­τας όλων των πολιτών, χωρίς δια­κρί­σεις, επι­βάλ­λει την άμεση και χωρίς χρο­νο­τριβή θεσμο­θέ­τηση και του γάμου των ομο­φύ­λων», δηλώνει ο δικη­γό­ρος των ζευ­γα­ριών, Βασίλης Χειρ­δά­ρης.

Μετα­νά­στευση λόγω κρίσης

Μπορεί ο γάμος να μην άλλαξε και πολλά στη ζωή τους μια και συζού­σαν από πριν, η κρίση όμως άλλαξε. Τους έδειξε τον δρόμο της μετα­νά­στευ­σης, όπως σε τόσους άλλους Ελληνες. Δεν κατά­φερε όμως να λυγίσει τον κοινό αγώνα τους, που συνε­χί­ζε­ται επτά ολό­κληρα χρόνια μετά τις βέρες.

Ο Δημή­τρης Τσα­μπρού­νης και ο Θεμι­στο­κλής Κατσα­γιάν­νης, που παντρεύ­τη­καν στην Τήλο τον Ιούνιο του 2008, ετοι­μά­ζο­νται για την επόμενη δικα­στική μάχη τους που θα δοθεί στον Αρειο Πάγο. Στο μεταξύ ο μεν Δημή­τρης διδά­σκει σε ΤΕΙ του Μονάχου, όπου ανα­γκά­στηκε να μετα­να­στεύ­σει πριν από τρία χρόνια λόγω της κρίσης, ενώ ο Θέμης πήγε για μετα­πτυ­χια­κές σπουδές στο Λονδίνο και βρήκε δουλειά εκεί. Πώς ήταν αυτά τα επτά χρόνια γάμου; «Θυελ­λώδη» απαντά ο Δημή­τρης από το παγω­μένο Μόναχο. «Οταν ζεις τόσο ριζικές αλλαγές κι ανα­γκά­ζε­σαι ξαφνικά να αλλά­ξεις τη ζωή που έχεις χτίσει, τίποτα δεν είναι εύκολο. Αλλά κατα­φέρ­νουμε να είμαστε μαζί, να βλε­πό­μα­στε και να προ­χω­ράμε μαζί στον κοινό αγώνα» θα συμπλη­ρώ­σει. «Ηρθαν τα πάνω κάτω στις ζωές μας. Αλλιώς τα υπο­λο­γί­ζεις κι αλλιώς σου έρχο­νται τα πράγ­ματα. Το παλεύ­ουμε όμως. Κι όταν δεν έχεις επιλογή προ­σαρ­μό­ζε­σαι ανα­γκα­στικά» θα πει ο Θέμης από το Λονδίνο. Εφυγε για σπουδές στη βρε­τα­νική πρω­τεύ­ουσα το 2011. Αλλά στο μεταξύ η κρίση βάθυνε στην Ελλάδα και το ενδε­χό­μενο της επι­στρο­φής ήταν χωρίς ελπίδα. Ηδη ο Δημή­τρης, ηλε­κτρο­λό­γος μηχα­νι­κός στο επάγ­γελμα, με σπουδές στη Γερ­μα­νία, σχεδόν ασφυ­κτιούσε.

Και απο­φά­σισε να εκμε­ταλ­λευ­τεί την επαγ­γελ­μα­τική ευκαι­ρία που παρου­σιά­στηκε στο Μόναχο. Ο γάμος μετάλ­λαξε τη σχέση τους; «Οχι τόσο ο γάμος όσο ο καιρός» απαντά ο Θέμης κι εξηγεί «όσο περισ­σό­τερο γνω­ρί­ζε­σαι με έναν άνθρωπο εξε­λίσ­σε­σαι παράλ­ληλα σαν μία, παρά σαν δύο μονάδες». Και οι δύο πάντως ξεκα­θα­ρί­ζουν πως ακόμη κι αν θεσμο­θε­τη­θεί αμέσως το σύμφωνο συμ­βί­ω­σης για τα ομόφυλα ζευ­γά­ρια δεν θα κάνουν πίσω. «Το σύμφωνο είναι γάμος με χαμηλά λιπαρά» σχο­λιά­ζει ο Δημή­τρης και συμπλη­ρώ­νει «είναι καλό και χρήσιμο να υπάρχει, ανα­γκαίο σε μια σύγ­χρονη κοι­νω­νία. Αλλά είναι άλλο πράγμα το σύμφωνο κι άλλο ο γάμος. Θέλουμε ισότητα παντού.

Εμείς κάνουμε αυτόν τον δικα­στικό αγώνα επειδή υπο­στη­ρί­ζουμε και έχουμε σοβαρά νομικά ερεί­σματα πως το ισχύον θεσμικό πλαίσιο επι­τρέ­πει τον γάμο ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών. Το σύμφωνο είναι, άλλωστε, υπο­χρέ­ωση της χώρας. Η Ελλάδα έχει κατα­δι­κα­στεί γι’ αυτό στο Ευρω­παϊκό Δικα­στή­ριο Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των. Είναι ντροπή που δεν το έκανε η προη­γού­μενη κυβέρ­νηση. Και είναι το πλέον ανα­με­νό­μενο από την παρούσα κυβέρ­νηση». Αλλά κι ο Θέμης θα προ­σθέ­σει πως «δεν συμ­βι­βα­ζό­μα­στε. Θα το πάμε μέχρι τέλους. Αυτό που θέλαμε εξαρχής ήταν ισότητα απέ­να­ντι στον νόμο». Τι περι­μέ­νουν από τη νέα κυβέρ­νηση; «Εύχομαι να προ­χω­ρή­σουν πράγ­ματα, να αλλά­ξουν λίγο τα μυαλά του κόσμου και να υπάρξει περισ­σό­τε­ρος σεβα­σμός ως προς τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα. Ακόμη κι αν κάποιος δια­φω­νεί, ας ανα­γνω­ρί­σει πως είμαστε κι εμείς άνθρω­ποι» λέει ο Θέμης.

Ο Δημή­τρης μιλά για τον γάμο, για έναν πιο ουσια­στικό νόμο κατά των δια­κρί­σεων, για το δικαί­ωμα των ομό­φυ­λων ζευ­γα­ριών στην υιο­θε­σία. Ωστόσο είναι επι­φυ­λα­κτι­κός, λέει, «επειδή η κυβέρ­νηση έχει δέσει στα πόδια της ένα τερά­στιο ακρο­δε­ξιό βαρίδι, που προ­σβάλ­λει οποια­δή­ποτε αρι­στερή προ­ο­δευ­τική συνεί­δηση». Ωστόσο ξέρει πως στον ΣΥΡΙΖΑ υπάρ­χουν «πολλοί φίλα προ­σκεί­με­νοι στα θέματά μας. Και θέλω να ελπίζω πως θα έχουμε πιο ευήκοα ώτα στα θέματα που μας αφορούν». Εχει μετα­νιώ­σει για τον γάμο; «Οχι βέβαια. Ηταν από τα πιο ωραία πράγ­ματα που έχω κάνει στη ζωή μου. Κάτι σαν Τζέιμς Μποντ γυρι­σμένο στην Τήλο»…

ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΔΙΚΑΙΩΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΑ & ΤΗΝ ΟΛΓΑ

Από τον πρώτο χρόνο κάνουμε κοινή φορο­λο­γική δήλωση

«Στην αρχή σου φαί­νε­ται λίγο παρά­ξενο. Από συντρό­φισσα γίνεσαι σύζυγος και παίρνει ένα βάρος η σχέση. Αλλά μη φαντα­στείς ότι μας πλάκωσε κιόλας». Η Ευαγ­γε­λία Βλάμη χαμο­γελά. Εχουν περάσει σχεδόν επτά χρόνια από τότε που παντρεύ­τηκε την Ολγα στην Τήλο τον Ιούνιο του 2008. «Ο γάμος δεν άλλαξε κάτι στη σχέση μας. Εξο­μά­λυνε μάλλον τα πράγ­ματα. Αντι­με­τω­πί­ζεις τη ζωή με μεγα­λύ­τερη αισιο­δο­ξία και βλέπεις πιο σοβαρά τη σχέση, επειδή απέ­κτησε νομική υπό­σταση. Δεν λες εύκολα το σήκω φύγε όταν καβγα­δί­ζεις. Είσαι παντρε­μέ­νος. Εμείς άλλωστε ήμασταν 10 χρόνια μαζί πριν παντρευ­τούμε. Και οδη­γη­θή­καμε στον γάμο για να υπάρχει εκεί ένας άνθρω­πος δικός μας στη δύσκολη ώρα. Το εξα­σφα­λί­σαμε. Κι ελπίζω να ισχύσει και για τους υπό­λοι­πους εν τέλει στην Ελλάδα». Θυμάται ένα γνωστό της ζευγάρι λεσβιών που αγό­ρα­σαν από κοινού ένα σπίτι και όταν η μία πέθανε, οι συγ­γε­νείς της έδιωξαν την άλλη από το σπίτι ενώ ακόμη πλήρωνε τις δόσεις.

Ο γάμος σκο­τώ­νει τον έρωτα; «Αυτά είναι για όσους δεν τον φρο­ντί­ζουν τον έρωτα. Εμείς είμαστε αρκετά ώριμες για να φρο­ντί­σουμε η μια την άλλη κι έτσι να δια­τη­ρή­σουμε συναι­σθή­ματα, χωρίς αυτό να σημαί­νει πως δεν καβγα­δί­ζουμε ή δεν υπάρ­χουν δύσκο­λες στιγμές. Δίνουμε χρόνο και περι­θώ­ριο. Δεν είναι στόχος μας να αλλά­ξουμε η μια την άλλη, αλλά να συμπο­ρευ­θούμε».

Βοήθεια από δικη­γόρο

«Από τον πρώτο χρόνο κάνουμε κοινή φορο­λο­γική δήλωση. Συμ­βου­λευ­τή­καμε δικη­γόρο και με τη βοήθειά του απευ­θυν­θή­καμε στην Εφορία μας. Εκεί ο αρμό­διος υπάλ­λη­λος ζήτησε χρόνο να συμ­βου­λευ­τεί τους προϊ­στα­μέ­νους του, η απά­ντηση ήταν θετική και από τότε υπο­βάλ­λουμε κοινή δήλωση», μας λέει η Ευαγ­γε­λία. Η ίδια προ­σθέ­τει πως απευ­θύν­θη­καν και σε τράπεζα για να δουν αν μπορούν να πάρουν δάνειο ως ζευγάρι και τους απά­ντη­σαν θετικά, αν και τελικά δεν το πήραν επειδή δεν το χρειά­στη­καν.

«Φαί­νε­ται πως το κράτος είναι χωρι­σμένο στα δύο. Το πρό­βλημα είναι στο μυαλό των πολι­τι­κών». Θα συνε­χί­ζουν, λένε τον δικα­στικό αγώνα, ακόμη κι αν θεσπι­στεί το σύμφωνο. «Υπάρχει τερά­στια διαφορά ανάμεσα στο σύμφωνο και τον γάμο, που είναι η πλήρης ανα­γνώ­ριση της σχέσης. Για μας το ζήτημα είναι η ισότητα».

΄Εθνος