Η ακτινογραφία της φτώχειας που προκάλεσαν τα πρώτα μέτρα

Φτω­χό­τερα κατά 1.171 ευρώ κατά μέσον όρο κατέ­στη­σαν το 2011 τα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά, μετά την κατά 5,9% μείωση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ στο σύνολο της χώρας σε σχέση με το 2010.

Στις περι­φέ­ρειες, μάλιστα, της Αν. Μακε­δο­νίας, Θράκης, των Ιονίων νησιών και της Ηπείρου που επλή­γη­σαν περισ­σό­τερο, η μείωση του κατά κεφαλήν εισο­δή­μα­τος φτάνει μέχρι και το 9,7% (φτω­χό­τερα νοι­κο­κυ­ριά κατά 1.430 ευρώ). Μονα­δική και αξιο­μνη­μό­νευτη εξαί­ρεση απο­τε­λεί η περι­φέ­ρεια της Δ. Μακε­δο­νίας της οποίας το κατά κεφαλήν ΑΕΠ παρου­σιά­ζει αύξηση 2,1% χάρη κυρίως στην αυξη­μένη οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα των μεταλ­λείων της μετα­ποί­η­σης της ενέρ­γειας και της παροχής νερού.

Ειδι­κό­τερα και σύμφωνα με στοι­χεία που παρου­σί­ασε η Ελλη­νική Στα­τι­στική Υπη­ρε­σία, το κατά κεφαλήν εισό­δημα περιο­ρί­στηκε συνο­λικά στη χώρα στα 18.747 ευρώ το 2011 έναντι 19.918 ευρώ το 2010. Η περιοχή της Αττικής και ο τομέας των υπη­ρε­σιών εξα­κο­λου­θούν να κλέβουν την παρά­σταση στην πίτα του Ακα­θά­ρι­στου Εγχώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η ακτι­νο­γρα­φία της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας πολύ δύσκολα μπορεί να απο­κτή­σει μία δια­φο­ρε­τική εικόνα.

Πράγ­ματι, στη μεν Αττική παρά­γε­ται σχεδόν το ήμισυ του συνο­λι­κού ΑΕΠ της χώρας (48,1%) πράγμα απόλυτα βεβαίως λογικό με βάση το ποσοστό συγκέ­ντρω­σης του πλη­θυ­σμού στο Λεκα­νο­πέ­διο. Επίσης λογικό, σε σχέση με τη διάρ­θρωση της οικο­νο­μίας μας, είναι και το γεγονός ότι ο τομέας των υπη­ρε­σιών συμ­με­τέ­χει στο ΑΕΠ με το εντυ­πω­σιακό ποσοστό του σχεδόν 75%, τη στιγμή που η συμ­με­τοχή του πρω­το­γενή τομέα περιο­ρί­ζε­ται περί το 4% και του δευ­τε­ρο­γενή περί το 20%.

Απόλυτα, ωστόσο, ενδει­κτική της ανι­σο­με­ρούς κατα­νο­μής του πλούτου είναι η γεω­γρα­φική κατα­νομή του ΑΕΠ, από την οποία προ­κύ­πτει ότι στην Αττική το μέσο κατά κεφαλήν ΑΕΠ φτάνει στα 25.224 ευρώ, τη στιγμή που στην Αν. Μακε­δο­νία και Θράκη δεν ξεπερνά στα 13.338 ευρώ, στη Θεσ­σα­λία τα 13.251 και στην Ηπειρο 12.957 ευρώ. Δεύτερη μετά την Αττική πλου­σιό­τερη περι­φέ­ρεια, εμφα­νί­ζε­ται η περι­φέ­ρεια του Ν. Αιγαίου με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ να δια­μορ­φώ­νε­ται στα 20.896 ευρώ (μείωση 6,9% σε σχέση με το 2010).

Η Ακα­θά­ρι­στη Προ­στι­θέ­μενη Αξία το 2011 μειώ­θηκε κατά 6,2% στο σύνολο της χώρας με τη μεγα­λύ­τερη σχετική μείωση να κατα­γρά­φει η Αν. Μακεδονία-Θράκη με 9,1% και να ακο­λου­θούν με περίπου 8% τα Ιόνια Νησιά, η Ηπειρος και η Θεσ­σα­λία.

Κίν­δυ­νος φτώ­χειας

Τα παρα­πάνω στοι­χεία κατα­δει­κνύ­ουν σαφώς τον κίνδυνο φτώ­χειας που αντι­με­τω­πί­ζουν άμεσα στα ελλη­νικά νοι­κο­κυ­ριά, καθώς με βάση τα απο­τε­λέ­σματα της δειγ­μα­το­λη­πτι­κής έρευνας εισο­δή­μα­τος και συν­θη­κών δια­βί­ω­σης των νοι­κο­κυ­ριών έτους 2012 (περί­ο­δος ανα­φο­ράς εισο­δή­μα­τος το έτος 2011) προ­κύ­πτουν ζοφερά συμπε­ρά­σματα για τον πλη­θυ­σμό της χώρας:

• Το κατώφλι της φτώ­χειας ανέρ­χε­ται στο ποσό των 5.708 ευρώ ετησίως ανά άτομο και σε 11.986 ευρώ για νοι­κο­κυ­ριά με δύο ενή­λι­κες και δύο εξαρ­τώ­μενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών.

• Το έτος 2012, τo 23,1% του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού της χώρας ήταν σε κίνδυνο φτώ­χειας όταν το όριο φτώ­χειας ορί­ζε­ται στο 60% του διά­με­σου συνο­λι­κού ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος του νοι­κο­κυ­ριού.

• Το μέσο ετήσιο ατομικό ισο­δύ­ναμο εισό­δημα ανέρ­χε­ται σε 10.676 ευρώ και το μέσο ετήσιο δια­θέ­σιμο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών της χώρας σε 17.977 ευρώ.

• Τα νοι­κο­κυ­ριά που βρί­σκο­νται σε κίνδυνο φτώ­χειας εκτι­μώ­νται σε 914.873 και τα μέλη τους σε 2.535.700.

• Ο κίν­δυ­νος φτώ­χειας για παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρ­χε­ται σε 26,9% και είναι υψη­λό­τε­ρος κατά 2,8 ποσο­στιαίες μονάδες από το αντί­στοιχο ποσοστό του συνο­λι­κού πλη­θυ­σμού.

• Ο κίν­δυ­νος φτώ­χειας για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών ανέρ­χε­ται σε 17,2% και είναι μειω­μέ­νος κατά 6,4 ποσο­στιαίες μονάδες σε σχέση με το 2011.

• Ο πλη­θυ­σμός που διαβιεί σε νοι­κο­κυ­ριά που δεν εργά­ζε­ται κανένα μέλος ή εργά­ζε­ται λιγό­τερο από 3 μήνες, συνο­λικά, το έτος, ανέρ­χε­ται σε 1.010.900 άτομα ή σε 16,1% του πλη­θυ­σμού ηλικίας 18-59 ετών, ενώ το 2011 ανερ­χό­ταν σε 837.300 άτομα.

• Το ποσοστό του πλη­θυ­σμού που απει­λεί­ται από τη φτώχεια ως προς το σύνολο του πλη­θυ­σμού για κάθε μία από τις παρα­κάτω ομάδες είναι:

– Μονο­γο­νεϊκά νοι­κο­κυ­ριά με, του­λά­χι­στον, ένα εξαρ­τώ­μενο παιδί (66%).

– Ανδρες άνεργοι (52,1%).

– Λοιποί μη οικο­νο­μικά ενεργοί (εκτός συντα­ξιού­χων) (33,3%).

– Παιδιά ηλικίας 0-17 ετών (26,9%).

– Μονο­πρό­σωπα νοι­κο­κυ­ριά με μέλος θήλυ (24,1%).

– Νοι­κο­κυ­ριά με έναν ενήλικα ηλικίας 65 ετών και άνω (23,5%).

• Ο πλη­θυ­σμός σε κίνδυνο φτώ­χειας ή κοι­νω­νικό απο­κλει­σμό ανέρ­χε­ται σε 3.795.100 άτομα ή σε 34,6% του συνόλου του πλη­θυ­σμού (το έτος 2011 ήταν 3.403.300 άτομα).

• Ο κίν­δυ­νος φτώ­χειας μετά τις κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις, υπο­λο­γι­ζό­με­νος με κατώ­φλια διάφορα του 60% του διά­με­σου συνο­λι­κού δια­θέ­σι­μου ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος, ανέρ­χε­ται σε:

– 10,6%, αν το κατώφλι οριστεί στο 40% του διά­με­σου συνο­λι­κού δια­θέ­σι­μου ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος.

– 16%, αν το κατώφλι οριστεί στο 50% του διά­με­σου συνο­λι­κού δια­θέ­σι­μου ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος και

– 27,3%, αν το κατώφλι οριστεί στο 70% του διά­με­σου συνο­λι­κού δια­θέ­σι­μου ισο­δύ­να­μου εισο­δή­μα­τος, αντί­στοιχα.

Κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις

και κίν­δυ­νος φτώ­χειας

Το ποσοστό κιν­δύ­νου φτώ­χειας πριν από όλες τις κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις (δηλαδή μη συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των κοι­νω­νι­κών επι­δο­μά­των και των συντά­ξεων στο συνο­λικό δια­θέ­σιμο εισό­δημα των νοι­κο­κυ­ριών) ανέρ­χε­ται σε 49,8%, ενώ, όταν περι­λαμ­βά­νο­νται μόνο οι συντά­ξεις και όχι τα κοι­νω­νικά επι­δό­ματα, μειώ­νε­ται στο 26,8%. Το ανωτέρω ποσοστό μετά τις κοι­νω­νι­κές μετα­βι­βά­σεις ανέρ­χε­ται σε 23,1%.