Πώς αξιολογούν οι Βρυξέλλες την ελληνική οικονομία – Τα πέντε «αγκάθια»

Η αύξηση των επεν­δύ­σεων, με τη στήριξη από τα κον­δύ­λια του Ταμείου Ανά­καμ­ψης, η ανθε­κτική εγχώρια ζήτηση, αλλά και η χαλά­ρωση του κόστους δανει­σμού -συνέπεια της μείωση των επιτοκίων-, ανα­μέ­νε­ται να συντη­ρή­σουν την ανα­πτυ­ξιακή τροχιά της χώρας μας την επόμενη διετία. Όπως εκτι­μούν στις Βρυ­ξέλ­λες, η ελλη­νική οικο­νο­μία ανα­δει­κνύ­ε­ται ανθε­κτική, με τον ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ να παρα­μέ­νει πάνω από την μακρο­πρό­θε­σμη προ­ο­πτική στο 2,3% το 2025 και στο 2,2% το  2026.

Κοινή πεποί­θηση είναι ότι η συνετή δημο­σιο­νο­μική πολι­τική έχει σημα­ντικά οφέλη, με τον λόγο του χρέους να υπο­χω­ρεί κάτω από τα προ παν­δη­μικά επίπεδα, στο 140% του ΑΕΠ έως το 2026, εξαι­τίας των πρω­το­γε­νών πλε­ο­να­σμά­των και της ονο­μα­στι­κής αύξησης του ΑΕΠ, ωστόσο δια­τη­ρεί­ται σε σημα­ντικά υψηλά επίπεδα.

Και σημειώ­νε­ται ότι οι εν λόγω θετικές εξε­λί­ξεις απο­τυ­πώ­νο­νται στο κόστος δανει­σμού αλλά και στις αξιο­λο­γή­σεις της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι η Ελλάδα προς στιγμήν έφθασε να δανεί­ζε­ται χαμη­λό­τερα από τη Γαλλία, με τις απο­δό­σεις των ελλη­νι­κών 10ετών ομο­λό­γων να κατα­γρά­φουν χαμη­λό­τερο ποσοστό από τα αντί­στοιχα γαλλικά.

Θα μπο­ρούσε να πει κανείς ότι οι Βρυ­ξέλ­λες είναι πεπει­σμέ­νες ότι η ελλη­νική οικο­νο­μία βρί­σκε­ται πλέον σε άλλη βαθμίδα, κάτι το οποίο απο­τυ­πώ­νε­ται σε μία σειρά μεγέθη, την ώρα οι οι μεγάλες οικο­νο­μίας της ευρω­ζώ­νης αντι­με­τω­πί­ζουν σημα­ντικά διαρ­θρω­τικά προ­βλή­ματα.

Τα πέντε «αγκάθια»

Ωστόσο, δεδο­μέ­νης της εξαι­ρε­τικά δύσκο­λης ευρω­παϊ­κής συγκυ­ρίας, το «success story» αντι­με­τω­πί­ζει πολλούς αντί­θε­τους ανέμους, οι οποίοι έχουν να κάνουν τόσο με τις «αμαρ­τίες» του παρελ­θό­ντος όσο και από εξω­τε­ρι­κές πιέσεις. Αυτά μπορούν να συνο­ψι­στούν στο επεν­δυ­τικό κενό, τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις, την καθυ­στέ­ρηση που παρα­τη­ρεί­ται στην πραγ­μα­τική σύγκλιση σε όρους κατά κεφαλήν ΑΕΠ και απα­σχό­λη­σης, στις γεω­πο­λι­τι­κές προ­κλή­σεις αλλά και στην κλι­μα­τική αλλαγή…

Κύκλοι των Βρυ­ξελ­λών επι­ση­μαί­νουν ότι υπάρ­χουν αυτή τη στιγμή πέντε βασικές παρά­με­τροι που μπορεί να εκτρο­χιά­σουν την ανα­πτυ­ξιακή τροχιά:

Ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρα­νία και η κρίση στη Μέση Ανατολή, που μπορεί να εντεί­νουν τις πλη­θω­ρι­στι­κές πιέσεις, να αυξή­σουν την αβε­βαιό­τητα και να προ­κα­λέ­σεις εμπόδια στο εμπόριο

Η επι­βρά­δυνση στην ευρω­ζώνη που μπορεί να περιο­ρί­σει τον του­ρι­σμό, αλλά και τις εξα­γω­γές εν γένει

Με δεδο­μένο το μεγάλο μέγεθος του ελλη­νι­κού Ταμείου Ανά­καμ­ψης, ένας ακόμα κίν­δυ­νος σχε­τί­ζε­ται με την μετά­βαση στην μετά-RRF εποχή

Η κλι­μα­τική αλλαγή με τις δημο­σιο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις που έχει

Αλλά και η γήρανση του πλη­θυ­σμού

Το Ταμείο Ανά­καμ­ψης

Ειδι­κό­τερα για το Ταμείο Ανά­καμ­ψης θεωρούν στις Βρυ­ξέλ­λες ότι ο ρόλος του είναι κατα­λυ­τι­κός, ειδι­κό­τερα σε ό,τι αγορά τα κον­δύ­λια που προ­βλέ­πο­νται για την Ελλάδα, με πηγές να το χαρα­κτη­ρί­ζουν ως «game changer». Επι­ση­μαί­νουν δε, ότι η επί­πτωση στο ΑΕΠ από το πακέτο των περίπου 36 δισ. ευρώ μπορεί να δια­μορ­φω­θεί μεταξύ 3,4% και 4,4% το 2026, υπό την αίρεση του πόσο απο­δο­τικά θα δια­νε­μη­θούν τα κον­δύ­λια.

Αν και δια­τυ­πώ­νε­ται προ­βλη­μα­τι­σμός για την ημέρα μετά το Ταμείο Ανά­καμ­ψης, οι πηγές από τις Βρυ­ξέλ­λες τονί­ζουν ότι ο ίδιος ο σχε­δια­σμός του RRF από τη φύση του προ­βλέ­πει ότι αν τα χρήματα κατα­νε­μη­θούν συγκε­κρι­μένη μακρο­πρό­θε­σμη προ­ο­πτική τότε, θα και οι θετικές επι­πτώ­σεις του στις ανα­πτυ­ξια­κές προ­ο­πτι­κές θα έχουν μεγα­λύ­τερο χρονικό ορί­ζο­ντα. Σημα­ντικό ρόλο σε όλο αυτό παίζουν σαφώς οι μεταρ­ρυθ­μί­σεις που συν­δέ­ο­νται με το πακέτο, με ιδιαί­τερη μνεία στη δικαιο­σύνη, την κτη­μα­το­γρά­φηση και τις δημό­σιες συμ­βά­σεις. To γεγονός  πάντως ότι οι εκτα­μιεύ­σεις μπορεί να επε­κτα­θούν έως το 2028 αυτό εγγυά­ται μία πιο «ομαλή προ­σγεί­ωση».

Ανα­φο­ρικά τώρα, με το πάγιο αίτημα της Αθήνας για ένα νέο Ταμείο Ανά­καμ­ψης, πηγές από την καρδιά της Ευρώπης δια­μη­νύ­ουν ότι στην παρούσα φάση δεν φαί­νε­ται πιθανό ένα τέτοιο ενδε­χό­μενο.

Αξιο­ση­μεί­ωτη είναι η επι­σή­μανση πηγής στις Βρυ­ξέλ­λες, ότι πολλά από τα κοι­νο­τικά κον­δύ­λια κατα­λή­γουν τελικά εκτός συνόρων, με μεγάλη κερ­δι­σμένη την Κίνα, τη Γερ­μα­νία (ο πάλαι ποτέ βασικός απο­δέ­κτης) να ακο­λου­θεί και τις ΗΠΑ να είναι στην τρίτη θέση.

Ο πλη­θω­ρι­στι­κός κίν­δυ­νος

Ειδι­κό­τερα για τον πλη­θω­ρι­σμό, στις Βρυ­ξέλ­λες ανα­φέ­ρουν ότι δια­τη­ρεί­ται σε πορεία απο­κλι­μά­κω­σης, ωστόσο ο ρυθμός είναι βρα­δύ­τε­ρος από ό,τι στην ΕΕ. Τονί­ζουν μάλιστα, ότι κατα­λυ­τικό ρόλο σε αυτό παίζουν οι αυξα­νό­με­νες τιμές στις υπη­ρε­σίες, οι επι­πτώ­σεις από τις πλημ­μύ­ρες του 2023 αλλά και οι υψηλές τιμές στην ηλε­κτρική ενέρ­γεια.

Ο επί­μο­νος πλη­θω­ρι­σμός συν­δέ­ε­ται και με την αγορά εργα­σίας, καθώς η αύξηση των μισθών έχει και αυτή την επί­πτωση της.

Οι γεω­πο­λι­τι­κές προ­κλή­σεις

Ανα­φο­ρικά με τις «απειλές» που μπορεί να εκτρο­χιά­σουν την ανα­πτυ­ξιακή πορεία, επι­ση­μαί­νο­νται ιδιαί­τερα οι γεω­πο­λι­τι­κοί κίν­δυ­νοι που μπορούν να έχουν βρα­χυ­πρό­θε­σμη επί­πτωση. Ευρω­παϊ­κοί κύκλοι υπο­γραμ­μί­ζουν ιδιαί­τερα τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρα­νία αλλά και την κρίση στη Μέση Ανατολή, που μπορεί να ενι­σχύ­σουν τις πιέσεις στον πλη­θω­ρι­σμό, με επι­βά­ρυνση στις ήδη υψηλές ενερ­γεια­κές τιμές.

Ανα­φο­ρικά με την κλι­μα­τική κρίση η αύξηση της θερ­μο­κρα­σίες ενι­σχύει τη συχνό­τητα καυ­σώ­νων, δασικών πυρ­κα­γιών και πλημ­μυ­ρών κάτι που έχει σημα­ντι­κές περι­βαλ­λο­ντι­κές, κοι­νω­νι­κές αλλά και οικο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις, επη­ρε­ά­ζο­ντας άμεσα τους του­ρι­σμό και τη γεωργία.

Στα «αγκάθια»  περι­λαμ­βά­νουν και τη γήρανση του πλη­θυ­σμού, που επίσης συνιστά μία σημα­ντική οικο­νο­μική και κοι­νω­νική πρό­κληση για την Ελλάδα, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η χώρα μας έχει έναν από τους πλέον γηρα­σμέ­νους πλη­θυ­σμούς σε ευρω­παϊκό επίπεδο με το 23% να είναι άνω των 65 ετών

Οι δημο­σιο­νο­μι­κές προ­κλή­σεις

Παρά τη σημα­ντική του απο­κλι­μά­κωση, και τη δια­τή­ρηση της πτω­τι­κής αυτής πορείας, το δημόσιο χρέος εξα­κο­λου­θεί να είναι το υψη­λό­τερο στην Ευρώπη.

Μεγάλο βαρίδι είναι και το ισο­ζύ­γιο τρε­χου­σών συναλ­λα­γών, το οποίο περιο­ρί­ζε­ται μεν, αλλά με αργό ρυθμό. Οι εξα­γω­γές αυξά­νο­νται καθώς η παγκό­σμια ζήτηση αυξά­νε­ται και η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα στην εγχώρια αγορά βελ­τιώ­νε­ται.

Ωστόσο, παρά τις βελ­τιώ­σεις που έχουν συντε­λε­στεί τα τελευ­ταία χρόνια και παρά τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που έχουν γίνει, το παρα­γω­γικό μοντέλο της χώρας εξα­κο­λου­θεί να δια­τη­ρεί την πολύ μεγάλη εξάρ­τηση από τις εισα­γω­γές. Το μοντέλο των εξα­γω­γών συνε­χί­ζει να βασί­ζε­ται κατά περίπου 37% στον του­ρι­σμό, κατά 24% σε πετρε­λαιοειδή, και κατά περίπου 10% στις μετα­φο­ρές. Στους ίδιους  τομείς η εξάρ­τηση σε εισα­γω­γές παρα­μέ­νει υψηλή, καθώς η εξα­γω­γική βάση δεν είναι αρκετά ευρεία…

Τα διαρ­θρω­τικά προ­βλή­ματα στην απα­σχό­ληση

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνουν στις Βρυ­ξέλ­λες για τη μείωση της ανερ­γίας σε μονο­ψή­φιο νούμερο, επι­ση­μαί­νουν ωστόσο το πρό­βλημα με την ανα­ντι­στοι­χία των δεξιο­τή­των αλλά και τη μειω­μένη συμ­με­τοχή των γυναι­κών στην αγορά εργα­σίας. Διευ­κρι­νί­ζουν επίσης, ότι η συνύ­παρξη έλλει­ψης θέσεων εργα­σίας σε συν­δυα­σμό με τα υψηλά ποσοστά ανερ­γίας σημα­το­δο­τούν τα διαρ­θρω­τικά προ­βλή­ματα  στην αγορά. Ενώ παράλ­ληλα, παρα­τη­ρεί­ται σημα­ντική «οπι­σθο­δρό­μηση» σε ό,τι αφορά θέματα upskilling  και reskilling.

Επι­ση­μαί­νουν πάντως, ότι αλλάζει η τάση με αύξηση στους πραγ­μα­τι­κούς μισθούς κατά 1,1% ετησίως, η οποία απο­δί­δε­ται στις σχε­δια­ζό­με­νες αυξή­σεις του κατώ­τα­του μισθού, στη μείωση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών αλλά και στις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στην αγορά εργα­σίας με το σημα­ντικό κενό θέσεων εργα­σίας.

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ

Παρά τις αυξή­σεις που έχουν κατα­γρα­φεί στους μισθούς η Ελλάδα παρα­μέ­νει πάρα πολύ χαμηλά σε σχέση με την ΕΕ σε όρους αγο­ρα­στι­κής δύναμης, κάτι που -σύμφωνα με τις Βρυξέλλες- απο­τε­λεί όχι μόνο κλη­ρο­νο­μιά από τα χρόνια της κρίσης, αλλά και ένδειξη των διαρ­θρω­τι­κών προ­βλη­μά­των.

Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ είναι το δεύτερο χαμη­λό­τερο στην ΕΕ μετά τη Βουλ­γα­ρία και είναι στο ένα τρίτου του κοι­νο­τι­κού μέσου όρου. Προ­κει­μέ­νου να βελ­τιω­θεί η εικόνα αυτή προ­τεί­νε­ται η ενί­σχυση των ανα­πτυ­ξια­κών προ­ο­πτι­κών, με περισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις, με παρεμ­βά­σεις για αύξηση της συμ­με­το­χής στην αγορά εργα­σίας και με βελ­τί­ωση της παρα­γω­γι­κό­τη­τας, αλλά και με τη δια­σφά­λιση της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας του κόστους.

Ανά­λο­γες παρεμ­βά­σεις θα πρέπει να γίνουν και στο πεδίο της απα­σχό­λη­σης, όπου το ποσοστό είναι το τρίτο χαμη­λό­τερο στην Ευρώπη μετά την Ιταλία και τη Ρου­μα­νία, αλλά και στη συμ­με­τοχή στην αγορά εργα­σίας η οποία είναι από τις χαμη­λό­τε­ρες στην Ευρώπη. Προ­κει­μέ­νου να κλείσει το κενό αυτό απαι­τεί­ται μεγα­λύ­τερη ευε­λι­ξία στην ημια­πα­σχό­ληση (κυρίως για τις γυναί­κες που έχουν μικρά παιδιά), στη φρο­ντίδα παιδιών και ηλι­κιω­μέ­νων, στην κατα­γραφή των δεξιο­τή­των αλλά και καλύ­τερα  εργα­σιακά κίνητρα και προ­νό­μια.

Επεν­δυ­τικό κενό

Τα τελευ­ταία γίνο­νται σημα­ντι­κές προ­σπά­θειες για να κλείσει το επεν­δυ­τικό κενό, και παρά το γεγονός ότι κατα­γρά­φε­ται συνεχής μείωση το μέγεθός του εξα­κο­λου­θεί να προ­βλη­μα­τί­ζει και να συντη­ρεί­ται κυρίως λόγω του επίμονα υψηλού κόστους χρη­μα­το­δό­τη­σης αλλά και του φτωχού επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Αρνη­τικά επιδρά επίσης η περιο­ρι­σμένη δυνα­μική στην προ­σέλ­κυση ξένων άμεσων επεν­δύ­σεων.

Τα κλειδιά για την ανά­πτυξη

Σύμφωνα με τις Βρυ­ξέλ­λες τα κλειδιά για να βελ­τιω­θεί η παρα­γω­γι­κό­τητα μπορούν να συνο­ψι­σθούν σε τέσ­σε­ρις πυλώνες:

Στην ενί­σχυση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος (με ιδιαί­τερη έμφαση στο πεδίο δικαιο­σύ­νης της δημό­σιας διοί­κη­σης και των δια­γω­νι­στι­κών δια­δι­κα­σιών του δημο­σίου), στην παροχή κινή­τρων για τη στήριξη των μικρών επι­χει­ρή­σεων (με ενί­σχυση εξα­γο­ρών και συγ­χω­νεύ­σεων), στον αντα­γω­νι­σμό (με περιο­ρι­σμό κυβερ­νη­τι­κών παρεμ­βά­σεων σε επι­χει­ρη­μα­τι­κές απο­τυ­χίες) αλλά και στην τόνωση της έρευνας και και­νο­το­μίας (με εισα­γωγή τεχνο­γνω­σίας).

Πηγή: ot.gr