Μεταναστευτικό – Συρία: Τι αλλάζει για τους αιτούντες άσυλο

Συζη­τή­σεις για τις αιτή­σεις ασύλου Σύρων προ­σφύ­γων στη χώρα μας αλλά και σε όλη την Ευρώπη προ­κά­λεσε από την πρώτη στιγμή η πτώση του καθε­στώ­τος Άσαντ. Η δια­δι­κα­σία αιτή­σεων ασύλου «παγώνει» προ­σω­ρινά για χιλιά­δες Σύρους που βρί­σκο­νται στη χώρα μας, καθώς η βασική επι­χει­ρη­μα­το­λο­γία για τις αιτή­σεις ασύλου τους, οι διώξεις από το καθε­στώς Άσαντ, ενδε­χο­μέ­νως να είναι αβάσιμη. Η κατά­σταση στη Συρία είναι ακόμα ιδιαί­τερα ρευστή καθώς η νέα ηγεσία που έχει προ­κύ­ψει αφενός αυτο­α­πο­κα­λεί­ται προ­σω­ρινή και αφε­τέ­ρου δεν έχει δώσει δείγ­ματα γραφής δια­κυ­βέρ­νη­σης.

Λόγω των πρό­σφα­των εξε­λί­ξεων που έχουν δημιουρ­γή­σει αβε­βαιό­τητα, η Υπη­ρε­σία Ασύλου κάνει συγκε­κρι­μένη εισή­γηση από την προη­γού­μενη εβδο­μάδα στον υπουργό Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, ο οποίος δια­βί­βασε την εισή­γηση αυτή στην ανώτερη πολι­τική ηγεσία και το ΚΥΣΕΑ. «Η εισή­γηση της Υπη­ρε­σίας Ασύλου ανα­φέ­ρει ότι λόγω των τελευ­ταίων εξε­λί­ξεων στη Συρία και επειδή ακριβώς υπάρχει μια πολύ έντονη αβε­βαιό­τητα και ρευ­στό­τητα ως προς τη νέα κατά­σταση στην χώρα της Συρίας, δεν μπο­ρούμε και δεν είμαστε σε θέση ως υπη­ρε­σία να προ­χω­ρή­σουμε στην έκδοση απο­φά­σεων ασύλου για υπη­κό­ους Συρίας. Και δεν μπο­ρούμε να το κάνουμε αυτό γιατί θα πρέπει να ξέρετε ότι κάθε απόφαση ασύλου είναι εξα­το­μι­κευ­μένη και βασί­ζε­ται σε συγκε­κρι­μένα χαρα­κτη­ρι­στικά του αιτού­ντος, τα οποία σχε­τί­ζο­νται με τη χώρα κατα­γω­γής του, δηλαδή τι συν­θή­κες επι­κρα­τούν στην Συρία. Λοιπόν, όλες μας οι απο­φά­σεις μέχρι πρό­τι­νος είχανε να κάνουνε σε μεγάλο ποσοστό με πιθανές διώξεις που αντι­με­τω­πί­ζουν οι Σύροι από το καθε­στώς του Άσαντ. Το καθε­στώς αυτό πλέον δεν υφί­στα­ται, οπότε θα πρέπει να επα­νε­ξε­τα­στεί και να επα­να­ξιο­λο­γη­θεί αυτή τη στιγμή η κατά­σταση στη Συρία. Οι απο­φά­σεις μας δεν βασί­ζο­νται σε εικα­σίες, ούτε υποψίες, ούτε σε σπέ­κουλα. Χρεια­ζό­μα­στε συγκε­κρι­μέ­νες αξιό­πι­στες πηγές και ανα­φο­ρές και δεν ανα­φέ­ρο­μαι σε δημο­σιο­γρα­φική κάλυψη του γεγο­νό­τος. Ανα­φε­ρό­μα­στε σε υλικό της Ύπατης Αρμο­στείας του ΟΗΕ, του Ευρω­παϊ­κού Οργα­νι­σμού για το Άσυλο και ούτω καθεξής. Κάτι τέτοιο στην παρούσα φάση δεν έχουμε στα χέρια μας, αλλά και δεν μπο­ρούμε να προ­χω­ρή­σουμε στην έκδοση απο­φά­σεων», εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο Διοι­κη­τής της Ελλη­νι­κής Υπη­ρε­σίας Ασύλου, Μάριος Καλέας.

Για το λόγο αυτό μέχρι να ξεκα­θα­ρί­σει η κατά­σταση και να ληφθούν νέες απο­φά­σεις με βάση αξιό­πι­στες πηγές η Υπη­ρε­σία Ασύλου θα δέχεται τα αιτή­ματα από τους Σύρους, όπως υπο­χρε­ού­ται από τη Σύμβαση της Γενεύης αλλά δεν θα εκδίδει τελικές απο­φά­σεις. «Δηλαδή όποιος Σύρος έρθει σήμερα στη Σάμο για παρά­δειγμα ή στη Λέσβο στο Φυλάκιο Ορε­στιά­δας να μπορεί να υπο­βάλ­λει το αίτημα ασύλου, να κατα­γρα­φεί αυτό, να πρω­το­κολ­λη­θεί, να μπορεί ο άνθρω­πος να υπο­βά­λει όποια δικαιο­λο­γη­τικά θέλει, να περάσει από τη συνέ­ντευξη ασύλου, να ακού­σουμε τους λόγους για τους οποίους δεν επι­θυ­μεί να επι­στρέ­ψει στη χώρα του, αλλά όσον αφορά την έκδοση της από­φα­σης, που είναι και το τελικό στάδιο, εκεί να υπάρχει μια μέχρι νεω­τέ­ρας ανα­στολή της δια­δι­κα­σίας, προ­κει­μέ­νου να δούμε πώς θα ξεκα­θα­ρί­σει και πώς θα εξε­λι­χθεί η κατά­σταση», επι­ση­μαί­νει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο κ. Καλέας.

Τι θα γίνει με τις επι­στρο­φές των Σύρων στη χώρα τους

Όσον αφορά τις εθε­λού­σιες επι­στρο­φές, οποιοσ­δή­ποτε Σύρος στην Ελλάδα και σε οποιο­δή­ποτε κράτος – μέλος μπορεί να παραι­τη­θεί από το αίτημά του ή από το καθε­στώς του και να επι­στρέ­ψει στη χώρα του. Εκτι­μά­ται ότι μετά την πτώση του Άσαντ, μόλις ξεκα­θα­ρί­σει η κατά­σταση και οι συν­θή­κες δημιουρ­γούν ένα κλίμα ασφά­λειας, Σύροι που βρί­σκο­νται εκτο­πι­σμέ­νοι σε όλη την Ευρώπη θα θελή­σουν να επι­στρέ­ψουν στην πατρίδα τους. Αλλά ο αριθμός αυτός είναι ακόμα χαμηλός μόλις μια εβδο­μάδα μετά την πτώση του καθε­στώ­τος. Σύμφωνα με πηγές από το υπουρ­γείο Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, τρεις Σύροι πρό­σφυ­γες από δομές φιλο­ξε­νίας στην Ελλάδα έχουν ήδη εκφρά­σει την επι­θυ­μία να επι­στρέ­ψουν στη Συρία. Ο πρώτος, από τη δομή της Φιλιπ­πιά­δας, έγγαμος και πατέρας δύο παιδιών, παραι­τή­θηκε από το καθε­στώς ασύλου που είχε αιτηθεί το φθι­νό­πωρο του 2024. Παρά την αρχική του ανη­συ­χία για την ασφά­λεια στη Συρία, δήλωσε απο­φα­σι­σμέ­νος να επι­στρέ­ψει. Παρό­μοια επι­θυ­μία δια­τυ­πώ­θηκε και από έναν πρό­σφυγα στη δομή της Δράμας αλλά και από ακόμα έναν στην Ελέγ­χό­μενη Δομή στο Κου­τσό­χερο.

«Οι εθε­λού­σιες επι­στρο­φές μπορούν να λάβουν χώρα με δύο τρόπους. Είτε ο κάθε Σύρος να παραι­τη­θεί και να φύγει από τη χώρα, από την Ελλάδα δηλαδή, επι­στρέ­φο­ντας μέσω Τουρ­κίας με δικά του έξοδα. Και το δεύτερο είναι μέσω του Προ­γράμ­μα­τος Εθε­λού­σιων Επι­στρο­φών, το οποίο υλο­ποιεί ο Διεθνής Οργα­νι­σμός Μετα­νά­στευ­σης σε συνερ­γα­σία με το Υπουρ­γείο Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου. Το πρό­βλημα στην περί­πτωση αυτή είναι ότι προς το παρόν δεν κάνει επι­στρο­φές εθε­λού­σιες επι­στρο­φές στη Δαμασκό και στη Συρία, επειδή ακριβώς υπάρχει αυτή η τετα­μένη ατμό­σφαιρα και αυτό το αβέβαιο κλίμα. Μόλις απο­κα­τα­στα­θεί θα πάρει μπρος και αυτή η δια­δι­κα­σία, δηλαδή εθε­λού­σιων επι­στρο­φών μέσω του ΔΟΜ, οι οποίοι τους δίνουν και 1.000 ευρώ και τα αερο­πο­ρικά εισι­τή­ρια, είναι μια άλλη δεύτερη εναλ­λα­κτική», επι­ση­μαί­νει ο διοι­κη­τής της Υπη­ρε­σίας Ασύλου.

«Όσον αφορά όμως τις ανα­γκα­στι­κές επι­στρο­φές, εκεί είναι το πρό­βλημα. Για να γίνει μια ανα­γκα­στική επι­στροφή σημαί­νει ότι πρώτα έχει απορ­ρι­φθεί το αίτημα ασύλου που σημαί­νει ότι πρέπει να έχει εκδοθεί αρνη­τική απόφαση ασύλου. Για να εκδοθεί αρνη­τική απόφαση ασύλου, σημαί­νει ότι θα πρέπει να επα­νε­κτι­μη­θεί η κατά­σταση στη Συρία και να είναι τέτοια που η Υπη­ρε­σία Ασύλου που είναι η αρμόδια υπη­ρε­σία να θεω­ρή­σει ότι δεν συντρέ­χουν οι λόγοι για να πάρει άσυλο», εξηγεί ο κ. Καλέας.

Στην Ελλάδα έχουν υπο­βλη­θεί συνο­λικά 9.328 αιτή­σεις ασύλου (στις 10 Δεκεμ­βρίου) υπηκόων Συρίας που δια­μέ­νουν σε δομές της Υπη­ρε­σίας Δομής και Ταυ­το­ποί­η­σης. Από αυτές μετά την επε­ξερ­γα­σία τους έχουν γίνει απο­δε­κτές οι 3.091, 1.550 αιτή­σεις βρί­σκο­νται στη φάση της κατα­γρα­φής ή είναι υπό κατα­χώ­ρηση, 4.474 βρί­σκο­νται υπό επε­ξερ­γα­σία, ενώ 213 αιτή­σεις έχουν απορ­ρι­φθεί.

Απο­φά­σεις σε ευρω­παϊκό επίπεδο

Πολλές από τις ευρω­παϊ­κές χώρες προ­χώ­ρη­σαν σε πάγωμα της εξέ­τα­σης των αιτή­σεων ή σχε­διά­ζουν να το κάνουν. Όπως δήλωσε από τις Βρυ­ξέλ­λες ο υπουρ­γός Μετα­νά­στευ­σης και Ασύλου, Νίκος Πανα­γιω­τό­που­λος μετά την συνε­δρί­αση του Συμ­βου­λίου Εσω­τε­ρι­κών Υπο­θέ­σεων των υπουρ­γών Εσω­τε­ρι­κών και Μετα­νά­στευ­σης των κρατών μελών συμ­φω­νή­θηκε να αρχίσει να εκπο­νεί­ται ένα σχέδιο επι­στρο­φών, εθε­λο­ντι­κών στην αρχή, όποιων Σύρων πολιτών επι­θυ­μούν να επι­στρέ­ψουν στη χώρα τους.

Η Ύπατη Αρμο­στεία του ΟΗΕ για τους Πρό­σφυες (UNCHR) εκτιμά ότι οι ευρω­παϊ­κές χώρες φιλο­ξε­νούν πάνω από ένα εκα­τομ­μύ­ριο Σύρους αιτού­ντες άσυλο και πρό­σφυ­γες, με το 59% από αυτούς να βρί­σκο­νται στη Γερ­μα­νία. Σημα­ντι­κούς πλη­θυ­σμούς φιλο­ξε­νούν επίσης η Σουηδία, η Αυστρία, η Ελλάδα, η Ολλαν­δία και η Γαλλία.

Πέρυσι, περίπου 38.300 Σύροι πρό­σφυ­γες επέ­λε­ξαν να επι­στρέ­ψουν, ανέφερε η υπη­ρε­σία σε ετήσια επι­σκό­πηση, σημειώ­νο­ντας ότι οι συν­θή­κες στο εσω­τε­ρικό της χώρας «δεν ήταν ακόμη ευνοϊ­κές για τη διευ­κό­λυνση μεγάλης κλί­μα­κας εκού­σιων επι­στρο­φών με ασφά­λεια και αξιο­πρέ­πεια».

Οι ανη­συ­χίες για την ασφά­λεια, τα μέσα δια­βί­ω­σης, τις βασικές υπη­ρε­σίες και τη στέγαση ανα­φέρ­θη­καν ως λόγοι για το χαμηλό ποσοστό επα­να­πα­τρι­σμών. Περίπου το 90% των ανθρώ­πων στη Συρία ζουν σε συν­θή­κες φτώ­χειας.

Πηγή: liberal.gr