Γιάννης Χατζής για το νέο Ειδικό Χωροταξικό: Οι βασικοί οριζόντιοι περιορισμοί παραμένουν – Κίνδυνος για επενδύσεις, περιουσίες και τοπική ανάπτυξη

Παρά τις επιμέρους διορθώσεις που έγιναν σε σχέση με το σχέδιο που είχε τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, ο κ. Χατζής εκτιμά ότι οι βασικές στρεβλώσεις που είχε εγκαίρως επισημάνει ο ξενοδοχειακός κλάδος εξακολουθούν να υπάρχουν, καθώς οι σημαντικότεροι περιορισμοί παραμένουν οριζόντιοι και δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τις μεγάλες διαφορές μεταξύ των ελληνικών τουριστικών προορισμών.

Η τοποθέτηση του προέδρου της ΠΟΞ έρχεται σε μία κρίσιμη συγκυρία για την αγορά, καθώς το νέο Ειδικό Χωροταξικό θα αποτελέσει το βασικό θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα κινηθούν οι νέες τουριστικές επενδύσεις τα επόμενα χρόνια.

Ο ίδιος είχε ήδη ασκήσει κριτική στην εφαρμογή οριζόντιων περιορισμών κατά τη διαδικασία διαβούλευσης, προειδοποιώντας ότι μπορεί να αποδυναμώσουν ώριμα τουριστικά οικοσυστήματα και να περιορίσουν τη δυνατότητα διαφοροποιημένης ανάπτυξης των προορισμών.

Γ. Χατζής: Οι διορθώσεις δεν αλλάζουν την ουσία
Όπως επισημαίνει ο Γιάννης Χατζής στο money-tourism.gr, «Η τελική μορφή του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό περιλαμβάνει ορισμένες επιμέρους διορθώσεις, οι οποίες όμως δεν μεταβάλλουν την ουσία των προβλημάτων που είχαμε εγκαίρως επισημάνει κατά τη δημόσια διαβούλευση. Οι βασικοί οριζόντιοι περιορισμοί παραμένουν, στον πυρήνα τους, αμετάβλητοι».

Το βασικό ζήτημα που θέτει είναι ότι το νέο πλαίσιο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με ενιαίο τρόπο περιοχές με πολύ διαφορετικά χαρακτηριστικά, χωρίς, κατά την άποψή του, να δίνεται επαρκές βάρος στις υποδομές, στη φέρουσα ικανότητα, στην οικονομική βάση και στη στρατηγική ανάπτυξης κάθε προορισμού.

Το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας έχει παρουσιάσει το Ειδικό Χωροταξικό ως εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού και με ποιους κανόνες μπορεί να αναπτύσσεται ο τουρισμός, με στόχο την οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα.

Η διαφωνία του ξενοδοχειακού κλάδου εντοπίζεται κυρίως στον τρόπο με τον οποίο οι στόχοι αυτοί μεταφράζονται σε συγκεκριμένα όρια και περιορισμούς.

Γιάννης Χατζής: Το όριο των 100 κλινών στα νησιά της Ομάδας ΙΙ
Κεντρικό σημείο της κριτικής του προέδρου της ΠΟΞ αποτελεί το ανώτατο όριο των 100 κλινών, το οποίο εξακολουθεί, όπως επισημαίνει, να εφαρμόζεται οριζόντια στα νησιά της Ομάδας ΙΙ. O Γιάννης Χατζής θεωρεί ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση οδηγεί στην ίδια αντιμετώπιση νησιών που στην πραγματικότητα έχουν τελείως διαφορετικά χαρακτηριστικά.

Όπως σημειώνει: «Με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζονται ως ομοειδείς προορισμοί με εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά, όπως η Σαμοθράκη, η Πάρος, η Μύκονος, η Κάλυμνος και η Σύμη, χωρίς ουσιαστική συνεκτίμηση παραγόντων όπως οι υποδομές, η οικονομική βάση και ο αναπτυξιακός προσανατολισμός κάθε νησιού».

Το ζήτημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τις νέες ξενοδοχειακές επενδύσεις, καθώς μία ενιαία ανώτατη δυναμικότητα μπορεί να λειτουργήσει διαφορετικά σε έναν ώριμο και διεθνοποιημένο τουριστικό προορισμό και διαφορετικά σε ένα μικρό νησί με περιορισμένες υποδομές και μικρότερη τουριστική ανάπτυξη.

Η βασική θέση του προέδρου της ΠΟΞ είναι ότι η χωροταξική πολιτική πρέπει να βασίζεται περισσότερο στα πραγματικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής και λιγότερο σε ενιαίες κατηγοριοποιήσεις.

Η εξαίρεση των έξι κλινών ανά στρέμμα
Στα νησιά της Ομάδας Ι υπάρχει μεγαλύτερο περιθώριο σε σχέση με την Ομάδα ΙΙ. Προβλέπεται, όπως αποκάλυψε αποκλειστικά το money-tourism.gr, η δυνατότητα πρόσθετων έξι κλινών ανά στρέμμα για το τμήμα ενός γηπέδου που υπερβαίνει τα 16 στρέμματα. Ο Γιάννης Χατζής αναγνωρίζει την αλλαγή αυτή, αλλά θεωρεί ότι η πρακτική της επίδραση θα είναι πολύ περιορισμένη.

Όπως αναφέρει: «Ακόμη και εκεί όπου αυτή η εξαίρεση θεωρητικά υφίσταται, η επί της ουσίας χρησιμότητά της παραμένει αμφίβολη, καθώς στην πράξη έχει ελάχιστη εφαρμογή, αφορώντας εξαιρετικά περιορισμένο αριθμό περιπτώσεων».

Παράλληλα, επισημαίνει ότι αντίστοιχη δυνατότητα δεν προβλέπεται για τα νησιά της Ομάδας ΙΙ, κάτι που, κατά την άποψή του, εντείνει την αυστηρότητα του καθεστώτος για τις συγκεκριμένες περιοχές.

Φέρουσα ικανότητα: «Υπερβολικά χαμηλά τα όρια»
Δεύτερο σημαντικό πεδίο διαφωνίας αποτελούν οι Εκθέσεις Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας. Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΠΟΞ, το νέο πλαίσιο διατηρεί τα όρια των 50 και 150 κλινών για την υποχρεωτική εκπόνηση σχετικών εκθέσεων. Ο ίδιος θεωρεί τα συγκεκριμένα όρια υπερβολικά χαμηλά και εκτιμά ότι μπορούν να δημιουργήσουν πρόσθετες επιβαρύνσεις σε επενδύσεις που δεν ανήκουν στην κατηγορία των μεγάλων projects.

«Διατηρούνται, χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, τα εξαιρετικά χαμηλά όρια των 50 και 150 κλινών για την υποχρεωτική εκπόνηση Εκθέσεων Εκτίμησης Φέρουσας Ικανότητας, επιβάλλοντας πρόσθετο κόστος, γραφειοκρατία και αβεβαιότητα ακόμη και σε μεσαίες, τοπικές ή οικογενειακές επενδύσεις», λέει χαρακατηριστικά.

Η κριτική εδώ αφορά κυρίως την αναλογικότητα των απαιτήσεων: κατά πόσο δηλαδή μία επένδυση μεσαίας κλίμακας πρέπει να υπόκειται στις ίδιες πρόσθετες διαδικασίες με πολύ μεγαλύτερες και περισσότερο σύνθετες αναπτύξεις.

Περιορισμένος ρόλος των τοπικών κοινωνιών
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο Γιάννης Χατζής και στον ρόλο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και των ίδιων των κοινωνιών των προορισμών. Κατά την άποψή του, το νέο πλαίσιο δεν τους παρέχει επαρκή δυνατότητα να επιλέγουν ένα διαφορετικό μοντέλο ανάπτυξης όταν τα πραγματικά δεδομένα μιας περιοχής το δικαιολογούν.

Η ανακατάταξη μιας περιοχής παραπέμπεται στα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια, τα οποία απαιτούν πολυετείς διαδικασίες, ενώ ο τοπικός πολεοδομικός σχεδιασμός έχει κυρίως τη δυνατότητα να επιβάλλει πρόσθετους περιορισμούς και όχι να δημιουργεί ένα εναλλακτικό αναπτυξιακό πλαίσιο.

Για τον πρόεδρο της ΠΟΞ, αυτό αποτελεί ουσιαστικό θεσμικό πρόβλημα, καθώς διαφορετικοί προορισμοί έχουν διαφορετικές ανάγκες, επίπεδα υποδομών και οικονομικές δυνατότητες.

Ο κίνδυνος της κατάτμησης μεγάλων ιδιοκτησιών
Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες επισημάνσεις του Γιάννη Χατζή αφορά τις πιθανές παράπλευρες συνέπειες των περιορισμών. Όπως υποστηρίζει, η εφαρμογή οριζόντιων ορίων μπορεί τελικά να παράγει ακριβώς το αντίθετο αποτέλεσμα από αυτό που επιδιώκει το Χωροταξικό. Συγκεκριμένα, μεγάλα ενιαία ακίνητα μπορεί να κατατμηθούν ώστε να αναπτυχθούν περισσότερες μικρότερες μονάδες αντί για μία οργανωμένη ξενοδοχειακή ανάπτυξη.

Ο ίδιος προειδοποιεί ότι μία τέτοια εξέλιξη μπορεί να οδηγήσει σε:

-μεγαλύτερη διασπορά κτισμάτων,

-περισσότερες επιμέρους υποδομές,

-αυξημένες πιέσεις σε δίκτυα και υπηρεσίες,

-μεγαλύτερη συνολική επέμβαση στο τοπίο.

Άρα, κατά την προσέγγιση αυτή, το μικρότερο μέγεθος κάθε μεμονωμένης μονάδας δεν συνεπάγεται αυτομάτως και μικρότερο συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Επιπτώσεις στην αξία της γης
Η άλλη σημαντική διάσταση που θέτει ο πρόεδρος της ΠΟΞ αφορά την αξία της ιδιωτικής περιουσίας. Η επιβολή αυστηρότερων περιορισμών στη δυνατότητα τουριστικής αξιοποίησης μιας έκτασης μπορεί να επηρεάσει άμεσα την εμπορική της αξία. Ο Γιάννης Χατζής υποστηρίζει ότι το ζήτημα δεν αφορά επομένως μόνο τους ξενοδόχους ή τους μεγάλους επενδυτές. Αφορά και τους κατοίκους των νησιών που διαθέτουν ακίνητη περιουσία, καθώς οι νέοι κανόνες ενδέχεται να περιορίσουν τις δυνατότητες αξιοποίησής της.

«Για πολλές περιοχές, το νέο Χωροταξικό δεν είναι απλώς περιοριστικό για τις ξενοδοχειακές επιχειρήσεις. Λειτουργεί εις βάρος των ίδιων των κατοίκων των νησιών, καθώς μειώνει την αξία της περιουσίας τους, περιορίζει τις δυνατότητες απασχόλησης και τοπικής επιχειρηματικότητας και τους στερεί τη δυνατότητα να αποφασίζουν, βάσει πραγματικών δεδομένων, ποιο αναπτυξιακό μοντέλο επιθυμούν» υπογραμμίζει.

Γιάννης Χατζής: Τουριστικές επενδύσεις και απασχόληση
Η τοποθέτηση του Γιάννη Χατζή ανοίγει έτσι μία ευρύτερη συζήτηση για το πώς μπορεί να συνδυαστεί η προστασία των προορισμών με την ανάγκη για νέες επενδύσεις. Το Ειδικό Χωροταξικό έχει ως διακηρυγμένο στόχο τη βιώσιμη τουριστική ανάπτυξη και την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος.

Από την πλευρά της ξενοδοχειακής αγοράς, όμως, το κρίσιμο ζητούμενο είναι οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί να βασίζονται σε αντικειμενικά και μετρήσιμα δεδομένα και να μην οδηγούν σε ένα ενιαίο μοντέλο που αγνοεί τις διαφορές ανάμεσα στους προορισμούς.

Η ΠΟΞ είχε ήδη επισημάνει κατά τη δημόσια συζήτηση ότι η εφαρμογή των ίδιων κανόνων σε περιοχές με διαφορετικές υποδομές και διαφορετικό επίπεδο τουριστικής ωρίμανσης μπορεί να λειτουργήσει ανασταλτικά για επενδύσεις που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν νέες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη τοπική προστιθέμενη αξία.

Το κρίσιμο ερώτημα της επόμενης ημέρας
Το πραγματικό στοίχημα του νέου Ειδικού Χωροταξικού δεν είναι μόνο πόση τουριστική ανάπτυξη θα επιτρέψει.

Είναι τι είδους ανάπτυξη θα προκαλέσει.

Εάν οι κανόνες ευνοήσουν οργανωμένες επενδύσεις με σαφείς υποχρεώσεις ως προς τις υποδομές, το περιβάλλον και τη λειτουργία τους, το νέο πλαίσιο μπορεί να λειτουργήσει ως εργαλείο αναβάθμισης του τουριστικού προϊόντος.

Εάν, αντίθετα, οι περιορισμοί οδηγήσουν σε κατάτμηση ιδιοκτησιών, μεγαλύτερο αριθμό μικρών αναπτύξεων και αποθάρρυνση επενδύσεων σε ώριμους προορισμούς, τότε το τελικό αποτέλεσμα μπορεί να αποκλίνει σημαντικά από τον αρχικό στόχο.

Αυτό ακριβώς αποτελεί τον πυρήνα της παρέμβασης του Γιάννη Χατζή.

Ο πρόεδρος της ΠΟΞmoney-tourism.gr/giannis-chatzis-gia-to-neo-eidiko-chorotaxiko-oi-vasikoi-orizontioi-periorismoi-paramenoun-kindynos-gia-ependyseis-periousies-kai-topiki-anaptyxi/ δεν αμφισβητεί την ανάγκη ύπαρξης ενός σύγχρονου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό. Αμφισβητεί όμως τη λογική των οριζόντιων περιορισμών και υποστηρίζει ότι η πραγματική βιωσιμότητα προϋποθέτει κανόνες που λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές δυνατότητες και ανάγκες κάθε τόπου.

Και αυτό είναι το σημείο στο οποίο, παρά τις αλλαγές που έγιναν στην τελική μορφή του σχεδίου, θεωρεί ότι το νέο Χωροταξικό εξακολουθεί να χρειάζεται ουσιαστική επανεξέταση

Πηγή΅money-tourism.gr