• Δικάζεται στις 18 Μαΐου στο Μονομελές Πλημμελειοδικείο Ρόδου για δημόσια διέγερση σε κακουργήματα • Η ανάρτηση στο Facebook, με φράσεις-κάλεσμα για θάνατο του πρωθυπουργού, προκάλεσε έρευνα της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος μόλις δύο μέρες μετά τη δημοσίευσή της
Ενώπιον του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Ρόδου οδηγείται την προσεχή Δευτέρα υπόθεση που προέκυψε από ανάρτηση σε μέσο κοινωνικής δικτύωσης και η οποία, κατά το κατηγορητήριο, ξεπερνά τα όρια του έντονου πολιτικού σχολίου και εισέρχεται στο πεδίο της ποινικά κολάσιμης δημόσιας προτροπής.
Κλητήριο θέσπισμα της Εισαγγελίας Πλημμελειοδικών Ρόδου έθεσε σε κίνηση τη διαδικασία, παραπέμποντας στη δικαστική κρίση μια υπόθεση που αναδεικνύει τόσο τη βαρύτητα των δημόσιων παροτρύνσεων βίας στο ψηφιακό περιβάλλον όσο και τα όρια που χαράσσει ο ποινικός νόμος σε σχέση με τη διαδικτυακή ρητορική.
Η ανάρτηση που έφερε στο δικαστήριο
Η υπόθεση έχει ως αφετηρία μια δημοσίευση στο Facebook, που φέρεται να αναρτήθηκε στις 16 Ιουνίου 2023 από ημεδαπό. Ο κατηγορούμενος φέρεται να αναδημοσίευσε στο προφίλ του είδηση από ειδησεογραφικό μέσο, η οποία αφορούσε δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη. Το κείμενο που συνόδευσε την αναδημοσίευση αυτή είναι εκείνο που, κατά το κατηγορητήριο, δίνει στην υπόθεση την ποινική της διάσταση.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», οι φράσεις που αναρτήθηκαν είχαν ως εξής: «Εκτελέστε τον όπου πετύχετε αυτόν και τους βουλευτές του γιατί όχι και τους ψηφοφόρους του. Εγκληματίες καθάρματα. Θάνατος ρε μπάσταρδοι».
Το κείμενο αυτό, σύμφωνα με την κατηγορία, δεν αποτελεί έκφραση πολιτικής δυσαρέσκειας αλλά συνιστά δημόσια προτροπή σε πράξεις φόνου κατά συγκεκριμένου πολιτικού προσώπου, κατά εκλεγμένων βουλευτών και κατά πολιτών που άσκησαν το εκλογικό τους δικαίωμα.
Η καταγγελία και η ενεργοποίηση της Δίωξης
Η ερευνητική διαδικασία ξεκίνησε 2 ημέρες μετά την ανάρτηση. Στις 18 Ιουνίου 2023, ηλεκτρονικό μήνυμα προς τη Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος αποτέλεσε την αφετηρία των ερευνητικών ενεργειών. Μέσα από τη διαδικασία ταυτοποίησης και τεχνικής διερεύνησης, οι αρχές κατέληξαν στον ημεδαπό που αντιμετωπίζει σήμερα την κατηγορία της διέγερσης σε διάπραξη εγκλημάτων.
Η ανάρτηση, κατά την εισαγγελική αποτίμηση, απευθυνόταν δημόσια σε αόριστο αριθμό προσώπων, τόσο στους ακολούθους του συγκεκριμένου προφίλ όσο και στο ευρύτερο κοινό των χρηστών της πλατφόρμας. Αυτός ακριβώς ο δημόσιος χαρακτήρας της, σε συνδυασμό με το περιεχόμενό της, κρίθηκε ότι έθετε σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη.
Η στάση του κατηγορούμενου
Κατά τη διάρκεια της προανακριτικής διαδικασίας, ο κατηγορούμενος εξεταζόμενος φέρεται να αποδέχτηκε ότι υπήρξε υπερβολικός στις αναρτήσεις του, αποδίδοντας την ένταση στη γενικότερη κοινωνική κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την περίοδο. Παράλληλα, επιχείρησε να μειώσει τη δυνητική απήχηση της δημοσίευσης, ισχυριζόμενος περιορισμένη επιρροή και μικρό βαθμό ανταπόκρισης εκ μέρους άλλων χρηστών.
Το επιχείρημα αυτό, ωστόσο, δεν φέρεται να επαρκεί για να αποτρέψει την παραπομπή σε δίκη. Σύμφωνα με την εισαγγελική αξιολόγηση, η δυνητική εμβέλεια της ανάρτησης σε ανοιχτή πλατφόρμα δεν καθορίζεται από τον αριθμό των αντιδράσεων που εν τέλει καταγράφηκαν, αλλά από το γεγονός ότι η πρόσβαση σε αυτήν ήταν δυνητικά ανοιχτή σε οποιονδήποτε χρήστη.
Το νομικό πλαίσιο της υπόθεσης
Το έγκλημα της διέγερσης σε διάπραξη εγκλημάτων προϋποθέτει δημόσια πράξη ή έκφραση που αποσκοπεί ή είναι ικανή να παρακινήσει άλλους σε εγκληματικές ενέργειες. Στην προκειμένη περίπτωση, το κατηγορητήριο αξιολογεί ότι το κείμενο της ανάρτησης δεν αφήνει περιθώρια αμφισημίας ως προς τον χαρακτήρα του, καθώς οι φράσεις που χρησιμοποιήθηκαν περιέχουν ρητή πρόσκληση σε πράξεις που συνιστούν κακουργήματα.
Το δικαστήριο καλείται να σταθμίσει ένα σύνολο παραμέτρων. Κεντρική θέση κατέχει η αξιολόγηση του ίδιου του περιεχομένου και του τόνου, σε συνδυασμό με τον δημόσιο χαρακτήρα της ανάρτησης και το περιβάλλον διάδοσής της. Παράλληλα, θα εξεταστούν τα τεχνικά στοιχεία σύνδεσης και τα δεδομένα ταυτοποίησης που συγκέντρωσε η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, καθώς και το στοιχείο της πρόθεσης, κατά το μέτρο που αυτή μπορεί να αποδειχθεί.
Η κρίσιμη διάκριση που καλείται να αποτυπώσει στην πράξη το δικαστήριο είναι εκείνη ανάμεσα στον οξύ, ακόμη και βίαιο στη γλώσσα, πολιτικό λόγο και στη δημόσια προτροπή σε εγκληματικές ενέργειες. Πρόκειται για ένα ζήτημα που αντιμετωπίζεται με αυξανόμενη συχνότητα από τα δικαστήρια καθώς η ψηφιακή δημόσια σφαίρα επεκτείνεται και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αποτελούν πλέον κανονικό πεδίο δημόσιας έκφρασης με πραγματική απήχηση.
Η ευρύτερη διάσταση του ζητήματος
Υποθέσεις σαν αυτή αποκτούν βαρύτητα που ξεπερνά τα πρόσωπα που εμπλέκονται. Το γεγονός ότι το κείμενο της ανάρτησης αναφερόταν ονομαστικά στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και κάλεσε ανοιχτά σε πράξεις εναντίον του και εκλεγμένων αντιπροσώπων του λαού αποδίδει στην υπόθεση διάσταση που αφορά το δημοκρατικό πολίτευμα και την ασφάλεια της πολιτικής ζωής. Η ιδιότητα του θύματος της φερόμενης ως προτροπής δεν είναι τυχαία, καθώς αφορά εκλεγμένους άρχοντες που ασκούν δημόσια εξουσία, γεγονός που ενισχύει την ευαισθησία της υπόθεσης.
Ταυτόχρονα, η υπόθεση λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η ανωνυμία που φαντάζει να προσφέρουν τα κοινωνικά δίκτυα δεν εγγυάται ατιμωρησία. Η Δίωξη Ηλεκτρονικού Εγκλήματος διαθέτει τα τεχνικά μέσα για να ανιχνεύσει και να ταυτοποιήσει τον αναρτώντα, ακόμη και σε χρονικό διάστημα μόλις 48 ωρών από τη στιγμή που υποβλήθηκε η καταγγελία.
Την υπόθεση χειρίζεται η δικηγόρος κ. Ματούλα Παπαβεργή.
