«Θερμό» καλοκαίρι με τουρκικές γεωτρήσεις

Το σενάριο του «θερμού» καλο­και­ριού στις ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις επι­στρέ­φει, αυτήν τη φορά εμμέσως, διά της επα­να­φο­ράς από την Αγκυρα της πιθα­νό­τη­τας να πραγ­μα­το­ποι­η­θούν γεω­τρή­σεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο τους αμέσως επό­με­νους μήνες. Αν και οι Τούρκοι, ευλόγως, δεν γνω­στο­ποιούν την περιοχή στην οποία σκο­πεύ­ουν να κάνουν τις πρώτες γεω­τρή­σεις, είναι απο­λύ­τως σαφές ότι θα επη­ρε­α­στεί το συνο­λικό παι­χνίδι στην περιοχή.

Σε Αθήνα και Λευ­κω­σία εκτι­μά­ται ότι πιθανές γεω­τρή­σεις θα γίνουν εντός των θαλασ­σίων ζωνών που βρί­σκο­νται βόρεια της Κύπρου. Πρό­κει­ται για την Απο­κλει­στική Οικο­νο­μική Ζώνη (ΑΟΖ) και θαλάσ­σιες ζώνες που νομικά υπά­γο­νται στη δικαιο­δο­σία της Κυπρια­κής Δημο­κρα­τίας, πρα­κτικά, ωστόσο, ελέγ­χο­νται από την Αγκυρα και το ψευ­δο­κρά­τος. Αν οι Τούρκοι απο­φα­σί­σουν να κάνουν γεω­τρή­σεις σε περιο­χές ανάμεσα στην Ελλάδα και την Κύπρο, ενδε­χο­μέ­νως εντός των οικο­πέ­δων 4, 5 ή 6, τότε η Αθήνα θα έχει να αντι­με­τω­πί­σει ένα σοβα­ρό­τατο ζήτημα, το οποίο περι­πλέ­κει έτι περαι­τέρω την προβολή και των ελλη­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων στην Ανατ. Μεσό­γειο.

Το πλωτό γεω­τρύ­πανο

Οι τουρ­κι­κές ανα­κοι­νώ­σεις γίνο­νται με αφορμή και την προ­ε­κλο­γική περίοδο. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντο­γάν επι­θυ­μεί να παρου­σιά­σει όσο περισ­σό­τε­ρες «επι­τυ­χίες» είναι δυνατόν, προ­κει­μέ­νου να πείσει τους ψηφο­φό­ρους ότι το τουρ­κικό «οικο­νο­μικό θαύμα» δεν κιν­δυ­νεύει να ξεθω­ριά­σει. Προς το παρόν, πάντως, το πλωτό γεω­τρύ­πανο Deep Sea Metro II παρα­μέ­νει στο στόμιο του κόλπου της Νικο­μή­δειας, λίγα χιλιό­με­τρα από την Κων­στα­ντι­νού­πολη. Αρκετοί εκτι­μούν πως η Αγκυρα ίσως επι­χει­ρή­σει μια εντυ­πω­σιακή κίνηση πριν από τις εκλογές. Ωστόσο, ακόμη και αν το Deep Sea Metro II κινηθεί τον Ιούλιο, πρα­κτικά θα επι­βα­ρύ­νει μια ήδη προ­βλη­μα­τική κατά­σταση στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, όπου υπάρχει σημα­ντική παρου­σία ναυ­τι­κών δυνά­μεων χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γαλλία και η Βρε­τα­νία. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι τον ερχό­μενο Οκτώ­βριο τοπο­θε­τεί­ται και η γεώ­τρηση της αμε­ρι­κα­νι­κής Exxon Mobil στο οικό­πεδο 10, νοτιο­δυ­τικά της Κύπρου.

Η επι­τά­χυνση των τουρ­κι­κών σχε­δια­σμών εξηγεί σε σημα­ντικό βαθμό και την έντονη κινη­τι­κό­τητα που δεί­χνουν στην περιοχή, ιδίως οι ΗΠΑ και η Γαλλία, οι οποίες πρέπει να δια­φυ­λά­ξουν τα συμ­φέ­ρο­ντα των εται­ρειών που δρα­στη­ριο­ποιού­νται εκεί. Επίσης, η τουρ­κική κινη­τι­κό­τητα, η οποία συνο­δεύ­ε­ται από μια διαρκή ρευ­στό­τητα θέσεων, απόψεων και πράξεων, έχει οδη­γή­σει κυρίως την Ουά­σιγ­κτον και το Παρίσι να διε­ρευ­νή­σουν τις δυνα­τό­τη­τες που υπάρ­χουν στην Ελλάδα και στην Κύπρο για την υπο­στή­ριξη δράσεων και επι­χει­ρή­σεων στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Η περί­πτωση της Σούδας είναι, βεβαίως, η πλέον ενδει­κτική, ωστόσο χρη­σι­μο­ποιού­νται και μικρό­τερα λιμάνια στα νησιά του Αιγαίου. Σε γενικές γραμμές η παρου­σία του 6ου Στόλου στο Αιγαίο είναι αυξη­μένη σε σημα­ντικό βαθμό.

Στην Αθήνα, εξα­κο­λου­θούν να υφί­στα­νται οι σχε­δια­σμοί για έστω μερική οριο­θέ­τηση θαλασ­σίων ζωνών, ιδίως με την Αίγυπτο. Ο συγκε­κρι­μέ­νος σχε­δια­σμός παρου­σιά­ζει σοβαρές δυσκο­λίες, κυρίως λόγω των καθυ­στε­ρή­σεων που παρου­σιά­ζο­νται από την πλευρά της Αιγύ­πτου. Προ­φα­νώς, η Τουρκία δεν πρό­κει­ται να απο­δε­χθεί μια τέτοια συμ­φω­νία, ωστόσο πιθανή ολο­κλή­ρωσή της θα μπο­ρούσε να οδη­γή­σει σε αλλαγή των συσχε­τι­σμών και σε ενερ­γειακό επίπεδο. Είναι γνωστές, πλέον, οι πιέσεις μεγάλων ενερ­γεια­κών κολοσ­σών προς την Αθήνα, να ολο­κλη­ρώ­σει τις δια­δι­κα­σίες καθο­ρι­σμού θαλασ­σίων ζωνών στα νότια της Κρήτης προ­κει­μέ­νου να ξεκι­νή­σουν το συντο­μό­τερο δυνατόν οι έρευνες για υδρο­γο­νάν­θρα­κες. «Τρύπα» στη μεσο­γειακή στρα­τη­γική της Αθήνας απο­τε­λεί, βεβαίως, η Λιβύη, η οποία είναι μια χώρα που υπάρχει ως ενιαία κρατική οντό­τητα μόνο στα χαρτιά. Ως εκ τούτου, οποια­δή­ποτε προ­σπά­θεια για καθο­ρι­σμό θαλασ­σίων ζωνών με τη συγκε­κρι­μένη χώρα κρύβει, εκ των πραγ­μά­των, πολλές αντι­κει­με­νι­κές δυσκο­λίες.

Οι δηλώ­σεις Ακάρ

Στο Αιγαίο η κατά­σταση εμφα­νί­ζε­ται πιο ήρεμη τις τελευ­ταίες ημέρες, παρά το γεγονός ότι η Δια­κλα­δική Διεθνής Ασκηση των τουρ­κι­κών ενόπλων δυνά­μεων «EFES ’18» κράτησε την πολε­μική αερο­πο­ρία απα­σχο­λη­μένη. Οι δηλώ­σεις του αρχηγού των ενόπλων δυνά­μεων της γει­το­νι­κής χώρας, Χου­λουσί Ακάρ, περί επι­φυ­λα­κής της Τουρ­κίας ώστε να μην υπάρ­ξουν «τετε­λε­σμένα» στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο, υπο­δη­λώ­νει δύο στοι­χεία: Κατ’ αρχάς, το παρα­δο­σιακό σύν­δρομο περι­κύ­κλω­σης το οποίο χαρα­κτη­ρί­ζει ιστο­ρικά την Τουρκία. Παρά τις δηλώ­σεις υπερ­βο­λι­κής αυτο­πε­ποί­θη­σης, στην Αγκυρα υπάρχει αυθε­ντική ανη­συ­χία πως η αφιέ­ρωση πόρων και δυνά­μεων στη Μέση Ανατολή ίσως υπο­νο­μεύει την ισχύ της στο Αιγαίο και στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Το δεύτερο στοι­χείο είναι αυτό της δια­τή­ρη­σης των εύθραυ­στων ισορ­ρο­πιών μέσα στις ίδιες τις ένοπλες δυνά­μεις. Οι διώξεις του κ. Ερντο­γάν έχουν υπο­σκά­ψει το ηθικό του τουρ­κι­κού στρατού και ο κ. Ακάρ ανα­ζη­τεί διαρκώς τρόπους να το ανορ­θώ­σει, ιδιαί­τερα όταν δεν υπάρ­χουν συν­θή­κες πολέμου, όπως στο Αφρίν.

Σε ρητο­ρικό επίπεδο η τουρ­κική πολι­τική ηγεσία, και ιδίως το προ­ε­δρικό παλάτι, δεν μπορεί να συμ­φι­λιω­θεί με τις δια­δο­χι­κές απο­φά­σεις της ελλη­νι­κής Δικαιο­σύ­νης για την παροχή ασύλου στους οκτώ αξιω­μα­τι­κούς. Μετά την παροχή ασύλου και στον δεύτερο από τους οκτώ, έγινε κατα­νοητό ότι η συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία δεν είναι ανα­στρέ­ψιμη, κάτι το οποίο έχει εξορ­γί­σει τον κ. Ερντο­γάν, όπως φάνηκε από τις δημό­σιες τοπο­θε­τή­σεις του εκπρο­σώ­που της τουρ­κι­κής προ­ε­δρίας, Ιμπραήμ Καλίν. Στην Αθήνα υπάρχει, βεβαίως, ανη­συ­χία, ότι αυτή η τουρ­κική στάση, έχει –ανο­μο­λό­γη­τες έστω– επι­πτώ­σεις στην υπόθεση των δύο Ελλήνων στρα­τιω­τι­κών, οι οποίοι παρα­μέ­νουν για σχεδόν δυόμισι μήνες στις φυλακές της Αδρια­νού­πο­λης.

F-16, προ­χω­ρεί ο εκσυγ­χρο­νι­σμός

Την Παρα­σκευή έκλεισε ορι­στικά και το ζήτημα του εκσυγ­χρο­νι­σμού των F-16. Αν και τα κόμματα της αντι­πο­λί­τευ­σης δια­τή­ρη­σαν τις επι­φυ­λά­ξεις τους, όχι τόσο για το πρό­γραμμα καθαυτό, όσο για τους χει­ρι­σμούς του υπουρ­γού Εθνικής Αμυνας Πάνου Καμ­μέ­νου, το πρό­γραμμα εγκρί­θηκε και σε επίπεδο κοι­νο­βου­λευ­τικό. Κάτι που εκ των πραγ­μά­των σημαί­νει ότι απο­μέ­νει πλέον η ταχεία έναρξη του προ­γράμ­μα­τος.

Για την περαι­τέρω προ­ώ­θηση της ελλη­νο­α­με­ρι­κα­νι­κής αμυ­ντι­κής συνερ­γα­σίας ίσως δια­δρα­μα­τί­σει ρόλο και πιθανή πώληση των ναυ­πη­γείων της Σύρου. Οι συζη­τή­σεις βρί­σκο­νται σε εξέλιξη, ωστόσο αυτή τη στιγμή δεν είναι τίποτε ακόμη σίγουρο. Αν, πάντως, τα ναυ­πη­γεία περά­σουν σε αμε­ρι­κα­νι­κών συμ­φε­ρό­ντων ιδιο­κτη­σία, θα πρέπει να θεω­ρεί­ται δεδο­μένη η χρη­σι­μο­ποί­ησή τους για επι­σκευές σε ναυ­τι­κές μονάδες μικρού ή μεσαίου μεγέ­θους. Για τα μεγα­λύ­τερα πλοία, αντι­τορ­πι­λικά και αερο­πλα­νο­φόρα, οι εγκα­τα­στά­σεις της ναυ­τι­κής βάσης στη Σούδα χρη­σι­μο­ποιού­νται ήδη με τρόπο ιδιαί­τερα εντα­τικό και προς αυτή την κατεύ­θυνση. Την ίδια στιγμή εξα­κο­λου­θούν να υπάρ­χουν πολλές επαφές ανάμεσα στην Αθήνα και το Παρίσι για το ζήτημα της συνερ­γα­σίας σε ναυτικό επίπεδο.

Τα F-35 στην Τουρκία

Οσο η Αθήνα ανα­ζη­τεί λύσεις, οι οποίες λόγω του στενού δημο­σιο­νο­μι­κού πλαι­σίου είναι εκ των πραγ­μά­των στο­χευ­μέ­νες και περιο­ρι­σμέ­νες, η Αγκυρα συνε­χί­ζει το εξο­πλι­στικό της σπριντ. Τον Ιούνιο θα παρα­δο­θεί το πρώτο F-35 στην τουρ­κική αερο­πο­ρία εφόσον ξεπε­ρα­στούν τα εμπόδια που βάζει το Κογκρέσο. Θα είναι το πρώτο από τα 30 αερο­σκάφη αυτού του τύπου, τα οποία έχουν παραγ­γελ­θεί για λογα­ρια­σμό της Τουρ­κίας. Ωστόσο, το πρώτο F-35 θα προ­σγειω­θεί σε τουρ­κικό έδαφος περίπου ενάμιση χρόνο αργό­τερα. Αυτό το χρονικό διά­στημα θα κρίνει αρκετά. Κατ’ αρχάς αν πράγ­ματι προ­χω­ρή­σουν μέχρι τέλους οι παραγ­γε­λίες και, δευ­τε­ρευό­ντως, αν η Τουρκία θα προ­χω­ρή­σει σε επέ­κταση των παραγ­γε­λιών από τις 30 στις 100, τις οποίες έχει προ­α­ναγ­γεί­λει. Αρκετοί ανα­λυ­τές εκτι­μούν ότι η οικο­νο­μική κατά­σταση της Τουρ­κίας δεν θα της επι­τρέ­ψει να προ­χω­ρή­σει στην προ­μή­θεια του συγκε­κρι­μέ­νου αριθμού αερο­σκα­φών.

Πηγή: Καθη­με­ρινή