Ενα πεύκο μεταμορφώθηκε σε τρεχαντήρι

Ενα πεύκο μετα­μορ­φώ­θηκε σε τρε­χα­ντήρι στα χέρια των μαθη­τευό­με­νων καρα­βο­μα­ρα­γκών, που σήμερα πρό­κει­ται να ολο­κλη­ρώ­σουν τον κύκλο των 50 ωρών μαθη­τείας στο σεμι­νά­ριο «Τεχνι­κός Παρα­δο­σια­κών Ξύλινων Σκαφών» του ΚΕΚ Γ. Γεν­νη­μα­τάς και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Μπορεί, οι μαθη­τευό­με­νοι σ’ αυτό το χρόνο να μην κατέ­κτη­σαν τα μυστικά της προ­αιώ­νιας τέχνης των νησιω­τών, όμως σίγουρα σε ορι­σμέ­νους άναψε η φλόγα της θέλησης να μάθουν περισ­σό­τερα.

«Με ρωτάς πόσος χρόνος χρειά­ζε­ται για να μάθουν κι εγώ σου λέω ότι όταν ξεκί­νησα την τέχνη ήμουν 12 χρονών παιδάκι και τώρα κοντεύω τα 76», δήλωσε προς τη «δημο­κρα­τική» ο παρα­δο­σια­κός καρα­βο­μα­ρα­γκός Μικές Φιλ­τζαν­τζί­δης, ο δάσκα­λος που ανέλαβε να εκπαι­δεύ­σει τους περίπου 40 ενη­λί­κους μαθητές. «Ξεκι­νή­σαμε με δύο τμήματα, στην πορεία κάποιοι στα­μά­τη­σαν, δεν είναι εύκολο να αλλά­ξεις συνή­θειες από τη μια μέρα στην άλλη, από κει που πατού­σες κου­μπά­κια στο κομπιού­τερ να ξεκι­νή­σεις χει­ρω­να­κτική εργασία, να λερώ­νεις τα χέρια σου και τα ρούχα σου. Όμως έτσι είναι αυτή η δουλειά, της δίνεις και σου δίνει, παίρ­νεις ένα κομμάτι στραβό ξύλο και του δίνεις ζωή. Για να το κατα­φέ­ρεις πρέπει σ’ αυτό το κομμάτι ξύλο να δώσεις κι εσύ κάτι από την ψυχή σου».

Συνο­δοι­πό­ρος στο ταξίδι της διδα­σκα­λίας των νέων καρα­βο­μα­ρα­γκών στάθηκε ο ναυ­πη­γός Γιώργος Χαλ­κί­της. Ο ίδιος είχε ξεκι­νή­σει ως τεχνί­της στα σκαριά που χτί­ζο­νταν στον ταρσανά της Ρόδου, εκεί έμαθε τα μονό­χναρα σχέδια και τους σκαρ­μούς ως βασικό δομικό στοι­χείο του σκάφους, μέχρις ότου στη συνέ­χεια σπού­δασε τη ναυ­πη­γική τέχνη. «Με τους μαθητές συζη­τή­σαμε τη θεωρία, την ισορ­ρο­πία του σκάφους, τα σκαριά και όλα εκείνα που πρέπει να γνω­ρί­ζουν ως τεχνί­τες. Για να πάμε στην πράξη, πρέπει να ξεκι­νή­σουμε από τη θεωρία. Αυτό κάναμε και κάπως έτσι ξεκινά μια ιστορία».

Στα νησιά μας οι καρα­βο­μα­ρα­γκοί ανέ­κα­θεν δού­λευαν με στραβά ξύλα. Τα ίσια δε γνω­ρί­ζουν πώς να τα δου­λεύ­ουν, διότι τα δέντρα στα νησιά είχαν αυτή την ιδιαι­τε­ρό­τητα. Πώς να βρεθεί ολόισιο πεύκο, αλλά ούτε και κυπα­ρίσ­σια ήθελαν να κόβουν πολλά καθώς δεν αφθο­νού­σαν συγκρι­τικά με τα κωνο­φόρα. Οι αρχές της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, της παρα­γω­γής σε αρμονία με φύση, εφαρ­μό­ζο­νταν πλήρως από τους νησιώ­τες, το έπρατ­ταν εμπει­ρικά, με συναί­σθημα, μη γνω­ρί­ζο­ντας πόσο σπου­δαία είναι η συνθήκη της βιω­σι­μό­τη­τας.

Οι μαθητές αγά­πη­σαν τα μαθή­ματα της καρα­βο­μα­ρα­γκο­σύ­νης. «Όλοι τους έχουν τις δου­λειές τους, όμως τους έβλεπες όλους το μεση­μέρι, ώρα 15.30’, νηστι­κοί, να είναι εδώ, να θέλουν να μάθουν. Φαί­νε­ται ότι το σαράκι τους έπιασε για τα καλά», περιέ­γραψε στη «δημο­κρα­τική» ο Μικές Φιλ­τζαν­τζί­δης.

Φαί­νε­ται ότι η δουλειά αυτή υπάρχει στο ένστι­κτο του νησιώτη. Ένα ίδιο ένστι­κτο έχουν τα σκυλιά· αν και μεγα­λώ­νουν σε πολυ­κα­τοι­κίες και τρέ­φο­νται με ξηρά τροφή, το πρώτο κόκκαλο που θα βρουν θα επι­χει­ρή­σουν να το θάψουν σε κάποια τρύπα στο έδαφος. Υπάρχει πολλή και καλά κρυμ­μένη γνώση μέσα στο κάθε πρόσωπο. Δεν είναι τυχαία η δήλωση που έκανε προς τη «δημο­κρα­τική» ένας από τους μαθητές, ο Μανώλης Αράπης, κάτοχος πτυχίου ηλε­κτρο­λό­γου μηχα­νι­κού και τίτλου Master στη ρομπο­τική και στους Αυτο­μα­τι­σμούς: «Σ’ αυτή την παράγκα του καρ­νά­γιου ανα­κά­λυψα έναν και­νούρ­γιο κόσμο και θέλω να μάθω περισ­σό­τερα».

Τον ρωτή­σαμε, πώς γίνεται ένας επι­στή­μο­νας να θέλει να στραφεί στην καρα­βο­μα­ρα­γκο­σύνη;

«Ο πατέρας μου ήταν μαρα­γκός», απά­ντησε και όλα ήρθαν για να δέσουν ως φυσιο­λο­γική συνέ­χεια.

Όπως ο Μανώλης έχει εύκολα ανα­γνω­ρί­σιμη μέσα του τη δύναμη που τρο­φο­δο­τεί τη θέλησή του για αυτού του είδους τη γνώση, με τον ίδιο τρόπο κατέχει στο μέσα του τη γνώση αυτή ο κάθε νησιώ­της, που χει για προ­γό­νους όλους εκεί­νους που έζησαν πλάι στη θάλασσα και ανά τους αιώνες θρέ­φτη­καν απ’ αυτήν.

«Η τέχνη αυτή δίνει δουλειά, υπάρχει δουλειά για τους νέους που θέλουν να ασχο­λη­θούν με την κατα­σκευή και τη συντή­ρηση των παρα­δο­σια­κών ξύλινων σκαφών», παρό­τρυνε από την πλευρά του ο Γιώργος Χαλ­κί­της.

Στα λόγια των δύο εκπαι­δευ­τών δεν υπάρχει ανυ­πο­μο­νη­σία. Δε βιά­ζο­νται να μιλή­σουν, ούτε να βγάλουν συμπε­ρά­σματα. Είναι γεμάτοι από τη σοφία εκείνη που σιγά – σιγά ποτί­ζε­ται, μεγα­λώ­νει όσο ο μάστο­ρας δου­λεύει στη σιωπή του, χτί­ζο­ντας το σκαρί που θα δια­πλέει τα κύματα, άφοβα και σταθερά.

Ξεκι­νώ­ντας οι εκπαι­δευό­με­νοι είχαν μπροστά τους ένα σχέδιο κι ένα σωρό από ξύλα και κορμούς. Τελειώ­νο­ντας, σήμερα το από­γευμα, θα παρα­δώ­σουν ένα σχεδόν έτοιμο τρε­χα­ντήρι. Αν είχαν περισ­σό­τερο χρόνο, θα μπο­ρού­σαν να το ολο­κλη­ρώ­σουν. Ίσως αυτός να είναι ένας καλός λόγος για να επα­να­λη­φθεί ο κύκλος των μαθη­μά­των του ΚΕΚ Γεν­νη­ματά με τη συνερ­γα­σία της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.