Οι ρυθμοί ανάπτυξης της χώρας μας μεταπολεμικά, ανά κυβερνητική περίοδο

Η οι­κο­νο­μι­κή ανά­πτυ­ξη της Ελ­λά­δας μετά τον Β’ Πα­γκό­σμιο Πό­λε­μο έχει δια­μορ­φω­θεί από διά­φο­ρες πο­λι­τι­κές και οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες, με ση­μα­ντι­κές δια­κυ­μάν­σεις στους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, κατά τις θη­τεί­ες των εκά­στο­τε κυ­βερ­νή­σε­ων.

Πα­ρα­κά­τω πα­ρου­σιά­ζο­νται οι μέσοι ετή­σιοι ρυθ­μοί ανά­πτυ­ξης του Ακα­θά­ρι­στου Εγ­χώ­ριου Προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ), κατά τις θη­τεί­ες των πρω­θυ­πουρ­γι­κών κυ­βερ­νή­σε­ων.

1950-1963: Κυ­βερ­νή­σεις Νι­κο­λά­ου Πλα­στή­ρα, Αλέ­ξαν­δρου Πα­πά­γου και Κων­στα­ντί­νου Κα­ρα­μαν­λή

Κατά την πε­ρί­ο­δο αυτή  εί­χα­με το γνω­στό  “Ελ­λη­νι­κό Οι­κο­νο­μι­κό Θαύμα”, όπου η Ελ­λά­δα ση­μεί­ω­σε εντυ­πω­σια­κούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, με το ΑΕΠ να αυ­ξά­νε­ται κατά μέσο όρο 7,7% ετη­σί­ως, δεύ­τε­ρο πα­γκο­σμί­ως μετά την Ια­πω­νία. Αυτή η ανά­πτυ­ξη απο­δί­δε­ται σε πα­ρά­γο­ντες, όπως η εφαρ­μο­γή του οι­κο­νο­μι­κού Σχε­δί­ου Μάρ­σαλ, η υπο­τί­μη­ση της δραχ­μής, η προ­σέλ­κυ­ση ξένων επεν­δύ­σε­ων, η ανά­πτυ­ξη του του­ρι­σμού και, κυ­ρί­ως, η εκ­βιο­μη­χά­νι­ση και η ανά­πτυ­ξη των υπο­δο­μών.

1964-1966: Κυ­βερ­νή­σεις Γ. Πα­παν­δρέ­ου και Ι. Πα­ρα­σκευό­που­λου

Την πε­ρί­ο­δο αυτή η ανο­δι­κή πο­ρεία της οι­κο­νο­μί­ας συ­νε­χί­στη­κε με τους υψη­λούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης της τάξης 6-7%.

1967-1974: Κυ­βέρ­νη­ση των Συ­νταγ­μα­ταρ­χών (Δι­κτα­το­ρί­ας)

Η οι­κο­νο­μία συ­νέ­χι­σε να ανα­πτύσ­σε­ται  με μέσο ετή­σιο ρυθμό πο­σο­στιαί­ας αύ­ξη­σης του ΑΕΠ με­τα­ξύ 6 – 8%. Ωστό­σο, η ανά­πτυ­ξη αυτή συ­νο­δεύ­τη­κε το 1973 –  λόγω της πε­τρε­λαϊ­κής κρί­σης -, από αυ­ξη­μέ­νο δη­μό­σιο χρέος και πλη­θω­ρι­σμό.

1974-1981: Κυ­βέρ­νη­ση Κων­στα­ντί­νου Κα­ρα­μαν­λή

Μετά την απο­κα­τά­στα­ση της δη­μο­κρα­τί­ας, η οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε επι­βρά­δυν­ση, με μέσο ετή­σιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης πε­ρί­που 4%. Η πε­ρί­ο­δος αυτή επη­ρε­ά­στη­κε από την πε­τρε­λαϊ­κή κρίση του 1973, και την προ­σπά­θεια έντα­ξης της χώρας μας στην Ευ­ρω­παϊ­κή Οι­κο­νο­μι­κή Κοι­νό­τη­τα.

1981-1989: Κυ­βερ­νή­σεις Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου

Κατά τη διάρ­κεια των κυ­βερ­νή­σε­ων του Αν­δρέα Πα­παν­δρέ­ου, η οι­κο­νο­μία χα­ρα­κτη­ρί­στη­κε από επε­κτα­τι­κές κοι­νω­νι­κές δη­μο­σιο­νο­μι­κές πο­λι­τι­κές, με αύ­ξη­ση των δη­μό­σιων δα­πα­νών και του δη­μό­σιου χρέ­ους. Το δη­μό­σιο χρέος αυ­ξή­θη­κε από 26,7% του ΑΕΠ το 1981 σε 73,3% το 1990. Οι κοι­νω­νι­κές αυτές πο­λι­τι­κές, οδή­γη­σαν σε αύ­ξη­ση του πλη­θω­ρι­σμού και της ανερ­γί­ας.

Την πε­ρί­ο­δο αυτή η οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε  ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, με μέσο ετή­σιο ρυθμό που κυ­μάν­θη­κε με­τα­ξύ 1-2%.

1990-1993: Κυ­βέρ­νη­ση Κων­στα­ντί­νου Μη­τσο­τά­κη

Η κυ­βέρ­νη­ση του Κων­στα­ντί­νου Μη­τσο­τά­κη εφάρ­μο­σε πο­λι­τι­κές λι­τό­τη­τας, με στόχο τη μεί­ω­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους και του πλη­θω­ρι­σμού. Παρά τις προ­σπά­θειες, η οι­κο­νο­μία συ­νέ­χι­σε να αντι­με­τω­πί­ζει προ­κλή­σεις, με πολύ χα­μη­λούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, γύρω στο 1%.

1996-2004: Κυ­βερ­νή­σεις Κώστα Ση­μί­τη

Υπό την ηγε­σία του Κώστα Ση­μί­τη, η χώρα μας εστί­α­σε την οι­κο­νο­μι­κή πο­λι­τι­κή  στην έντα­ξή της στην Ευ­ρω­ζώ­νη. Η οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε ανά­πτυ­ξη, με έμ­φα­ση στις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και τις διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Το ΑΕΠ αυ­ξή­θη­κε, ενώ ο πλη­θω­ρι­σμός μειώ­θη­κε, επι­τρέ­πο­ντας στη χώρα μας την υιο­θέ­τη­ση του ευρώ το 2001.

Την πε­ρί­ο­δο αυτή η οι­κο­νο­μία ανέ­καμ­ψε, με μέσο ετή­σιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης με­τα­ξύ του 3-4%. Η Ελ­λά­δα, με την προ­σπά­θεια αυτή, εντά­χθη­κε στην Ευ­ρω­ζώ­νη το 2001, γε­γο­νός που ενί­σχυ­σε την οι­κο­νο­μι­κή της στα­θε­ρό­τη­τα μέχρι και το 2009.

2004-2009: Κυ­βερ­νή­σεις Κώστα Κα­ρα­μαν­λή

Η οι­κο­νο­μία συ­νέ­χι­σε αρ­χι­κά να ανα­πτύσ­σε­ται με μέσο ετή­σιο ρυθμό με­τα­ξύ του 2-3%. Ωστό­σο, το δη­μό­σιο χρέος και τα δη­μο­σιο­νο­μι­κά ελ­λείμ­μα­τα αυ­ξή­θη­καν υπερ­βο­λι­κά τα τε­λευ­ταία έτη, οδη­γώ­ντας τη χώρα σε μελ­λο­ντι­κά  δη­μο­σιο­νο­μι­κά προ­βλή­μα­τα.

2009-2011: Κυ­βέρ­νη­ση Γιώρ­γου Πα­παν­δρέ­ου

Η πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μι­κή κρίση  του  2008 που ξε­κί­νη­σε από τις ΗΠΑ επη­ρέ­α­σε σο­βα­ρά την Ελ­λά­δα, οδη­γώ­ντας την σε ύφεση και σε αύ­ξη­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους. Η κυ­βέρ­νη­ση του Γιώρ­γου Πα­παν­δρέ­ου εφάρ­μο­σε μέτρα λι­τό­τη­τας και υπέ­γρα­ψε το πρώτο μνη­μό­νιο με τους διε­θνείς δα­νει­στές. Η οι­κο­νο­μία ει­σήλ­θε σε ύφεση, με αρ­νη­τι­κούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, φτά­νο­ντας το 2010  στο -4,9% και το 2011 στο -8,7% .

.2011-2015: Κυ­βερ­νή­σεις Λουκά Πα­πα­δή­μου και Αντώ­νη Σα­μα­ρά

Κατά την πε­ρί­ο­δο αυτή, η οι­κο­νο­μία πα­ρέ­μει­νε σε ύφεση, με πε­ραι­τέ­ρω δυ­σμε­νή μέτρα λι­τό­τη­τας και διαρ­θρω­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, εξαι­τί­ας της υπο­γρα­φής του δεύ­τε­ρου μνη­μο­νί­ου. Το ΑΕΠ μειώ­θη­κε ση­μα­ντι­κά, γύρω στο 7%, ενώ η ανερ­γία έφτα­σε σε ιστο­ρι­κά υψηλά επί­πε­δα.

Η ύφεση συ­νε­χί­στη­κε με αρ­νη­τι­κούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, αν και το 2014 ση­μειώ­θη­κε μικρή ανά­καμ­ψη με ρυθμό 0,7%.

2015-2019: Κυ­βέρ­νη­ση Αλέξη Τσί­πρα

Η κυ­βέρ­νη­ση του Αλέξη Τσί­πρα δια­πραγ­μα­τεύ­τη­κε και υπέ­γρα­ψε το τρίτο  μνη­μό­νιο, εφαρ­μό­ζο­ντας μέτρα λι­τό­τη­τας. Η οι­κο­νο­μία στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­κε στα­δια­κά, αρ­χι­κά με μη­δε­νι­κούς ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης και στη συ­νέ­χεια με ήπιους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης, προς το τέλος της θη­τεί­ας.

Η  οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε μέσο ετή­σιο ρυθμό ανά­πτυ­ξης πε­ρί­που 1-2%. Συ­γκε­κρι­μέ­να, το 2017 ση­μειώ­θη­κε ανά­πτυ­ξη 1,5% και το 2018 1,9%.

2019 – Σή­με­ρα: Κυ­βέρ­νη­ση Κυ­ριά­κου Μη­τσο­τά­κη

Η οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε ση­μά­δια ανά­καμ­ψης, με έμ­φα­ση στις επεν­δύ­σεις και τις με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Ωστό­σο, η παν­δη­μία του κο­ρο­νοϊ­ού επη­ρέ­α­σε αρ­νη­τι­κά την ανά­πτυ­ξη, με την κυ­βέρ­νη­ση να λαμ­βά­νει μέτρα στή­ρι­ξης της οι­κο­νο­μί­ας.

Πριν την παν­δη­μία του COVID, το 2019, η οι­κο­νο­μία πα­ρου­σί­α­σε ανά­πτυ­ξη 1,9% . Το 2020, λόγω της παν­δη­μί­ας, ση­μειώ­θη­κε ύφεση 9%, ενώ το 2021 η οι­κο­νο­μία ανέ­καμ­ψε με ρυθμό ανά­πτυ­ξης 8,3%. Το 2022, η ανά­πτυ­ξη συ­νε­χί­στη­κε και δια­μορ­φώ­θη­κε στο 6,1%, το 2023 κα­τέ­βη­κε στο 2,5%, ενώ και το 2024 η ανά­πτυ­ξη ανα­μέ­νε­ται να κυ­μαν­θεί με­τα­ξύ του  2,3 και 2,5% (τα ορι­στι­κά στοι­χεία θα δη­μο­σιο­ποι­η­θούν το Μάρ­τιο του 2025).

Αυτή ήταν, σε γε­νι­κές γραμ­μές, με­τα­πο­λε­μι­κά, η πο­ρεία της ελ­λη­νι­κής οι­κο­νο­μί­ας, κατά την οποία πέ­ρα­σε από έντο­νες δια­κυ­μάν­σεις, με πε­ριό­δους ρα­γδαί­ας ανά­πτυ­ξης και οι­κο­νο­μι­κές κρί­σεις,  λόγω δη­μο­σιο­νο­μι­κής κα­κο­δια­χεί­ρι­σης, εξω­τε­ρι­κού δα­νει­σμού, και μειω­μέ­νων πα­ρα­γω­γι­κών δυ­να­το­τή­των, με τα  εμπο­ρι­κά ελ­λείμ­μα­τα να επι­βα­ρύ­νουν δια­χρο­νι­κά μέχρι και σή­με­ρα, το Ισο­ζύ­γιο Τρε­χου­σών Συ­ναλ­λα­γών.