«Υπό εξέταση» 50 τμήματα των ΑΕΙ

Αριθμός φοι­τη­τών, ρυθμός απο­φοί­τη­σης κρίνουν τις συγ­χω­νεύ­σεις – καταρ­γή­σεις

Πάνω από 50 τμήματα από τα συνο­λικά 430 των ελλη­νι­κών ΑΕΙ βρί­σκο­νται υπό εξέταση από το υπουρ­γείο Παι­δείας ενόψει των αλλαγών που σχε­διά­ζο­νται στον πανε­πι­στη­μιακό χάρτη και θα απο­τυ­πω­θούν στο μηχα­νο­γρα­φικό δελτίο των φετινών Πανελ­λα­δι­κών Εξε­τά­σεων. Η «Κ» παρου­σιά­ζει τα σχέδια του υπουρ­γείου Παι­δείας, και, ενδει­κτικά, τμήματα της περι­φέ­ρειας με σημα­ντικό έργο και στίγμα θα ενι­σχυ­θούν, σε αντί­θεση με νεόκοπα που βρί­σκο­νται σε κεντρικά ΑΕΙ. Επίσης, στις Πανελ­λα­δι­κές του 2022 ανα­μέ­νε­ται αύξηση των θέσεων υπέρ των περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ έναντι των κεντρι­κών ιδρυ­μά­των. Οι αλλαγές σχε­διά­ζε­ται να γίνουν γνωστές μέσα στον Μάιο. Την ίδια στιγμή ανα­μέ­νε­ται η έκθεση της Εθνικής Αρχής Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ) βάσει της οποίας θα κατα­νε­μη­θεί στα πανε­πι­στή­μια το 20% της ετήσιας χρη­μα­το­δό­τη­σης. Πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» ανα­φέ­ρουν ότι δεν θα υπάρ­ξουν μεγάλες απο­κλί­σεις σε σχέση με τη χρη­μα­το­δό­τηση που λάμ­βα­ναν έως τώρα τα ΑΕΙ. Και­νούρ­γιο στοι­χείο είναι ότι στην ποιο­τική αξιο­λό­γηση των ΑΕΙ δια­κρί­νο­νται τα απο­τε­λέ­σματα από την αλό­γι­στη «πανε­πι­στη­μιο­ποί­ηση» των ΤΕΙ επί υπουρ­γίας Κώστα Γαβρό­γλου.

Οπως ανέφερε στην «Κ» υψη­λό­βαθμο στέ­λε­χος του υπ. Παι­δείας, τα βασικά κρι­τή­ρια για τις συγ­χω­νεύ­σεις και καταρ­γή­σεις τμη­μά­των, τα οποία θα συνε­κτι­μη­θούν για τις τελικές απο­φά­σεις, είναι:

1. Ο χαμηλός αριθμός φοι­τη­τών.

2. Η βιω­σι­μό­τητα του τμή­μα­τος (π.χ. επάρ­κεια του διδα­κτι­κού και του υπο­στη­ρι­κτι­κού προ­σω­πι­κού, δια­θε­σι­μό­τητα υπο­δο­μών).

3. Η παν­σπερ­μία τμη­μά­των με συναφές αντι­κεί­μενο σε διά­φο­ρες περιο­χές και οι αλλη­λο­ε­πι­κα­λύ­ψεις.

4. Ο ρυθμός απο­φοί­τη­σης, η ποιό­τητα και η διεθνής ανα­γνώ­ριση του παρα­γό­με­νου ερευ­νη­τι­κού έργου, η απορ­ρο­φη­τι­κό­τητα των πτυ­χιού­χων από την αγορά εργα­σίας.

Μετά τις εκθέ­σεις που έχει παρα­λά­βει η ΕΘΑΑΕ από τα μέλη του Συμ­βου­λίου Αξιο­λό­γη­σης και Πιστο­ποί­η­σης ανά επι­στη­μο­νικό κλάδο και την επε­ξερ­γα­σία των στοι­χείων των ΑΕΙ από το ηγετικό επι­τε­λείο του υπουρ­γείου Παι­δείας, προ­κύ­πτουν ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για τα σημεία των παρεμ­βά­σεων που πρέπει να γίνουν και τις συγ­χω­νεύ­σεις τμη­μά­των:

Στις Πανελ­λα­δι­κές του 2022 ανα­μέ­νε­ται αύξηση των θέσεων υπέρ των περι­φε­ρεια­κών ΑΕΙ έναντι των κεντρι­κών ιδρυ­μά­των.

• Τα προ­πτυ­χιακά προ­γράμ­ματα σπουδών δύσκολα προ­σαρ­μό­ζο­νται στις ραγδαίες εξε­λί­ξεις της επι­στή­μης και στις αλλαγές στην αγορά εργα­σίας. Απο­τε­λεί παρά­δειγμα αλλά και ένδειξη μιας ευρύ­τε­ρης εκτί­μη­σης ότι στα ελλη­νικά ΑΕΙ υπάρχει υπερ­πλη­θώρα τμη­μά­των σε αντι­κεί­μενα όπως του γεω­τε­χνι­κού τομέα και των θετικών επι­στη­μών.

• Υπάρχει στροφή των υπο­ψη­φίων προς νέα αντι­κεί­μενα σε σχέση με τα παρα­δο­σιακά (π.χ. στις θετικές επι­στή­μες και τις ανθρω­πι­στι­κές). Χαρα­κτη­ρι­στικά, η Ελλάδα έχει 27 τμήματα Πλη­ρο­φο­ρι­κής εκτός από τα δέκα τμήματα Ηλε­κτρο­λό­γων Η/Υ. Θεω­ρού­νται λίγα σε σχέση με τον ψηφιακό προ­σα­να­το­λι­σμό των οικο­νο­μιών.

• Στις γεω­τε­χνι­κές επι­στή­μες έχουμε 44 πανε­πι­στη­μιακά τμήματα, που θεω­ρού­νται υπε­ραρ­κετά. Ενδει­κτικά, όπως παρα­τη­ρή­θηκε στην «Κ», από τα τμήματα Δασο­λο­γίας μόνο εκείνο του ΑΠΘ εμφα­νί­ζε­ται να ελκύει το ενδια­φέ­ρον των υπο­ψη­φίων. Επίσης, η χώρα δια­θέ­τει 11 τμήματα Φιλο­σο­φίας και Θεο­λο­γίας – θεω­ρού­νται πολλά.

• Τα καλά περι­φε­ρειακά τμήματα «υπο­φέ­ρουν» από τα νεόκοπα που ιδρύ­θη­καν σε κέντρα της ηπει­ρω­τι­κής χώρας. Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η περί­πτωση του Μαθη­μα­τι­κού Σάμου, το οποίο το 2021 λόγω της Ελά­χι­στης Βάσης Εισα­γω­γής βρέθηκε με αρκετές κενές θέσεις. Ωστόσο έχει το απα­ραί­τητο διδα­κτικό προ­σω­πικό, το έργο του αξιο­λο­γεί­ται ως πολύ θετικό, καθώς και η προ­σφορά του στο Πανε­πι­στή­μιο Αιγαίου. Ομως, η έδρα του είναι στη Σάμο και γι’ αυτό αρκετοί υπο­ψή­φιοι από την ηπει­ρω­τική Ελλάδα προ­τί­μη­σαν τμήματα Μαθη­μα­τι­κών που, έπειτα από συγ­χώ­νευση των ΤΕΙ, λει­τούρ­γη­σαν την τελευ­ταία τριετία και τα οποία δεν έχουν πείσει για τη βιω­σι­μό­τητά τους (π.χ. λίγο διδα­κτικό προ­σω­πικό).

• Τα βαρίδια είναι τα τμήματα των ΤΕΙ που το 2019 μετα­τρά­πη­καν σε πανε­πι­στη­μιακά, χωρίς προ­σω­πικό με τα απαι­τού­μενα ακα­δη­μαϊκά προ­σό­ντα. Αυτά είναι που απο­τε­λούν την πλειο­νό­τητα μεταξύ των 78 τμη­μά­των με 0 έως 9 διδά­σκο­ντες που παρέ­λαβε η κυβέρ­νηση. Συγκε­κρι­μένα, το 2020, 34 τμήματα είχαν 0-3 μόνιμα μέλη διδα­κτι­κού και ερευ­νη­τι­κού προ­σω­πι­κού, 16 τμήματα 4-6 διο­ρι­σμέ­νους καθη­γη­τές και 28 τμήματα 7-9 διο­ρι­σμέ­νους καθη­γη­τές. Εως τώρα υπήρχαν νέοι διο­ρι­σμοί σε αυτά τα τμήματα, ωστόσο δεν αλλάζει σημα­ντικά η κατά­σταση.

• Η καθιέ­ρωση της Ελά­χι­στης Βάσης Εισα­γω­γής από το 2021 για πρώτη φορά άφησε το απο­τύ­πωμά της. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του μαθηματικού-αναλυτή Στράτου Στρα­τη­γάκη, από 430 τμήματα, σε 189 έμεινε έστω μία θέση κενή. Στα 130 οι κενές θέσεις ήταν του­λά­χι­στον 50, ενώ πάνω από 100 κενές θέσεις είχαν 73 τμήματα ΑΕΙ. Βέβαια δεν μετράει μόνο ο αριθμός των κενών θέσεων αλλά και το ποσοστό τους επί του αριθμού θέσεων που είχε ανα­κοι­νώ­σει το υπουρ­γείο Παι­δείας.

Ετσι θα υπάρ­ξουν συγ­χω­νεύ­σεις τμη­μά­των και νέα ανα­κα­τα­νομή των θέσεων υπέρ των περι­φε­ρεια­κών τμη­μά­των έναντι των κεντρι­κών, με την ηγεσία του υπ. Παι­δείας να δηλώνει απο­φα­σι­σμένη να προ­χω­ρή­σει, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας τυχόν τοπικές αντι­δρά­σεις.

«Θολά» σημεία και αλλαγή νοο­τρο­πίας

Τις τελικές ειση­γή­σεις έχει λάβει αρμο­δίως η υπουρ­γός Παι­δείας, Νίκη Κερα­μέως, για τις συγ­χω­νεύ­σεις και καταρ­γή­σεις τμη­μά­των. Πλη­ρο­φο­ρίες της «Κ» ανα­φέ­ρουν ότι έχει τεθεί ακόμη και πρόταση ολό­κληρα ΑΕΙ να μετα­τρα­πούν σε Σχολές Εφαρ­μο­σμέ­νων Επι­στη­μών, εκτός από τα τμήματα που έχουν «πανε­πι­στη­μιο­ποι­η­θεί» το 2019.

Τότε ιδρύ­θη­καν ή ανω­τα­το­ποι­ή­θη­καν συνο­λικά 153 τμήματα, οδη­γώ­ντας σε όξυνση μιας σειράς παθο­γε­νειών. Βέβαια, παρότι αφα­νί­στηκε από τον χάρτη η τρι­το­βάθ­μια τεχνο­λο­γική εκπαί­δευση, κρί­νε­ται πολύ δύσκολο να υιο­θε­τη­θεί η πρόταση για μετα­τροπή ολό­κλη­ρου ΑΕΙ σε Σχολή Εφαρ­μο­σμέ­νων Επι­στη­μών.

Η ποιο­τική αξιο­λό­γηση των πανε­πι­στη­μίων που ολο­κλη­ρώ­νε­ται θα ανα­δεί­ξει τα θολά σημεία των ΑΕΙ. Γίνεται με περίπου 700 κρι­τή­ρια/δείκτες και θα είναι η πρώτη φορά που μέρος της χρη­μα­το­δό­τη­σης δημό­σιου φορέα θα γίνει σε συνάρ­τηση με ποιο­τικά κρι­τή­ρια. Γεγονός που απο­τε­λεί, σύμφωνα με το υπουρ­γείο Παι­δείας και την ΕΘΑΑΕ, ένα βήμα για την αλλαγή νοο­τρο­πίας στα ΑΕΙ.

Χαρα­κτη­ρι­στικά, όπως προ­κύ­πτει, ο ρυθμός απο­φοί­τη­σης των φοι­τη­τών είναι ένα από τα σημα­ντικά ποιο­τικά στοι­χεία που προ­βλη­μα­τί­ζει την Εθνική Αρχή Ανώ­τα­της Εκπαί­δευ­σης (ΕΘΑΑΕ) για τα ελλη­νικά ΑΕΙ και θα απο­τε­λέ­σει κρίσιμο κρι­τή­ριο. Το 2019-20 εισή­χθη­σαν περίπου 80.000 φοι­τη­τές και απο­φοί­τη­σαν περίπου 40.000. Μάλιστα, το ποσοστό απο­φοί­τη­σης σε κάποια τμήματα με αντι­κεί­μενο χαμηλής ζήτησης έφτασε έως και 5%.

Την ίδια στιγμή, στα ιδρύ­ματα υπη­ρε­τούν περίπου 20.000 διδά­σκο­ντες. Τα μόνιμα μέλη ΔΕΠ είναι το 50% αυτών, λίγο πάνω από 10.000. Αυτό, αυτο­μά­τως, ανε­βά­ζει την ανα­λο­γία των φοι­τη­τών ανά διδά­σκο­ντα σχεδόν στους 40. Μια πολύ υψηλή τιμή και μακράν η υψη­λό­τερη μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ, λόγω του «παγώ­μα­τος» των προ­σλή­ψεων.

Πηγή kathimerini.gr