Αρνητική εισήγηση Εισαγγελέα για την αναίρεση του πρώην διευθυντή υποκαταστήματος Kαρπάθου

• Ο Εισαγ­γε­λέας του Ανω­τά­του Δικα­στη­ρίου Νικό­λαος Α. Νικο­λάου προ­τεί­νει απόρ­ριψη της αναί­ρε­σης και περι­γρά­φει βήμα προς βήμα το ιστο­ρικό της υπό­θε­σης από το 2004 έως την εφε­τειακή κρίση και τη συζή­τηση στις 5 Νοεμ­βρίου 2025

Η υπόθεση που ταλά­νισε την τοπική κοι­νω­νία της Καρ­πά­θου και άνοιξε δύσκολα ερω­τή­ματα για τις δικλί­δες ασφα­λείας στη χορή­γηση δανείων πέρασε στο αυστηρό φίλτρο του αναι­ρε­τι­κού ελέγχου.

Στο Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, όπου η αίτηση αναί­ρε­σης συζη­τή­θηκε, ο Εισαγ­γε­λέας Νικό­λαος Α. Νικο­λάου ειση­γή­θηκε ρητά την απόρ­ριψή της, κατα­θέ­το­ντας ένα ανα­λυ­τικό ιστο­ρικό που φωτίζει τον τρόπο με τον οποίο σχη­μα­τί­στηκε η κατη­γο­ρία της πλα­στο­γρα­φίας κατ’ εξα­κο­λού­θηση σε βάρος τρα­πε­ζι­κού ιδρύ­μα­τος.

Πώς ξετυ­λί­χθηκε το κουβάρι των δανείων

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται η κατάρ­τιση δανεια­κών συμ­βά­σεων την περίοδο από τον Μάρτιο του 2004 έως τον Δεκέμ­βριο του 2007, οι οποίες αξιο­λο­γή­θη­καν τελικά ως πλαστές. Το οικο­νο­μικό απο­τύ­πωμα που απο­δί­δε­ται στη δράση αυτή ανέρ­χε­ται σε 289.000 ευρώ, ποσό που συγκρο­τεί το όριο για τη βαριά μορφή της πράξης και εξηγεί την παρα­πο­μπή σε κακούρ­γημα.

Τον Μάιο του 2024, το Β’ Πεντα­με­λές Εφετείο Αθηνών κατα­δί­κασε τον τότε κατη­γο­ρού­μενο για πλα­στο­γρα­φία με χρήση, κρί­νο­ντάς τον ένοχο με το ελα­φρυ­ντικό του μετέ­πειτα σύν­νο­μου βίου. Η ποινή που επι­βλή­θηκε ήταν κάθειρξη πέντε ετών.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι πρω­το­δί­κως είχε κατα­δι­κα­στεί σε κάθειρξη οκτώ ετών, ποινή η οποία είχε ανα­σταλ­τικό χαρα­κτήρα υπό τον όρο κατα­βο­λής χρη­μα­τι­κής εγγύ­η­σης.

Η υπόθεση ξεκί­νησε από καταγ­γε­λίες του αδελφού ενός παρα­πλη­γι­κού κατοί­κου Καρ­πά­θου, ο οποίος είχε κατα­στεί πελάτης της Αγρο­τι­κής Τρά­πε­ζας. Ο πρώην διευ­θυ­ντής κατη­γο­ρή­θηκε ότι, εκμε­ταλ­λευό­με­νος την ανα­πη­ρία και την ευάλωτη θέση του, κατήρ­τισε δανεια­κές συμ­βά­σεις με πλαστές υπο­γρα­φές, σε συνερ­γα­σία με άγνω­στους συνερ­γούς.

Σύμφωνα με το πόρισμα της τρά­πε­ζας, ο κατη­γο­ρού­με­νος είχε αλλοιώ­σει τα στοι­χεία επι­κοι­νω­νίας του πελάτη ώστε να μην μπορεί να εντο­πι­στεί από το πιστω­τικό ίδρυμα, ενώ στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δημιουρ­γή­θηκε ένας «πελάτης-φάντασμα» που φαι­νό­ταν να λαμ­βά­νει δάνεια χωρίς να έχει γνώση ή συμ­με­τοχή.

Στη δίκη απο­κα­λύ­φθηκε από πόρισμα της ΑΤΕ ότι ο κατη­γο­ρού­με­νος στις καρ­τέ­λες πελάτη στην ΑΤΕ του παρα­πλη­γι­κού είχε κατα­χω­ρή­σει λαν­θα­σμένα τηλέ­φωνα επι­κοι­νω­νίας για να μην είναι δυνατή η επι­κοι­νω­νία μαζί του. Ο Εισαγ­γε­λέας της έδρας τόνισε ότι ο κατη­γο­ρού­με­νος είχε δημιουρ­γή­σει έναν πελάτη-φάντασμα και εξέδιδε δάνεια στο όνομά του.

Ο αδελφός του εγκα­λού­ντος γεν­νή­θηκε το έτος 1964 και από την παιδική του ηλικία προ­σε­βλήθη από βαριάς μορφής πολυο­μυ­ε­λί­τιδα και μυϊκή ατροφία, η δε μετα­κί­νησή του γινόταν με ανα­πη­ρικό αμα­ξί­διο.

Σχεδόν πάντα συνο­δευό­ταν και υπο­βοη­θού­νταν από δύο άνδρες ή έναν άνδρα και μία γυναίκα, και οι οποίοι είτε εκτε­λού­σαν χρέη νοσο­κό­μου, είτε κινού­σαν το αμα­ξί­διο, είτε τον βοη­θού­σαν να μιλήσει στο τηλέ­φωνο, είτε να δια­βά­σει κάποιο έγγραφο, είτε να πάρει το μολύβι ή το στυλό για να υπο­γρά­ψει. Ανα­φο­ρικά με τη δια­νοη­τική του κατά­σταση, αυτή φαι­νό­ταν διαυγής και οξεία.

Στην Κάρπαθο, είχε εμφα­νι­στεί ως νομικός σύμ­βου­λος και σύμ­βου­λος επι­χει­ρή­σεων και είχε απο­κτή­σει διά­φο­ρους πελάτες, οι οποίοι είχαν επι­χει­ρή­σεις στο νησί.

Στην ΑΤΕ, υπο­κα­τά­στημα Καρ­πά­θου, αρχικά εμφα­νί­σθηκε ως σύμ­βου­λος επι­χει­ρη­μα­τιών και με σκοπό να δια­πραγ­μα­τευ­θεί τον δια­κα­νο­νι­σμό των χρεών τους.

Φαι­νό­ταν δε να γνω­ρί­ζει τα τρα­πε­ζικά πράγ­ματα. Στη βεβαί­ωση σπουδών από το οικο­νο­μικό κολ­λέ­γιο «BCA», την οποία προ­σκό­μισε ο μηνυτής, τη μεγα­λύ­τερη βαθ­μο­λο­γία την είχε στο μάθημα «τεχνική συναλ­λα­γών».

Επι­σκε­πτό­ταν την Κάρπαθο χειμώνα και καλο­καίρι για να «βλέπει», όπως έλεγε, τους επι­χει­ρη­μα­τίες πελάτες του και μιλούσε ο ίδιος για τις επαγ­γελ­μα­τι­κές επι­τυ­χίες του και την επαγ­γελ­μα­τική δει­νό­τητά του στο να δια­χει­ρί­ζε­ται θέματα «real estate», όπως ο ίδιος τα απο­κα­λούσε, θέματα χρη­μα­τι­στη­ρίου και γενικά οικο­νο­μικά θέματα.

Μάλιστα από την εποχή του χρη­μα­τι­στη­ρίου και για μεγάλο διά­στημα, είχε γίνει γνωστό ότι είχε τηλε­ο­πτική εκπομπή στο κανάλι EXTRA, η οποία αφο­ρούσε σε θέματα του χρη­μα­τι­στη­ρίου.

Επίσης, πέραν των άλλων δρα­στη­ριο­τή­των του, ο ίδιος έλεγε, υπε­ρη­φα­νευό­με­νος, ότι δια­πραγ­μα­τευό­ταν την αγορά ποδο­σφαι­ρι­κών ομάδων, όπως π.χ. των ομάδων «ΙΑΛΥΣΟΣ ΡΟΔΟΥ», «ΠΑΝΗΛΕΙΑΚΟΣ» «ΠΑΣ ΓΙΑΝΝΙΝΑ», «ΑΣΤΕΡΑΣ ΑΜΑΛΙΑΔΑΣ», «ΙΩΝΙΚΟΣ ΝΙΚΑΙΑΣ» κ.λπ.

Περαι­τέρω το έτος 1996 άνοιξε στην ΑΤΕ προ­σω­πικό λογα­ρια­σμό (τρε­χού­μενο και ταμιευ­τη­ρίου) και βεβαίως υπέ­γραψε αυτο­προ­σώ­πως και ιδιο­χεί­ρως και ενώπιον του κατη­γο­ρου­μέ­νου και διευ­θυ­ντή της ΑΤΕ, αλλά και ενώπιον του προ­σω­πι­κού της Τρά­πε­ζας όλα τα ανα­γκαία έγγραφα.

Ταυ­τό­χρονα παρέ­λαβε και προ­σω­πικό μπλοκ επι­τα­γών.

Έτσι, λόγω των συχνών οικο­νο­μι­κών συναλ­λα­γών που είχε με το υπο­κα­τά­στημα της ΑΤΕ στην Κάρπαθο, γνω­ρί­στηκε με τον διευ­θυ­ντή της.

Ο τελευ­ταίος, εκμε­ταλ­λευό­με­νος τη θέση του ως διευ­θυ­ντή της ΑΤΕ, υπο­κα­τά­στημα Καρ­πά­θου, τη γνω­ρι­μία μαζί του και το ευάλωτο της θέσης του, λόγω της σωμα­τι­κής του ανα­πη­ρίας κατά το χρονικό διά­στημα από τον Μάρτιο του έτους 2004 έως τον Δεκέμ­βριο του 2007, ενερ­γώ­ντας από κοινού και κατόπιν συνα­πό­φα­σης με άγνω­στους στην ανά­κριση συνερ­γούς, κατάρ­τισε δανεια­κές συμ­βά­σεις.

Οι συμ­βά­σεις όμως φέρο­νται να ήταν πλαστές, αφού ουδέ­ποτε υπε­γρά­φη­σαν από τους φερό­με­νους ως δανειο­λή­πτες και οι υπο­γρα­φές τους τέθηκαν κατά απο­μί­μηση της γνήσιας. Η δε ζημία που προ­κλή­θηκε ανέρ­χε­ται στο ποσό των 289.000 ευρώ.

Το σημείο τριβής με το πόρισμα του 2010

Κατά την ακρο­α­μα­τική δια­δι­κα­σία στο Εφετείο, η υπε­ρά­σπιση επι­χεί­ρησε να ανα­δεί­ξει ένα παλαιό έγγραφο ως αντί­βαρο στην κατη­γο­ρία. Ζητή­θηκε η αναβολή για να προ­σκο­μι­στεί πόρισμα ελέγχου της Διεύ­θυν­σης Εσω­τε­ρι­κής Επι­θε­ώ­ρη­σης και Ελέγχου της τότε Αγρο­τι­κής Τρά­πε­ζας, με ημε­ρο­μη­νία 19 Φεβρουα­ρίου 2010. Το έγγραφο επι­κα­λού­νταν ότι συγκε­κρι­μένα δάνεια ήταν έγκυρα και νόμιμα και συν­δέ­θηκε υπε­ρα­σπι­στικά με μετα­γε­νέ­στερη πολι­τική δίκη στην οποία, κατά την προ­σέγ­γιση της υπε­ρά­σπι­σης, ανα­δεί­χθη­καν όψιμες γνώσεις της εκκα­θά­ρι­σης για ύποπτες κινή­σεις.

Η πρόταση του Εισαγ­γε­λέα του Αρείου Πάγου εξηγεί γιατί το αίτημα δεν μπο­ρούσε να ανα­τρέ­ψει τη ροή της δια­δι­κα­σίας. Κατα­γρά­φε­ται ότι ο Εισαγ­γε­λέας της έδρας στο Εφετείο πρό­τεινε ρητά ενοχή για πλα­στο­γρα­φία κατ’ εξα­κο­λού­θηση με ζημία 289.000 ευρώ, εξέλιξη που κατά τη νομο­λο­γία καλύ­πτει και τα υπο­βλη­θέ­ντα αιτή­ματα, άρα δεν γεν­νά­ται ακυ­ρό­τητα από την απόρ­ριψη της ανα­βο­λής. Το Εφετείο αιτιο­λό­γησε ότι το υπάρχον απο­δει­κτικό υλικό επαρ­κούσε για πλήρη δικα­νική πεποί­θηση.

Από την Κάρπαθο στο εδώλιο και από το εδώλιο στον Άρειο Πάγο

Η δικο­γρα­φία χαρ­το­γρα­φεί μια αλλη­λου­χία πράξεων που, κατά τα δικα­στικά πορί­σματα, συνι­στούν κατ’ εξα­κο­λού­θηση τέλεση. Το μοντέλο ήταν σταθερό και επα­να­λαμ­βα­νό­μενο μέσα στο ίδιο υπο­κα­τά­στημα, με σκοπό περιου­σια­κού οφέλους σε ύψος που υπερ­βαί­νει το νομο­θε­τικό όριο. Ο κατ’ εξα­κο­λού­θηση χαρα­κτή­ρας σημαί­νει ότι οι επι­μέ­ρους πράξεις συνε­κτι­μώ­νται στο σύνολο για την απο­τί­μηση της ζημίας και για την ποινική μετα­χεί­ριση, κάτι που ο Εισαγ­γε­λέας αναλύει ρητά στη νομική του θεμε­λί­ωση.

Τι είδε η Εισαγ­γε­λία στο απο­δει­κτικό υλικό

Η εισαγ­γε­λική πρόταση στέ­κε­ται σε τρία σημεία. Πρώτον, ότι η δια­δι­κα­σία στο Εφετείο διε­ξή­χθη με τις εγγυ­ή­σεις του νόμου και ότι η συνο­λική πρόταση περί ενοχής ενσω­μά­τωσε και την απόρ­ριψη των αιτη­μά­των της υπε­ρά­σπι­σης. Δεύ­τε­ρον, ότι η απόφαση μνη­μο­νεύει τα απο­δει­κτικά μέσα κατά το είδος τους και τα συνε­κτιμά ώστε να τεκ­μη­ριώ­σει την ενοχή για κακουρ­γη­μα­τική πλα­στο­γρα­φία με ζημία 289.000 ευρώ. Τρίτον, ότι ο κατ’ εξα­κο­λού­θηση χαρα­κτή­ρας και ο σκοπός περιου­σια­κού οφέλους συνά­γο­νται από το σύνολο των περι­στα­τι­κών και δεν χρειά­ζε­ται να τεκ­μη­ριω­θεί κάθε μερικό επει­σό­διο ως αυτο­τε­λές κακούρ­γημα.

Το ερώτημα του «πρό­τε­ρου σύν­νο­μου βίου» και γιατί δεν ανα­τρέ­πει τα γεγο­νότα

Η υπε­ρά­σπιση επι­δί­ωξε να ανα­γνω­ρι­στεί ευρύ­τερα το ελα­φρυ­ντικό του πρό­τε­ρου σύν­νο­μου βίου. Η εισή­γηση ξεκα­θα­ρί­ζει ότι ο σύν­νο­μος βίος δεν ισο­δυ­να­μεί με λευκό ποινικό μητρώο και ότι ο δικα­στής συνε­κτιμά συνο­λικά την προτέρα ζωή μέχρι τον χρόνο τέλεσης. Από αυτή τη διευ­κρί­νιση προ­κύ­πτει ότι, ακόμη και αν υπήρχαν στοι­χεία υπέρ της προ­σω­πι­κής δια­δρο­μής, δεν αναι­ρεί­ται το ιστο­ρικό των μεθο­δι­κών πράξεων που στοι­χειο­θε­τούν την πλα­στο­γρα­φία.

Το συμπέ­ρα­σμα του Αρείου Πάγου ως προς το χρονικό

Η εισαγ­γε­λική πρόταση δεν περιο­ρί­ζε­ται σε νομικά σημεία αλλά στη­ρί­ζει την απο­τί­μηση των ετών 2004 έως 2007 ως ενιαίας εγκλη­μα­τι­κής δράσης με συγκε­κρι­μένη οικο­νο­μική ζημία. Επι­ση­μαί­νε­ται ότι το Εφετείο αξιο­λό­γησε επαρκώς τα κρίσιμα στοι­χεία, ενώ το ζήτημα του πορί­σμα­τος του 2010 και της επί­μα­χης πολι­τι­κής δίκης δεν δημιουρ­γεί ρήγμα στην ήδη σχη­μα­τι­σμένη κρίση για τα γεγο­νότα. Έτσι, το ιστο­ρικό παρα­μέ­νει συμπα­γές, γεγονός που επι­τρέ­πει στον αναι­ρε­τικό λόγο περί ελλι­πούς αιτιο­λο­γίας να κατα­πέ­σει.