Εμφύλιος, τζιχάντ και Ολοκαύτωμα στα σχολεία

Τζιχάντ, ελλη­νι­κός εμφύ­λιος πόλεμος, γενο­κτο­νίες, δικαιώ­ματα των μειο­νο­τή­των, Ολο­καύ­τωμα, συν­δι­κα­λι­σμός, σύγ­χρονη μετα­νά­στευση. Είναι ορι­σμένα από τα θέματα στα οποία ρίχνει φως η ομάδα εργα­σίας των ιστο­ρι­κών που ολο­κλη­ρώ­νει τα νέα προ­γράμ­ματα σπουδών της Ιστο­ρίας, όπως παρου­σιά­ζει η «Κ», στα σχολεία.

Η διδα­σκα­λία του μαθή­μα­τος αλλάζει άρδην φιλο­σο­φία και μέθοδο, «με στόχο να ξεφεύ­γουμε από την παπα­γα­λία και οι μαθητές να απο­κτή­σουν ιστο­ρική σκέψη και συνεί­δηση», όπως λέει ο Γιώργος Κόκ­κι­νος, καθη­γη­τής Ιστο­ρίας στο Παν. Αιγαίου και μέλος της εξα­με­λούς ομάδας εμπει­ρο­γνω­μό­νων, η οποία πλαι­σιώ­νε­ται από εκπαι­δευ­τι­κούς με εξει­δι­κευ­μέ­νες σπουδές στην Ιστορία και στη διδα­κτική της. Η πρόταση είναι μοντέρνα, τεκ­μη­ριω­μένη και το στοί­χημά της είναι υψηλό για ένα μάθημα που «δει­νο­πα­θεί».

Εξει­δι­κευ­μέ­νοι

Βασι­κό­τε­ρος όρος για την επι­τυ­χία είναι η Ιστορία να διδα­χθεί από ορθά καταρ­τι­σμέ­νους εκπαι­δευ­τι­κούς, εξει­δι­κευ­μέ­νους στην Ιστορία και στη διδα­κτική της, και όχι από θεο­λό­γους, καθη­γη­τές ξένων γλωσσών, κοι­νω­νιο­λό­γους, όπως συμ­βαί­νει τώρα, ώστε οι καθη­γη­τές να συμπλη­ρώ­σουν το υπο­χρε­ω­τικό τους ωράριο. Μάλιστα, στην τελική πρόταση η διευ­θέ­τηση της ύλης στις τάξεις γίνεται με τέτοιο τρόπο, ώστε να προ­λά­βουν οι εκπαι­δευ­τι­κοί να τη διδά­ξουν μέσα στο σχολικό έτος.

Η ομάδα επε­ξερ­γά­στηκε τα προ­γράμ­ματα για το μάθημα από την Γ΄ Δημο­τι­κού έως την Α΄ Λυκείου. «Στόχος είναι οι μαθητές να κατα­νο­ή­σουν τις ιστο­ρι­κές συν­θή­κες γέν­νη­σης του Ισλάμ, της νέας μονο­θεϊ­στι­κής θρη­σκείας που γεν­νή­θηκε στην Ανατολή. Στόχος είναι να κατα­νο­ή­σουν τις σημα­σίες του “τζιχάντ” στη μου­σουλ­μα­νική θρη­σκεία και να τις συσχε­τί­σουν με τις παρα­νο­ή­σεις, στρε­βλώ­σεις ή προ­πα­γαν­δι­στι­κές χρήσεις της έννοιας αυτής σήμερα από φανα­τι­κούς και μισαλ­λό­δο­ξους κύκλους», λέει το σχέδιο ανα­λυ­τι­κού προ­γράμ­μα­τος σπουδών για τη διδα­κτική ενότητα του Ισλάμ στην Ε΄ Δημο­τι­κού.

Στο άλλο άκρο, οι μαθητές της Α΄ Λυκείου θα διδα­χθούν για την κλη­ρο­νο­μιά του Εμφυ­λίου και το πρα­ξι­κό­πημα της 21ης Απρι­λίου, για το μετα­πο­λε­μικό «οικο­νο­μικό θαύμα», για την πορεία εκδη­μο­κρα­τι­σμού στην Ελλάδα από την πτώση της χούντας μέχρι το 1989. Στην ενότητα «Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και οι νέες συγκρού­σεις» περι­λαμ­βά­νο­νται η κατάρ­ρευση των κομ­μου­νι­στι­κών καθε­στώ­των στην Ευρώπη, η διεύ­ρυνση της Ε.Ε., η ανάδυση της Κίνας, η κυριαρ­χία του νεο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού και η εγκα­τά­λειψη του κράτους πρό­νοιας. Για τα ιστο­ρικά γεγο­νότα στην Ελλάδα την ίδια περίοδο, οι μαθητές θα μάθουν για την απο­βιο­μη­χά­νιση και απο­διάρ­θρωση του παρα­γω­γι­κού ιστού, την έκρηξη της του­ρι­στι­κής βιο­μη­χα­νίας, την αλλαγή κατα­να­λω­τι­κών προ­τύ­πων και τρόπου ζωής, το ευρώ.

«Τα παιδιά πρέπει να απο­κτή­σουν κριτική ιστο­ρική σκέψη. Γι’ αυτό κρίναμε ότι από το Δημο­τικό οφεί­λουμε να βάλουμε στην ύλη ζητή­ματα ακαν­θώδη που επι­κοι­νω­νούν με πολλούς τρόπους με όσα βιώνουν οι κοι­νω­νίες σήμερα. Για παρά­δειγμα, σε μια εποχή που έχουμε έντονο αντι­ι­σλα­μι­σμό, δεν πρέπει να φωτί­σουμε από ιστο­ρική άποψη θέματα όπως η έννοια του τζιχάντ, που εσφαλ­μένα προ­βάλ­λε­ται από πολλούς ως ιερός πόλεμος, ενώ σημαί­νει, σύμφωνα με την επι­κρα­τούσα σήμερα ερμη­νεία, τον εσω­τε­ρικό αγώνα του ανθρώ­που;» λέει ο κ. Αγγελος Παλη­κί­δης, επί­κου­ρος καθη­γη­τής Διδα­κτι­κής της Ιστο­ρίας στο Δημο­κρί­τειο Πανε­πι­στή­μιο, επίσης μέλος της ομάδας.

«Η Ιστορία οφείλει να ανα­δεί­ξει τις συγκρου­σια­κές και τραυ­μα­τι­κές πλευρές της δια­δρο­μής ενός λαού. Ιστορία δεν είναι μόνο να διδά­ξουμε τα γεγο­νότα, αλλά κυρίως μέσα από τη διδα­σκα­λία να εξοι­κειω­θεί ο μαθητής με τις σύγ­χρο­νες ιστο­ρι­κές έννοιες απο­κτώ­ντας κριτική άποψη», λέει ο (επίσης μέλος της ομάδας) Κώστας Κασβί­κης, επί­κου­ρος καθη­γη­τής Διδα­κτι­κής της Ιστο­ρίας στο Παν. Δυτικής Μακε­δο­νίας και προ­σθέ­τει ότι στις μικρές τάξεις «υιο­θε­τεί­ται άλλη οπτική για τη μυθο­λο­γία, την τοπική και οικο­γε­νειακή ιστορία, ενώ επι­διώ­κε­ται η εξοι­κεί­ωση με την αρχαιο­λο­γία ως εργα­λείο κατα­νό­η­σης όλου του φάσμα­τος της ανθρώ­πι­νης δράσης». «Παρου­σιά­ζουμε τα γεγο­νότα με γνώμονα την κοι­νω­νική και πολι­τι­σμική ιστορία και όχι τόσο την πολι­τική και στρα­τιω­τική. Εντάσ­σουμε τα πολι­τικά πρόσωπα στο πλαίσιο στο οποίο δρουν και ξεχω­ρί­ζουν ως σημα­ντικά», λέει ο Γ. Κόκ­κι­νος.

Ταυ­τό­χρονα, όπως παρα­τη­ρεί ο Βασίλης Τσάφος, ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής στο Παν. Αθηνών, βάρος δίνεται στην αλλαγή των διδα­κτι­κών μεθόδων. Υπο­γραμ­μί­ζει μάλιστα ότι πρέπει να εστιά­σουμε όχι μόνο στο προϊόν αλλά και στη δια­δι­κα­σία της μάθησης. Ενδει­κτικά, συστή­νε­ται η ουσια­στική χρήση των πηγών, νέων τεχνο­λο­γιών, χαρτών αλλά και για να γίνει ενερ­γη­τική η μάθηση, δρα­μα­το­ποι­ή­σεις και παι­χνί­δια ρόλων.

Τα νέα βιβλία

Εκτός από τις μεθό­δους διδα­σκα­λίας, πολλά θα κριθούν στις οδηγίες του Ινστι­τού­του Εκπαι­δευ­τι­κής Πολι­τι­κής για τη συγ­γραφή των νέων βιβλίων. Βεβαίως, τα νέα προ­γράμ­ματα προ­τεί­νουν να μειωθεί η βαρύ­τητα του σχο­λι­κού εγχει­ρι­δίου, το οποίο θα συμπλη­ρώ­νε­ται με θεμα­τι­κούς φακέ­λους που επι­τρέ­πουν την εμβά­θυνση σε ιστο­ρικά ζητή­ματα. Εξάλλου, το 1/4 του διδα­κτι­κού χρόνου αφιε­ρώ­νε­ται στους θεμα­τι­κούς φακέ­λους. Μετά την παρου­σί­αση των νέων προ­γραμ­μά­των, θα ακο­λου­θή­σει η πιλο­τική εφαρ­μογή τους, το πρώτο εξάμηνο του 2018. Σύμφωνα με τον Γιώργο Κόκκινο, η επι­τυ­χία απαιτεί διδα­σκα­λία από ιστο­ρι­κούς και καλή επι­μόρ­φωσή τους. Αλλωστε, η ομάδα δια­φω­νεί με την πρόταση του ΙΕΠ για τη Β΄ και Γ΄ Λυκείου και την αντι­κα­τά­σταση της Ιστο­ρίας από το μάθημα «Σύγ­χρο­νος Κόσμος», που μπορεί να διδα­χθεί, πλην των ιστο­ρι­κών, και από άλλη ειδι­κό­τητα.

Καθη­με­ρινή