DW: Τι συμβαίνει με τη σεξουαλική παρενόχληση στην ΕΕ;

Η σεξουα­λική παρε­νό­χληση προς μια γυναίκα στον εργα­σιακό χώρο μπορεί να έχει πολλά πρόσωπα λένε ειδικοί: από ένα ανε­πι­θύ­μητο άγγιγμα του διευ­θυ­ντή προς μια εργα­ζό­μενη ή μια παρό­τρυνση να δουν μαζί μια ταινία πορνό μέχρι πιο ακραίες κατα­στά­σεις. Όμως τι συμ­βαί­νει με μια υπο­τι­θέ­μενη φιλο­φρό­νηση με σεξουα­λικά υπο­νο­ού­μενα;

Πρό­σφατα η υπόθεση Βαϊν­στάιν στο Χόλι­γουντ, έθεσε ξανά στον δημόσιο διάλογο το θέμα της σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης. Το hashtag στο twitter #Meetooγια θύματα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης, έγινε επίσης αμέσως viral μεταξύ γυναι­κών από όλο τον κόσμο.

ΕΕ: μια στις δυο γυναί­κες έχουν παρε­νο­χλη­θεί

Κάθε γυναίκα αντι­λαμ­βά­νε­ται δια­φο­ρε­τικά τα όρια μεταξύ ανεκτού και μη ανεκτού αστείου, συμπε­ρι­φο­ράς, πράξης. Πολλές γυναί­κες εκλαμ­βά­νουν επίσης δια­φο­ρε­τικά τον όρο «σεξουα­λική παρε­νό­χληση» -όπως βέβαια και οι γυναί­κες σε σχέση με τους άνδρες. Κάτι που για μια γυναίκα μπορεί να είναι ένα κακό­γου­στο ή αδιά­φορο σχόλιο, για μια άλλη μπορεί να ξεπερνά τα όρια. Αυτό απο­δει­κνύει του­λά­χι­στον πρό­σφατη έρευνα του Ινστι­τού­του Δημο­σκο­πή­σεων YouGov βασι­ζό­μενο σε συνε­ντεύ­ξεις που διε­νήρ­γησε σε Μ. Βρε­τα­νία, Γαλλία, Γερ­μα­νία, Δανία, Σουηδία, Φιλαν­δία και Νορ­βη­γία. Οι 8.500 ερω­τη­θέ­ντες κλή­θη­καν να αξιο­λο­γή­σουν δια­φο­ρε­τι­κές κατα­στά­σεις, πχ. τι σημαί­νει όταν ένας άνδρας σφυ­ρί­ζει όταν βλέπει μια γυναίκα ή όταν χορεύει πολύ κοντά στο σώμα της, χωρίς να το θέλει η ίδια.

Σχεδόν όλοι οι ερω­τη­θέ­ντες σε αυτές τις χώρες συμ­φώ­νη­σαν ότι όταν ένας άντρας προ­σπα­θεί να φωτο­γρα­φί­σει μια γυναίκα κάτω από τη φούστα ή να πιάσει τους γλου­τούς της συνιστά σεξουα­λική παρε­νό­χληση. Ωστόσο σχετική ανοχή φαί­νε­ται να δεί­χνουν οι Γερ­μα­νοί ως προς τα ανέκ­δοτα με σεξουα­λικά υπο­νο­ού­μενα προς μια γυναίκα: ένας στους τρεις μόνο τα θεωρεί σεξουα­λική παρε­νό­χληση. Στη Μ. Βρε­τα­νία από την άλλη το 67% δείχνει να ενο­χλεί­ται από αυτά. Επίσης η πλειο­ψη­φία των Βρε­τα­νί­δων θεωρούν ότι το να κοιτά κανείς το ντε­κολτέ τους είναι «too much». Ενδια­φέ­ρον προ­κα­λεί και η περί­πτωση της Γαλλίας, όπου το 16% των ερω­τη­θέ­ντων θεωρεί ταμπού ακόμη και το κάλεσμα για ένα ραντε­βού, που ενδέ­χε­ται να έχει ερωτικά κρι­τή­ρια.

Βορράς ενα­ντίον Νότου. Τα φαι­νό­μενα απατούν…

«Η σεξουα­λική παρε­νό­χληση είναι ένα ευρέως δια­δε­δο­μένο πρό­βλημα στην Ευρώπη», ανέφερε στη DW η Τζοάνα Γκού­ντεϊ, επι­κε­φα­λής μιας σημα­ντι­κής πανευ­ρω­παϊ­κής μελέτης του Οργα­νι­σμού Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης (FRA) το 2014. Σύμφωνα με την έρευνα, κάθε δεύτερη γυναίκα στην Ευρώπη έχει πέσει θύμα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης. Επι­πλέον, «μία στις πέντε γυναί­κες δήλωσε ότι παρε­νο­χλή­θηκε σεξουα­λικά κατά τους τελευ­ταί­ους 12 μήνες πριν την έρευνα», είπε χαρα­κτη­ρι­στικά η ίδια.

Τα απο­τε­λέ­σματα αυτής της έρευνας είναι απο­κα­λυ­πτικά. Στις Σκαν­δι­να­βι­κές χώρες, που απο­τε­λούν πρότυπο στο θέμα του σεβα­σμού των θεμε­λιω­δών δικαιω­μά­των, 81% δήλωσε ότι έχει πέσει θύματα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης από την ηλικία των 15 ετών. Στη Δανία, την Ολλαν­δία και τη Φιν­λαν­δία τα ποσοστά είναι παρό­μοια. Τρεις στις τέσ­σε­ρις Γαλ­λί­δες επίσης είχαν αντί­στοι­χες εμπει­ρίες. Αντί­θετα, έκπληξη προ­κα­λεί ότι στη Βουλ­γα­ρία μόλις το 24% δηλώνει ότι έχει υποστεί σεξουα­λική παρε­νό­χληση, ενώ χαμηλά είναι επίσης τα ποσοστά στη Ρου­μα­νία και την Πολωνία. Στην Ελλάδα το ποσοστό αυτό ανέρ­χε­ται στο 43% ενώ στην Κύπρο στο 36%.

Εν πρώτοις τα στοι­χεία αυτά εκπλήσ­σουν. Γιατί η σεξουα­λική παρε­νό­χληση στη Νότια και Ανα­το­λική Ευρώπη φαί­νε­ται να απο­τε­λεί μικρό­τερο πρό­βλημα από ό,τι στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες; Τα φαι­νό­μενα μάλλον απατούν. Όπως εξηγεί η Γκού­ντεϊ, σε ορι­σμένα κράτη-μέλη της ΕΕ, είναι ακόμη ασυ­νή­θι­στο οι γυναί­κες να μιλούν ανοιχτά για τη σεξουα­λική βία. «Η σεξουα­λική παρε­νό­χληση θεω­ρεί­ται εκεί ως ιδιω­τική υπόθεση» εξηγεί η εκπρό­σω­πος του Οργα­νι­σμού Θεμε­λιω­δών Δικαιω­μά­των της ΕΕ. Για παρά­δειγμα, το γεγονός ότι είναι φυσιο­λο­γικό στη Σουηδία σήμερα να μιλά κανείς δημόσια για μια σεξουα­λική επίθεση σχε­τί­ζε­ται με την σύχ­γρονη ιστορία των χωρών αυτών.

Σε αντί­θεση με την Ανα­το­λική Ευρώπη, η ισότητα των φύλων είναι ένα θέμα που έχει υποστεί ιστο­ρική, κοι­νω­νιο­λο­γική και πολι­τική επε­ξερ­γα­σία εδώ και δεκα­ε­τίες στις βόρειες χώρες. Σε κάθε περί­πτωση πάντως η Γκού­ντεϊ ευελ­πι­στεί ότι στα­διακά η στάση της κοι­νω­νίας απέ­να­ντι σε φαι­νό­μενα σεξουα­λι­κής παρε­νό­χλη­σης θα αλλάξει σε όλη την Ευρώπη. Ολοένα περισ­σό­τε­ρες περι­πτώ­σεις έρχο­νται πλέον στο φως και απο­κτούν δημο­σιό­τητα, κάτι που θα μπο­ρούσε να βοη­θή­σει κι άλλους ανθρώ­πους να τολ­μή­σουν να μιλή­σουν ανοιχτά για αντί­στοιχα περι­στα­τικά.

Τέλος αξίζει να σημειω­θεί ότι η Σύμβαση της Κων­στα­ντι­νού­πο­λης του 2011 (Συμ­βού­λιο της Ευρώπης) αντι­τί­θε­ται ρητά στη σεξουα­λική παρε­νό­χληση. Σύμφωνα με το άρθρο 40 της Σύμ­βα­σης: «οποια­δή­ποτε μορφή ανε­πι­θύ­μη­της λεκτι­κής, μη λεκτι­κής ή φυσικής συμπε­ρι­φο­ράς σεξουα­λι­κής φύσεως, η οποία απο­σκο­πεί ή κατα­τεί­νει στην παρα­βί­αση της αξιο­πρέ­πειας του ατόμου, συγκε­κρι­μένα σε περί­πτωση δημιουρ­γίας ενός εκφο­βι­στι­κού, εχθρι­κού, μειω­τι­κού, ταπει­νω­τι­κού ή προ­σβλη­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος, θα υπό­κει­ται σε ποι­νι­κές ή άλλες νομικές κυρώ­σεις.»