Η Ελλάδα γερνάει γρήγορα και φθίνει συνεχώς

Η Ελλάδα γερνάει με επι­τα­χυ­νό­μενο ρυθμό, ενώ η «ψαλίδα» των γεν­νή­σεων σε σχέση με τους θανά­τους διευ­ρύ­νε­ται συνεχώς, καθι­στώ­ντας το δημο­γρα­φικό μείζον πρό­βλημα, απότοκο και της δεινής οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης των κατοί­κων της χώρας – αλλά όχι μόνον. Παράλ­ληλα, οι πολι­τι­κοί γάμοι ξεπέ­ρα­σαν σε αριθμό τους θρη­σκευ­τι­κούς.

Το 2014, βάσει στοι­χείων της Ελλη­νι­κής Στα­τι­στι­κής Υπη­ρε­σίας, ο αριθμός γεν­νή­σεων κατέ­γραψε ιστο­ρικό «χαμηλό» με 92.149 γεν­νή­σεις, σημειώ­νο­ντας περαι­τέρω (2,1%) μείωση από το 2013, έτος που με 94.134 γεν­νή­σεις ήταν η πρώτη φορά από το 1932 –αρχή των δια­θέ­σι­μων στα­τι­στι­κών στοι­χείων– που στη χώρα ο αριθμός των γεν­νή­σεων ήταν πεντα­ψή­φιος. Σημειώ­νε­ται ότι το 2014 ο αριθμός των θανάτων έφθασε τους 113.740. Παρή­γορη είναι η αύξηση του μέσου όρου ηλικίας θανάτου σε 81,2 για τις γυναί­κες και σε 75,5 για τους άνδρες.

«Η υπεροχή των θανάτων έναντι των γεν­νή­σεων μπορεί να οφεί­λε­ται στην επι­μή­κυνση της ζωής αλλά και στην τάση των εύπορων κοι­νω­νιών να κάνουν λιγό­τερα, αλλά καλύ­τερα μορ­φω­μένα και μεγα­λω­μένα παιδιά», σχο­λιά­ζει στην «Κ» η επί­κουρη καθη­γή­τρια Γερο­ντο­λο­γίας στο Πανε­πι­στή­μιο του Σαου­θάμ­πτον, δρ Αθηνά Βλα­χα­ντώνη. Η επί­πτωση της οικο­νο­μι­κής κρίσης θα δια­φα­νεί, σύμφωνα με την ίδια, σε δεύτερο χρόνο.

«Χρυσό» έτος το 1980

«Χρυσή» χρονιά των γεν­νή­σεων από τη μετα­πο­λί­τευση υπήρξε το 1980 με 148.134 γεν­νή­σεις. Εκτοτε, ξεκι­νάει μια στα­διακή πτώση των γεν­νή­σεων. Μικρή εξαί­ρεση το 2008 με 118.302 γεν­νή­σεις, όταν το 2007 οι γεν­νή­σεις ήταν 111.926. «Η υπο­γεν­νη­τι­κό­τητα αφορά πολλές ευρω­παϊ­κές κοι­νω­νίες, με εξαί­ρεση τη Γαλλία», λέει στην «Κ» ο δρ Δημ. Σωτη­ρό­που­λος, ανα­πλη­ρω­τής καθη­γη­τής στο Τμήμα Πολι­τι­κής Επι­στή­μης και Δημό­σιας Διοί­κη­σης του ΕΚΠΑ. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα αίτια δεν είναι μόνο οικο­νο­μι­κής φύσεως. «Το εν λόγω φαι­νό­μενο συνα­ντά­ται και σε ισχυρές οικο­νο­μικά χώρες, όπως η Γερ­μα­νία», εξηγεί και «τα αίτια είναι βαθύ­τερα κοι­νω­νικά και πολι­τι­σμικά, συν­δέ­ο­νται δε με τη βρα­δύ­τερη από ό,τι στο παρελ­θόν ένταξη των νέων ενη­λί­κων στην αγορά εργα­σίας, την αλλαγή στις αντι­λή­ψεις για την αυτο­νο­μία και τη θέση των γυναι­κών στην οικο­γέ­νεια και στον σχε­δια­σμό της επαγ­γελ­μα­τι­κής τους καριέ­ρας».

Εξαί­ρεση στον κανόνα απο­τε­λούν η Κρήτη (6.358 γεν­νή­σεις) και η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου (3.217), όπου οι γεν­νή­σεις υπερ­τε­ρούν των θανάτων. Η μέση ηλικία κατά την οποία μία γυναίκα γίνεται μητέρα είναι τα 31 έτη, ενώ αξιο­ση­μεί­ωτη είναι και η αύξηση 13,1% των γεν­νή­σεων εκτός γάμου. Συγκε­κρι­μένα, 7.165 παιδιά γεν­νή­θη­καν εκτός γάμου το 2014 έναντι 6.337 το 2013. Τα άνω στοι­χεία ενι­σχύ­ουν την εικόνα μιας Ελλη­νί­δας που χει­ρα­φε­τεί­ται χρόνο με τον χρόνο.

Αντί­στοιχη ένδειξη αλλαγής ηθών προ­κύ­πτει και από τους γάμους. Ετσι, το 2014 οι πολι­τι­κοί γάμοι που τελέ­στη­καν ήταν 26.915, όταν 26.190 ζευ­γά­ρια ανέ­βη­καν τα σκαλιά της εκκλη­σίας. Το 2013 από­σταση ανα­πνοής χώριζε τους πολι­τι­κούς από τους θρη­σκευ­τι­κούς γάμους, με τους πρώτους να προη­γού­νται με μόλις οκτώ τελετές!

Εμπόδιο… τα έξοδα

«Οι απαι­τού­με­νες από την Εκκλη­σία δια­δι­κα­σίες και τα έξοδα ενός θρη­σκευ­τι­κού γάμου δύνα­νται να επι­βα­ρύ­νουν σημα­ντικά σε περίοδο οικο­νο­μι­κής κρίσης τα μελ­λο­ντικά σχέδια ενός ζεύγους», σχο­λιά­ζει ο δρ Σωτη­ρό­που­λος. «Ενδέ­χε­ται, βέβαια, να υπο­κρύ­πτε­ται και κάτι ευρύ­τερο από τη σχετικά περιο­ρι­σμένη περίοδο οικο­νο­μι­κής κρίσης, δηλαδή μια υπόγεια δια­δι­κα­σία εκκο­σμί­κευ­σης», συμπλη­ρώ­νει, λέγο­ντας ότι «πρό­κει­ται για μια δια­δι­κα­σία άτυπου, συχνά σιω­πη­λού περιο­ρι­σμού της σημα­σίας της θρη­σκείας στην καθη­με­ρινή ζωή και στα επί μέρους στάδια του κύκλου ζωής». Η εκκο­σμί­κευση έχει ήδη επέλθει σε πολλές δυτικές κοι­νω­νίες εδώ και δεκα­ε­τίες, αν και σε κάποιες παρα­τη­ρεί­ται δια­τή­ρηση υψηλού ενδια­φέ­ρο­ντος ή ανα­ζω­ο­γό­νηση αυτού για τη θρη­σκεία (ΗΠΑ).

Για τους ιστο­ρι­κούς του μέλ­λο­ντος το 2014 θα μνη­μο­νεύ­ε­ται ως το έτος «εκτί­να­ξης» των συμ­φώ­νων συμ­βί­ω­σης. Παρόλο που η σχετική νομο­θε­τική δυνα­τό­τητα είναι σε ισχύ από το 2009, είναι το 2014 που γνω­ρί­ζει ευρεία διάδοση, με εκτί­ναξη των «υπο­γρα­φών» κατά 170,7% από το προη­γού­μενο έτος, το 2013.

Από την εφαρ­μογή του συμ­φώ­νου υπε­γρά­φη­σαν 161 (2009), 180 (2010), 185 (2011), 314 (2012), 581 (2013) και… 1.573 το 2014. Σημειώ­νε­ται ότι η επέ­κταση του συμ­φώ­νου στα ομόφυλα ζευ­γά­ρια είναι μετα­γε­νέ­στερη του 2014. «Η ποσο­στιαία αύξηση των συμ­φώ­νων συμ­βί­ω­σης είναι ανα­με­νό­μενη, αφού πρό­κει­ται για έναν νέο θεσμό που καλύ­πτει “ακά­λυ­πτες” έως τώρα ανάγκες», λέει η δρ Βλα­χα­ντώνη, «επο­μέ­νως, δεν θα πρέπει να την εκλά­βουμε ως μια μοντερ­νο­ποί­ηση της ελλη­νι­κής κοι­νω­νίας, αλλά ως ένα σημάδι εξέ­λι­ξης του κράτους πρό­νοιας».

Τα «απο­τε­λέ­σματα» της μετα­νά­στευ­σης

Και ενώ ο ρυθμός των γεν­νή­σεων βαίνει μειού­με­νος, συνε­χί­ζε­ται η αθρόα μετα­νά­στευση των Ελλήνων προς χώρες του εξω­τε­ρι­κού. Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις της ΕΛΣΤΑΤ, το 2014 μετα­νά­στευ­σαν 106.804 άτομα, εκ των οποίων 14.988 από 20 έως 24 ετών, 18.688 μεταξύ 25 και 29 ετών και 13.974 από 30 έως 34 ετών. Βέβαια, το 2014 η μετα­να­στευ­τική τάση των Ελλήνων προς το εξω­τε­ρικό μοιάζει να είναι «συγκρα­τη­μένη» σε σχέση με άλλες χρονιές, «εντός» της κρίσης. Συγκε­κρι­μένα, το 2012 έφυγαν από τη χώρα 124.694 άτομα (24.435 μεταξύ 25 και 29 ετών και 18.583 από 30 έως 34 ετών) και την επόμενη χρονιά, το 2013, ο αριθμός των Ελλήνων νεο­με­τα­να­στών ήταν 117.094. Οσον αφορά το φύλο όσων μετα­να­στεύ­ουν, το 2012 ο αριθμός των ανδρών μετα­να­στών ήταν 80.534, όταν οι γυναί­κες ήταν μόλις 44.160, το 2013 οι άνδρες ήταν 74.964 και οι γυναί­κες 42.130, ενώ το 2014 εγκα­τέ­λει­ψαν τη χώρα 66.938 άνδρες και 39.866 γυναί­κες από την Ελλάδα.

Μεταξύ των γυναι­κών που έγιναν μητέρες το 2014, το 86,8% ήταν ελλη­νι­κής υπη­κο­ό­τη­τας και το 13,2% ανήκε σε άλλη υπη­κο­ό­τητα. Αντί­στοιχα, το έτος 2013, οι Ελλη­νί­δες αντι­προ­σώ­πευαν το 86% και οι αλλο­δα­πές το 14%. Η εν λόγω μείωση μπορεί να ερμη­νευ­τεί από την τάση παλιν­νό­στη­σης πολλών μετα­να­στών λόγω της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην Ελλάδα. Με ενδια­φέ­ρον ανα­μέ­νο­νται τα στα­τι­στικά απο­τε­λέ­σματα των γεν­νή­σεων του 2015, χρονιά κατά την οποία πολλά προ­σφυ­γό­πουλα γεν­νή­θη­καν εν Ελλάδι καθ’ οδόν για την Ευρώπη.

Kαθημερινή