RICHeS: Η Ροδιακή Έπαυλη είναι σε κίνδυνο – Nα χαρακτηριστεί μνημείο για να προστατευθεί

Η εμ­βλη­μα­τι­κή Ρο­δια­κή Έπαυ­λη απο­τε­λεί ένα από τα πιο ση­μα­ντι­κά πο­λι­τι­στι­κά το­πό­ση­μα της Ρόδου, με σπου­δαία αρ­χι­τε­κτο­νι­κή και ιστο­ρι­κή ση­μα­σία. Ωστό­σο, μετά τη δια­κο­πή του έργου απο­κα­τά­στα­σής της βρί­σκε­ται πλέον σε μια επι­δει­νω­μέ­νη κα­τά­στα­ση θέ­το­ντας σε κίν­δυ­νο την αξία, την ακε­ραιό­τη­τά και το μέλ­λον της. Η RICHeS απευ­θύ­νει επεί­γου­σα έκ­κλη­ση για άμεση δράση, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νου του αι­τή­μα­τος για χα­ρα­κτη­ρι­σμό της ως νε­ό­τε­ρο μνη­μείο και την επι­βο­λή βα­σι­κών προ­στα­τευ­τι­κών μέ­τρων.

Κα­θυ­στε­ρή­σεις στο έργο απο­κα­τά­στα­σης και επι­δεί­νω­ση

Αρ­χι­κά προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νο να ολο­κλη­ρω­θεί το 2021, το έργο απο­κα­τά­στα­σης αντι­με­τώ­πι­σε κα­θυ­στε­ρή­σεις, με την τε­λευ­ταία προ­θε­σμία πε­ρά­τω­σης να είχε ορι­στεί για τις 30 Σε­πτεμ­βρί­ου 2023. Δυ­στυ­χώς, ο ερ­γο­λά­βος διέ­κο­ψε τις ερ­γα­σί­ες στα τέλη του 2022, και οι συ­νε­χι­ζό­με­νες κα­θυ­στε­ρή­σεις έχουν αφή­σει την Έπαυ­λη σε χει­ρό­τε­ρη κα­τά­στα­ση από ό,τι ήταν πριν την έναρ­ξη της απο­κα­τά­στα­σης. Δο­μι­κά και δια­κο­σμη­τι­κά στοι­χεία, όπως οι μο­να­δι­κές Art-Deco λε­πτο­μέ­ρειες – συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των ροζ μπά­νιων από μάρ­μα­ρο Κα­ρά­ρα και της εντυ­πω­σια­κής ξύ­λι­νης σκά­λας – έχουν υπο­στεί σο­βα­ρές ζη­μιές λόγω της δια­κο­πής των ερ­γα­σιών και της έλ­λει­ψης επί­βλε­ψης. Το μο­να­δι­κό ορατό ση­μά­δι των “ερ­γα­σιών απο­κα­τά­στα­σης” είναι οι πα­ρεμ­βά­σεις στην εξω­τε­ρι­κή όψη του κτι­ρί­ου, γε­γο­νός που εγεί­ρει ερω­τή­μα­τα για το πώς δα­πα­νή­θη­καν τα χρή­μα­τα.

Ιστο­ρι­κή ση­μα­σία και ιδιο­κτη­σία της Ρο­δια­κής Έπαυ­λης

Το κτή­ριο χρο­νο­λο­γεί­ται από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν χρη­σί­μευε ως κα­τοι­κία για μια εύ­πο­ρη οι­κο­γέ­νεια από την μου­σουλ­μα­νι­κή κοι­νό­τη­τα. Μετά την ιτα­λι­κή κα­τά­κτη­ση, ο αρ­χι­τέ­κτο­νας Φλο­ρε­στά­νο Ντι Φά­ου­στο έκανε προ­σθή­κες και με­τα­τρο­πές στις αρχές της δε­κα­ε­τί­ας του 1920, με­τα­τρέ­πο­ντάς το σε κα­τοι­κία του Ιτα­λού Κυ­βερ­νή­τη, Μάριο Λάγκο, με εκτε­τα­μέ­νους κή­πους σε ιτα­λι­κό στυλ. Η κυ­ριό­τη­τα πε­ρι­ήλ­θε στο ελ­λη­νι­κό κρά­τος το 1947 και, αρ­γό­τε­ρα, στον Δήμο Ρόδου το 2017, με τις ευ­θύ­νες απο­κα­τά­στα­σης και συ­ντή­ρη­σης να περ­νούν στις το­πι­κές αρχές.

Η ανά­γκη χα­ρα­κτη­ρι­σμού ως Μνη­μείο

Πα­ρα­δό­ξως, παρά τη με­γά­λη πο­λι­τι­στι­κή του ση­μα­σία, η Ρο­δια­κή Έπαυ­λη δεν έχει χα­ρα­κτη­ρι­στεί ως νε­ό­τε­ρο μνη­μείο από το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού, χα­ρα­κτη­ρι­ζό­με­νο μόνο ως δια­τη­ρη­τέο κτί­ριο από το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος (ΥΠΕ­ΧΩ­ΔΕ). Αυτή η πα­ρά­λει­ψη θέτει σε σο­βα­ρό κίν­δυ­νο την ακε­ραιό­τη­τα αυτού του ση­μα­ντι­κού μνη­μεια­κού συ­γκρο­τή­μα­τος.

Η έκ­κλη­ση της RICHeS για προ­στα­σία

Η RICHeS, πριν λίγες ημέ­ρες, υπέ­βα­λε αί­τη­μα στην Υπη­ρε­σία Νε­ω­τέ­ρων Μνη­μεί­ων και Τε­χνι­κών Έργων Δω­δε­κα­νή­σου να εκ­κι­νή­σει τη δια­δι­κα­σία για να χα­ρα­κτη­ρί­σει την Ρο­δια­κή Έπαυ­λη και τον πε­ρι­βάλ­λο­ντα χώρο της – ιστο­ρι­κό κήπο ως μνη­μείο βάσει του άρ­θρου 6 Ν. 4858/2021. Αυτή η κή­ρυ­ξη θα ανα­γνω­ρί­σει επί­ση­μα την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή, πο­λι­τι­στι­κή και ιστο­ρι­κή της αξία και θα δια­σφα­λί­σει την εξει­δι­κευ­μέ­νη επί­βλε­ψη που απαι­τεί­ται για την απο­κα­τά­στα­ση και συ­ντή­ρη­σή της.

Ει­δι­κό­τε­ρα:

1. Χα­ρα­κτη­ρι­σμός ως Μνη­μείο: ανα­γνώ­ρι­ση της πο­λι­τι­στι­κής και ιστο­ρι­κής αξίας της Έπαυ­λης, απαι­τώ­ντας την εξει­δι­κευ­μέ­νη επί­βλε­ψη και δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι τα μελ­λο­ντι­κά έργα απο­κα­τά­στα­σης θα πλη­ρούν αυ­στη­ρά πρό­τυ­πα.

2. Άμεση εφαρ­μο­γή του άρ­θρου 6 παρ. 10:  σε κτί­ρια άνω των 100 ετών δεν μπο­ρούν να να γί­νουν ερ­γα­σί­ες χωρίς προη­γού­με­νη έγκρι­ση από την αρ­μό­δια Υπη­ρε­σία του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού. Η RICHeS ζητά την εφαρ­μο­γή αυτού του άρ­θρου για την απο­τρο­πή πε­ραι­τέ­ρω ζη­μιών στο κτί­ριο και στο εσω­τε­ρι­κό του.

Η Ση­μα­σία της επαγ­γελ­μα­τι­κής συ­ντή­ρη­σης/απο­κα­τά­στα­σης

Η RICHeS το­νί­ζει τη ση­μα­σία της επαγ­γελ­μα­τι­κής συ­ντή­ρη­σης/απο­κα­τά­στα­σης για τη δια­φύ­λα­ξη της μο­να­δι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Έπαυ­λης. Η επί­βλε­ψη από ει­δι­κούς, σύμ­φω­να με διε­θνώς ανα­γνω­ρι­σμέ­νες βέλ­τι­στες πρα­κτι­κές για την απο­κα­τά­στα­ση ιστο­ρι­κών κα­τοι­κιών – μνη­μεί­ων, εξα­σφα­λί­ζει τη συμ­μόρ­φω­ση με τις κα­τάλ­λη­λες επι­στη­μο­νι­κές με­θό­δους, οι οποί­ες είναι απα­ραί­τη­τες για τη δια­τή­ρη­ση της ιστο­ρι­κής και πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας της Έπαυ­λης. Αυτό το μέτρο θα επι­τρέ­ψει επί­σης τα­κτι­κούς ελέγ­χους για τον εντο­πι­σμό και την αντι­με­τώ­πι­ση τυχόν προ­βλη­μά­των προ­τού αυτά κα­τα­στούν σε σο­βα­ρές βλά­βες.

Προ­στα­σία της κλη­ρο­νο­μιάς και ταυ­τό­τη­τας της Ρόδου

Η Ρο­δια­κή Έπαυ­λη απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο κομ­μά­τι της κλη­ρο­νο­μιάς και της πο­λι­τι­στι­κής ταυ­τό­τη­τας της Ρόδου, και η απο­κα­τά­στα­σή της είναι κρί­σι­μη. Η RICHeS καλεί όλες τις αρ­μό­διες αρχές να δρά­σουν άμεσα για την πραγ­μα­τι­κή απο­κα­τά­στα­σή της ώστε επι­τέ­λους να απο­δο­θεί το μνη­μεια­κό συ­γκρό­τη­μα προς χρήση και από­λαυ­ση στον ρο­δια­κό λαό.