Εφιάλτης το όνειρο του Ελληνα να έχει το δικό του «κεραμίδι»

Κατα­στρο­φι­κές συνέ­πειες για την αγο­ρα­στική δύναμη και την επι­βί­ωση των ελλη­νι­κών νοι­κο­κυ­ριών είχε η πολι­τική της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σης της ακί­νη­της περιου­σίας των πολιτών, κάτι που απο­τυ­πώ­νε­ται με τον πιο ανά­γλυφο τρόπο στα στοι­χεία που δημο­σί­ευσε αυτή την εβδο­μάδα η Eurostat.

Σύμφωνα με αυτά, ο αριθμός των Ελλήνων που είναι υπερ­βο­λικά επι­βα­ρυ­μέ­νος με δαπάνες στέ­γα­σης είναι τετρα­πλά­σιος του ευρω­παϊ­κού μέσου όρου.

Συγκε­κρι­μένα, το 2016, στην Ελλάδα το ποσοστό των νοι­κο­κυ­ριών τα οποία δαπα­νούν περισ­σό­τερο από το 40% του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τός τους για την κάλυψη αναγκών στέ­γα­σης, ανήλθε σε 40,5%, τη στιγμή που ο ευρω­παϊ­κός μέσος όρος δεν ξεπερ­νάει το 11,1%.

Η εικόνα είναι σχεδόν αμε­τά­βλητη την τελευ­ταία τριετία, καθώς το 2015 το αντί­στοιχο ποσοστό είχε ανέλθει σε 40,9%, έναντι 11,3% του μέσου όρου της Ε.Ε. και το 2014 σε 40,7% (11,5% στην Ε.Ε.). Ως δαπάνες στέ­γα­σης λογί­ζο­νται ο φόρος ή το τέλος που συν­δυά­ζε­ται με την κατοχή ακι­νή­του και όλα τα έξοδα για τη συντή­ρηση και τη διαμονή σε αυτό, όπως π.χ. θέρ­μανση, ηλε­κτρικό ρεύμα, ύδρευση, τηλέ­φωνο κτλ.

Ενδει­κτικό του παρα­λο­γι­σμού της εφαρ­μο­ζό­με­νης πολι­τι­κής γύρω από το ακίνητο, είναι ότι η αμέσως επόμενη χώρα στην Ε.Ε., με τη μεγα­λύ­τερη δηλαδή οικο­νο­μική επι­βά­ρυνση, είναι η Βουλ­γα­ρία, πλην όμως με ποσοστό 20,5%, δηλαδή το μισό σε σχέση με την Ελλάδα. Την τρίτη χει­ρό­τερη επίδοση σημεί­ωσε η Γερ­μα­νία, όπου το αντί­στοιχο ποσοστό του πλη­θυ­σμού ανέρ­χε­ται σε 16%, ενώ την καλύ­τερη εικόνα κατα­γρά­φουν η Μάλτα (μόλις 1%) και η Κύπρος με 3%.

Αξίζει να σημειω­θεί ότι το 2010, δηλαδή στην αρχή της οικο­νο­μι­κής κρίσης, το ποσοστό των Ελλήνων που ήταν υπέρ­με­τρα επι­βα­ρυ­μένο οικο­νο­μικά ως προς το ακίνητό του, δια­μορ­φω­νό­ταν σε 18,1% έναντι 10,8% του ευρω­παϊ­κού μέσου όρου. Εν ολίγοις, η «ψαλίδα» με την υπό­λοιπη Ευρώπη ήταν σαφώς πιο περιο­ρι­σμένη. Αντι­λαμ­βά­νε­ται λοιπόν εύλογα κανείς πως η κατα­κό­ρυφη αύξηση των δαπανών στέ­γα­σης είναι μία από τις πιο σαφείς επι­πτώ­σεις της οικο­νο­μι­κής κρίσης στην ελλη­νική κοι­νω­νία, πέραν των προ­φα­νών, δηλαδή της μείωσης της αγο­ρα­στι­κής δύναμης, της εκτί­να­ξης της ανερ­γίας και της αύξησης της φορο­λο­γίας.

Υπερ­φο­ρο­λό­γηση

Καθο­ρι­στικό ρόλο στην εξέλιξη αυτή δια­δρα­μά­τισε ασφαλώς η επιλογή των κυβερ­νώ­ντων να στρα­φούν σε ένα σύστημα φορο­λό­γη­σης της κατοχής ακι­νή­των, ενώ μέχρι το 2010 ο κύριος όγκος των φορο­λο­γι­κών εσόδων από τα ακίνητα προ­ερ­χό­ταν από τις αγο­ρα­πω­λη­σίες, μέσω του φόρου μετα­βί­βα­σης κι ενώ για ένα διά­στημα ίσχυσαν παράλ­ληλα και τα δύο, δηλαδή και ο υψηλός φόρος κατοχής και ο υψηλός φόρος μετα­βί­βα­σης. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι από το 2010 μέχρι το 2015 οι φόροι κατοχής ακι­νή­των αυξή­θη­καν έξι φορές, από τα 500 εκατ. ευρώ σε 3 δισ. ευρώ, ενώ το 2016 αυξή­θη­καν εκ νέου σε 3,5 δισ. ευρώ.

Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ναι μεν ο στόχος των εσόδων από τον ετήσιο ΕΝΦΙΑ είναι 2,65 δισ. ευρώ, ωστόσο το ποσό του φόρου που βεβαιώ­νε­ται, κατά κανόνα, κυμαί­νε­ται μεταξύ 3,2 και 3,6 δισ. ευρώ.

Εκτός βέβαια από την κατα­κό­ρυφη αύξηση των δαπανών που συνο­δεύ­ουν την κατοχή ακι­νή­του, οι Ελληνες είδαν και την αξία της περιου­σίας τους να υπο­βαθ­μί­ζε­ται, εν μέρει και ως φυσικό επα­κό­λουθο της υπερ­φο­ρο­λό­γη­σής της, που την κατέ­στησε λιγό­τερο ελκυ­στική. Ενώ λοιπόν από το 2010 μέχρι και το 2017, στην Ε.Ε. κατα­γρά­φε­ται μέση αύξηση των τιμών των κατοι­κιών κατά 11%, στην Ελλάδα οι αξίες υπο­χώ­ρη­σαν κατά 42% (στοι­χεία της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος), κατα­γρά­φο­ντας και στην εν λόγω περί­πτωση τη χει­ρό­τερη επίδοση στην Ευρώπη. Μετά την Ελλάδα, τη χει­ρό­τερη επίδοση κατέ­γρα­ψαν οι τιμές στην Ισπανία, όπου μειώ­θη­καν κατά 17% την ίδια περίοδο, στην Ιταλία με πτώση 15% και στην Κύπρο, όπου μειώ­θη­καν κατά 9%.