Μετέφεραν δισεκατομμύρια με C-130 για να μην μείνουν άδεια τα ΑΤΜ!

Σκηνές χολι­γου­ντια­νής ταινίας θυμί­ζουν οι ανα­φο­ρές της Τρά­πε­ζας της Ελλάδας σε βιβλίο της με τίτλο «Το χρονικό της μεγάλης κρίσης», για εκείνες τις ημέρες στην χώρα μας.

Από το καλο­καίρι του 2010 μέχρι και το καλο­καίρι του 2012, όπου πάνω από την Ελλάδα πλα­νιό­ταν το φάντα­σμα της χρε­ο­κο­πίας, δια­δρα­μα­τι­ζό­ταν απί­στευ­τες σκηνές με μετα­φο­ρές τερά­στιων ποσών προ­κει­μέ­νου η χώρα μας να σωθεί.

Όπως περι­γρά­φε­ται στο βιβλίο υπήρξαν 3 περι­πτώ­σεις που κυριο­λε­κτικά τα ΑΤΜ και τα απο­θέ­ματα των τρα­πε­ζών είχαν στε­ρέ­ψει, καθώς οι Έλληνες φοβού­με­νοι μια χρε­ο­κο­πία είχαν απο­σύ­ρει τις κατα­θέ­σεις τους.

Τότε με παρέμ­βαση της ΤτΕ έφτασαν στη χώρα εκα­τομ­μύ­ρια χαρ­το­νο­μί­σματα των 100 και των 50 ευρώ τα οποία μοι­ρά­στη­καν στις τρά­πε­ζες για να μην στε­γνώ­σουν από ρευστό και ξεσπά­σει πανικός.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι λίγο πριν τις εκλογές του 2012, στις 14 και 15 Ιουνίου έφυγαν από το Νομι­σμα­το­κο­πείο 76 και 71 φορτηγά γεμάτα χαρ­το­νο­μί­σματα προς τις τρά­πε­ζες.

Υπό φυσιο­λο­γι­κές συν­θή­κες από το Νομι­σμα­το­κο­πείο θα έφευγαν μόλις 20 φορτηγά. Ωστόσο η κατά­σταση με τις ανα­λή­ψεις είχε ξεφύγει από κάθε έλεγχο αφού στις 15 Ιουνίου, την τελευ­ταία εργά­σιμη πριν από τις εκλογές, είχαν κάνει φτερά από τις τρά­πε­ζες 3,5 δισ. ευρώ.

Η επι­τα­κτική ανάγκη για ζεστό χρήμα καλύ­φθηκε με ενέσεις ρευ­στό­τη­τας από το εξω­τε­ρικό. Υπό άκρα μυστι­κό­τητα, αερο­πλάνα τύπου C – 130 έφτασαν τρεις φορές στην Ελευ­σίνα φορ­τω­μένα με χρη­μα­το­δέ­ματα των 50 και των 100 ευρώ.

Όπως ανα­φέ­ρε­ται στο βιβλίο της Τρά­πε­ζας της Ελλάδος, η πρώτη πτήση έγινε στις 10 Ιουνίου 2010, καθώς η ένταξη της Ελλάδας στον μηχα­νι­σμό στή­ρι­ξης και το μπαράζ αρνη­τι­κών δημο­σιευ­μά­των πριν από το κρίσιμο Eurogroup της 7ης Ιουνίου είχαν στε­γνώ­σει τις τρά­πε­ζες από μετρητά.

Τότε η ΤτΕ σε συνεν­νό­ηση με την Ευρω­παϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Κεντρική Τράπεζα της Ιταλίας παρέ­λαβε 15 εκατ. χαρ­το­νο­μί­σματα των 100 ευρώ, τρο­φο­δο­τώ­ντας γκισέ και ΑΤΜ με 1,5 δισ. ευρώ.

Τα χρη­μα­το­δέ­ματα, το καθένα από τα οποία είχε 1.000 χαρ­το­νο­μί­σματα των 100 ευρώ, έφτασαν στο αερο­δρό­μιο και από εκεί στο Νομι­σμα­το­κο­πείο.

Η επόμενη απο­στολή ύψος 1,84 δισ. ευρώ και πάλι σε χαρ­το­νο­μί­σματα των 50 ευρώ έγινε τον Νοέμ­βριο του 2012.

Στις 24 Νοεμ­βρίου 2012 έγινε η τρίτη ένεση ρευ­στό­τη­τας . Είχαν προη­γη­θεί η απο­χώ­ρηση της τρόικας τον Σεπτέμ­βριο, η επει­σο­διακή ψήφιση του πολυ­νο­μο­σχε­δίου και κυρίως η ανα­κοί­νωση για τη διε­νέρ­γεια δημο­ψη­φί­σμα­τος, γεγο­νότα που οδή­γη­σαν σε φυγή κατα­θέ­σεων άνω των 8 δισ. ευρώ σε λίγες εβδο­μά­δες.

Για να καλυ­φθούν οι ανάγκες σε μετρητά ήρθαν 1,84 δισ. ευρώ πάλι σε χαρ­το­νο­μί­σματα των 50 ευρώ.

Ο Γιώργος Προ­βό­που­λος την ίδια ώρα έλεγε πως τόσα χρόνια αφήναμε τους εύπο­ρους να βγάζουν τα χρήματα τους στο εξω­τε­ρικό χωρίς κανέναν έλεγχο και τώρα θα πούμε σε αυτούς που άφησαν τις οικο­νο­μίες μιας ζωής στην Ελλάδα ότι δεν μπορούν να πάρουν πάνω από 150 ευρώ την εβδο­μάδα;

Σύμφωνα με τα στοι­χεία στα τέλη του 2007 οι εγχώ­ριες τρά­πε­ζες είχαν αντλή­σει 8,8 δισ. ευρώ από την ΕΚΤ. Ένα χρόνο αργό­τερα το ποσό εκτι­νά­χθηκε στα 40,5 δισ. ευρώ, ενώ στα τέλη του 2011 υπε­ρέ­βαινε τα 120 δισ. για να φτάσει στα δυσθε­ώ­ρητα επίπεδα των 140 δισ. το καλο­καίρι του 2012.

Ακο­λου­θεί χαρα­κτη­ρι­στικό από­σπα­σμα απ’ το βιβλίο:

“Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι, από την ημε­ρο­μη­νία ανα­κοί­νω­σης της πρώτης “δέσμης μέτρων” για το δημόσιο τομέα (9 Φεβρουα­ρίου 2010) μέχρι και τις βου­λευ­τι­κές εκλογές της 17ης Ιουνίου 2012, η αξία των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ σε κυκλο­φο­ρία υπερ­δι­πλα­σιά­στηκε και ανήλθε σε 47,7 δισεκ. ευρώ, έναντι 20,0 δισεκ. ευρώ (+138%), ξεπερ­νώ­ντας κατά πολύ το μέσο όρο αύξησης των προη­γού­με­νων ετών (περί το 7,5% ετησίως), καθώς και τον αντί­στοιχο μέσο όρο του Ευρω­συ­στή­μα­τος

Την περίοδο Ιαν. 2006-Δεκ. 2009 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης της κυκλο­φο­ρίας των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ σε όρους αξίας στην Ελλάδα ήταν κατά τι χαμη­λό­τε­ρος του αντι­στοί­χου της ευρω­ζώ­νης (8,7% έναντι 9,3%). Την περίοδο μετά το Δεκέμ­βριο του 2009 η αξία των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων που κυκλο­φο­ρού­σαν στην Ελλάδα αυξή­θηκε με μέσο ετήσιο ρυθμό άνω του 20%.

Επι­πρό­σθετα, ο ρυθμός αύξησης της ζήτησης δεν ήταν ομαλός. Αντί­θετα, στο προ­α­να­φερ­θέν χρονικό διά­στημα (Φεβρουά­ριος 2010-Ιούνιος 2012) η ΤτΕ κλήθηκε να αντι­με­τω­πί­σει αλλε­πάλ­ληλα “επει­σό­δια” αυξη­μέ­νων εκροών χρη­μα­τι­κού, τα οποία προ­κα­λού­σαν η αρνη­τική ειδη­σε­ο­γρα­φία και οι εξάρ­σεις ανη­συ­χίας του κοινού.

Ανάλυση της ζήτησης σε εβδο­μα­διαία βάση δείχνει ότι κατα­γρά­φη­καν 11 εβδο­μά­δες με εκροές χρη­μα­τι­κού αξίας άνω του 1 δισεκ. ευρώ – με κορυ­φαίες την εβδο­μάδα πριν από τις επα­να­λη­πτι­κές εκλογές του Ιουνίου του 2012 (εκροές 3 δισεκ. ευρώ), την εβδο­μάδα 22-26 Μαρτίου 2010, οπότε υπήρξαν φήμες για την κήρυξη πτώ­χευ­σης στις 25 Μαρτίου (εκροές 2 δισεκ. ευρώ), και την εβδο­μάδα ανα­κοί­νω­σης της εισόδου της Ελλάδος στο Μνη­μό­νιο, τον Απρίλιο του 2010 (εκροές 1,5 δισεκ. ευρώ).

Πριν από την έναρξη της κρίσης, οι καθαρές εκροές ανά μήνα ανέρ­χο­νταν κατά μέσον όρο σε 112 εκατ. ευρώ,2 ενώ ακόμη και τους μήνες αιχμής (π.χ. το Δεκέμ­βριο, λόγω των εορτών των Χρι­στου­γέν­νων) δεν υπε­ρέ­βαι­ναν τα 2,5 δισεκ. ευρώ.

Η διό­γκωση της ζήτησης για μετρητά επη­ρέ­ασε τον όγκο των εργα­σιών της Διεύ­θυν­σης Ταμείων της ΤτΕ, όπως φαί­νε­ται από την εξέταση των στοι­χείων των ποσο­τή­των ροής των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων. Κατά την εξε­τα­ζό­μενη περίοδο (Φεβρουα­ρίου 2010-Ιουνίου 2012), επί δέκα μήνες οι ποσό­τη­τες των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ που διο­χε­τεύ­θη­καν στην αγορά ήταν της τάξεως των 101.000-134.000 “χρη­μα­το­δε­μά­των”,3 αυξη­μέ­νες σε ποσοστό 120%-158% έναντι του μέσου όρου εκροών του 2009 (84.555 χρη­μα­το­δέ­ματα).

Επί 51 εργά­σι­μες ημέρες κατά το χρονικό διά­στημα που προ­α­να­φέρ­θηκε, ο όγκος των εκροών των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ που διο­χε­τεύ­θηκε στην αγορά από τις αρμό­διες Υπη­ρε­σίες της ΤτΕ ήταν αυξη­μέ­νος κατά περισ­σό­τερο από 120% σε σύγκριση με τον ημε­ρή­σιο μέσο όρο εκροών του 2009, ενώ, σε 21 ημέρες από αυτές, ο όγκος των εκροών των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων υπερέβη το 150% (151%-179%) του ημε­ρή­σιου μέσου όρου του 2009.

Αυτο­νό­ητο είναι ότι οι υψηλές δια­κυ­μάν­σεις της ζήτησης τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων απαί­τη­σαν ειδικό και άμεσο χει­ρι­σμό από την ΤτΕ και επίταση των προ­σπα­θειών των αρμό­διων Υπη­ρε­σιών για τη δια­χεί­ριση του χρη­μα­τι­κού, έτσι ώστε αφενός μεν να καλυ­φθεί εξ ολο­κλή­ρου η ζήτηση, αφε­τέ­ρου δε η διανομή του χρη­μα­τι­κού στις τρά­πε­ζες να γίνει ομαλά ώστε να δια­τη­ρη­θεί η εικόνα της κανο­νι­κό­τη­τας.

Ως προς τη δια­χεί­ριση του χρη­μα­τι­κού, η ΤτΕ αντι­με­τώ­πισε την κρίση με τις παρα­κάτω καθο­ρι­στι­κές ενέρ­γειες:

• Επι­τά­χυνε τις εργα­σίες της σχετικά με την προ­ώ­θηση των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων και τη δια­κί­νησή τους. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρε­ται ότι, στο Κέντρο Επε­ξερ­γα­σίας και Δια­κί­νη­σης Χρη­μα­τι­κού Χαλαν­δρίου (ΚΕΠΕΔΙΧ), στις 14 και 15 Ιουνίου 2012 εξυ­πη­ρε­τή­θη­καν, αντί­στοιχα, 76 και 71 οχήματα χρη­μα­τα­πο­στο­λών, σχεδόν απο­κλει­στικά για “χρη­μα­το­πα­ρα­δό­σεις” (παρα­δό­σεις χρη­μα­τι­κού) σε πιστω­τικά ιδρύ­ματα, έναντι μέσου όρου 20 οχη­μά­των για παρα­δό­σεις και παρα­λα­βές την ημέρα. Παρά την αύξηση του όγκου των εργα­σιών, τηρή­θηκε το πρό­γραμμα εξορ­θο­λο­γι­σμού των χρη­μα­τα­πο­στο­λών και επι­τεύ­χθηκε μείωση του κόστους δια­νο­μής κατά την εξε­τα­ζό­μενη περίοδο.

Θα πρέπει να σημειω­θεί σχετικά ότι ο υπερ­τρι­πλα­σια­σμός των χρη­μα­τα­πο­στο­λών πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε χωρίς κανένα δυσά­ρε­στο συμβάν, παρά το γεγονός ότι η έξαρση της εγκλη­μα­τι­κό­τη­τας είχε πολ­λα­πλα­σιά­σει τους κιν­δύ­νους.

•Υιο­θέ­τησε τη συστη­μα­τική και σε ημε­ρή­σια βάση παρα­κο­λού­θηση της ζήτησης (τις εισροές και εκροές στα ταμεία της), ανα­λύ­ο­ντας τα στοι­χεία της κυκλο­φο­ρίας και της επάρ­κειας των απο­θε­μά­των του χρη­μα­τι­κού της, τόσο κεντρικά όσο και σε επίπεδο τοπικό/υπο­κα­τα­στη­μά­των. Παράλ­ληλα, για λόγους ασφα­λείας, διε­νερ­γού­νταν εκτι­μή­σεις επάρ­κειας απο­θε­μά­των σε ακραία σενάρια εκροών.

•Με την καθη­με­ρινή παρα­κο­λού­θηση και την ορθή δια­χεί­ριση, η ΤτΕ επέτυχε τη δια­τή­ρηση επαρκών απο­θε­μά­των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ. Άλλωστε, η Διεύ­θυνση Ταμείων της Τρά­πε­ζας είχε ήδη μερι­μνή­σει από το 2004 για την τήρηση υψηλών απο­θε­μά­των ασφα­λείας (“benchmarks”) στις ονο­μα­στι­κές αξίες των 500, 200 και 100 ευρώ, σε επίπεδα υψη­λό­τερα αυτών που υπο­δει­κνύ­ο­νται από την ΕΚΤ, προ­κει­μέ­νου να μπορεί να αντι­με­τω­πί­σει, σε κάποιο βαθμό αυτο­τε­λώς, τυχόν έκτακτη αύξηση της ζήτησης.

Κατά την περίοδο Ιανουα­ρίου 2011-Ιουνίου 2012, τα απο­θέ­ματα τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ της ΤτΕ όλων των αξιών αντι­στοι­χού­σαν, κατά μέσον όρο, στο 13,8% των κατα­θέ­σεων των πιστω­τι­κών ιδρυ­μά­των, ενώ το αντί­στοιχο ποσοστό κάλυψης στην ευρω­ζώνη ήταν μόνο 6,8%.

•Με τη συνερ­γα­σία της ΕΚΤ και προ­κει­μέ­νου να καλύψει την έκτακτη ζήτηση, η ΤτΕ ζήτησε και διε­νήρ­γησε, έγκαιρα, τρεις έκτα­κτες χρη­μα­το­πα­ρα­λα­βές από άλλες εθνικές κεντρι­κές τρά­πε­ζες (μία από εκείνην της Ιταλίας και δύο από εκείνην της Αυστρίας) στο υπό εξέταση χρονικό διά­στημα (Φεβρ. 2010-Ιούν. 2012), συνο­λι­κής αξίας 5,26 δισεκ. ευρώ. Επίσης, η ΤτΕ μείωσε το χρόνο επε­ξερ­γα­σίας των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων που εισέρ­ρεαν, με σκοπό την ταχύ­τερη προ­ώ­θησή τους σε επα­να­κυ­κλο­φο­ρία.

•Οι αρμό­διες Υπη­ρε­σίες της Διεύ­θυν­σης Ταμείων της ΤτΕ παρα­κο­λου­θούν, σε εβδο­μα­διαία και μηνιαία βάση, τόσο στο ΚΕΠΕΔΙΧ όσο και στο λοιπό δίκτυο, τα μη επε­ξερ­γα­σμένα απο­θέ­ματα τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ, καθώς και τον απαι­τού­μενο χρόνο επε­ξερ­γα­σίας αυτών που επι­στρέ­φουν από την κυκλο­φο­ρία. Άλλωστε, η έγκαιρη επε­ξερ­γα­σία και η απο­τε­λε­σμα­τική δια­χεί­ριση των απο­θε­μά­των τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων από την ΤτΕ απο­τε­λούν βασικό καθήκον της έναντι του Ευρω­συ­στή­μα­τος και υπο­χρέ­ωσή της προς τις άλλες εθνικές κεντρι­κές τρά­πε­ζες.

Απο­τέ­λε­σμα των ενερ­γειών της ΤτΕ ήταν η πλήρης κάλυψη της ζήτησης τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ σε καθεμία από τις ονο­μα­στι­κές αξίες, χωρίς να προ­κλη­θεί συμ­φό­ρηση στις αρμό­διες Υπη­ρε­σίες, κάτι που θα είχε αρνη­τικό αντί­κτυπο στις εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες.

Έτσι, κρί­νε­ται εξαι­ρε­τικά επι­τυ­χής η συμβολή της ΤτΕ στο κρίσιμο θέμα της αντι­με­τώ­πι­σης της αυξη­μέ­νης ζήτησης τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ.

Μετά τις εκλογές της 17ης Ιουνίου 2012, ο ρυθμός ζήτησης τρα­πε­ζο­γραμ­μα­τίων ευρώ παρου­σί­ασε ανά­σχεση και πλέον επι­στρέ­φο­νταν στην ΤτΕ περισ­σό­τερα τρα­πε­ζο­γραμ­μά­τια, κυρίως μεγάλων και μεσαίων ονο­μα­στι­κών αξιών. Μετά τις 17 Ιουνίου 2012 και μέχρι την 31η Δεκεμ­βρίου 2012, επι­στρά­φη­καν συνο­λικά 9,7 δισεκ. ευρώ, ενώ οι εισροές συνε­χί­στη­καν στη διάρ­κεια του 2013, όταν επι­στρά­φη­καν ακόμη 2,2 δισεκ. ευρώ”.