Ενταξη αποκατάστασης δωμάτων και τοιχογραφιών της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννη του Θεολόγου Πάτμου στο ΠΕΠ 2021-2027

Ο Περι­φε­ρειάρ­χης Γιώργος Χατζη­μάρ­κος υπέ­γραψε την απόφαση ένταξης του έργου, δημό­σιας δαπάνης 357.473,79 €

Την ένταξη στο Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο 2021 – 2027», της β΄φάσης των έργων απο­κα­τά­στα­σης των δωμάτων και συντή­ρη­σης των τοι­χο­γρα­φιών της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου Πάτμου, υπέ­γραψε ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου, Γιώργος Χατζη­μάρ­κος.

Το έργο, συγ­χρη­μα­το­δο­τού­με­νης δημό­σιας δαπάνης 357.473,79 €, εντάσ­σε­ται στην Προ­τε­ραιό­τητα «Ανά­πτυξη και βελ­τί­ωση κοι­νω­νι­κών υπο­δο­μών» και στη Δράση «Δράσεις για την προ­στα­σία, ανά­δειξη και αξιο­ποί­ηση της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς». Συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το Ευρω­παϊκό Ταμείο Περι­φε­ρεια­κής Ανά­πτυ­ξης.

 

Η εμβλη­μα­τική βυζα­ντινή μονή του Αγίου Ιωάννη του Θεο­λό­γου ιδρύ­θηκε το 1088 από τον όσιο Χρι­στό­δουλο. Στο καθο­λικό και στην τράπεζα του μονα­στη­ριού δια­τη­ρού­νται εξαί­ρε­της τέχνης τοι­χο­γρα­φίες που χρο­νο­λο­γού­νται από τον 12ο έως τον 15ο αιώνα Το μνημείο έχει περι­λη­φθεί στον κατά­λογο των Μνη­μείων της Παγκό­σμιας Κλη­ρο­νο­μιάς της UNESCO (1999).

 

Το έργο περι­λαμ­βά­νει, με τη μόνωση και την απο­κα­τά­σταση των δωμάτων του μνη­μείου, την αντι­με­τώ­πιση της υγρα­σίας, όπως επίσης και τη συντή­ρηση των τοι­χο­γρα­φιών του. Ανα­λυ­τι­κό­τερα το έργο περι­λαμ­βά­νει τις ακό­λου­θες επεμ­βά­σεις:

-Γενική ανά­συρση των δωμάτων του συγκρο­τή­μα­τος, συνο­λι­κής επι­φά­νειας 1.670 τ.μ., με προ­τε­ραιό­τητα στην ανα­το­λική πλευρά, όπου παρα­τη­ρού­νται τα μεγα­λύ­τερα προ­βλή­ματα,

– Καθα­ρι­σμό και επι­σκευή των υφι­στά­με­νων υδρορ­ροών για τη διευ­θέ­τηση των ομβρίων.

– Στε­γα­νο­ποί­ηση αρχι­τε­κτο­νι­κών προ­ε­ξο­χών, ιδίως της ανα­το­λι­κής πλευράς, ώστε να εξα­σφα­λί­ζε­ται η σωστή απορροή των – υδάτων.

-Αρμολόγημα σε συγκε­κρι­μέ­νες επι­φά­νειες των τοι­χο­ποι­ιών του μονα­στη­ρια­κού τείχους, ιδίως της ανα­το­λι­κής πλευράς συνο­λι­κής έκτασης 970 τ.μ.

-Αποκατάσταση εσω­τε­ρι­κών επι­χρι­σμά­των στην τράπεζα της μονής με σκοπό την πλήρη ανά­δειξη του μνη­μεια­κού συνόλου.

-Συντήρηση τοι­χο­γρα­φιών του ιερού βήματος, του δυτικού σταυ­ρο­θο­λίου του καθο­λι­κού και της τρά­πε­ζας έκτασης 154 τ.μ. (στε­ρέ­ωση των απο­κολ­λη­μέ­νων από την τοι­χο­ποιία και απο­σα­θρω­μέ­νων κονια­μά­των, καθα­ρι­σμός των τοι­χο­γρα­φη­μέ­νων επι­φα­νειών, σπο­ρα­δική αφαί­ρεση αλάτων και επι­ζω­γρα­φί­σεων, απο­μά­κρυνση πέπλων αλάτων).

-Τεκμηρίωση του έργου με την προ­μή­θεια φορητού φασμα­το­γρά­φου υπε­ρύ­θρου FTIR για τη διά­γνωση χρω­στι­κών ουσιών, τοι­χο­γρα­φι­κών φάσεων, μετα­γε­νέ­στε­ρων επεμ­βά­σεων (λ.χ. επι­ζω­γρα­φί­σεων, βερ­νι­κιών) και ανί­χνευση τυχόν υπο­κεί­με­νων ζωγρα­φι­κών στρω­μά­των και με την φωτο­γρά­φιση με πολυ­φα­σμα­τική κάμερα για την ανά­γνωση φθαρ­μέ­νων επι­γρα­φών.

-Προβολή-παρουσίαση του έργου (εν γένει και ειδι­κό­τερα για τα ΑμεΑ) με την παρα­γωγή οπτι­κο­α­κου­στι­κού υλικού-βίντεο που θα προ­βάλ­λε­ται σε ήδη δια­μορ­φω­μένη αίθουσα του συγκρο­τή­μα­τος της Ιεράς Απο­κά­λυ­ψης, την έκδοση έντυπου ενη­με­ρω­τι­κού υλικού στην ελλη­νική και αγγλική γλώσσα και σε γραφή Braille, τη δημιουρ­γία πινα­κί­δας προ­βο­λής και την πραγ­μα­το­ποί­ηση ειδικής επι­στη­μο­νι­κής ημε­ρί­δας για την παρου­σί­ασή του στο ευρύ κοινό.

 

Η Πράξη στη Β΄ φάση της περι­λαμ­βά­νει εργα­σίες που αφορούν στην επα­νε­γκα­τά­σταση ηλε­κτρο­λο­γι­κών και υδραυ­λι­κών δικτύων, όπως επίσης και εργα­σίες τεκ­μη­ρί­ω­σης και προ­βο­λής του έργου (παρα­γωγή οπτι­κο­α­κου­στι­κού υλικού-βίντεο, έκδοση έντυπου ενη­με­ρω­τι­κού υλικού στην ελλη­νική και αγγλική γλώσσα και σε γραφή Braille, δημιουρ­γία πινα­κί­δας προ­βο­λής και πραγ­μα­το­ποί­ηση ειδικής επι­στη­μο­νική ημε­ρί­δας). Επίσης, την ολο­κλή­ρωση των εργα­σιών μόνωσης και απο­κα­τά­στα­σης των δωμάτων συνο­λι­κής επι­φά­νειας 1.078 τ.μ.

 

Ως ημε­ρο­μη­νία έναρξης του έργου ορί­ζε­ται η 01/01/2024 και λήξης η 30/06/2026.

 

Δικαιού­χος του έργου είναι ο Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου.

 

Η Μονή του Αγίου Ιωάννου του Θεο­λό­γου στην Πάτμο απο­τε­λεί ίσως το σημα­ντι­κό­τερο μονα­στη­ριακό συγκρό­τημα του Αιγαίου Πελά­γους. Ιδρυτής της μονής

υπήρξε ο όσιος Χρι­στό­δου­λος (1088), ο οποίος με χρυ­σό­βουλο του Αλεξίου Α΄ Κομνη­νού έλαβε το νησί της Πάτμου απαλ­λαγ­μένο από φορο­λο­γι­κές υπο­χρε­ώ­σεις.

Xτισμένη στην κορυφή βουνού, προ­φα­νώς στη θέση του ναού της Aρτέμιδος και μίας παλαιο­χρι­στια­νι­κής βασι­λι­κής, η μονή περι­βάλ­λε­ται από ακα­νό­νι­στο ορθο­γώ­νιο αμυ­ντικό περί­βολο που χρο­νο­λο­γεί­ται από το τέλος του 11ου αι. μέχρι τον 17ο αι.

Το καθο­λικό της μονής ανήκει στον τύπο του σταυ­ροει­δούς εγγε­γραμ­μέ­νου ναού με τρούλο και μάλιστα στην παραλ­λαγή του τετρά­στυ­λου. Προ­σθή­κες, επεμ­βά­σεις και τρο­πο­ποι­ή­σεις πραγ­μα­το­ποιού­νταν κατά δια­στή­ματα στον κεντρικό πυρήνα έως ότου λάβει το μονα­στήρι την τελική του μορφή, σύμφωνα με τις επι­τα­γές των οικο­δο­μι­κών προ­γραμ­μά­των κάθε εποχής. Aπό τη βυζα­ντινή περίοδο δια­τη­ρού­νται το καθο­λικό, η τράπεζα, η εστία και τα κελλιά. Δεν είναι βέβαιη η χρο­νο­λό­γηση των βοη­θη­τι­κών χώρων, όπως το μαγκι­πείον, το μυλω­νείον, το δοχείον, το ωρείον κλπ. Το καθο­λικό της μονής δια­σώ­ζει τοι­χο­γρα­φικό διά­κο­σμο των αρχών του 17ου αι., ενώ στο παρεκ­κλήσι της Πανα­γίας, στη νότια πλευρά του καθο­λι­κού, ο ζωγρα­φι­κός διά­κο­σμος χρο­νο­λο­γεί­ται στις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες του 12ου αι. Την ίδια εποχή και λίγο αργό­τερα τοι­χο­γρα­φή­θηκε η τράπεζα της μονής, η οποία βρί­σκε­ται στη βορειο­α­να­το­λική γωνία του καθο­λι­κού.

Περί­φημη θεω­ρεί­ται η πλου­σιό­τατη Βιβλιο­θήκη του μονα­στη­ριού και η Συλλογή των κει­μη­λίων του, τα σημα­ντι­κό­τερα δείγ­ματα της οποίας μπορεί να θαυ­μά­σει κανείς στο επι­σκέ­ψιμο σκευο­φυ­λά­κιο.