Ο “λογαριασμός” του Eurogroup: Πώς η συμφωνία για δάνεια 540 δισ. καταλήγει σε όφελος το πολύ 4,5 δισ. ευρώ για την Ελλάδα

Η ανάγκη για έναν συμ­βι­βα­σμό  πριν το καθο­λικό Πάσχα οδήγησε τους ΥΠΟΙΚ σε μία συμ­φω­νία, η οποία όμως αφήνει πολλές “ουρές” και θολά σημεία ακόμη και στους 3 βασι­κούς άξονες των δανείων αξίας 540 δισ. ευρώ. Ποσό μάλλον για την  “υπο­σχε­τική” για το νέο ταμείο που θα συζη­τη­θεί στις 23/4 σε επίπεδο ηγετών.

Ο πρώτος άτυπος απο­λο­γι­σμός της Αθήνας σύμφωνα με τον ΥΠΟΙΚ Χρήστο Σται­κούρα οδηγεί σε όφελος από τα 540 δισ. ευρώ των εν λόγω δανείων που συμ­φω­νή­θη­καν μέσα από 3 νέα σχήματα  έως 7-8 δισ. ευρώ. Στην πράξη όμως, αφού η Ελλάδα απορ­ρί­πτει την ένταξή της σε προ­λη­πτική πιστο­λη­πτική γραμμή (δια­θέ­σιμο είναι ποσό 3,5 δις ευρώ) για την κάλυψη δαπανών υγείας, με βάση το βασικό του­λά­χι­στο σενάριο για την πορεία της κρίσης, το ποσό των δανείων που υπο­λο­γί­ζε­ται πως μπορεί να λάβει η χώρα είναι 3,5-4,5 δισ. ευρώ.

Και τούτο όταν το πακέτο μέτρων στή­ρι­ξης ήδη φτάνει στα 6,8 δισ. ευρώ και ο ΥΠΟΙΚ έχει προ­α­ναγ­γεί­λει την επα­νά­ληψή του καθώς οι υγειο­νο­μι­κές απα­γο­ρεύ­σεις το επι­βάλ­λουν. Ετσι, η κυβέρ­νηση κάνει το “κου­μά­ντο” της με τα δικά της δια­θέ­σιμα και τα περι­θώ­ρια που έχει για την αύξησή τους (μη απο­κλεί­νο­τας και έξοδο στις αγορές).

Και παράλ­ληλα περι­μέ­νει να δει που θα οδη­γη­θεί η δια­πραγ­μά­τευση ανά την ΕΕ και πως θα “καθα­ρί­σει” το τοπίο ανα­φο­ρικά με το νέο ταμείο και τις υπό­λοι­πες πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σης (πχ από αυτό και το επόμενο πακέτο ΕΣΠΑ).

Ουσια­σιτκά το πακέτο στή­ρι­ξης της ΕΕ δεν θα ολο­κλη­ρω­θεί αν δεν υπάρ­ξουν απο­φά­σεις και για το Recovery Fund. Γιατί τότε θα φανεί το πραγ­μα­τικό εύρος των δια­θέ­σι­μων εργα­λείων.  Προς το παρόν, στο σχετικό “άρθρο 19” της συμ­φω­νίας ανα­φέ­ρει πως οι ΥΠΟΙΚ συμ­φώ­νη­σαν να “εργα­στούν” για ένα ταμείο υπό την καθο­δή­γηση των ηγετών (Σύνοδος Κορυφής). Δηλαδή θα γίνουν “οι συζη­τή­σεις σχετικά με τις νομικές και πρα­κτι­κές πτυχές ενός τέτοιου ταμείου, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της σχέσης του με τον Προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό της Ε.Ε., τις πηγές χρη­μα­το­δό­τη­σής του και, σε σχέση με τα και­νο­τόμα χρη­μα­το­δο­τικά μέσα”.

Τα πολλά θολά σημεία της συμ­φω­νίας της Πέμπτης

Το πρώτο μέλημα είναι άλλο.   Η απόφαση του Eurogroup της Πέμπτης δεν έχει εκκρε­μό­τητα  μόνο ανα­φο­ρικά με το νέο Ταμείο και τη χρη­μα­το­δό­τησή του από “και­νο­τόμα χρη­μα­το­οι­κο­νο­μικά εργα­λεία” που θα πρέπει να απο­φα­σί­σουν οι ηγέτες στη Σύνοδο Κορυφής.

Υπάρ­χουν πολλά ζητή­ματα και  ανα­φο­ρικά με τα τρία εργα­λεία που απο­φα­σί­στη­καν πολι­τικά για να προ­σφέ­ρουν στήριξη ανά την Ε.Ε. με δάνεια έως 540 δισ. ευρώ (σ.σ. δάνεια έως 7-8 δις ευρώ στην Αθήνα). Δηλαδή με  τα δάνεια έως 240 δισ. από ESM για δαπάνες σχε­τι­κές με την υγειο­νο­μική κρίση,   200 δισ. της ΕΤΕπ  για επι­χει­ρή­σεις και  100 δισ. της Κομι­σιόν για θέσεις εργα­σίας.

Ένα “κοινό” χαρα­κτη­ρι­στικό και των τριών εργα­λείων είναι πως συνι­στούν δάνειο. Κατά συνέ­πεια συνι­στούν “βάρος” για  το χρέος των κρατών. Εξαί­ρεση απο­τε­λούν  τα δάνεια της ΕΤΕπ, αν  οδεύ­σουν σε  εται­ρείες (στο πρότυπο του πακέτου  Γιούν­κερ) χωρίς τα κράτη-μέλη να δώσουν επι­πλέον κρα­τι­κές εγγυ­ή­σεις.

Επι­πλέον, τα δύο εξ αυτών εργα­λείων θα μοι­ρα­σθούν “κεντρικά” (από την Κομι­σιόν και την ΕΤΕπ) και όλα τα κράτη θα κάνουν χρήση του ποσού, αλλά όταν ορι­στι­κο­ποι­η­θούν τα σχήματα. Το τρίτο εργα­λείο, δηλαδή τα δάνεια έως 240 δισ. από τον ESM για δαπάνες σχε­τι­κές με την υγειο­νο­μική κρίση, έχει ακόμη πολλά ανοικτά θέματα. Αυτό που απο­φα­σί­σθηκε την Πέμπτη είναι η δημιουρ­γία του.  Υπάρ­χουν  όμως  ζητή­ματα ερμη­νείας (για το τι δαπάνες θα δανειο­δο­τούν), αλλά και δεσμεύ­σεων, που απο­τρέ­πουν προς το παρόν πολλά κράτη από το να κάνουν χρήση των πόρων που ούτως ή άλλως δεν είναι σημα­ντι­κοί επί της ουσίας. Πέρα από την Ελλάδα, ήδη η Ιταλία και η Ισπανία δήλωσαν πως δεν θα κάνουν χρήση…

Ποια είναι όμως τα 3 εργα­λεία και τι “εκκρε­μό­τη­τες” υπάρ­χουν:

1. Το πιο ώριμο είναι το εργα­λείο της ΕΤΕπ. Ενι­σχύ­ε­ται με εγγυ­ή­σεις ύψους 25 δισ. ευρώ για να δώσει δάνεια 200 δισ. ευρώ σε εται­ρείες με επί­κε­ντρο τις ΜμΕ, σε ολό­κληρη την Ε.Ε., μεταξύ άλλων μέσω τρα­πε­ζών. Το μέτρο δεν έχει μεν δια­δι­κα­στι­κές εκκρε­μό­τη­τες, αλλά πρέπει να ξεκι­νή­σει η δια­δι­κα­σία, που θέλει κάποιες εβδο­μά­δες, γιατί θα δίδεται με ενδιά­μεσο φορείς ή τις τρά­πε­ζες.

2. Η πρω­το­βου­λία SURE για δάνεια που χορη­γού­νται με ευνοϊ­κούς όρους στα κράτη-μέλη, συνο­λι­κού ύψους 100 δισ. ευρώ. Θα γίνει από την  Κομι­σιόν. Θα καλυ­φθούν προ­σπά­θειες επι­χει­ρή­σεων για την προ­στα­σία των εργα­ζο­μέ­νων και τη δια­τή­ρηση των θέσεων εργα­σίας. Θα ανα­στα­λούν μόλις παρέλ­θει η έκτακτη ανάγκη που προ­κα­λεί η κρίση λόγω του COVID-19. Ο εν λόγω όρος “λήξης”, που προ­στέ­θηκε έπειτα από πίεση κρατών, δεν είναι η μόνη εκκρε­μό­τητα. Πρέπει να απο­φα­σι­στεί το πλαίσιό του, να τεθεί σε εφαρ­μογή και να γίνουν γνωστοί οι όροι δια­νο­μής και το ποσό που θα ανα­λο­γεί σε κάθε χώρα.  Το πιο πιθανό είναι να ληφθεί υπόψη η συμ­με­τοχή στο ΑΕΠ, αλλά και υγειο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές συν­θή­κες. Εκεί μένει να φανεί πώς θα παίξουν ρόλο πλη­θυ­σμιακά κρι­τή­ρια (δηλαδή θα έχει δια­δι­κα­σία κατα­νο­μής τύπου ΕΣΠΑ).

3. Η ενερ­γο­ποί­ηση των γραμμών ECCL, των προ­λη­πτι­κών πιστο­λη­πτι­κών  γραμμών σε ποσό δανείου  έως 240 δισ. (2% του ΑΕΠ κάθε κράτους) συμ­φω­νή­θηκε τελικά  να είναι προ­σαρ­μο­σμέ­νες στην κρίση. Θα είναι δια­θέ­σι­μες σε όλα τα κράτη-μέλη της Ευρω­ζώ­νης, με τυπο­ποι­η­μέ­νους όρους που θα συμ­φω­νη­θούν εκ των προ­τέ­ρων από τον ESM (σ.σ. άρα εκκρε­μούν). Ορί­ζε­ται μόνο πως απαι­τεί­ται να δεσμευ­τούν τα κράτη πως θα χρη­σι­μο­ποι­ή­σουν αυτήν τη γραμμή πίστω­σης “για να στη­ρί­ξουν την εγχώρια χρη­μα­το­δό­τηση των άμεσων και έμμεσων δαπανών υγειο­νο­μι­κής περί­θαλ­ψης, θερα­πείας και πρό­λη­ψης από την υγειο­νο­μική κρίση”. Δηλαδή έχει περιο­ρι­σμένο εύρος (ανάλογα με την ερμη­νεία) το οποίο προς το παρόν απωθεί…

Η γραμμή  θα είναι έτοιμη σε δύο εβδο­μά­δες και θα είναι δια­θέ­σιμη μέχρι να ολο­κλη­ρω­θεί η κρίση. Η “ασάφεια” ήταν η “λύση”  για να καλυ­φθεί η διά­σταση μεταξύ Ολλαν­δών, που ήθελαν αιρε­σι­μό­τητα, και του Νότου που το αρνού­ταν.

Ο συμ­βι­βα­σμός, λοιπόν (λόγω του οποίου ναυά­γησε το προη­γού­μενο Eurogroup), οδηγεί σε ένα “καλό” και ένα “κακό”: στη νίκη του “Νότου” για το θέμα της αιρε­σι­μό­τη­τας, αλλά και στο περιο­ρι­σμό της χρήσης του που έλαβαν οι Ολλαν­δοί ως “αντάλ­λαγμα”.

Εξηγούν λοιπόν αρμό­διες πηγές πως στην… πράξη θα φανεί η χρήση. Ο κ. Σεντένο, με τη ρήση περί “άμεσων και έμμεσων” δαπανών που εισή­γαγε στην απόφαση, υπονοεί πως μπορούν να βρεθούν τρόποι άντλη­σης ποσού, “φωτο­γρα­φί­ζο­ντας” μια δια­σταλ­τική ερμη­νεία των όρων. Π.χ. μέσω lockdown για ιατρι­κούς λόγους, που δίνει το δικαί­ωμα στο κράτος για ενί­σχυση των εργα­τι­κών εισο­δη­μά­των.

Άρα,  η απόφαση χρήζει ερμη­νείας. Ωστόσο, το “καλό” είναι πως αυτή θα κριθεί μεταξύ κρατών-μελών και θεσμών (ESM) και όχι σε επίπεδο ΥΠΟΙΚ. Το “κακό” είναι πως όποιο κράτος ανα­γκα­στεί λόγω ρευ­στό­τη­τας να κάνει πρώτο,  το αίτημα του θα είναι αυτό που θα πρέπει να περάσει από αυτή την “κρίση” ερμη­νείας…

πηγή capital.gr

Της Δήμη­τρας Καδδά