ΙΟΒΕ: Η ηπειρωτική Ελλάδα συρρικνώνεται πληθυσμιακά γρηγορότερα από τη νησιωτική

Σήμερα Δευτέρα 11 Μαρτίου 2024 το Ίδρυμα Οικο­νο­μι­κών και Βιο­μη­χα­νι­κών Ερευνών (ΙΟΒΕ) και το Παρα­τη­ρη­τή­ριο Περι­φε­ρεια­κών Πολι­τι­κών (ΠΠΠ) διορ­γά­νω­σαν εκδή­λωση για την παρου­σί­αση της Έκθεσης του ΙΟΒΕ για τις κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές τάσεις στις ελλη­νι­κές περι­φέ­ρειες.

Η εκδή­λωση άνοιξε με χαι­ρε­τι­σμό του Προ­έ­δρου του Διοι­κη­τι­κού Συμ­βου­λίου του ΙΟΒΕ, Πανα­γιώτη Θωμό­που­λου, και του Προ­έ­δρου του ΠΠΠ και Εκδότη της Εφη­με­ρί­δας ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΣ, Θεό­δω­ρου Λου­λούδη.

Τα βασικά σημεία της έκθεσης παρου­σί­ασε ο Επι­κε­φα­λής Μακρο­οι­κο­νο­μι­κών & Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών Μελετών του ΙΟΒΕ, Γιώργος Γατό­που­λος. Ακο­λού­θησε συζή­τηση με τη συμ­με­τοχή του Περι­φε­ρειάρχη Πελο­πον­νή­σου Δημήτρη Πτωχού, της Ομό­τι­μης Καθη­γή­τριας και πρώην Υπουρ­γού Λούκας Κατσέλη, της Διευ­θύ­νου­σας Συμ­βού­λου της Ελλη­νι­κής Ανα­πτυ­ξια­κής Τρά­πε­ζας Ισμήνης Παπα­κυ­ρίλ­λου και του Γενικού Διευ­θυ­ντή ΙΟΒΕ και Καθη­γητή Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, Νίκου Βέττα. Τη συζή­τηση συντό­νισε η Παυλίνα Σπαν­δώνη, Διευ­θύ­ντρια του Παρα­τη­ρη­τή­ριου Περι­φε­ρεια­κών Πολι­τι­κών.

Όπως τονί­ζε­ται στην Έκθεση του ΙΟΒΕ η περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη έχει ανα­δει­χτεί σε βασικό στρα­τη­γικό στόχο πολι­τι­κής τόσο σε εθνικό όσο και σε ευρω­παϊκό επίπεδο. Σε εθνικό επίπεδο, απο­τε­λεί ανα­γκαία συνθήκη για την επί­τευξη βασικών στόχων πολι­τι­κής που συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν την οικο­νο­μική ανά­πτυξη, την κοι­νω­νική ευη­με­ρία, την πολι­τική στα­θε­ρό­τητα και την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, σε ένα ολοένα και πιο περί­πλοκο και δια­συν­δε­δε­μένο διεθνές περι­βάλ­λον. Στο ευρω­παϊκό επίπεδο, απο­τε­λεί τον πυρήνα της απο­στο­λής της ΕΕ για τη δημιουρ­γία μιας ευη­με­ρού­σας και κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικά συνε­κτι­κής Ευρώπης. Καθώς η ευρω­παϊκή ολο­κλή­ρωση και διεύ­ρυνση προ­χω­ρούν, η μείωση των δια­πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των επι­τρέ­πει την ενί­σχυση των θεμε­λίων του ευρω­παϊ­κού οικο­δο­μή­μα­τος.

Με αφορμή τα ευρή­ματα της έκθεσης, ακο­λού­θησε συζή­τηση για τη χρήση των δεδο­μέ­νων στην παρα­γωγή βιώ­σι­μων πολι­τι­κών κοι­νω­νι­κής και οικο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης καθώς και για  τις τομές που απαι­τού­νται σε ό,τι αφορά την ανά­πτυξη των περι­φε­ρειών. Στη συζή­τηση συμ­με­τεί­χαν ο κ. Δημή­τρης Πτωχός, Περι­φε­ρειάρ­χης Πελο­πον­νή­σου, η κα Λούκα Κατσέλη, Ομότιμη Καθη­γή­τρια και πρώην Υπουρ­γός και ο κ. Νίκος Βέττας, Καθη­γη­τής και Γενικός Διευ­θυ­ντής του ΙΟΒΕ. Τη συζή­τηση συντό­νισε η κα Παυλίνα Σπαν­δώνη, Διευ­θύ­ντρια του ΠΠΠ.

Κατά τη διάρ­κειά της, ο κ. Πτωχός εκδή­λωσε σημα­ντικό ενδια­φέ­ρον για την Έκθεση και για τα δεδο­μένα που αφορούν την περι­φέ­ρεια Πελο­πον­νή­σου, πολλά από τα οποία ανέφερε ότι είναι ανάγκη να ενσω­μα­τω­θούν στον σχε­δια­σμό πολι­τι­κής. Περιέ­γραψε ακόμα τις προ­κλή­σεις της ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κής ανι­σό­τη­τας ως διά­σταση ιδιαί­τε­ρης σημα­σίας για τη βιώσιμη ανά­πτυξη, όπως επίσης και τη μετα­νά­στευση και την κλι­μα­τική αλλαγή ως ζητή­ματα που δεν μπορούν να λείπουν από τον σχε­δια­σμό. Η κα Κατσέλη μίλησε για επα­νορ­γά­νωση του συστή­μα­τος με στόχο την επεν­δυ­τική επα­νεκ­κί­νηση. Τόνισε ως ανα­γκαία συνθήκη την αξιο­ποί­ηση των ανα­πτυ­ξια­κών οργα­νι­σμών των περι­φε­ρειών, προ­κει­μέ­νου να συντο­νι­στεί η συμβολή όλων των ενδια­φε­ρο­μέ­νων μερών για επι­τά­χυνση των επεν­δύ­σεων. Ανέφερε ότι κάθε περι­φέ­ρεια πρέπει, επι­πλέον, να έχει 5ετές ανα­πτυ­ξιακό και επεν­δυ­τικό σχέδιο, και τρόπο απο­τί­μη­σης των μέτρων πολι­τι­κής. Ο κ. Βέττας τόνισε τη σημασία της δια­φο­ρο­ποί­η­σης των περι­φε­ρειών, η οποία δεν μπορεί να λείπει από τον στρα­τη­γικό τους σχε­δια­σμό και, ερω­τη­θείς σχετικά, διέ­κρινε ως πιο ισχυρά κρι­τή­ρια της δυνα­μι­κής ενός ανα­πτυ­ξια­κού υπο­δείγ­μα­τος, την ορι­ζό­ντια διευ­κό­λυνση των δια­δι­κα­σιών και την εικόνα του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού που επη­ρε­ά­ζει την παρα­γω­γι­κό­τητα καθώς, όπως είπε χαρα­κτη­ρι­στικά, «την ανά­πτυξη την κάνουν άνθρω­ποι».

Η παρου­σί­αση και το πλήρες κείμενο της έκθεσης, καθώς και ολό­κληρη η εκδή­λωση (μαγνη­το­σκο­πη­μένη) θα είναι σύντομα δια­θέ­σιμα στις ιστο­σε­λί­δες του ΙΟΒΕ και του ΠΠΠ.

Βασικά συμπε­ρά­σματα της Έκθεσης

Από την έκθεση του IOBE προ­κύ­πτει ότι υπάρ­χουν περι­θώ­ρια για βελ­τί­ωση και ευκαι­ρίες για σύγκλιση σε μια σειρά από τομείς.

Η μείωση και γήρανση του πλη­θυ­σμού, αν και απο­τε­λούν εθνικό πρό­βλημα, παρου­σιά­ζουν μειω­μένη ένταση σε επι­μέ­ρους περι­φέ­ρειες

Η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα παρου­σιά­ζει ιδιαί­τερα υψηλή συγκέ­ντρωση στην Αττική, όπου κατα­γρά­φε­ται με διαφορά και το υψη­λό­τερο κατά κεφαλήν ΑΕΠ

Οι δείκτες αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας δια­φέ­ρουν σημα­ντικά μεταξύ των περι­φε­ρειών χωρίς δια­χρο­νική τάση μείωσης των απο­κλί­σεων

Οι οικο­νο­μι­κοί δείκτες της νησιω­τι­κής Ελλάδας κατα­γρά­φουν πρό­σφατα θετικές επι­δό­σεις, σε τομείς όπως η αγορά εργα­σίας, οι ρυθμοί ανά­πτυ­ξης και ο βαθμός ένταξης στο χρη­μα­το­πι­στω­τικό σύστημα

Η ετε­ρο­γέ­νεια μεταξύ περι­φε­ρειών παρα­μέ­νει έντονη σε θέματα εισο­δη­μα­τι­κής ανι­σό­τη­τας, υπη­ρε­σιών υγείας και κοι­νω­νι­κής προ­στα­σίας, όπως το ποσοστό πλη­θυ­σμού σε κίνδυνο φτώ­χειας.

Δημο­γρα­φι­κές τάσεις: Η μείωση και γήρανση του πλη­θυ­σμού της χώρας, απο­τε­λούν μείζον εθνικό πρό­βλημα. Ο πλη­θυ­σμός μειώ­νε­ται από το 2010, σημειώ­νο­ντας σωρευ­τική μείωση κατά 5,9% έως το 2022.  Αντί­στοιχη τάση εμφα­νί­ζουν και οι περι­φέ­ρειες, με ενδει­κτι­κές όμως ετε­ρο­γέ­νειες, καθώς η ηπει­ρω­τική Ελλάδα συρ­ρι­κνώ­νε­ται πλη­θυ­σμιακά γρη­γο­ρό­τερα  από τη νησιω­τική Ελλάδα. Ο πλη­θυ­σμός στη Δυτική Μακε­δο­νία, την Κεντρική Ελλάδα και την Πελο­πόν­νησο έχει συρ­ρι­κνω­θεί περίπου στο 10%, ενώ το Βόρειο, το Νότιο Αιγαίο, και οι Ιόνιοι Νήσοι έχουν κατα­γρά­ψει μικρό­τερη μείωση, γύρω στο 2%. Η Κρήτη είναι η μόνη περι­φέ­ρεια στην Ελλάδα που παρου­σιά­ζει οριακά θετικό ρυθμό πλη­θυ­σμια­κής ανά­πτυ­ξης.