ΥΠΠΟ: Σε πλήρη εξέλιξη τα έργα της δημιουργίας Αρχαιολογικού Μουσείου και της αποκατάστασης της Παναγίας της Χωριανής , στη Χάλκη

Σε πλήρη εξέλιξη, και εντός χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος, βρί­σκο­νται τα δύο έργα που υλο­ποιεί το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού –δια της αρμό­διας Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδεκανήσου- στη Χάλκη: Την δημιουρ­γία Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου και την απο­κα­τά­σταση και ανά­δειξη της Πανα­γίας της Χωρια­νής, στο Κάστρο, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού άνω του 1.000.000 ευρώ. Τα έργα χρη­μα­το­δο­τού­νται από το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού, με πόρους του Ταμείου Ανά­καμ­ψης. Εντάσ­σο­νται στον σχε­δια­σμό του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού για ισόρ­ροπη πολι­τι­στική ανά­πτυξη των Δωδε­κα­νή­σων, με υλο­ποί­ηση έργων πολι­τι­σμού και σε μικρό­τερα νησιά του συμπλέγ­μα­τος.

Το Αρχαιο­λο­γικό Μουσείο θα στε­γα­στεί σε παρα­δο­σιακό κτήριο, η απο­κα­τά­σταση του οποίου βρί­σκε­ται στο στάδιο της ολο­κλή­ρω­σης και έχει ξεκι­νή­σει η εφαρ­μογή της μου­σειο­λο­γι­κής και μου­σειο­γρα­φι­κής μελέτης για την έκθεση των συλ­λο­γών του. Ο ναός της Πανα­γίας της Χωρια­νής, στον μεσαιω­νικό οικισμό Χωριό, παρου­σιά­ζει προ­βλή­ματα λόγω της γήραν­σης και της έκθεσής του στις περι­βαλ­λο­ντι­κές συν­θή­κες. Η υγρασία έχει προ­σβά­λει τον τοι­χο­γρα­φικό διά­κο­σμο, ενώ το κέλυφος του ναού χρειά­ζε­ται συντή­ρηση και επι­σκευές για τη δια­τή­ρηση της στα­τι­κής του επάρ­κειας. Οι εργα­σίες συντή­ρη­σης και απο­κα­τά­στα­σης του μνη­μείου βρί­σκο­νται σε πλήρη εξέλιξη.

Η Υπουρ­γός Πολι­τι­σμού Λίνα Μενδώνη δήλωσε: «Η δημιουρ­γία Αρχαιο­λο­γι­κού Μου­σείου στη Χάλκη εντάσ­σε­ται στην πολι­τική μας «ένα μουσείο, σε κάθε νησί». Το κτήριο βρί­σκε­ται σε κομβικό σημείο του οικι­σμού, σε άμεση γειτ­νί­αση με το βασικό οδικό δημο­τικό δίκτυο που απο­τε­λεί σημα­ντικό πλε­ο­νέ­κτημα για εύκολη πρό­σβαση. Το έργο της απο­κα­τά­στα­σης του κτηρίου, που βρι­σκό­ταν σε ερει­πιώδη κατά­σταση, περι­λαμ­βά­νει εργα­σίες στε­ρέ­ω­σης και απο­κα­τά­στα­σης, εγκα­τά­στα­σης υπο­δο­μών ασφά­λειας και διευ­κό­λυν­σης ΑμεΑ, εξο­πλι­σμό εσω­τε­ρι­κών εκθε­σια­κών χώρων και απο­θη­κών, προ­μή­θεια ηλε­κτρο­νι­κού εξο­πλι­σμού τεκ­μη­ρί­ω­σης, καθώς και τοπο­θέ­τηση, κατα­γραφή και ανά­δειξη των εκθε­μά­των του.  Τόσο το έργο του Μου­σείου, όσο και το έργο της απο­κα­τά­στα­σης του ναού της Πανα­γίας της Χωρια­νής, εντάσ­σο­νται  στον ανα­πτυ­ξιακό σχε­δια­σμό μας, ο οποίος  προ­φα­νώς και αφορά στις κοι­νω­νίες των μικρών νησιών. Η ίδρυση και η λει­τουρ­γία του Μου­σείου στο­χεύει στην παρου­σί­αση της αρχαιο­λο­γίας και της ιστο­ρίας της Χάλκης στη μακρά ιστο­ρική  της διάρ­κεια, μέσα από τη μόνιμη έκθεση των ευρη­μά­των στο νησί, με τρόπο που να ανα­δει­κνύ­ε­ται στους επι­σκέ­πτες του η ιδιαί­τερη φυσιο­γνω­μία του.  Προ­στα­τεύ­ουμε τα ευρή­ματα των ανα­σκα­φών και των αρχαιο­λο­γι­κών ερευνών στο νησί, συμ­βάλ­λουμε στην εκπαί­δευση των μαθητών ανα­δει­κνύ­ο­ντας την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά του τόπου τους. Δημιουρ­γούμε πόλους πολι­τι­στι­κού και του­ρι­στι­κού ενδια­φέ­ρο­ντος και ταυ­τό­χρονα  νέες θέσεις εργα­σίας, ενώ  ενι­σχύ­ουμε την οικο­νο­μική ανά­πτυξη της Χάλκης».

Το Μουσείο θα στε­γα­στεί σε ακίνητο, εντός του κηρυγ­μέ­νου παρα­δο­σια­κού οικι­σμού του Εμπο­ρειού, δωρεάς Σάββα Θεο­δω­ρίδη. Το ακίνητο παρα­χω­ρή­θηκε  το 2013 στον Δήμο Χάλκης, και εν συνε­χεία, το 2017, το Υπουρ­γείο Πολι­τι­σμού απο­δέ­χθηκε την παρα­χώ­ρηση για 99 έτη του, για μου­σειακή χρήση και συγκε­κρι­μένα, για να στε­γά­σει την Αρχαιο­λο­γική Συλλογή του νησιού.

Η εκθε­σιακή αφήγηση διαρ­θρώ­νε­ται σε πέντε ενό­τη­τες, τοπο­γρα­φι­κές ή χρο­νο­λο­γι­κές, και αξιο­ποιεί περίπου 100 αντι­κεί­μενα, τα οποία χρο­νο­λο­γού­νται από τα μέσα της 4ης χιλιε­τίας π.Χ. έως τον 15ο αιώνα μ.Χ. Το προς έκθεση αρχαιο­λο­γικό υλικό συνί­στα­ται κυρίως σε κερα­μική, περι­λαμ­βά­νει, ωστόσο, και άλλες κατη­γο­ρίες αντι­κει­μέ­νων (εργα­λεία, νομί­σματα, αρχι­τε­κτο­νικά μέλη κ.ά.). Τα ευρή­ματα προ­έρ­χο­νται από ανα­σκα­φές, που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν, κυρίως ,στην Αλιμνιά, στη νεκρό­πολη του Πόντα­μου και στο κάστρο της Χάλκης στον οικισμό Χωριό, αλλά και από περι­συλ­λο­γές στα κάστρα της Αλι­μνιάς και της Χάλκης. Η προ­τει­νό­μενη εκθε­σιακή αφήγηση σκο­πεύει στην παρου­σί­αση της δια­χρο­νίας της Χάλκης μέσα από την παρου­σί­αση χαρα­κτη­ρι­στι­κών στοι­χείων της αρχαιο­λο­γίας και της ιστο­ρίας της. Για την πρό­σβαση από τον εξω­τε­ρικό χώρο υπάρχει ήδη μέριμνα από τη μελέτη απο­κα­τά­στα­σης του κτηρίου. Ο σχε­δια­σμός εντάσ­σει και την πρό­σβαση και εξυ­πη­ρέ­τηση των ΑμεΑ στο κτήριο, επι­λέ­γο­ντας τον ενδε­δειγ­μένο εξο­πλι­σμό για το εξω­τε­ρικό κλι­μα­κο­στά­σιο, την πρό­σβαση στο χώρο υγιει­νής και τη διάταξη του εξο­πλι­σμού.

Ο ναός της Παναγίας Χωριανής βρί­σκε­ται στον μεσαιω­νικό οικισμό Χωριό της Χάλκης. Κτίστηκε τον 17ο αιώνα, στη βόρεια πλευρά́ του λόφου Παλαιόκαστρο, όπου υψώνεται το μεσαιω­νικό κάστρο. Ο ναός είναι ορθογώνιος, καμα­ρο­σκεπής και απο­τε­λείται από τον κυρίως ναό́ και τον πρόναο. Βασικοί στόχοι των εργασιών συντήρησης και αποκατάσταση του μνημείου είναι η άρση των αιτιών που προ­κα­λούν φθορές, η μορ­φο­λο­γική και η αισθη­τική́ απο­κα­τά­σταση και η ανά­δειξη της αρχαιο­λο­γι­κής αξίας του. Η κατάσταση διατήρησης του ναού είναι μέτρια. Οι σημα­ντι­κό­τε­ρες παθο­λογίες προέρχονται από την έκθεση του κτίσματος στην υγρασία. Βλάβες από την προ­σβολή υγρασίας εντοπίζονται στις τοι­χο­γραφίες του ναού όπου γίνο­νται εκτε­ταμένες εργασίες στερέωσης και αποκατάστασης, καθώς και στο κέλυφος του ναού, το οποίο χρειάζεται συντήρηση και επι­σκευές για τη διατήρηση της στατικής λει­τουργίας του.

Το έργο της απο­κα­τά­στα­σης του μνη­μείου περι­λαμ­βά­νει μεταξύ άλλων την εφαρ­μογή ενεμάτων και αντι­κα­τά­σταση των σαθρών κονιαμάτων με νέα ενι­σχυμένα, την επι­σκευή της θολωτής οροφής και της υγρομόνωσής της, την επι­σκευή του κερα­μο­σκε­πούς παρακείμενου βοη­θη­τι­κού κτίσματος (αποθήκη), την αντι­κατάσταση των φθαρμένων ξύλινων κουφωμάτων, την αποκατάσταση-ανάταξη της υφιστάμενης ξερο­λι­θιάς στη νότια πλευρά του αύλειου χώρου του ναού, την αποκατάσταση κτιστού περιβόλου στην ανα­το­λική, δυτική και βόρεια πλευρά,τη βελτίωση οδού πρόσβασης από την Πάνω Βρυτή έως την κλίμακα ανόδου στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας, την αποκάλυψη τοι­χο­γρα­φιών με αφαίρεση ασβε­στο­χρι­σμάτων, την αποκάλυψη αρχι­τε­κτο­νικών μελών με αφαίρεση στρώσεων ασβέστη, τη συντή­ρηση του ξυλό­γλυ­πτου τέμπλου, την τοπο­θέ­τηση πινα­κί­δων ενη­με­ρω­τι­κού υλικού.