Χωροταξικό ΑΠΕ: Μικρές υποχωρήσεις, μεγάλοι «κόφτες» για τα αιολικά

Με περιο­ρι­σμέ­νες αλλαγές σε σχέση με το σχέδιο που τέθηκε σε δημόσια δια­βού­λευση και με τον βασικό κορμό των αυστη­ρών περιο­ρι­σμών για την ανά­πτυξη νέων αιο­λι­κών έργων να παρα­μέ­νει, οδεύει προς τις τελικές ανα­κοι­νώ­σεις, πιθανώς και σήμερα, το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας.

Παρά τις δια­φω­νίες και τις παρεμ­βά­σεις της αγοράς τους τελευ­ταί­ους μήνες, οι πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν ότι οι αλλαγές που έχουν εξε­τα­στεί για το τελικό κείμενο είναι σαφώς λιγό­τε­ρες από εκείνες που επι­δί­ωκε ο κλάδος. Η επι­κρα­τέ­στερη παρέμ­βαση, του­λά­χι­στον μέχρι την εκδή­λωση των κατα­στρο­φι­κών πυρ­κα­γιών, αφο­ρούσε το κρι­τή­ριο της μέσης ταχύ­τη­τας ανέμου των 4 m/s. Αντί­θετα, ο «κόφτης» των 1.200 μέτρων για τα νέα αιολικά, οι περιο­ρι­σμοί στα νησιά και οι αυστη­ρές προ­ϋ­πο­θέ­σεις για τις Ζώνες Ειδικής Προ­στα­σίας (ΖΕΠ) παρέ­με­ναν στον βασικό κορμό του σχεδίου. Μικρό­τε­ρες διορ­θώ­σεις είχαν επίσης εξε­τα­στεί στις μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις, χωρίς να μετα­βάλ­λουν τη συνο­λική φιλο­σο­φία του νέου πλαι­σίου.

Η ΚΥΑ για το νέο Χωρο­τα­ξικό και η αυστη­ρό­τητα των ρυθ­μί­σεών της έρχο­νται πάντως σε μια περίοδο κατά την οποία έχει ανα­ζω­πυ­ρω­θεί έντονα η δημόσια συζή­τηση γύρω από τις ΑΠΕ, με φόντο τις κατα­στρο­φι­κές πυρ­κα­γιές σε Αττική και Βοιωτία αλλά και τον ρόλο των ηλε­κτρι­κών δικτύων. Στο ήδη φορ­τι­σμένο αυτό κλίμα προ­στέ­θηκε χθες και η εισαγ­γε­λική παραγ­γε­λία για προ­κα­ταρ­κτική εξέταση από τη Διεύ­θυνση Αντι­με­τώ­πι­σης Εγκλη­μά­των Εμπρη­σμού σχετικά με εγκα­τα­στά­σεις αιο­λι­κών σταθμών σε ολό­κληρη τη χώρα, με αφορμή τη μεγάλη πυρ­κα­γιά στη Βοιωτία των προη­γού­με­νων ημερών.

Η συγκυ­ρία αυτή είχε μετα­κι­νή­σει και τον αρχικό προ­γραμ­μα­τι­σμό για την παρου­σί­αση του νέου Χωρο­τα­ξι­κού, το οποίο έχει ουσια­στικά κλει­δώ­σει εδώ και ημέρες. Η βασική φιλο­σο­φία του σχεδίου, πάντως, παρα­μέ­νει σταθερή, με το ΥΠΕΝ να έχει κινηθεί προς επι­μέ­ρους διορ­θώ­σεις και όχι προς μια ευρύ­τερη ανα­θε­ώ­ρηση των περιο­ρι­σμών.

Το κρι­τή­ριο του ανέμου

Η σημα­ντι­κό­τερη παρέμ­βαση που είχε προ­κρι­θεί κατά την τελική επε­ξερ­γα­σία του Χωρο­τα­ξι­κού, πριν από τις πυρ­κα­γιές, αφο­ρούσε το κρι­τή­ριο του αιο­λι­κού δυνα­μι­κού και ειδι­κό­τερα το όριο των 4 μέτρων ανά δευ­τε­ρό­λε­πτο, το οποίο είχε προ­κα­λέ­σει έντονες αντι­δρά­σεις από την αγορά.

Με βάση την αρχική πρό­βλεψη, όταν η μέση ταχύ­τητα του ανέμου σε μία δημο­τική ενότητα ήταν χαμη­λό­τερη από 4 m/s, ολό­κληρη η δημο­τική ενότητα μετα­τρε­πό­ταν ουσια­στικά σε ζώνη απο­κλει­σμού για νέα αιολικά έργα. Αυτό σήμαινε ότι έμεναν εκτός ακόμη και επι­μέ­ρους περιο­χές με σαφώς καλύ­τερο αιολικό δυνα­μικό, οι οποίες θα μπο­ρού­σαν να πληρούν όλα τα υπό­λοιπα κρι­τή­ρια χωρο­θέ­τη­σης.

Ακόμη δηλαδή και αν σε συγκε­κρι­μένα σημεία της ίδιας δημο­τι­κής ενό­τη­τας οι ταχύ­τη­τες του ανέμου έφταναν τα 7 ή 8 m/s, οι περιο­χές αυτές απο­κλεί­ο­νταν εξαι­τίας του μέσου όρου.

Η ανα­θε­ώ­ρηση της συγκε­κρι­μέ­νης πρό­βλε­ψης απο­τε­λούσε, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, την επι­κρα­τέ­στερη ουσια­στική αλλαγή στο αρχικό σχέδιο και τη βασι­κό­τερη υπο­χώ­ρηση απέ­να­ντι στις ενστά­σεις του αιο­λι­κού κλάδου. Η αγορά είχε επι­ση­μά­νει ότι η εφαρ­μογή ενός ενιαίου κρι­τη­ρίου στο σύνολο μιας δημο­τι­κής ενό­τη­τας δεν απο­τύ­πωνε τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες κάθε περιο­χής και μπο­ρούσε να απο­κλεί­σει κατάλ­λη­λες θέσεις ανε­ξάρ­τητα από το πραγ­μα­τικό αιολικό τους δυνα­μικό.

Πέραν της συγκε­κρι­μέ­νης παρέμ­βα­σης, πάντως, οι αλλαγές που έχουν προ­κρι­θεί φαί­νε­ται ότι είναι περιο­ρι­σμέ­νες σε σχέση με το εύρος των παρα­τη­ρή­σεων που είχαν υπο­βλη­θεί από τους φορείς των ΑΠΕ.

Αμε­τα­κί­νη­τος ο «κόφτης» των 1.200 μέτρων

Στο τελικό πλαίσιο παρα­μέ­νει ο απο­κλει­σμός νέων αιο­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων σε υψό­με­τρο άνω των 1.200 μέτρων, μία από τις ρυθ­μί­σεις που έχουν συγκε­ντρώ­σει τις μεγα­λύ­τε­ρες αντι­δρά­σεις της αγοράς.

Ο κλάδος είχε ζητήσει την επα­νε­ξέ­ταση του ορι­ζό­ντιου αυτού περιο­ρι­σμού, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι αφαιρεί από τον χάρτη περιο­χές με υψηλό αιολικό δυνα­μικό και περιο­ρί­ζει σημα­ντικά τις δυνα­τό­τη­τες ανά­πτυ­ξης νέων έργων. Το αίτημα, ωστόσο, δεν έγινε δεκτό.

Η δια­τή­ρηση του συγκε­κρι­μέ­νου ορίου έχει ιδιαί­τερη βαρύ­τητα, καθώς έρχεται να προ­στε­θεί σε μια σειρά άλλων περιο­ρι­σμών που, σωρευ­τικά, συρ­ρι­κνώ­νουν αισθητά τον δια­θέ­σιμο χώρο για την ανά­πτυξη νέων ανε­μο­γεν­νη­τριών.

Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι μελέτη της ΕΛΕΤΑΕΝ, η οποία αξιο­λό­γησε τις επι­πτώ­σεις των νέων ρυθ­μί­σεων, είχε υπο­λο­γί­σει ότι το σχέδιο οδηγεί σε απο­κλει­σμό περίπου του 61% της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας από νέες αιο­λι­κές επεν­δύ­σεις.

Παρα­μέ­νουν οι περιο­ρι­σμοί στα νησιά

Χωρίς ουσια­στική μετα­βολή παρα­μέ­νει και το καθε­στώς που προ­βλέ­πε­ται για τα νησιά, παρά το γεγονός ότι η συγκε­κρι­μένη ρύθμιση απο­τέ­λεσε ένα από τα βασικά πεδία πίεσης της αγοράς προς το ΥΠΕΝ.

Στο σχέδιο που τέθηκε σε δια­βού­λευση προ­βλε­πό­ταν απο­κλει­σμός νέων αιο­λι­κών εγκα­τα­στά­σεων στα νησιά με έκταση μικρό­τερη των 300 τετρα­γω­νι­κών χιλιο­μέ­τρων. Με βάση αυτό το κρι­τή­ριο, εκτός της απα­γό­ρευ­σης μένουν μόλις 13 νησιά, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων της Κρήτης και της Εύβοιας.

Εάν συνυ­πο­λο­γι­στούν και οι περιο­ρι­σμοί που απορ­ρέ­ουν από το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό για τον Του­ρι­σμό, ο δια­θέ­σι­μος χάρτης στε­νεύει ακόμη περισ­σό­τερο, καθώς απο­μέ­νουν 11 νησιά στα οποία μπορούν να ανα­πτυ­χθούν νέα αιολικά.

Ο κλάδος είχε ζητήσει να μειωθεί το όριο από τα 300 στα 100 τετρα­γω­νικά χιλιό­με­τρα, προ­κει­μέ­νου να μην απο­κλει­στεί σχεδόν το σύνολο της νησιω­τι­κής χώρας. Η πρόταση αυτή δεν πέρασε στο τελικό πλαίσιο.

Αμε­τά­βλητο το καθε­στώς στις ΖΕΠ

Χωρίς αλλαγές παρα­μέ­νουν και οι αυστη­ρές προ­βλέ­ψεις για τις Ζώνες Ειδικής Προ­στα­σίας για την ορνι­θο­πα­νίδα.

Η εγκα­τά­σταση αιο­λι­κών πάρκων στις συγκε­κρι­μέ­νες περιο­χές επι­τρέ­πε­ται μόνο εφόσον συντρέ­χουν σωρευ­τικά δύο προ­ϋ­πο­θέ­σεις: να προ­βλέ­πε­ται από την εκά­στοτε Ειδική Περι­βαλ­λο­ντική Μελέτη –κάτι που, σύμφωνα με την αγορά, συμ­βαί­νει εξαι­ρε­τικά σπάνια– και το αιολικό δυνα­μικό να είναι μεγα­λύ­τερο από 7,5 μέτρα ανά δευ­τε­ρό­λε­πτο.

Ο αιο­λι­κός κλάδος είχε ζητήσει να αλλάξει η συγκε­κρι­μένη προ­σέγ­γιση, προ­τεί­νο­ντας αντί των αυστη­ρών σωρευ­τι­κών προ­ϋ­πο­θέ­σεων την εφαρ­μογή δοκι­μα­σμέ­νων μέτρων μετρια­σμού των επι­πτώ­σεων στην ορνι­θο­πα­νίδα. Το αίτημα, ωστόσο, δεν έγινε δεκτό και η ρύθμιση δια­τη­ρεί­ται, προ­σθέ­το­ντας έναν ακόμη σημα­ντικό περιο­ρι­σμό στον δια­θέ­σιμο χώρο για την ανά­πτυξη νέων αιο­λι­κών έργων.

Μικρές ανάσες στις μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις

Περισ­σό­τερο τεχνι­κού χαρα­κτήρα αλλαγές έχουν εξε­τα­στεί στις μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις.

Το αρχικό σχέδιο προ­έ­βλεπε ότι από την εφαρ­μογή των νέων περιο­ρι­σμών εξαι­ρού­νται έργα τα οποία είχαν εξα­σφα­λί­σει περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους μέχρι τις 20 Μαΐου 2026. Η αγορά είχε ζητήσει το χρονικό όριο να μετα­κι­νη­θεί στην ημε­ρο­μη­νία έναρξης ισχύος του νέου Χωρο­τα­ξι­κού, ώστε να προ­στα­τευ­θούν περισ­σό­τερα έργα που βρί­σκο­νται ήδη σε προ­χω­ρη­μένη αδειο­δο­τική φάση.

Η διαφορά είναι σημα­ντική, καθώς από την τελική δια­τύ­πωση θα κριθεί πόσα έργα θα μπο­ρέ­σουν να συνε­χί­σουν με τους υφι­στά­με­νους κανόνες και πόσα θα υπα­χθούν στους νέους περιο­ρι­σμούς.

Στο συγκε­κρι­μένο πεδίο είχαν προ­κρι­θεί ορι­σμέ­νες βελ­τιώ­σεις προς την κατεύ­θυνση που έχει ζητήσει ο κλάδος, χωρίς πάντως να πρό­κει­ται για μεγάλες παρεμ­βά­σεις που ανα­τρέ­πουν τη συνο­λική αρχι­τε­κτο­νική του Χωρο­τα­ξι­κού.

Τα 1.000 σχόλια και η γραμμή του ΥΠΕΝ

Η επιλογή να δια­τη­ρη­θεί σχεδόν ανέ­πα­φος ο βασικός κορμός του νέου Χωρο­τα­ξι­κού συν­δέ­ε­ται και με τα μηνύ­ματα που έστειλε η δημόσια δια­βού­λευση.

Περισ­σό­τερα από 1.000 σχόλια υπο­βλή­θη­καν κατά τη διάρ­κειά της και, σύμφωνα με κυβερ­νη­τι­κές πηγές, η συντρι­πτική πλειο­νό­τητά τους δεν ζητούσε μεγα­λύ­τερα περι­θώ­ρια ανά­πτυ­ξης των ΑΠΕ αλλά κινού­νταν προς την αντί­θετη κατεύ­θυνση.

Στο ΥΠΕΝ θεωρούν ότι το νέο πλαίσιο επι­χει­ρεί να δια­μορ­φώ­σει μια ισορ­ρο­πία ανάμεσα στην επί­τευξη των ενερ­γεια­κών στόχων της χώρας και στην προ­στα­σία του φυσικού και ανθρω­πο­γε­νούς περι­βάλ­λο­ντος, περιο­ρί­ζο­ντας παράλ­ληλα τις τοπικές συγκρού­σεις που έχουν συνο­δεύ­σει την ανά­πτυξη αιο­λι­κών έργων.

Ως επι­χεί­ρημα απέ­να­ντι στην κριτική ότι το νέο Χωρο­τα­ξικό περιο­ρί­ζει υπέρ­με­τρα τη δυνα­τό­τητα ανά­πτυ­ξης νέων έργων προ­βάλ­λε­ται επίσης το σημα­ντικό απόθεμα αιο­λι­κών που δια­θέ­τουν ήδη περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους και συνεπώς δεν επη­ρε­ά­ζο­νται από τις νέες ρυθ­μί­σεις.

Η αγορά αμφι­σβη­τεί την εικόνα αυτή, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι η ύπαρξη περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης δεν συνε­πά­γε­ται αυτο­μά­τως ότι το σύνολο αυτής της ισχύος είναι ώριμο ή μπορεί τελικά να κατα­σκευα­στεί.

Η αγορά: Ελά­χι­στες οι υπο­χω­ρή­σεις

Στην πλευρά του αιο­λι­κού κλάδου η απο­τί­μηση του τελικού απο­τε­λέ­σμα­τος είναι πολύ πιο επι­φυ­λα­κτική. Η αίσθηση που επι­κρα­τεί είναι ότι, παρά τον διάλογο που προη­γή­θηκε, ελά­χι­στα από τα βασικά αιτή­ματα της αγοράς είχαν βρει χώρο στην τελική επε­ξερ­γα­σία του κει­μέ­νου.

Η πιθανή ανα­θε­ώ­ρηση του κρι­τη­ρίου των 4 m/s απο­τε­λούσε τη σημα­ντι­κό­τερη ουσια­στική βελ­τί­ωση που είχε προ­κρι­θεί και μένει να φανεί αν θα εφαρ­μο­στεί. Η βασική ένσταση του κλάδου είναι ότι η συσ­σώ­ρευση απα­γο­ρεύ­σεων μπορεί να δημιουρ­γή­σει μια νέα στρέ­βλωση στον χάρτη των αιο­λι­κών: όσο περισ­σό­τε­ρες περιο­χές απο­κλεί­ο­νται, τόσο μεγα­λύ­τερη πίεση για νέα έργα μετα­φέ­ρε­ται σε εκείνες που παρα­μέ­νουν δια­θέ­σι­μες. Το απο­τέ­λε­σμα, σύμφωνα με την αγορά, μπορεί να είναι η υπερ­συ­γκέ­ντρωση επεν­δύ­σεων σε συγκε­κρι­μέ­νες ζώνες και η ενί­σχυση των τοπικών αντι­δρά­σεων ακριβώς στις περιο­χές όπου το Χωρο­τα­ξικό εξα­κο­λου­θεί να επι­τρέ­πει την ανά­πτυξη.

Οι τελικές ανα­κοι­νώ­σεις ανα­μέ­νε­ται να ξεκα­θα­ρί­σουν πάντως τις τελευ­ταίες λεπτο­μέ­ρειες. Η γενική εικόνα, ωστόσο, φαί­νε­ται ήδη δια­μορ­φω­μένη, με το ΥΠΕΝ να κινεί­ται προς επι­μέ­ρους διορ­θώ­σεις αλλά όχι προς ανα­θε­ώ­ρηση της βασικής φιλο­σο­φίας του σχεδίου, αφή­νο­ντας σε μεγάλο βαθμό ανέπαφο το αυστηρό πλέγμα περιο­ρι­σμών για τη χωρο­θέ­τηση νέων αιο­λι­κών έργων.

Πηγή: newmoney.gr