Νέο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ: Οι πέντε μεγάλες ενστάσεις φορέων και επενδυτών στη δημόσια διαβούλευση

Σε εξέλιξη βρί­σκε­ται η δημόσια δια­βού­λευση για το νέο Ειδικό Χωρο­τα­ξικό Πλαίσιο για τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας, η οποία ξεκί­νησε στις 20 Μαΐου και ανα­μέ­νε­ται να ολο­κλη­ρω­θεί στις 24 Ιουνίου. Πρό­κει­ται για μια από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες θεσμι­κές παρεμ­βά­σεις των τελευ­ταίων ετών στον τομέα της ενέρ­γειας, καθώς το νέο πλαίσιο καλεί­ται να αντι­κα­τα­στή­σει το ισχύον χωρο­τα­ξικό του 2008 και να καθο­ρί­σει τους κανόνες ανά­πτυ­ξης των έργων ΑΠΕ για τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες.

Το σχέδιο επι­χει­ρεί να απα­ντή­σει στο πώς θα συνε­χι­στεί η ανά­πτυξη των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας που απαι­τού­νται για την επί­τευξη των εθνικών και ευρω­παϊ­κών στόχων, χωρίς να εντα­θούν οι συγκρού­σεις με προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, τοπικές κοι­νω­νίες, παρα­γω­γι­κές δρα­στη­ριό­τη­τες και άλλες χρήσεις γης. Ωστόσο, τα σχόλια που έχουν ήδη κατα­τε­θεί στη δια­βού­λευση δεί­χνουν ότι αρκετές από τις προ­βλέ­ψεις του σχεδίου προ­κα­λούν έντονες αντι­δρά­σεις στον κλάδο.

Καθώς η δια­δι­κα­σία προχωρά, φορείς της αγοράς, επεν­δυ­τές, επι­στη­μο­νι­κοί σύλ­λο­γοι και τεχνι­κοί σύμ­βου­λοι έχουν κατα­θέ­σει σειρά παρα­τη­ρή­σεων που επι­κε­ντρώ­νο­νται κυρίως στα αιολικά έργα, στα νέα κρι­τή­ρια χωρο­θέ­τη­σης και στις προ­βλέ­ψεις για την απο­θή­κευση ενέρ­γειας. Κοινός παρο­νο­μα­στής πολλών παρεμ­βά­σεων είναι η εκτί­μηση ότι ορι­σμέ­νες προ­βλέ­ψεις οδηγούν σε εκτε­τα­μέ­νους απο­κλει­σμούς περιο­χών χωρίς επαρκή επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση.

Στο επί­κε­ντρο το όριο των 1.200 μέτρων και το κρι­τή­ριο των 4 m/s

Μία από τις σημα­ντι­κό­τε­ρες ενστά­σεις αφορά την πρό­βλεψη απο­κλει­σμού περιο­χών που βρί­σκο­νται σε υψό­με­τρο άνω των 1.200 μέτρων. Σύμφωνα με παρεμ­βά­σεις πολι­τι­κών μηχα­νι­κών και στε­λε­χών του κλάδου των ΑΠΕ, το συγκε­κρι­μένο όριο δεν συνο­δεύ­ε­ται από επαρκή επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση ούτε αιτιο­λο­γεί­ται γιατί το συγκε­κρι­μένο υψό­με­τρο απο­τε­λεί κρίσιμο περι­βαλ­λο­ντικό ή χωρο­τα­ξικό κρι­τή­ριο.

Όπως υπο­στη­ρί­ζουν, η ελλη­νική επι­κρά­τεια χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από έντονες γεω­μορ­φο­λο­γι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις και δια­φο­ρε­τι­κές βιο­κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες, με απο­τέ­λε­σμα να υπάρ­χουν περιο­χές άνω των 1.200 μέτρων που δια­θέ­τουν υψηλό αιολικό δυνα­μικό και περιο­ρι­σμέ­νες περι­βαλ­λο­ντι­κές συγκρού­σεις. Για τον λόγο αυτό θεωρούν ότι ένας ορι­ζό­ντιος απο­κλει­σμός δεν επι­τρέ­πει την εξα­το­μι­κευ­μένη αξιο­λό­γηση των πραγ­μα­τι­κών χαρα­κτη­ρι­στι­κών κάθε περιο­χής

Ανάλογη κριτική ασκεί­ται και στην πρό­βλεψη απο­κλει­σμού δημο­τι­κών ενο­τή­των με μέσο αιολικό δυνα­μικό κάτω από 4 μέτρα ανά δευ­τε­ρό­λε­πτο. Οι συμ­με­τέ­χο­ντες στη δια­βού­λευση υπο­στη­ρί­ζουν ότι η καταλ­λη­λό­τητα ενός αιο­λι­κού έργου δεν μπορεί να αξιο­λο­γεί­ται με βάση τον μέσο όρο μιας ολό­κλη­ρης δημο­τι­κής ενό­τη­τας αλλά με εξει­δι­κευ­μέ­νες ανε­μο­λο­γι­κές μετρή­σεις και τα δεδο­μένα της συγκε­κρι­μέ­νης θέσης εγκα­τά­στα­σης.

Στις σχε­τι­κές παρεμ­βά­σεις επι­ση­μαί­νε­ται επίσης ότι οι σύγ­χρο­νες ανε­μο­γεν­νή­τριες λει­τουρ­γούν με δια­φο­ρε­τικά τεχνικά χαρα­κτη­ρι­στικά σε σχέση με το παρελ­θόν, ενώ γίνεται αναφορά και στον χάρτη αιο­λι­κού δυνα­μι­κού της ΡΑΑΕΥ, ο οποίος κατά τους σχο­λια­στές βασί­ζε­ται σε παλαιό­τερα δεδο­μένα και δεν απο­τυ­πώ­νει πλήρως τις σημε­ρι­νές τεχνο­λο­γι­κές δυνα­τό­τη­τες.

 Ερω­τή­ματα για τη Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων

Ιδιαί­τερη συζή­τηση έχει προ­κα­λέ­σει και η Στρα­τη­γική Μελέτη Περι­βαλ­λο­ντι­κών Επι­πτώ­σεων που συνο­δεύει το νέο χωρο­τα­ξικό. Στις παρεμ­βά­σεις που έχουν αναρ­τη­θεί στη δια­βού­λευση δια­τυ­πώ­νε­ται η άποψη ότι η μελέτη περι­γρά­φει εκτενώς το φυσικό περι­βάλ­λον και τις προ­στα­τευό­με­νες περιο­χές, χωρίς όμως να τεκ­μη­ριώ­νει πάντα με σαφή­νεια τη σύνδεση των στοι­χείων αυτών με τους χωρο­τα­ξι­κούς περιο­ρι­σμούς που προ­τεί­νο­νται.

Ορι­σμέ­νοι φορείς και επαγ­γελ­μα­τίες υπο­στη­ρί­ζουν ακόμη ότι η σύνθεση της ομάδας που εκπό­νησε τη μελέτη δεν περι­λαμ­βά­νει επαρκώς ειδι­κό­τη­τες που σχε­τί­ζο­νται άμεσα με την αιολική ενέρ­γεια, όπως μηχα­νι­κούς ΑΠΕ, ανε­μο­λό­γους ή ειδι­κούς λει­τουρ­γίας ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των. Παράλ­ληλα, ανα­φέ­ρε­ται ότι η βιβλιο­γρα­φική τεκ­μη­ρί­ωση δίνει μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα στις δυνη­τι­κές περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις των έργων και μικρό­τερη έμφαση στην ενερ­γειακή, τεχνική και οικο­νο­μική διά­σταση της αιο­λι­κής ανά­πτυ­ξης.

Κεντρικό επι­χεί­ρημα αρκετών παρεμ­βά­σεων είναι ότι η ΣΜΠΕ δεν τεκ­μη­ριώ­νει επαρκώς γιατί συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες περιο­χών οδη­γού­νται σε απο­κλει­σμό, γεγονός που, όπως υπο­στη­ρί­ζε­ται, δημιουρ­γεί ερω­τή­ματα ως προς την ανα­λο­γι­κό­τητα των μέτρων που προ­τεί­νο­νται.

RED III, μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις και επεν­δυ­τική ασφά­λεια

Ένα ακόμη σημείο τριβής αφορά τη συμ­βα­τό­τητα του νέου πλαι­σίου με τη φιλο­σο­φία της ευρω­παϊ­κής Οδηγίας RED III, η οποία προ­βλέ­πει επι­τά­χυνση των αδειο­δο­τή­σεων και δημιουρ­γία πιο προ­βλέ­ψι­μου πλαι­σίου για την ανά­πτυξη έργων ΑΠΕ.

Στις παρεμ­βά­σεις τους φορείς του κλάδου υπο­στη­ρί­ζουν ότι ορι­σμέ­νες προ­βλέ­ψεις του νέου χωρο­τα­ξι­κού κινού­νται προς την αντί­θετη κατεύ­θυνση, καθώς εισά­γουν πρό­σθε­τους περιο­ρι­σμούς και νέα επίπεδα αβε­βαιό­τη­τας.

Παράλ­ληλα, ζητούν ισχυ­ρό­τε­ρες μετα­βα­τι­κές δια­τά­ξεις για έργα που βρί­σκο­νται ήδη σε ώριμο στάδιο αδειο­δό­τη­σης, για έργα που δια­θέ­τουν Βεβαί­ωση Παρα­γω­γού ή περι­βαλ­λο­ντι­κούς όρους, καθώς και για έργα ανα­νέ­ω­σης υφι­στά­με­νων εγκα­τα­στά­σεων (repowering). Κατά την άποψή τους, η αιφ­νί­δια μετα­βολή των κανόνων χωρίς επαρκή μετα­βα­τική πρό­βλεψη μπορεί να επη­ρε­ά­σει την ασφά­λεια δικαίου και την επεν­δυ­τική εμπι­στο­σύνη.

Στο ίδιο πλαίσιο ζητεί­ται επίσης απο­σα­φή­νιση της πρό­βλε­ψης που εισάγει ελά­χι­στη από­σταση ίση με επτά φορές τη διά­με­τρο του δρομέα της ανε­μο­γεν­νή­τριας (7D) από ορι­σμέ­νες κατη­γο­ρίες αρχαιο­λο­γι­κών μνη­μείων υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι το πεδίο εφαρ­μο­γής της διά­τα­ξης παρα­μέ­νει ασαφές.

Ειδικό καθε­στώς ζητούν οι επεν­δυ­τές μικρών ανε­μο­γεν­νη­τριών

Ξεχω­ρι­στή παρέμ­βαση έχει κατα­θέ­σει ο Ελλη­νι­κός Σύν­δε­σμος Επεν­δυ­τών Μικρών Ανε­μο­γεν­νη­τριών (ΕΣΕΜΑ), ο οποίος ζητά να δημιουρ­γη­θεί ειδική κατη­γο­ρία για τις μικρές ανε­μο­γεν­νή­τριες έως 60 kW.

Ο Σύν­δε­σμος υπο­στη­ρί­ζει ότι οι μικρές ανε­μο­γεν­νή­τριες δεν θα πρέπει να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με τα ίδια κρι­τή­ρια που ισχύουν για τα μεγάλα αιολικά πάρκα, καθώς πρό­κει­ται για έργα δια­φο­ρε­τι­κής κλί­μα­κας, με μικρό­τερη κατά­ληψη γης, περιο­ρι­σμέ­νες ανάγκες σε συνοδά έργα και σαφώς χαμη­λό­τερο περι­βαλ­λο­ντικό και οπτικό απο­τύ­πωμα.

Ταυ­τό­χρονα, έχει θέσει το ζήτημα της δυνα­τό­τη­τας υπο­βο­λής αιτή­σεων σύν­δε­σης μικρών ανε­μο­γεν­νη­τριών στις δια­συν­δε­δε­μέ­νες Κυκλά­δες, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι ο σημε­ρι­νός απο­κλει­σμός δημιουρ­γεί θέματα ίσης μετα­χεί­ρι­σης και ασφά­λειας δικαίου. Όπως ανα­φέ­ρει, δεν ζητεί­ται αυτό­ματη χορή­γηση όρων σύν­δε­σης, αλλά η δυνα­τό­τητα κάθε αίτημα να εξε­τά­ζε­ται τεχνικά από τον αρμόδιο δια­χει­ρι­στή με βάση τα πραγ­μα­τικά δια­θέ­σιμα ηλε­κτρικά περι­θώ­ρια.

Ο Σύν­δε­σμος ζητά επίσης οι μικρές ανε­μο­γεν­νή­τριες να αξιο­λο­γού­νται με βάση τα ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά τους και όχι με τα ίδια κρι­τή­ρια που εφαρ­μό­ζο­νται στα μεγάλης κλί­μα­κας αιολικά πάρκα, προ­τεί­νο­ντας παράλ­ληλα ειδικά μέτρα προ­στα­σίας για περιο­χές με αυξη­μένη ευαι­σθη­σία ως προς την ορνι­θο­πα­νίδα.

Παρεμ­βά­σεις και από τον κλάδο της απο­θή­κευ­σης

Στη δια­βού­λευση έχουν κατα­τε­θεί παρα­τη­ρή­σεις και από φορείς που εκπρο­σω­πούν τον κλάδο της απο­θή­κευ­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας, αλλά και από πολίτες και τεχνι­κούς που ζητούν αυστη­ρό­τε­ρους κανόνες για τη χωρο­θέ­τηση μονάδων μπα­τα­ριών.

Μεταξύ των προ­τά­σεων που κατα­τέ­θη­καν περι­λαμ­βά­νο­νται η θέσπιση ελά­χι­στων απο­στά­σεων από κατοι­κίες και του­ρι­στι­κές εγκα­τα­στά­σεις, η υπο­χρε­ω­τική συμ­με­τοχή της Πυρο­σβε­στι­κής στην αξιο­λό­γηση των έργων και η ενί­σχυση της ιχνη­λα­σι­μό­τη­τας και της ανα­κύ­κλω­σης των συσ­σω­ρευ­τών μέσω ειδικών μητρώων κατα­γρα­φής.

Η συζή­τηση αυτή αποκτά ιδιαί­τερη σημασία καθώς οι μονάδες απο­θή­κευ­σης θεω­ρού­νται βασικό εργα­λείο για την αντι­με­τώ­πιση των περι­κο­πών παρα­γω­γής από ΑΠΕ και τη βελ­τί­ωση της ευστά­θειας του ηλε­κτρι­κού συστή­μα­τος.

Τα κυρί­αρχα σημεία των παρεμ­βά­σεων στη δια­βού­λευση

Παρά τις δια­φο­ρε­τι­κές αφε­τη­ρίες των φορέων που συμ­με­τέ­χουν στη δια­βού­λευση, οι περισ­σό­τε­ρες παρεμ­βά­σεις συγκλί­νουν στην ανάγκη μεγα­λύ­τε­ρης τεκ­μη­ρί­ω­σης των χωρο­τα­ξι­κών απο­κλει­σμών, σαφέ­στε­ρων κανόνων εφαρ­μο­γής και καλύ­τε­ρης ισορ­ρο­πίας ανάμεσα στην προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος και την επί­τευξη των ενερ­γεια­κών στόχων της χώρας.

Από τις παρα­τη­ρή­σεις που έχουν κατα­τε­θεί μέχρι σήμερα ξεχω­ρί­ζουν κυρίως οι αντι­δρά­σεις για το υψο­με­τρικό όριο των 1.200 μέτρων, το κρι­τή­ριο των 4 m/s, τη συμ­βα­τό­τητα με τη RED III, την επάρ­κεια της ΣΜΠΕ ως προς την τεκ­μη­ρί­ωση των απο­κλει­σμών, αλλά και το αίτημα για δια­κριτή αντι­με­τώ­πιση των μικρών ανε­μο­γεν­νη­τριών και σαφέ­στε­ρους κανόνες για τα έργα απο­θή­κευ­σης.

Το τελικό περιε­χό­μενο του νέου χωρο­τα­ξι­κού πλαι­σίου ανα­μέ­νε­ται να καθο­ρί­σει σε σημα­ντικό βαθμό τον ρυθμό ανά­πτυ­ξης των ΑΠΕ τα επόμενα χρόνια, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο θα συν­δυα­στούν οι επεν­δύ­σεις στην καθαρή ενέρ­γεια με τις αυξη­μέ­νες απαι­τή­σεις προ­στα­σίας του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος.

Πηγή: insider.gr